# جند — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%86%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جند](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: جند

الجند، بالضم: العسكر والأعوان والأنصار، والجمع الأجناد والجنود، والواحد جندي، فالياء للوحدة، مثل روم ورومي، كذا في المصباح. والجند: المدينة، وجمعها أجناد. وخص أبو عبيدة به مدن الشأم. وأجناد الشأم خمس كور: دمشق، وحمص، وقنسرين، والأردن، وفلسطين، يقال لكل مدينة منها جند. وفي حديث عمر أنه خرج إلى الشأم فلقيه أمراء الأجناد وهي هذه الخمسة أماكن، كل واحد منها يسمى جندا، أي المقيمين بها من المسلمين المقاتلين. وكل صنف من الخلق جند على حدة والجمع كالجمع. وفي المثل إن جنودا منها العسل قال شيخنا في هذا المثل: إنه لمعاوية رضي الله عنه، قاله لما سمع أن الأشتر سقي عسلا فيه سم فمات. يضرب عند الشماتة بما يصيب العدو، وقاله الميداني والزمخشري. ووقع في تاريخ المسعودي إن لله جندا في العسل. والجند بالتحريك: الأرض الغليظة. وقيل: هي حجارة تشبه الطين. والجند: د، باليمن بين عدن وتعز، وهو أحد مخاليفها المشهورة، نزلها معاذ بن جبل رضي الله عنه. والجند بن شهران: بطن من المعافر، منهم شرف بن محمد بن الحكم ابن أخي يحيى بن الحكم المعافري. وجند، كنجم: د. على نهر سيحون، منه القاضي الشاعر يعقوب ابن فاضل، قدم خوارزم سنة 548. وخلاد بن عبد الرحمن بن جندة - الصاغاني - بالضم، عن سعيد بن المسيب وغيره، وعنه ابن أخيه القاسم بن الفياض بن عبد الرحمن وغيره. والهيثم بن جناد، ككتان، وعلي بن جند، محركة، محدثون، الأخير يعرف بالطائفي: عن عمرو بن دينار. وجنادة، بالضم، ابن أبي أمية الأزدي، وابن جراد الغيلاني الأسدي، وابن زيد الحارثي، وابن سفيان أخو جابر، وابن عبد الله بن علقمة بن عبد المطلب، وابن عوف وابن مالك صحابيون، رضي الله عنهم. وجنيد بن عبد الرحمن بن عوف بن خالد العامري وحميد أخوه، صحابيان. وأجنادين بفتح الألف، وفتح الدال وكسرها، وفي اللسان وأجنادين وأجنادان موضع، النون معربة بالرفع. قال ابن سيده: وأرى البناء قد حكي فيهما. والأخير من الوجهين ذكره البكري في المعجم، كأنه تثنية أجناد، وبه جزم ابن الأثير وقيده ابن إسحاق. وقال السهيلي: كذا سمعت الشيخ الحافظ أبا بكر ينطق به، وقيدناه عن أبي بكر بن طاهر عن أبي علي الغساني بكسر أوله وفتح الدال: ع مشهور من نواحي دمشق الشأم، كانت فيه الوقعة العظيمة بين الروم والمسلمين. وجند يسابور. بالضم، موضع آخر، ولفظه في الرفع والنصب سواء لعجمته، وهو كور الأهواز. والجنيد، كزبير: لقب سيد الأقطاب أبي القاسم سعيد بن عبيد وقيل هو الجنيد بن محمد بن الجنيد الخراز القواريري سلطان الطائفة الصوفية، وسيدهم، صحب سريا السقطي والحارث المحاسبي، وسمع الحسن بن عرفة؛ وعنه جعفر الخلدي وتفقه على أبي ثور صاحب الشافعي، وأفتى في حلقته، وكان شيخ وقته وفريد عصره حالا وقالا. توفي سنة 298 ودفن عند شيخه سري بالشونيزية ببغداد. ومما يستدرك عليه: جند مجند، أي مجموعة. وهذا كما يقال ألف مؤلفة، وقناطير مقنطرة أي مضعفة. وجند، بفتح فسكون: ناحية بسواد العراق بين فم النيل والنعمانية. والهيثم بن محمد بن جناد، ككتان، الجهني، محدث. والجنادي: جنس من الأنماط أو الثياب يستر بها الجدران. وتجند: اتخذ جندا. وجنادة، بالضم: حي. والجند بالضم: جبل باليمن. وجنيد بن سميع المزني، ذكره العقيلي في الصحابة. والقاسم بن فياض بن عبد الرحمن ابن جندة، صنعاني، يعد من أهل اليمن. ومحمد بن عبد الله بن الجنيد الجنيدي. ومحمد بن يوسف بن الجنيد الجنيدي الكشي الجرحاني. وأبو محمد حيدر بن محمد

  بن أحمد ابن الجنيد البخاري. فهؤلاء إلى جدهم الجنيد. وأما عبد الله محمد الجنيدي فلأنه كان يتكلم كثيرا بكلام الجنيد. وأبو نصر الجنيد بن محمد بن أحمد بن عيسى الأسفرايني كان واعظا مقيما بطريثيث.بن أحمد ابن الجنيد البخاري. فهؤلاء إلى جدهم الجنيد. وأما عبد الله محمد الجنيدي فلأنه كان يتكلم كثيرا بكلام الجنيد. وأبو نصر الجنيد بن محمد بن أحمد بن عيسى الأسفرايني كان واعظا مقيما بطريثيث.

### Türkçe

**الجند**, ötre ile: asker ve yardımcılar ve destekçiler; çoğulu **الأجناد** ve **الجنود**; teki **جندي**; o hâlde **الياء** birlik içindir; **روم** ve **رومي** gibi; **المصباح**’ta böyle.

Ve **الجند**: şehir; çoğulu **أجناد**. Ebû Ubeyde onu Şam şehirlerine tahsis etti. Ve Şam’ın **أجناد**’ı beş **كور**dur: **دمشق** ve **حمص** ve **قنسرين** ve **الأردن** ve **فلسطين**; bunların her bir şehrine **جند** denir. Ömer’in hadisinde: Şam’a çıktı da **أمراء الأجناد** ona rastladı; ve bunlar bu beş mekândır; her biri **جندا** diye adlandırılır; yani orada ikamet eden, savaşçı Müslümanlar. Ve mahlûkatın her sınıfı ayrı başına bir **جند**’dir; çoğul da çoğul gibidir.

Ve meselde: “Şüphesiz **جنودا**’dan (bazısı) baldır.” Şeyhimiz bu meselde dedi ki: O, Muâviye içindir—Allah ondan razı olsun—; onu, Eşter’in içinde zehir bulunan bal içirildiğini, sonra öldüğünü işittiğinde söyledi. Düşmana isabet eden şeyle sevinçlenme (şemâta) sırasında darb-ı mesel yapılır; bunu Meydânî ve Zemahşerî söyledi. Mes‘ûdî’nin tarihinde: “Şüphesiz Allah’ın balda bir **جندا**’sı vardır” vâki oldu.

Ve **الجند** hareke ile: kalın (sert) arazi. Ve denildi ki: o, çamura benzeyen taşlardır.

Ve **الجند**: Yemen’de Aden ile Taiz arasında bir şehir; o, onun meşhur **مخاليف**’lerinden biridir; Muâz b. Cebel—Allah ondan razı olsun—oraya indi.

Ve **الجند بن شهران**: Maâfir’den bir batın; onlardan Şeref b. Muhammed b. el-Hakem, Yahyâ b. el-Hakem el-Maâfirî’nin kardeşinin oğludur.

Ve **جند**, **نجم** gibi: Seyhun nehri üzerinde bir şehir; ondan kadı şair Yakub b. Fâzıl’dır; 548 yılında Hârizm’e geldi.

Ve Hallâd b. Abdurrahman b. Cünde—es-Sağânî—ötre ile; Saîd b. el-Müseyyeb ve başkasından; ondan da kardeşinin oğlu el-Kâsım b. el-Feyyâz b. Abdurrahman ve başkası rivayet etti.

Ve el-Heysem b. Cenâd, **كتان** gibi; ve Ali b. Cend, harekeli; muhaddislerdir; sonuncusu **الطائفي** diye bilinir: Amr b. Dînâr’dan.

Ve **جنادة**, ötre ile: el-Ezdî, Ebû Ümeyye’nin oğlu; ve el-Esedî, İbn Cerâd el-Gaylânî; ve el-Hârisî, İbn Zeyd; ve Câbir’in kardeşi İbn Süfyân; ve Abdülmuttalib b. Alkame b. Abdülmuttalib’in oğlu; ve İbn Avf ve İbn Mâlik; sahâbîlerdir—Allah onlardan razı olsun.

Ve **جنيد** b. Abdurrahman b. Avf b. Hâlid el-Âmirî ve kardeşi Humeyd; iki sahâbîdir.

Ve **أجنادين**: elifin fethiyle; ve **الدال**’ın fethi ve kesriyle. Ve **اللسان**’da: **أجنادين** ve **أجنادان** bir yerdir; **النون** ref‘ ile mu‘rabdır. İbn Sîde dedi ki: “Ve ben, binanın (mebnî oluşun) ikisinde de nakledilmiş olduğunu görüyorum.” Ve iki vecihten sonuncusunu Bekrî **المعجم**’de zikretti; sanki **أجناد**’ın tesniyesidir; İbnü’l-Esîr bununla kesin hüküm verdi ve İbn İshâk onu kaydetti. Süheylî dedi ki: “Şeyh hâfız Ebû Bekir’i onu böyle telaffuz ederken işittim.” Ve onu Ebû Bekir b. Tâhir’den, Ebû Ali el-Gassânî’den; evvelinin kesri ve **الدال**’ın fethiyle kaydettik: Şam Dımaşk nahiyelerinden meşhur bir ayn; Rumlar ile Müslümanlar arasında büyük vakanın olduğu yerdi.

Ve **جند يسابور**: ötre ile; başka bir yer; acemliği sebebiyle ref‘ ve nasbda lafzı birdir; o, Ahvaz’ın **كور**’larındandır.

Ve **الجنيد**, **زبير** gibi: kutupların efendisi Ebü’l-Kâsım Saîd b. Ubeyd’in lakabıdır; ve denildi ki: o, **الجنيد** b. Muhammed b. el-Cüneyd el-Harrâz el-Kavârîrî’dir; sûfî taifesinin sultanı ve efendileridir. Seriyy es-Sakatî ve Hâris el-Muhâsibî ile sohbet etti; Hasan b. Arefe’den işitti; ondan Ca‘fer el-Huldî (rivayet etti). Şâfiî’nin arkadaşı Ebû Sevr üzerine fıkıh öğrendi; halkasında fetva verdi; vaktinin şeyhi ve asrının ferîdi idi; hâl ve sözce. 298 yılında vefat etti; Bağdat’ta Şûnîziyye’de şeyhi Seriyy’in yanında defnedildi.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **جند مجند**; yani toplanmış. Bu, “**ألف مؤلفة**” denildiği gibi; ve “**قناطير مقنطرة**” yani katlanmış (çoğaltılmış) gibi.

Ve **جند**, fetha sonra sükûn ile: Irak sevadında, Femü’n-Nîl ile en-Nu‘mâniyye arasında bir nâhiye.

Ve el-Heysem b. Muhammed b. Cenâd, **كتان** gibi; el-Cühenî; muhaddis.

Ve **الجنادي**: duvarların örtüldüğü, desenli yaygılardan yahut elbiselerden bir cins.

Ve **تجند**: bir **جندا** edindi.

Ve **جنادة**, ötre ile: bir mahalle (kabile kolu).

Ve **الجند** ötre ile: Yemen’de bir dağ.

Ve Cüneyd b. Semî‘ el-Müzenî; Ukaylî onu sahâbe içinde zikretti.

Ve el-Kâsım b. Feyyâz b. Abdurrahman b. Cünde; San‘ânî; Yemen ehlinden sayılır.

Ve Muhammed b. Abdullah b. el-Cüneyd el-Cüneydî.

Ve Muhammed b. Yûsuf b. el-Cüneyd el-Cüneydî el-Keşşî el-Cerhânî.

Ve Ebû Muhammed Haydar b. Muhammed
b. Ahmed b. el-Cüneyd el-Buhârî. İşte bunlar, dedeleri **الجنيد**’e nispetledir. Ama Abdullah Muhammed el-Cüneydî ise, çünkü Cüneyd’in sözüyle çok konuşurdu. Ve Ebû Nasr el-Cüneyd b. Muhammed b. Ahmed b. Îsâ el-Esferâînî, Tarîsîs’te mukim bir vâiz idi.بن أحمد ابن الجنيد البخاري. فهؤلاء إلى جدهم الجنيد. وأما عبد الله محمد الجنيدي فلأنه كان يتكلم كثيرا بكلام الجنيد. وأبو نصر الجنيد بن محمد بن أحمد بن عيسى الأسفرايني كان واعظا مقيما بطريثيث.
