# جهد — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D8%AF/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%87%D8%AF/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جهد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D8%AF.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: جهد

جَهَدَ
1 جَهَدَ جهد , (S, A, L, &c.,) aor. جَهَدَ , (K,) inf. n. جَهْدٌ, (TA,) He strove, laboured, or toiled; exerted himself or his power or efforts or endeavours or ability; employed himself vigorously, strenuously, laboriously, diligently, studiously, sedulously, earnestly, or with energy; was diligent, or studious; took pains, or extraordinary pains; (S, A, L, K;) فِى كَذَا in such a thing; (S;) or فِى الأَمْرِ in the affair; (A;) as also ↓ اجتهد; (A, K;) and so ↓ جاهد, with respect to speech and actions: (L:) or جَهَدَ فِى الأَمْرِ, aor. and inf. n. as above, he did his utmost, or used his utmost power or efforts or endeavours or ability, in prosecuting the affair: (Msb:) and ↓ اجتهد and ↓ تجاهد he exerted unsparingly his power, or ability: (S, A, K:) or فِى الأَمْرِ ↓ اجتهد he exerted unsparingly his power, or ability, in the prosecution of the affair, so as to effect his utmost. (Msb.) You say also, اِجْهَدْ جَهَدَكَ فِى هذَا الأَمْرِ (tropical:) Do thine utmost in this affair: (Fr, S, K: *) but not جُهْدَكَ. (Fr, S.) And رَأْيَهُ ↓ اجتهد (tropical:) He took pains, or put himself to trouble or fatigue, to form a right judgment or opinion. (MA.) And رَأْيِى وَنَفْسِى حَتَّى ↓ اِجْتَهَدْتُ بَلَغْتُ مَجْهُودِى (assumed tropical:) I exerted my judgment and my mind so that I attained the utmost of my power, or ability. (T, L.) ― -b2- جَهَدَبِهِ He tried, proved, or examined, him, (L, K,) عَنِ الخَيْرِ وَ غَيْرِهِ [respecting good qualities, &c.]. (L.) -A2- جَهَدَهُ, (Mgh, L, Msb,) aor. جَهَدَ , (Mgh, L,) inf. n. جَهْدٌ, (L, Msb,) It, (an affair, and a disease,) and he, (a man,) affected him severely; harassed, embarrassed, distressed, afflicted, troubled, inconvenienced, fatigued, or wearied, him: (Msb:) it (disease, L and K, and fatigue, and love, L) rendered him lean; emaciated him: (L, K:) he burdened him beyond his power; imposed upon him that which was beyond his power; as also ↓ اجهدهُ: (Mgh:) and, [as also ↓ اجهدهُ,] he importuned him, harassed him, or plied him hard, in asking, begging, or petitioning. (A.) [Hence,] جُهِدَ, said of a man, He was severely affected, harassed, embarrassed, distressed, afflicted, troubled, inconvenienced, fatigued, or wearied: (S, L:) or was grieved, or made sorry or unhappy. (L.) And أَصَابَهُمْ قُحُوطٌ مِنَ المَطَرِ فَجُهِدُوا جَهْدًا شَدِيدًا Drought befell them, and they consequently became severely distressed. (S.) And جُهِدُوا They were, or became, afflicted with drought, barrenness, or dearth; or with drought, and dryness of the earth. (L.) And رَجُلٌ يَجْهَدُ أَنْ يَحْمِلَ سِلَاحَهُ مِنَ الضَّعْفِ, for يَجْهَدُ نَفْسَهُ, A man who imposes upon himself a difficulty, or trouble, or fatigue, or a difficult or severe task, or who strains, or strains himself, in the carrying of his weapons, or arms, by reason of weakness. (Mgh.) And جَهَدَ دَابَّتَهُ and ↓ اجهدها He jaded, harassed, distressed, fatigued, or wearied, his beast; i. q. ↓ بَلَغَ جَهْدَهَا: (K:) or he tasked, or plied, his beast beyond his power in journeying, or marching, or in respect of pace. (S, Msb.) And أَجْهَدْتُهُ عَلَى أَنْ يَفْعَلَ كَذَا وَ كَذَا [I importuned him, or harassed him, to do such and such things]. (L.) ― -b2- Also, (S, Msb,) aor. as above, (A,) and so the inf. n., (Msb,) (tropical:) He deprived it (namely, milk,) of its butter, (S, A, K,) entirely: (S, K:) or churned it so as to extract its butter and render it sweet and pleasant: or mixed it with water: (Msb:) or diluted it so that it consisted for the most part of water: and in like man(???) is used in relation to broth. (A.) ― -b3- Hence, (Msb,) جَهَدَهَا (assumed tropical:) He lay with her; or compressed her: (L, Msb, from a trad.:) or i. q. دَفَعَهَا, and حَفَزَهَا [which has a similar meaning]. (L.) ― -b4- جَهَدَ الطَّعَامِ (assumed tropical:) He desired the food eagerly; longed for it; (S, K;) as also ↓ اجهدهُ. (K.) And جُهِدَ الطَّعَامُ and ↓ أُجْهِدَ (assumed tropical:) The food was eagerly desired, or longed for. (S.) ― -b5- Also (tropical:) He ate much of the food: (S, K:) he left nothing of it. (A.) You say also, هٰذَا كَلَأٌ يَجْهَدُهُ المَالُ (assumed tropical:) This is herbage, or pasture, of which the cattle eat perseveringly. (AA, TA.) -A3- جَهِدَ It (a state of life) was, or became, hard, difficult, strait, or distressful. (S, K.)

جِهَادٌ
3 جِهَادٌ جهاد , inf. n. of جاهد, properly signifies The using, or exerting, one's utmost power, efforts, endeavours, or ability, in contending with an object of disapprobation; and this is of three kinds, namely, a visible enemy, the devil, and one's self; all of which are included in the term as used in the Kur xxii. 77. (Er-Rلghib, TA.) See also 1, first sentence. You say, جاهد العَدُوَّ, (JK, A, Mgh,) inf. n. as above (JK, Mgh, K) and مُجَاهَدَةٌ, (JK, K,) He fought with the enemy: (K:) or he encountered the enemy, imposing upon himself difficulty or distress or fatigue, or exerting his power or efforts or endeavours or ability, [or the utmost thereof,] to repel him, his enemy doing the like: and hence جاهد came to be used by the Muslims to signify generally he fought, warred, or waged war, against unbelievers and the like. (Mgh.) You say also, جاهد فِى سَبِيلِ اللّٰهِ, inf. n. جِهَادٌ (S, Msb) and مُجَاهَدَةٌ, (S,) [He fought, &c., in the way of God; i. e., in the cause of religion.]

اجهد
4 اجهد أجهد اجهد جهد , as trans.: see 1, in six places. ― -b2- Also He made, or incited, another, to strive or labour or toil, to exert himself or his power or efforts or endeavours or ability, &c.; trans. of 1 in the first of the senses assigned to it above. (JK.) ― -b3- أُجْهِدَ He was thrown into a state of difficulty, distress, affliction, trouble, inconvenience, or fatigue. (L.) ― -b4- اجهد مَالَهُ He consumed, or wasted, and dispersed, his property: (K:) or gave it away, and dispersed it, altogether, here and there. (En-Nadr, TA.) -A2- As intrans., He (an enemy) strove, laboured, or exerted himself, in enmity, (K, TA,) عَلَيْنَا against us. (TA.) ― -b2- He acted with energy, or with the utmost energy: so in the phrases سَارَ فَأَجْهَدَ He marched, or journeyed, and did so with energy, or with the utmost energy; and حَلَفَ بِاللّٰهِ فَأَجْهَدَ He swore by God, and did so with energy, &c.: in which cases one should not say فَجَهَدَ. (Aboo-' Amr Ibn-El-'Alà, L.) ― -b3- He took the course prescribed by prudence, precaution, and sound judgment, فِى الأَمْرِ in the affair; syn. اِحْتَاطَ. (L, K.) ― -b4- He became in a state of difficulty, embarrassment, distress, affliction, trouble, inconvenience, or fatigue. (L.) ― -b5- (assumed tropical:) It (a thing) became mixed, or confused. (K.) -A3- He entered upon land such as is termed جَهَاد: he went forth into the desert; and into the plain, or open country. (JK.) ― -b2- It rose up; rose into view; appeared. (JK.) You say, اجهد لِىَ القَوْمُ The people, or company of men, came within my sight, or view; syn. أَشْرَفُوا. (AA, K.) And اجهد فِيهِ الشَّيْبُ Hoariness appeared upon him, and became much: (TA:) or (tropical:) became much, and spread: (A:) or became much, and was quick in its progress, (K, TA,) and spread. (TA.) And أَجْهَدَتْ لَهُ الأَرْضُ The land became open to him. (L, K. *) And in like manner, اجهد له الطَّرِيقُ, (L,) and الحَقُّ, (L, K, *) The road, and (assumed tropical:) the truth, became open, apparent, and manifest, to him. (L, K. *) And اجهد لَكَ الأَمْرُ (assumed tropical:) The thing became, or has become, within thy power, or reach; (Aboo-Sa'eed, K;) and offered, or presented, itself to thee. (Aboo-Sa'eed, TA.)

6 تَجَاْهَدَ see 1.

8 اـِجْتَهَدَ see 1, in five places. ― -b2- اِجْتِهَادٌ as a conventional term means A lawyer's exerting the faculties [of the mind] to the utmost, for the purpose of forming an opinion in a case of law [respecting a doubtful and difficult point]: (KT:) the seeking to form a right opinion: (KL:) [investigation of the law, or the working out a solution of any difficulty in the law, by means of reason and comparison: and] the referring a case proposed to the judge, [respecting a doubtful and difficult point,] from the method of analogy, to the Kur-ءn and the Sunneh. (L, TA. *)

جَهْدٌ
جَهْدٌ جهد Power; ability; as also ↓ جُهْدٌ; (S, A, IAth, L, Msb, K;) the latter of the dial. of El- Hijلz, and the former of other dials.; (Msb;) and ↓ مَجْهُودٌ: (A:) جهد in the Kur ix. 80 is read both جَهْد and ↓ جُهد: (S:) and جَهْدٌ signifies also labour, toil, exertion, effort, endeavour, energy, diligence, painstaking, or extraordinary painstaking: (L: [see جَهَدَ:]) or ↓ جُهْدٌ has the signification first mentioned above, (Fr, S, IAth, Msb,) and جَهْدٌ, with fet-h, is from اِجْهَدْ جَهْدَكَ فِى هٰذَا الأَمْرِ, (Fr, S,) or from جَهَدَ فِى الأَمْرِ, being an inf. n. from this verb, (Msb,) and signifies, [as also ↓ مَجْهُودٌ,] one's utmost; the utmost of one's power or ability or efforts or endeavours or energy. (Fr, S, IAth, Msb, K.) You say, بَذَلَ الجَهْدَ, (Msb in art. بلغ, &c.,) and ↓ المَجْهُودَ, (S, A,) or جَهْدَهُ, (Mgh,) [and ↓ مَجْهُودَهُ,] He exerted unsparingly his power or ability: (Mgh:) [or his utmost power or ability or efforts or endeavours or energy; as shown above.] And بَلَغَ جَهْدَهُ, (A, L,) and ↓ مَجْهُودَهُ, (A,) He accomplished the utmost of his power or ability; did his utmost. (A, L. [Like جَهَدَ جَهْدَهُ. See also بَلَغَ جَهْدَ دَابَّتِهِ, below.]) And ↓ جُهَيْدَى is syn. with جَهْدٌ; (K;) as in the saying, لَأَبْلُغَنَّ جُهَيْدَاىَ فِى الأَمْرِ (JK, TK,) i. e. I will assuredly accomplish the utmost of my power, or ability, in the affair. (TK. [In a copy of the A, جُهَيْدَاكَ; and so in the TA, I believe from that same copy.]) [So, too, is ↓ جُهَادَى; as in the saying,] جُهَادَاكَ أَنْ تَفْعَلَ The utmost of thy power, or ability, and the utmost of thy case, is, or will be, thy doing [such a thing]; syn. قُصَارَاكَ [q. v.], (JK, K,) and غَايَةُ أَمْرِكَ. (TA.) الَّذِينَ أَقْسَمُوا بِاللّٰهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ, in the Kur [v. 58, &c.], means Who swore by God with the most energetic of their oaths: (K, * Jel:) or the strongest, or most forcible, of their oaths; جهد being originally an inf. n., and in the accus. as a denotative of state with يَجْهَدُونَ understood before it, or as an inf. n. (Bd.) ― -b2- Also Difficulty, or grievousness; embarrassment, distress, affliction, trouble, inconvenience, fatigue, or weariness; (S, A, IAth, Mgh, Msb, K;) so accord. to some who say that ↓ جُهْدٌ, with damm, has the first of the significations assigned to it above; (Msb;) as also ↓ مَجْهُودٌ: (Mgh:) a disease, or difficulty, that distresses or afflicts, a man; as also ↓ جُهْدٌ. (JK.) Hence, جَهْدُ البَلَآءِ, (Msb,) i. e. A state of difficulty, or trouble, to which death is preferred: or largeness of one's family, or household, combined with poverty. (L, K. *) [Hence also,] بَلَغَ جَهْدَ دَابَّتِهِ, [i. e. بَلَغَ مَشَقَّتَهَا,] i. q. جَهَدَهَا: see 1. (K.) ― -b3- Also Small provision, upon which a man possessing little property can live (JK, L) with difficulty. (L.) And جَهْدٌ المُقِلِّ What a man who possesses little property can afford to give in payment of the poor-rate required by the law. (L, from a trad.)

جُهْدٌ
جُهْدٌ جهد : see جَهْدٌ, in five places. -A2- Also Milk mixed [with water: see مَجْهُودٌ]. (JK.)

جَهَادٌ
جَهَادٌ جهاد Hard land: (JK, S:) or land in which is no herbage: (TA:) or hard land in which is no herbage: (K:) or level, or even, land: or rugged land: also used as an epithet; so that you say أَرْضٌ جَهَادٌ: (TA:) or level, smooth land, in which is no hill: (JK:) or the most plain and even of land, whether it have produced herbage or not, not having any mountain or hill near it: and such is what is termed a صَحْرَآء: (ISh, TA:) or an open tract of land: (Fr, TA:) or sterile, barren, or unfruitful, land, in which is nothing; as also جَمَادٌ: pl. جُهُدٌ. (AA, L.) -A2- Also The fruit of the أَرَاك; (IAar, K;) and so جَهَاضٌ. (IAar, TA.)

مَرْعًى جَهِيدٌ
مَرْعًى جَهِيدٌ مرعي جهيد (tropical:) Pasture much eaten by cattle. (S, A, K.) And أَرْضٌ جَهِيدَةُ الكَلَأِ (tropical:) Land of which the herbage is much eaten by cattle. (A.)

جُهَادَى
جُهَادَى جهاد جهادى جهادي : see جَهْدٌ.

جُهَيْدَى
جُهَيْدَى جهيد جهيدى جهيدي : see جَهْدٌ.

جَاهِدٌ
جَاهِدٌ جاهد [Striving, labouring, or toiling; &c.: see 1. Hence,] سَيْرُنَا جَاهِدٌ [Our journeying is laborious]. (TA in art. اخو.) And جَهْدٌ جَاهِدٌ [Intense labour or exertion, or the like: or severe difficulty or distress &c.]: an intensive expression, (K, TA,) like شِعْرٌ شَاعِرٌ and لَيْلٌ لَائِلٌ. (TA.) ― -b2- (assumed tropical:) Eagerly desiring [food]; longing for [it]: (JK, S:) pl. أَجْهَادٌ. (JK.) ― -b3- غَرْثَانُ جَاهِدٌ (tropical:) Hungry and greedy, leaving no food. (A.)

مُجْهَدٌ
مُجْهَدٌ مجهد A man thrown into a state of difficulty, embarrassment, distress, affliction, inconvenience, trouble, or fatigue. (L.)

هُوَ مُجْهَدُ لَكَ
هُوَ مُجْهَدُ لَكَ هو مجهد لك He is one who takes the course prescribed by prudence, precaution, or sound judgment, for thee; syn. مُحْتِيطٌ. (L.) And نَصِيحٌ مُجْهِدٌ A sincere, or faithful, and careful, adviser, or counsellor. (L.) ― -b2- رَجُلٌ مُجْهِدٌ A man in a state of difficulty, embarrassment, distress, affliction, inconvenience, trouble or fatigue: possessing little property; poor. (L.) ― -b3- And A man whose beast is weak by reason of fatigue. (L.)

مَجْهُودٌ
مَجْهُودٌ مجهود Severely affected, harassed, embarrassed, distressed, afflicted, troubled, inconvenienced, fatigued, or wearied: (S, Mgh, L:) distressed, or afflicted, by disease or difficulty: (JK:) afflicted with drought, barrenness, or dearth; or with drought, and dryness of the earth: (L:) and angry. (JK.) ― -b2- A hard, difficult, strait, or distressful, state of life. (TA.) ― -b3- (tropical:) Milk deprived of its butter (S, A) entirely: (S:) or mixed with water: (Msb:) or diluted so as to consist for the most part of water; and in like manner, broth: (A:) or churned so that its butter is extracted and it is rendered sweet and pleasant: and used as meaning eagerly desired, or longed for, and drunk without its occasioning disgust, by reason of its sweetness and pleasantness: (Msb:) or eagerly desired, or longed for; and so food in general: (JK, L:) or eagerly desired, or longed for, and drunk with perseverance, on account of its pleasantness and sweetness. (L.) -A2- See also جَهْدٌ, in six places.

### Türkçe

**جَهَدَ**
1 **جَهَدَ** **جهد** , (S, A, L, &c.,) muzâri‘ı **جَهَدَ** , (K,) mastarı **جَهْدٌ**, (TA,) O çabaladı, emek verdi yahut didindi; kendisini yahut gücünü yahut gayretlerini yahut teşebbüslerini yahut kabiliyetini sarf etti; kendisini kuvvetle, şiddetle, zahmetle, gayretle, çalışarak, sebatla, ciddiyetle yahut enerjiyle meşgul etti; gayretli yahut çalışkan oldu; zahmet çekti yahut olağanüstü zahmet çekti; (S, A, L, K;) **فِى كَذَا** şu şeyde; (S;) yahut **فِى الأَمْرِ** işte; (A;) bunun gibi ↓ **اجتهد**; (A, K;) ve böylece ↓ **جاهد**, söz ve fiiller bakımından: (L:) yahut **جَهَدَ فِى الأَمْرِ**, muzâri‘ı ve mastarı yukarıdaki gibi, o işin takibinde elinden gelenin en sonunu yaptı, yahut en son gücünü yahut gayretlerini yahut teşebbüslerini yahut kabiliyetini kullandı: (Msb:) ve ↓ **اجتهد** ve ↓ **تجاهد** o, gücünü yahut kabiliyetini esirgemeksizin sarf etti: (S, A, K:) yahut **فِى الأَمْرِ** ↓ **اجتهد** o, işin yürütülmesinde gücünü yahut kabiliyetini esirgemeksizin sarf etti; öyle ki en son haddini gerçekleştirsin. (Msb.) Sen ayrıca dersin ki, **اِجْهَدْ جَهَدَكَ فِى هذَا الأَمْرِ** (mecaz:) Bu işte elinden gelenin en sonunu yap: (Fr, S, K: *) fakat **جُهْدَكَ** değil. (Fr, S.) Ve **رَأْيَهُ** ↓ **اجتهد** (mecaz:) O, doğru bir hüküm yahut görüş oluşturmak için zahmet çekti yahut kendisini meşakkate yahut yorgunluğa soktu. (MA.) Ve **رَأْيِى وَنَفْسِى حَتَّى ↓ اِجْتَهَدْتُ بَلَغْتُ مَجْهُودِى** (varsayılan mecaz:) Ben, hükmümü ve zihnimi sarf ettim; öyle ki gücümün yahut kabiliyetimin en sonuna ulaştım. (T, L.) ― -b2- **جَهَدَبِهِ** O, onu denedi, sınadı yahut yokladı, (L, K,) **عَنِ الخَيْرِ وَ غَيْرِهِ** [iyi vasıflar vb. hakkında]. (L.) -A2- **جَهَدَهُ**, (Mgh, L, Msb,) muzâri‘ı **جَهَدَ** , (Mgh, L,) mastarı **جَهْدٌ**, (L, Msb,) O (bir iş ve bir hastalık) ve o (bir adam) onu şiddetle etkiledi; onu hırpaladı, sıkıntıya soktu, bunaltı verdi, eziyet etti, rahatsız etti, meşakkat verdi, yordu yahut bitkin düşürdü: (Msb:) o (hastalık, L ve K, ve yorgunluk, ve aşk, L) onu zayıflattı; onu cılızlaştırdı: (L, K:) o, onu gücünün üstünde yükledi; ona gücünün üstünde olan şeyi yükledi; bunun gibi ↓ **اجهدهُ**: (Mgh:) ve [bunun gibi ↓ **اجهدهُ**,] o, istemede, dilenmede yahut dilekçede onu sıkıştırdı, bunaltıp hırpaladı yahut ona şiddetle yüklendi. (A.) [Bundan dolayı,] **جُهِدَ**, bir adam hakkında denir ki, O şiddetle etkilendi, hırpalandı, sıkıntıya sokuldu, bunaldı, eziyet gördü, rahatsız edildi, meşakkat verildi, yoruldu yahut bitkin düştü: (S, L:) yahut kederlendi, yahut üzgün yahut mutsuz kılındı. (L.) Ve **أَصَابَهُمْ قُحُوطٌ مِنَ المَطَرِ فَجُهِدُوا جَهْدًا شَدِيدًا** Onlara yağmurdan kuraklık isabet etti; bunun sonucunda şiddetli bir sıkıntıya düştüler. (S.) Ve **جُهِدُوا** Onlar kuraklıkla, kısırlıkla yahut kıtlıkla; yahut kuraklıkla ve yerin kuruluğuyla musibetlendiler yahut musibetlendiler. (L.) Ve **رَجُلٌ يَجْهَدُ أَنْ يَحْمِلَ سِلَاحَهُ مِنَ الضَّعْفِ**, **يَجْهَدُ نَفْسَهُ** yerine, Zayıflık sebebiyle silahını taşımada kendisine bir zorluk yahut meşakkat yahut yorgunluk yahut zor yahut şiddetli bir iş yükleyen; yahut zorlanan yahut kendisini zorlayan bir adam. (Mgh.) Ve **جَهَدَ دَابَّتَهُ** ve ↓ **اجهدها** O, hayvanını yordu, hırpaladı, sıkıntıya soktu, bitkin düşürdü yahut bezdirdi; yani ↓ **بَلَغَ جَهْدَهَا**: (K:) yahut yolculukta yahut yürüyüşte yahut hız bakımından hayvanını gücünün üstünde çalıştırdı yahut zorladı. (S, Msb.) Ve **أَجْهَدْتُهُ عَلَى أَنْ يَفْعَلَ كَذَا وَ كَذَا** [Ben onu, şöyle şöyle şeyler yapması için sıkıştırdım yahut bunaltıp hırpaladım]. (L.) ― -b2- Ayrıca, (S, Msb,) muzâri‘ı yukarıdaki gibi, (A,) ve mastar da böyle, (Msb,) (mecaz:) O, onu (yani sütü) tereyağından mahrum etti, (S, A, K,) tamamen: (S, K:) yahut onu, tereyağını çıkarmak ve onu tatlı ve hoş kılmak için yayıkta çalkaladı: yahut onu su ile karıştırdı: (Msb:) yahut onu, çoğu su olacak şekilde sulandırdı: ve benzeri şekilde çorba hakkında da kullanılır. (A.) ― -b3- Bundan dolayı, (Msb,) **جَهَدَهَا** (varsayılan mecaz:) O, onunla yattı; yahut onu sıktı: (L, Msb, bir rivayetten:) yahut yani **دَفَعَهَا**, ve **حَفَزَهَا** [benzer manalıdır]. (L.) ― -b4- **جَهَدَ الطَّعَامِ** (varsayılan mecaz:) O, yemeği şiddetle arzuladı; ona özlem duydu; (S, K;) bunun gibi ↓ **اجهدهُ**. (K.) Ve **جُهِدَ الطَّعَامُ** ve ↓ **أُجْهِدَ** (varsayılan mecaz:) Yemek şiddetle arzulandı yahut özlenildi. (S.) ― -b5- Ayrıca (mecaz:) O, yemekten çok yedi: (S, K:) ondan hiçbir şey bırakmadı. (A.) Sen ayrıca dersin ki, **هٰذَا كَلَأٌ يَجْهَدُهُ المَالُ** (varsayılan mecaz:) Bu, hayvanların ısrarla yediği bir otlaktır yahut meradır. (AA, TA.) -A3- **جَهِدَ** O (geçim hâli) sert oldu yahut sertleşti; zor oldu yahut zorlaştı; dar oldu yahut darlaştı; yahut sıkıntılı oldu. (S, K.)

**جِهَادٌ**
3 **جِهَادٌ** **جهاد** , **جاهد**’in mastarıdır; aslında, hoş görülmeyen bir nesneyle mücadelede kişinin en son gücünü, gayretlerini, teşebbüslerini yahut kabiliyetini kullanması yahut sarf etmesi demektir; ve bu üç kısımdır: görünen düşman, şeytan ve kişinin nefsi; bunların hepsi, Kur’ân xxii. 77’de kullanıldığı şekliyle bu terime dâhildir. (Er-Rلghib, TA.) Ayrıca 1’e, ilk cümleye bak. Sen dersin ki, **جاهد العَدُوَّ**, (JK, A, Mgh,) mastarı yukarıdaki gibi (JK, Mgh, K) ve **مُجَاهَدَةٌ**, (JK, K,) O, düşmanla savaştı: (K:) yahut o, düşmanla karşılaştı; kendisine zorluk yahut sıkıntı yahut yorgunluk yükleyerek, yahut gücünü yahut gayretlerini yahut teşebbüslerini yahut kabiliyetini [yahut bunların en sonunu] sarf ederek onu defetmek için; düşmanı da aynı şeyi yapar: ve bundan dolayı **جاهد**, Müslümanlarca genel olarak kâfirlere ve benzerlerine karşı savaştı, harp etti yahut savaş açtı manasında kullanılmaya başlandı. (Mgh.) Sen ayrıca dersin ki, **جاهد فِى سَبِيلِ اللّٰهِ**, mastarı **جِهَادٌ** (S, Msb) ve **مُجَاهَدَةٌ**, (S,) [O, Allah yolunda; yani din uğrunda savaştı, vb.]

**اجهد**
4 **اجهد** **أجهد** **اجهد** **جهد** , müteعدdi olarak: 1’e, altı yerde bak. ― -b2- Ayrıca O, başkasını çabalamaya yahut emek vermeye yahut didinmeye, kendisini yahut gücünü yahut gayretlerini yahut teşebbüslerini yahut kabiliyetini vb. sarf etmeye sevk etti yahut kışkırttı; yukarıda 1’e verilen manaların ilkinde onun müteaddîsi. (JK.) ― -b3- **أُجْهِدَ** O, zorluk, sıkıntı, eziyet, meşakkat, rahatsızlık yahut yorgunluk hâline atıldı. (L.) ― -b4- **اجهد مَالَهُ** O, malını tüketti yahut israf etti ve dağıttı: (K:) yahut onu verdi ve onu büsbütün oraya buraya dağıttı. (En-Nadr, TA.) -A2- Lâzım olarak, O (bir düşman) düşmanlıkta çabaladı, emek verdi yahut kendisini sarf etti, (K, TA,) **عَلَيْنَا** bize karşı. (TA.) ― -b2- O, enerjiyle yahut en son enerjiyle davrandı: **سَارَ فَأَجْهَدَ** “Yürüdü yahut yolculuk etti ve bunu enerjiyle yahut en son enerjiyle yaptı”; ve **حَلَفَ بِاللّٰهِ فَأَجْهَدَ** “Allah’a yemin etti ve bunu enerjiyle vb. yaptı” sözlerinde böyledir: bu hâllerde **فَجَهَدَ** denmemelidir. (Aboo-' Amr Ibn-El-'Alà, L.) ― -b3- O, işte ihtiyat, sakınma ve sağlam görüşün gerektirdiği yolu tuttu; **فِى الأَمْرِ** işte; eş anlamlısı **اِحْتَاطَ**. (L, K.) ― -b4- O, zorluk, sıkıntıya düşme, bunaltı, eziyet, meşakkat, rahatsızlık yahut yorgunluk hâlinde oldu. (L.) ― -b5- (varsayılan mecaz:) O (bir şey) karışık oldu yahut karıştı. (K.) -A3- O, **جَهَاد** denilen araziye girdi: çöle çıktı; ve düzlük yahut açık ülkeye çıktı. (JK.) ― -b2- O, yükseldi; görüşe yükseldi; göründü. (JK.) Sen dersin ki, **اجهد لِىَ القَوْمُ** Topluluk benim görüşüme yahut gözüme girdi; eş anlamlısı **أَشْرَفُوا**. (AA, K.) Ve **اجهد فِيهِ الشَّيْبُ** Ak düşme onda göründü ve çoğaldı: (TA:) yahut (mecaz:) çoğaldı ve yayıldı: (A:) yahut çoğaldı ve ilerlemesi hızlı oldu, (K, TA,) ve yayıldı. (TA.) Ve **أَجْهَدَتْ لَهُ الأَرْضُ** Arazi ona açık oldu. (L, K. *) Ve benzeri şekilde, **اجهد له الطَّرِيقُ**, (L,) ve **الحَقُّ**, (L, K, *) Yol ve (varsayılan mecaz:) hak, ona açık, belirgin ve zahir oldu. (L, K. *) Ve **اجهد لَكَ الأَمْرُ** (varsayılan mecaz:) İş senin gücün yahut erişimin içine girdi; (Aboo-Sa'eed, K;) ve sana kendisini arz etti yahut sundu. (Aboo-Sa'eed, TA.)

6 **تَجَاْهَدَ** 1’e bak.

8 **اـِجْتَهَدَ** 1’e, beş yerde bak. ― -b2- **اِجْتِهَادٌ** örfî bir terim olarak, bir fakihin, bir hukuk meselesinde [şüpheli ve zor bir nokta hakkında] bir görüş oluşturmak maksadıyla zihnî melekeleri en sonuna kadar sarf etmesi demektir: (KT:) doğru bir görüş oluşturmayı aramak: (KL:) [hukuku araştırmak, yahut hukukta herhangi bir güçlüğün çözümünü akıl ve kıyas yoluyla çıkarmak: ve] hâkime sunulan bir davayı [şüpheli ve zor bir nokta hakkında], kıyas yönteminden Kur’ân’a ve Sünnet’e döndürmek. (L, TA. *)

**جَهْدٌ**
**جَهْدٌ** **جهد** Güç; kabiliyet; bunun gibi ↓ **جُهْدٌ**; (S, A, IAth, L, Msb, K;) ikincisi Hicaz lehçesinden, birincisi diğer lehçelerdendir; (Msb;) ve ↓ **مَجْهُودٌ**: (A:) Kur’ân ix. 80’de **جهد** hem **جَهْد** hem de ↓ **جُهد** okunur: (S:) ve **جَهْدٌ** ayrıca emek, zahmet, sarf etme, gayret, teşebbüs, enerji, çalışkanlık, zahmet çekme yahut olağanüstü zahmet çekme manasına gelir: (L: [**جَهَدَ**’e bak:]) yahut ↓ **جُهْدٌ** yukarıda ilk zikredilen manaya sahiptir, (Fr, S, IAth, Msb,) ve **جَهْدٌ**, fetha ile, **اِجْهَدْ جَهْدَكَ فِى هٰذَا الأَمْرِ**’dendir, (Fr, S,) yahut **جَهَدَ فِى الأَمْرِ**’dendir; bu fiilden bir mastardır, (Msb,) ve [bunun gibi ↓ **مَجْهُودٌ**,] kişinin en sonu; gücünün yahut kabiliyetinin yahut gayretlerinin yahut teşebbüslerinin yahut enerjisinin en sonu demektir. (Fr, S, IAth, Msb, K.) Sen dersin ki, **بَذَلَ الجَهْدَ**, (Msb, madde **بلغ**’da, vb.,) ve ↓ **المَجْهُودَ**, (S, A,) yahut **جَهْدَهُ**, (Mgh,) [ve ↓ **مَجْهُودَهُ**,] O, gücünü yahut kabiliyetini esirgemeksizin sarf etti: (Mgh:) [yahut en son gücünü yahut kabiliyetini yahut gayretlerini yahut teşebbüslerini yahut enerjisini; yukarıda gösterildiği üzere.] Ve **بَلَغَ جَهْدَهُ**, (A, L,) ve ↓ **مَجْهُودَهُ**, (A,) O, gücünün yahut kabiliyetinin en sonunu gerçekleştirdi; elinden gelenin en sonunu yaptı. (A, L. [**جَهَدَ جَهْدَهُ** gibidir. Aşağıda **بَلَغَ جَهْدَ دَابَّتِهِ**’ye de bak.]) Ve ↓ **جُهَيْدَى** **جَهْدٌ** ile eş anlamlıdır; (K;) şu sözde olduğu gibi, **لَأَبْلُغَنَّ جُهَيْدَاىَ فِى الأَمْرِ** (JK, TK,) yani Ben, işte gücümün yahut kabiliyetimin en sonunu mutlaka gerçekleştireceğim. (TK. [A’nın bir nüshasında **جُهَيْدَاكَ**; ve TA’da da, zannederim, o aynı nüshadan.]) [Bunun gibi ↓ **جُهَادَى** da böyledir; şu sözde olduğu gibi,] **جُهَادَاكَ أَنْ تَفْعَلَ** Senin gücünün yahut kabiliyetinin en sonu ve hâlinin en sonu, [böyle bir şeyi] yapmandır yahut yapman olacaktır; eş anlamlısı **قُصَارَاكَ** [bk.], (JK, K,) ve **غَايَةُ أَمْرِكَ**. (TA.) **الَّذِينَ أَقْسَمُوا بِاللّٰهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ**, Kur’ân’da [v. 58, vb.], “Allah’a yeminlerinin en enerjiklisiyle yemin edenler” demektir: (K, * Jel:) yahut yeminlerinin en kuvvetlisi yahut en şiddetlisi; **جهد** aslında bir mastardır; ve mansubdur, hâl bildiren olarak, önünde **يَجْهَدُونَ** takdir edilerek; yahut mastar olarak. (Bd.) ― -b2- Ayrıca Zorluk yahut ağırlık; sıkıntıya düşme, bunaltı, eziyet, meşakkat, rahatsızlık, yorgunluk yahut bitkinlik; (S, A, IAth, Mgh, Msb, K;) bazılarına göre böyledir; onlar derler ki ↓ **جُهْدٌ**, damme ile, yukarıda ona verilen manaların ilkine sahiptir; (Msb;) bunun gibi ↓ **مَجْهُودٌ**: (Mgh:) bir adamı bunaltan yahut eziyet eden bir hastalık yahut zorluk; bunun gibi ↓ **جُهْدٌ**. (JK.) Bundan dolayı, **جَهْدُ البَلَآءِ**, (Msb,) yani ölümün tercih edildiği bir zorluk yahut meşakkat hâli: yahut yoksullukla birlikte aile yahut hane halkının çokluğu. (L, K. *) [Bundan dolayı ayrıca,] **بَلَغَ جَهْدَ دَابَّتِهِ**, [yani **بَلَغَ مَشَقَّتَهَا**,] yani **جَهَدَهَا**: 1’e bak. (K.) ― -b3- Ayrıca Az bir azık; az mala sahip bir adamın güçlükle yaşayabildiği şey. (JK, L) (L.) Ve **جَهْدٌ المُقِلِّ** Az mala sahip olanın, şer‘an gerekli zekâtı ödemede verebileceği şey. (L, bir rivayetten.)

**جُهْدٌ**
**جُهْدٌ** **جهد** : **جَهْدٌ**’e bak, beş yerde. -A2- Ayrıca Su ile karıştırılmış süt [↓ **مَجْهُودٌ**’a bak]. (JK.)

**جَهَادٌ**
**جَهَادٌ** **جهاد** Sert arazi: (JK, S:) yahut içinde ot bulunmayan arazi: (TA:) yahut içinde ot bulunmayan sert arazi: (K:) yahut düz yahut düzgün arazi: yahut engebeli arazi: ayrıca sıfat olarak da kullanılır; öyle ki **أَرْضٌ جَهَادٌ** dersin: (TA:) yahut içinde tepe bulunmayan düz, pürüzsüz arazi: (JK:) yahut ot bitirmiş olsun olmasın, dağın yahut tepenin yakınında bulunmadığı, arazinin en düz ve en düzgün olanı: ve bu, **صَحْرَآء** denilen şeydir: (ISh, TA:) yahut açık bir arazi parçası: (Fr, TA:) yahut içinde hiçbir şey bulunmayan kısır, çorak yahut verimsiz arazi; bunun gibi **جَمَادٌ**: çoğulu **جُهُدٌ**. (AA, L.) -A2- Ayrıca **أَرَاك**’ın meyvesi; (IAar, K;) ve böylece **جَهَاضٌ**. (IAar, TA.)

**مَرْعًى جَهِيدٌ**
**مَرْعًى جَهِيدٌ** **مرعي جهيد** (mecaz:) Hayvanlar tarafından çok yenmiş otlak. (S, A, K.) Ve **أَرْضٌ جَهِيدَةُ الكَلَأِ** (mecaz:) Otu hayvanlar tarafından çok yenmiş arazi. (A.)

**جُهَادَى**
**جُهَادَى** **جهاد** **جهادى** **جهادي** : **جَهْدٌ**’e bak.

**جُهَيْدَى**
**جُهَيْدَى** **جهيد** **جهيدى** **جهيدي** : **جَهْدٌ**’e bak.

**جَاهِدٌ**
**جَاهِدٌ** **جاهد** [Çabalayan, emek veren yahut didinen; vb.: 1’e bak. Bundan dolayı,] **سَيْرُنَا جَاهِدٌ** [Bizim yolculuğumuz zahmetlidir]. (TA, madde **اخو**’da.) Ve **جَهْدٌ جَاهِدٌ** [şiddetli emek yahut sarf etme, yahut benzeri; yahut şiddetli zorluk yahut sıkıntı vb.]: pekiştirme ifadesidir, (K, TA,) **شِعْرٌ شَاعِرٌ** ve **لَيْلٌ لَائِلٌ** gibi. (TA.) ― -b2- (varsayılan mecaz:) [Yemeği] şiddetle arzulayan; [ona] özlem duyan: (JK, S:) çoğulu **أَجْهَادٌ**. (JK.) ― -b3- **غَرْثَانُ جَاهِدٌ** (mecaz:) Aç ve obur; hiçbir yiyecek bırakmayan. (A.)

**مُجْهَدٌ**
**مُجْهَدٌ** **مجهد** Zorluk, sıkıntıya düşme, bunaltı, eziyet, rahatsızlık, meşakkat yahut yorgunluk hâline atılmış bir adam. (L.)

**هُوَ مُجْهَدُ لَكَ**
**هُوَ مُجْهَدُ لَكَ** **هو مجهد لك** O, senin için ihtiyatın, sakınmanın yahut sağlam görüşün gerektirdiği yolu tutan kimsedir; eş anlamlısı **مُحْتِيطٌ**. (L.) Ve **نَصِيحٌ مُجْهِدٌ** Samimi yahut vefalı ve dikkatli bir öğütçü yahut danışman. (L.) ― -b2- **رَجُلٌ مُجْهِدٌ** Zorluk, sıkıntıya düşme, bunaltı, eziyet, rahatsızlık, meşakkat yahut yorgunluk hâlinde bir adam: az mala sahip; fakir. (L.) ― -b3- Ve Yorgunluk sebebiyle hayvanı zayıf olan bir adam. (L.)

**مَجْهُودٌ**
**مَجْهُودٌ** **مجهود** Şiddetle etkilenmiş, hırpalanmış, sıkıntıya sokulmuş, bunalmış, eziyet görmüş, rahatsız edilmiş, meşakkat verilmiş, yorulmuş yahut bitkin düşmüş: (S, Mgh, L:) hastalık yahut zorluk sebebiyle sıkıntıya düşmüş yahut eziyet görmüş: (JK:) kuraklıkla, kısırlıkla yahut kıtlıkla; yahut kuraklıkla ve yerin kuruluğuyla musibetlenmiş: (L:) ve öfkeli. (JK.) ― -b2- Sert, zor, dar yahut sıkıntılı bir geçim hâli. (TA.) ― -b3- (mecaz:) Tereyağından mahrum edilmiş süt (S, A) tamamen: (S:) yahut su ile karıştırılmış: (Msb:) yahut çoğu su olacak şekilde sulandırılmış; ve benzeri şekilde çorba: (A:) yahut yayıkta çalkalanmış; öyle ki tereyağı çıkarılmış ve o tatlı ve hoş kılınmış: ve tatlılığı ve hoşluğu sebebiyle tiksinti vermeksizin şiddetle arzulanan yahut özlenilen ve içilen manasında kullanılır: (Msb:) yahut şiddetle arzulanan yahut özlenilen; ve böylece genel olarak yemek: (JK, L:) yahut hoşluğu ve tatlılığı sebebiyle şiddetle arzulanan yahut özlenilen ve sebatla içilen. (L.) -A2- Ayrıca **جَهْدٌ**’e bak, altı yerde.
