# جهجه — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D8%AC%D9%87/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%87%D8%AC%D9%87/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جهجه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D8%AC%D9%87.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: جهجه

الجَهْجَهَةُ: من صياح الأَبطال في الحرب وغيرهم، وقد جَهْجَهُوا وتَجَهْجَهُوا؛ قال:
فجاءَ دُون الزَّجْرِ والتَّجَهْجُهِ
وجَهْجَهَ بالإِبل: كَهَجْهَجَ. وجَهْجَه بالسبع وغيره: صاح به لَيَكُفَّ كهَجْهَجَ مقلوب؛ قال:
جَهْجَهْتُ فارْتَدَّ ارْتِدادَ الأَكْمَه
قال ابن سيده: هكذا رواه ابن دريد، ورواه أَبو عبيد: هَرَّجْتُ؛ وقال آخر:
جَرَّدْتُ سَيْفِي، فما أَدْرِي أَذا لِبَدٍ،
يَغْشَى المُجَهْجَهَ عَضُّ السيف، أَم رَجُلا
(* قوله «جردت إلخ» في
المحكم هكذا أنشده ابن دريد، قال السيرافي المعروف: أوقدت ناري فما أدري إلخ).
أَبو عمرو: جَهَّ فلانٌ فلاناً إِذا رَدَّه. يقال: أَتاه فسأَله فَجَهَّهُ وأَوْأَبَهُ وأَصْفَحَه كلُّه إِذا ردَّه رَدّاً قبيحاً. وجَهْجَهَ الرجلَ: رَدَّه عن كل شيء كهَجْهَج. وفي بعض الحديث: أَن رجلاً من أَسْلَم عدا عليه ذئبٌ فانْتَزَعَ شاة من غنمة فَجهْجأَه أَي زبَرَه، وأَراد جَهْجَهَه فأَبدل الهاء همزة لكثرة الهاءَات وقرب المخرج. ويومُ جُهْجوهٍ: يومٌ لبني تميم معروف؛ قال مالك ابن نُوَيْرَة (* قوله
«قال مالك بن نويرة» كذا في التهذيب، والذي في التكملة: متمم بن نويرة): وفي يومِ جُهْجُوهٍ حَمَيْنا ذِمارَنا،
بعَقْرِ الصَّفايا، والجوادِ المُرَبَّبِ
وذلك أَن عوف بن حارثة
(* قوله «ابن حارثة» كذا بالأصل والتهذيب بالحاء
المهملة والمثلثة، والذي في التكملة: ابن جارية بالجيم والمثناة التحتية). بن سَلِيطٍ الأَصَمَّ ضرب خَطْمَ فرسِ مالك بالسيف وهو مربوط بفِناء القُبَّة فنَشِبَ في خَطْمه فقطع الرَّسَنَ
وجال في الناس، فجعلوا يقولون جُوهْ جُوهْ، فسمي يوم جُهْ جُوهٍ. وقال أَبو منصور: الفُرْسُ
إِذا استصوبوا فعلَ إِنسان قالوا جُوهْ جُوهْ. ابن سيده: وجَهْ جَهْ حكاية صوت الأَبْطال في الحرب، وجَهْ حكاية صوت الأَبْطال، وجَهْ جَهْ تسكين للأَسد والذئب وغيرهما. ويقال: تَجَهْجَهْ عني أَي انْتَهِ. وفي حديث أَشراط الساعة: لا تَذْهَبُ الليالي حتى يَمْلِكَ رجلٌ يقال له ا لجَهْجاه، كأَنه مركب من هذا، ويروى الجَهْجَلُ، والله أَعلم.

### Türkçe

**الجَهْجَهَةُ**: savaşta yiğitlerin ve başkalarının bağırışından (bir şey)dir; ve (onlar) **جَهْجَهُوا** ve **تَجَهْجَهُوا**; dedi ki:
فجاءَ دُون الزَّجْرِ والتَّجَهْجُهِ

Ve **جَهْجَهَ** develerle: **كَهَجْهَجَ** gibi. Ve **جَهْجَهَ** yırtıcı hayvanla ve başkasıyla: ona bağırdı ki vazgeçsin; **كهَجْهَجَ**’in ters çevrilmişi gibi; dedi ki:
جَهْجَهْتُ فارْتَدَّ ارْتِدادَ الأَكْمَه

İbn Sîde dedi: İbn Düreyd bunu böyle rivayet etti; Ebû Ubeyd ise **هَرَّجْتُ** diye rivayet etti; ve bir başkası dedi ki:
جَرَّدْتُ سَيْفِي، فما أَدْرِي أَذا لِبَدٍ،
يَغْشَى المُجَهْجَهَ عَضُّ السيف، أَم رَجُلا

(* “جردت إلخ” sözü: **المحكم**’de İbn Düreyd onu böyle inşad etti; meşhur Sîrâfî dedi: **أوقدت ناري فما أدري** إلخ).

Ebû Amr: **جَهَّ** falan, falanı; onu geri çevirdiği zaman. Denir: ona geldi de ondan istedi; sonra onu **فَجَهَّهُ** ve **أَوْأَبَهُ** ve **أَصْفَحَه**; hepsi, onu çirkin bir geri çevirişle geri çevirdiği zaman (denir). Ve **جَهْجَهَ** adamı: onu her şeyden geri çevirdi; **كهَجْهَج** gibi. Ve bazı hadiste: **أَن رجلاً من أَسْلَم**’den bir adamın üzerine bir kurt koştu da sürüsünden bir koyunu çekip aldı; sonra onu **فَجهْجأَه**; yani onu azarladı; ve **جَهْجَهَه**’yi kastetti; fakat **الهاء**’ları çokluğundan ve mahrecin yakınlığından dolayı **الهاء**’yı **همزة** ile değiştirdi.

Ve **يومُ جُهْجوهٍ**: Benî Temîm’e ait bilinen bir gündür; Mâlik b. Nüveyre dedi:
(* “قال مالك بن نويرة” sözü: **التهذيب**’de böyle; **التكملة**’de olan ise: Mütemmim b. Nüveyre):
وفي يومِ جُهْجُوهٍ حَمَيْنا ذِمارَنا،
بعَقْرِ الصَّفايا، والجوادِ المُرَبَّبِ

Ve bu, Avf b. Hârise’nin
(* “ابن حارثة” sözü: asılda ve **التهذيب**’de **الحاء**’ı مهملة ve مثلثة ile böyle; **التكملة**’de olan ise: İbn Câriye, **الجيم** ile ve **المثناة التحتية** ile). b. Selît el-Esamm’ın, Mâlik’in atının burnunu kılıçla vurması sebebiyledir; o, kubbenin avlusunda bağlı idi; sonra (kılıç) burnuna saplandı da yuları kesti ve insanların içinde dolaştı; onlar **جُوهْ جُوهْ** demeye başladılar; böylece gün **جُهْ جُوهٍ** diye adlandırıldı. Ebû Mansûr dedi: Farslar, bir insanın fiilini güzel buldukları zaman **جُوهْ جُوهْ** derler. İbn Sîde: ve **وَجَهْ جَهْ** savaşta yiğitlerin sesinin taklididir; ve **وَجَهْ** yiğitlerin sesinin taklididir; ve **وَجَهْ جَهْ** aslanı, kurdu ve başkalarını sakinleştirmedir. Ve denir: **تَجَهْجَهْ** benden; yani vazgeç. Kıyamet alâmetleri hadisinde: geceler gitmez, ta ki **ا لجَهْجاه** denilen bir adam hükümran oluncaya kadar; sanki bundan terkib edilmiş gibidir; ve **الجَهْجَلُ** diye de rivayet edilir; Allah daha iyi bilir.
