# جنز — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D8%B2/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%86%D8%B2/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جنز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D8%B2.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: جنز

جَنَزَ الشيءَ يَجْنِزُه جَنْزاً: ستره. وذكروا أَن النَّوَار لما احْتُضِرَت أَوْصَت أَن يصلي عليها الحسن، فقيل له في ذلك، فقال: إِذا جَنَزْتُموها فآذِنُوني.
والجِنَازَة والجَنَازة: الميت؛ قال ابن دريد: زعم قوم أَن اشتقاقه من ذلك، قال ابن سيده: ولا أَدري ما صحته، وقد قيل: هو نَبَطِيّ. والجِنازة: واحدة الجَنائز، والعامة تقول الجَنازة، بالفتح، والمعنى الميّت على السرير، فإِذا لم يكن عليه الميت فهو سرير ونَعْش. وفي الحديث: أَن رجلاً كان له امرأَتان فَرُمِيَتْ إِحداهما في جنازتها أَي ماتت. تقول العرب إِذا أَخْبَرَتْ عن موت إِنسان: رُمِيَ في جِنازته لأَن الجِنازَة تصير مَرْمِيًّا فيها، والمراد بالرمي الحَمْل والوَضْع. والجِنازة، بالكسر: الميت بِسَرِيرِه، وقيل: بالكسر السّرِير، بالفتح الميت. ورُمِيَ في جَنَازته أَي مات، وطُعِن في جِنازته أَي مات. ابن سيده: الجَنَازَة، بالفتح، الميت، والجِنازة، بالكسر: السرير الذي يُحْمل عليه الميت؛ قال الفارسي: لا يسمى جِنَازة حتى يكون عليه ميت، وإِلا فهو سرير أَو نعش؛ وأَنشد الشماخ:إِذا أَنْبَضَ الرَّامون فيها تَرَنَّمَتْ
تَرَنُّمَ ثَكْلى أَوْجَعَتْها الجَنائِزُ
واستعار بعض مُجَّان العرب الجِنَازة لِزِقِّ الخمر فقال وهو عمرو بن قعاس:
وكنتُ إِذا أَرى زِقًّا مَرِيضاً
يُناحُ على جِنازَته، بَكَيْتُ
وإِذا ثقل على القوم أَمر أَو اغْتَمُّوا به، فهو جِنَازة عليهم؛ قال: وما كنتُ أَخْشى أَن أَكُونَ جِنازَةً
عليك، ومَنْ يَغْتَرُّ بالحَدَثان؟
الليث: الجِنازة الإِنسان الميت والشيء الذي قد ثَقُل على قوم فاغْتَمُّوا به. قال الليث: وقد جرى في أَفواه الناس جَنازة، بالفتح، والنَّحارير ينكرونه، ويقولون: جُنِزَ الرجلُ، فهو مَجْنوز إِذا جمع. الأَصمعي: الجِنَازة، بالكسر، هو الميت نفسه والعوام يقولون إِنه السرير. تقول العرب: تركته جِنَازة أَي ميتاً. النضر: الجِنَازة هو الرجل أَو السرير مع الرجل. وقال عبد الله بن الحسن: سميت الجِنَازة لأَن الثياب تُجْمع والرجلُ على السرير، قال: وجُنِزوا أَي جُمِعوا. ابن شميل: ضُرِب الرجُل حتى تُرِك جِنازةً؛ قال الكميت يذكر النبي، صلى الله عليه وسلم، حيّاً وميتاً: كانَ مَيْتاً جِنازَةً خير مَيْتٍ
غَيَّبَتْه حَفائِرُ الأَقْوام

### Türkçe

**جَنَزَ** şeyi **يَجْنِزُه** **جَنْزاً**: onu örttü. Ve zikrettiler ki **النَّوَار** ölüm döşeğine getirildiğinde, üzerine **الحسن**’in namaz kılmasını vasiyet etti; bunun hakkında ona denildi, o da dedi ki: “Onu **جَنَزْتُموها** (örttüğünüzde) bana haber verin.”

**الجِنَازَة** ve **الجَنَازة**: ölü; İbn Düreyd dedi ki: Bir kavim, onun iştikakının bundan olduğunu iddia etti; İbn Sîde dedi ki: Ben onun sıhhatini bilmiyorum; ve denildi ki: o Nabatîdir. **الجِنازة**: **الجَنائز**’in bir tanesi; ve avam **الجَنازة** der, fetha ile; ve mânâ, sedir üzerindeki ölüdür; eğer üzerinde ölü yoksa o sedir ve **نَعْش**’tır. Ve hadiste: Bir adamın iki karısı vardı; onlardan biri **في جنازتها** atıldı, yani öldü. Araplar, bir insanın ölümü hakkında haber verdiklerinde derler ki: **رُمِيَ في جِنازته**; çünkü **الجِنازَة** onun içinde atılmış hâle gelir; ve atma ile murad, taşıma ve koymadır. **الجِنازة** (kesra ile): sediriyle birlikte ölü; ve denildi ki: kesra ile sedir, fetha ile ölü. Ve **رُمِيَ في جَنَازته** yani öldü; ve **طُعِن في جِنازته** yani öldü. İbn Sîde: **الجَنَازَة** fetha ile ölüdür; **الجِنازة** kesra ile: ölünün üzerine taşındığı sedirdir; Fârisî dedi ki: Üzerinde ölü bulunmadıkça ona **جِنَازة** denilmez; yoksa o sedir yahut **نعش**’tır; ve Şemmâh şu beyti okudu:

إِذا أَنْبَضَ الرَّامون فيها تَرَنَّمَتْ
تَرَنُّمَ ثَكْلى أَوْجَعَتْها الجَنائِزُ

Ve Arapların bazı mücânları **الجِنَازة**’yi şarap tulumuna mecaz yaptı; o, Amr b. Ka‘âs’tır; dedi ki:

وكنتُ إِذا أَرى زِقًّا مَرِيضاً
يُناحُ على جِنازَته، بَكَيْتُ

Ve bir iş kavme ağır geldiğinde yahut onunla kederlendiklerinde, o onlara bir **جِنَازة**’dir; dedi ki:

وما كنتُ أَخْشى أَن أَكُونَ جِنازَةً
عليك، ومَنْ يَغْتَرُّ بالحَدَثان؟

Leys: **الجِنازة** ölü insan ve bir kavme ağır gelip onunla kederlendikleri şeydir. Leys dedi ki: İnsanların ağızlarında fetha ile **جَنازة** cereyan etmiştir; ve **النَّحارير** bunu inkâr ederler ve derler ki: Adam **جُنِزَ** oldu; o hâlde o **مَجْنوز**’dur, toplandığında. Asma‘î: **الجِنَازة** kesra ile, bizzat ölünün kendisidir; ve avam onun sedir olduğunu söyler. Araplar der ki: Onu **جِنَازة** bıraktım, yani ölü olarak. Nadr: **الجِنَازة** adamdır yahut adamla birlikte sedirdir. Ve Abdullah b. Hasan dedi ki: **الجِنَازة** diye adlandırıldı; çünkü elbiseler toplanır ve adam sedirin üzerindedir; dedi ki: Ve **جُنِزوا** yani toplandılar. İbn Şümeyl: Adam dövüldü, ta ki **جِنازةً** bırakıldı; Kümeyt, Peygamber’i, sallallahu aleyhi ve sellem, diri ve ölü olarak anarak dedi ki:

كانَ مَيْتاً جِنازَةً خير مَيْتٍ
غَيَّبَتْه حَفائِرُ الأَقْوام
