# جهش — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D8%B4/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%87%D8%B4/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جهش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D8%B4.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: جهش

جَهِش
(* قوله «جهش» هو كسمع ومنع كما في القاموس.) وجَهَش للبُكاء يجهَش جهْشاً وأَجْهَش، كلاهما، استعدَّ له واسْتَعْبَرَ، والمُجْهِش الباكي نفْسُه. وجهَشت إِليه نفسُه جُهوشاً وأَجْهَشتْ، كلاهما: نَهَضت وفاظَت. وجَهَشت نفسي وأَجْهَشت إِذا نَهَضت إِليك وهَمَّت بالبُكاء. والجهْش: أَن يَفْزَع الإِنشان إِلى غيره وهو مع ذلك كأَنه يريد البكاء كالصبيّ يَفْزَع إِلى أُمه وأَبيه وقد تهيّأَ للبكاء؛ يقال: جهَش إِليه يجهَش. وفي الحديث: أَن النبي، صلى اللَّه عليه وسلم، كان بالحُدَيْبِية فأَصاب أَصحابَه عَطش، قالوا: فجَهَشنا إِلى رسول اللَّه، صلى اللَّه عليه وسلم؛ وكذلك الإِجْهاش. قال أَبو عبيد: وفيه لغة أُخرى: أَجْهَشت إِجْهاشاً؛ ومن ذلك قول لبيد:
باتَتْ تشكَّى إِليَّ النفْسُ مُجْهِشة،
وقد حَملْتك سبْعاً بعد سَبْعِينا
وقال الأُموي: أَجهَش إِذا تهيَّأَ للبُكاء. وفي حديث المولد قال: فَسابَّني فأَجْهَشْت بالبُكاء؛ أَراد فخَنَقَني فتَهيأْت للبكاء. وجهَش للشَّوق والحُزْن: تَهيَّأَ. وجهَش إِلى القوم جهْشاً: أَتاهم. والجَهْش: الصوت؛ عن كراع. والذي رواه أَبو عبيد الجَمْش.

### Türkçe

جَهِش
(* Onun “**جهش**” sözü, **سمع** ve **منع** gibi(=vezin bakımından)dır; **القاموس**’ta olduğu üzere.) Ve **جَهَش** ağlamak için;
**يجهَش** **جهْشاً** ve **أَجْهَش**; ikisi de: ona hazırlandı ve gözyaşı dökmeye yöneldi; ve **المُجْهِش**: bizzat ağlayan(ın kendisi)dir. Ve “**وجهَشت** ona nefsi **جُهوشاً** ve **أَجْهَشتْ**”; ikisi de: kalktı
ve taştı. Ve “**وجَهَشت** nefsim ve **أَجْهَشت**” eğer sana doğru kalktı ve ağlamaya niyet ettiyse.
Ve **الجهْش**: insanın başkasına korkup sığınmasıdır; bununla beraber sanki ağlamak istiyor gibidir; çocuk gibi,
annesine ve babasına korkup sığınır ve ağlamaya hazırlanmış olur; denir: “**جهَش** ona, **يجهَش**.”
Ve hadiste: Peygamber, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, Hudeybiye’de idi; derken
ashabına susuzluk isabet etti; dediler ki: “Biz, Resûlullah’a, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, doğru **فجَهَشنا**”;
ve yine bunun gibi **الإِجْهاش**. Ebû Ubeyd dedi: Ve onda başka bir dil(=lehçe) vardır: “**أَجْهَشت** **إِجْهاشاً**”;
ve bundan Lebîd’in sözü:
“Geceledi; nefis bana şikâyet ediyor, **مُجْهِشة** olarak,
ve seni yetmişten sonra yedi(yi) taşıdım, yediden sonra.”
Ve el-Ümevî dedi: **أَجهَش**; eğer ağlamaya hazırlandıysa. Ve doğum hadîsinde dedi:
“Derken bana sövdü de ben **فأَجْهَشْت** ağlamakla”; istedi ki: beni boğdu da ağlamaya hazırlandım. Ve **جهَش**
şevk ve hüzün için: hazırlandı. Ve “**جهَش** kavme **جهْشاً**”: onlara geldi. Ve **الجَهْش**:
ses; Kırâ‘dan. Ebû Ubeyd’in rivayet ettiği ise **الجَمْش**.
