# جهر — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D8%B1/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%87%D8%B1/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D8%B1.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: جهر

رأيته جَهْرَةً، وكلمته جهرة. وجَهَرْتُ البئر واجْتَهَرْتُها، أي نقَّيتها وأخرجتُ ما فيها من الحَمْأة. وهي بئر مجهورة. وقال:
إذا وَرَدنا آجناً جَهَرْنـاه
أو خالياً من أهله عَمَرْناهْ
 قال الأخفش: تقول العرب: جَهَرْتُ الركيَّة، إذا كان ماؤها قد غطَّى الطينَ فنقَّى ذلك حتَّى يَظهَر الماء ويصفو. قال: ومنه قوله تعالى: "حَتَّى نَرى اللهَ جَهْرَةً"، أي عِياناً يكشف ما بيننا وبينه. والأَجْهَرُ: الذي لا يُبصِر في الشَمس. يقال: كبش أَجْهَرُ بيِّن الجَهَرِ، ونعجة جَهْراءُ. قال أبو العِيالي الهُذَلي:
جَهْراءُ لا تألو إذا هي أَظْهَرَتْ		بَصَراً ولا مِنْ عَيْلَةٍ تُغْنينـي
وَجَهَرْنا الأرض: سلكْناها من غير معرِفة. وجَهَرْنا بني فلانٍ، أي صبَّحناهم على غرة. وحكى الفرّاء: جَهَرْتُ السِقاءَ: مَخَضْته. ولبنٌ جَهيرٌ: لم يُمذَقْ بماء. وجَهَرَ بالقول: رفَعَ به صوتَه، وجَهْوَرَ. وهو رجلٌ جَهْوَرِيُّ الصوت، وجهير الصوت تقول منه: جُهُرَ الرجل بالضم. وإجْهارُ الكلام: إعلانه. ورجل مِجْهَرٌ بكسر الميم، إذا كان من عادته أن يَجْهَرَ بكلامه. والمُجاهَرَةُ بالعداوة: المبادأة بها. وجَهَرْتُ الرجل واجْتَهَرْتُهُ، إذا رأيتَه عظيم المَرْآة؛ وكذلك الجيشُ إذا كثروا في عَينِكَ حينَ رأيتَهم. ورجل جَهيرٌ بيّن الجَهارَةِِ، أي ذو منظر. وامرأة جَهيرَةٌ. قال أبو النَجْم:
وأرى البياضَ على النِسائ جَهارَةًوالعتقُ أعرفه علـى الأَدْمـاءِ
وما أحسن جُهْرَ فلان بالضم، أي ما يُجْتَهَرُ من هيئته وحسن منظره. ويقال: كيف جَهْراؤُكُمْ، أي جماعتكم. والحروف المَجْهورَةُ عند النحويّين تسعةَ عشر، يجمعها قولك: ظِلُّ قَوٍّ رَبَض إذْ غَز جندٌ مطيعٌ. وإنَّما سمِّي الحرف مَجْهوراً لأنّه أشبع الاعتمادُ في موضعه ومُنع النَفَس أن يجري معه حتَّى ينقضي الاعتماد بجَرْي الصوت.

### Türkçe

Onu **جَهْرَةً** gördüm; onunla **جهرة** konuştum. Ve ben kuyuyu **جَهَرْتُ** ve onu **اجْتَهَرْتُها**; yani onu temizledim ve içinde bulunan çamuru çıkardım. O, **مجهورة** bir kuyudur. Ve dedi ki:
Eğer biz bayat suya varırsak onu **جَهَرْنـاه**
yahut ehlinden boş olana, onu imar ederiz

el-Ahfeş dedi ki: Araplar şöyle der: **جَهَرْتُ الركيَّة**; onun suyu çamuru örtmüş ise, su ortaya çıkıp durulana kadar bunu temizledi (demektir). Dedi ki: Ve ondan, Yüce Allah’ın sözü: **"حَتَّى نَرى اللهَ جَهْرَةً"**; yani gözle görerek; bizimle O’nun arasındakini açığa çıkarır. Ve **الأَجْهَرُ**: güneşte görmeyen kimsedir. Denilir: **كبش أَجْهَرُ**; **الجَهَرِ**i açık (belli) olan; ve **نعجة جَهْراءُ**. Ebû’l-ʿIyâlî el-Hüzelî dedi ki:
**جَهْراءُ**; o ortaya koyduğunda görmede gevşeklik etmez,
ve bir yoksulluktan da beni zengin kılmaz

Ve biz yeri **جَهَرْنا**: onu, bir tanışıklık olmaksızın katettik. Ve biz falan oğullarını **جَهَرْنا**; yani onları bir gaflet anında sabahladık. el-Ferrâ rivayet etti: **جَهَرْتُ السِقاءَ**: onu çalkaladım. Ve **لبنٌ جَهيرٌ**: su ile inceltilmemiştir. Ve sözle **جَهَرَ**: onunla sesini yükseltti; ve **جَهْوَرَ**. O, sesi **جَهْوَرِيُّ** olan bir adamdır; ve “sesi **جهير**” (denir); bundan “adam **جُهُرَ** oldu” (ötre ile) dersin. Ve sözün **إجْهارُ**ı: onu ilan etmektir. Ve **مِجْهَرٌ** (mîm kesresiyle) bir adam: konuşmasıyla **يَجْهَرَ** etmesi onun âdeti ise. Ve düşmanlıkla **المُجاهَرَةُ**: onunla işe girişmektir. Ve ben adamı **جَهَرْتُ** ve onu **اجْتَهَرْتُهُ**; onu büyük görünüşlü gördüğün zaman; aynı şekilde ordu da, onları gördüğün vakit gözünde çoğalırsa. Ve **رجل جَهيرٌ**; **الجَهارَةِ**si açık (belli) olan; yani görünüş sahibi. Ve **امرأة جَهيرَةٌ**. Ebû’n-Necm dedi ki:
Kadınlar üzerinde beyazlığı **جَهارَةً** görüyorum;
ve azatlılığı, esmerler üzerinde daha iyi bilirim

Falanın **جُهْرَ**ı (ötre ile) ne güzeldir; yani heyetinden ve güzel görünüşünden **يُجْتَهَرُ** olunan şey ne güzeldir. Ve denilir: Sizin **جَهْراؤُكُمْ** nasıl; yani cemaatiniz. Nahivcilere göre **الحروف المَجْهورَةُ** on dokuzdur; onları, senin “**ظِلُّ قَوٍّ رَبَض إذْ غَز جندٌ مطيعٌ**” demen toplar. Harf ancak **مَجْهوراً** diye adlandırıldı; çünkü dayanak, yerinde doyuruldu ve nefesin onunla birlikte akması engellendi; ta ki dayanak, sesin akmasıyla sona erinceye kadar.
