# جهش — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D8%B4/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%87%D8%B4/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جهش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D8%B4.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: جهش

جهش إليه، كسمع ومنع، قال ابن دريد: والكسر أكثر، جهشا، بالفتح، وجهوشا، بالضم، وجهشانا، بالتحريك: فزع إليه، وهو مع ذلك يريد البكاء، كالصبي يفزع إلى أمه وأبيه وقد تهيأ للبكاء. قاله الأصمعي، وفي حديث الحديبية: أصابنا عطش فجهشنا إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم، كأجهش إجهاشا، وهذه عن أبي عبيد، قال: ومن ذلك قول لبيد:
  باتت تشكي إلي النفس مجهشة                      وقد حملتك سبعا بعد سبعينـا وجهش من الشيء جهشانا، بالتحريك: خاف أو هرب، الأخير نقله الصاغاني، ونص أبي عمرو: جهش من الشيء، إذا فرق منه وخاف، يجهش جهشانا. والجهشة، بالفتح: العبرة تتساقط عند الجهش، ويقال: ما كانت بهشة إلا وبعدها جهشة. والجهشة: الجماعة من الناس، كذا في النوادر، كالجاهشة، كذا في المحيط، قال: يقال: رأيت من الناس جاهشة، أي فرقة وكثرة. والجهوش، كصبور: السريع الذي يجهش من أرض إلى أرض، أي يتقلع ويسرع، قال رؤبة:

  جاءوا فرار الهرب الجهوش                      شلا كشل الطرد المكدوش وأجهش فلانا: أعجله، عن ابن عباد وقال الأموي: أجهش بالبكاء: تهيأ له، ومنه حديث المولد فسابني فأجهشت بالبكاء، أي حنقني فتهيأت للبكاء. ومما يستدرك عليه: جهشت إليه نفسه جهوشا، وأجهشت: نهضت وفاظت وجهش للشوق والحزن جميعا: تهيأ، عن ابن دريد. وجهش إلى القوم: أتاهم والجهش: الصوت، عن كراع، والذي رواه أبو عبيد: الجمش، بالميم. وجهيش بن يزيد النخعي، كزبير: صحابي، وقد تقدم البحث فيه في السين المهملة.

### Türkçe

**جهش** ona yöneldi; **سمع** ve **منع** gibi. İbn Düreyd dedi: Kesre daha çoktur: **جهشا** (fetha ile), **وجهوشا** (damme ile), **وجهشانا** (hareke ile): Ona ürktü; bununla beraber ağlamayı istiyor; tıpkı çocuğun annesine ve babasına ürküp (sığınması) ve ağlamaya hazırlanmış olması gibi. Bunu el-Asmaî söyledi. Hudeybiye hadîsinde: “Bize susuzluk isabet etti de Resûlullah صلى الله عليه وسلم’e **فجهشنا**”; **كأجهش إجهاشا** gibi. Bu, Ebû Ubeyd’dendir. Dedi ki: Bunun(lar)dan Lebîd’in sözü:
  Geceledi; nefis bana şikâyet ediyor, **مجهشة**                      ve seni yetmişten sonra yedi (defa) yüklenmişti.

Ve şeyden **وجهش** (etmesi) **جهشانا** (hareke ile): Korktu yahut kaçtı; sonuncusunu es-Sâğânî nakletti. Ebû Amr’ın nassı: “Şeyden **جهش** etti” yani ondan ürktü ve korktu; **يجهش جهشانا**.

Ve **الجهشة** (fetha ile): **الجهش** sırasında dökülen gözyaşıdır; ve denir ki: “Onda bir **بهشة** olmadı; ancak ondan sonra bir **جهشة** (oldu).”

Ve **الجهشة**: insanlardan bir topluluktur; **النوادر**’de böyle. **الجاهشة** gibi; **المحيط**’te böyle. Dedi ki: Denir ki: “İnsanlardan bir **جاهشة** gördüm”; yani bir fırka ve çokluk.

Ve **الجهوش** ( **صبور** gibi): hızlı olan; bir yerden bir yere **يجهش** eder; yani sökülür ve hızlanır. Rü’be dedi:

  Geldiler; kaçışın firarı, **الجهوش** kaçışı                      sürüklenmiş kovalamacanın sürüklenişi gibi.

Ve “Falancayı **أجهش** etti”: onu acele ettirdi; İbn Abbâd’dan. El-Emevî dedi: “Ağlamakla **أجهش** etti”: ona hazırlandı. Ondan, doğum hadîsi: “Bana sövdü de ben ağlamakla **فأجهشت**”; yani beni öfkelendirdi de ağlamaya hazırlandım.

Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: “Nefsi ona **جهشت** etti, **جهوشا**”; ve **أجهشت**: kalktı ve taştı. Ve şevk ve hüznün ikisine birden **جهش** etti: hazırlandı; İbn Düreyd’den.

Ve kavme **جهش** etti: onlara geldi. Ve **الجهش**: sestir; Kurâ‘dan. Ebû Ubeyd’in rivayet ettiği ise: **الجمش** (mîm ile).

Ve **وجهيش بن يزيد النخعي** ( **زبير** gibi): sahâbîdir; onun hakkında araştırma daha önce **السين** **المهملة**’de geçti.
