# جهض — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D8%B6/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%87%D8%B6/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جهض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D8%B6.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: جهض

أَجْهَضَت الناقةُ إِجْهاضاً، وهي مُجْهِضٌ: أَلقت ولدها لغير تمام، والجمع مَجاهِيضُ؛ قال الشاعر:
في حَراجِيجَ كالحَنِيِّ مَجاهِيـ
ـضَ، يَخِدْنَ الوجيفَ وَخْدَ النَّعامِ
قال الأَزهري: يقال ذلك للناقة خاصة، والاسم الجِهَاض، والولد جَهِيض، قال الشاعر:
يَطْرَحْنَ بالمَهامِهِ الأَغْفالِ
كلَّ جَهِيضٍ لَثِقِ السِّرْبالِ
أَبو زيد: إِذا أَلقت الناقة ولدها قبل أَن يَسْتَبِينَ خَلقُه قيل أَجْهَضَت، وقال الفراء: خِدْجٌ وخَدِيج وجِهْض وجَهِيض للمُجْهَض. وقال الأَصمعي في المُجْهَض: إِنه يسمى مُجْهَضاً إِذا لم يَسْتَبِنْ خَلقُه، قال: وهذا أَصح من قول الليث إِنه الذي تمَّ خلقُه ونفخ فيه روحه. وفي الحديث: فأَجْهَضَت جَنِناً أَي أَسقطت حملها، والسَّقْط جَهِيض، وقيل: الجَهِيض السِّقْط الذي قد تمَّ خلقه ونفخ فيه الروح من غير أَن يعيش. والإِجْهاضُ: الإِزْلاق. والجَهِيض: السَّقِيط. الجوهري: أَجْهَضَت الناقة أَي أَسقَطتْ، فهي مُجْهِض، فإِن كان ذلك من عادتها فهي مِجْهاضٌ، والولد مُجْهَضٌ وجَهِيضٌ. وصادَ الجارحُ الصَّيْدَ فأَجْهَضْناه عنه أَي نحّيناه وغَلَبْناه على ما صادَه، وقد يكون أَجْهَضْته عن كذا بمعنى أَعْجَلْته. وأَجْهَضَه عن الأَمر وأَجْهَشَه أَي أَعْجَلَه. وأَجْهَضْته عن أَمره وأَنْكَصْته إِذا أَعْجَلْته عنه، وأَجْهَضْته عن مكانه: أَزَلْته عنه. وفي الحديث: فأَجْهَضُوهم عن أَثقالِهم يوم أُحُدٍ أَي نَحَّوهم وأَعجلوهم وأَزالوهم. وجَهَضَني فلانٌ وأَجْهَضَني إِذا غَلَبَك على الشيء. ويقال: قُتِلَ فلانٌ فأُجْهِضَ عنه القوم أَي غُلِبوا حتى أُخذ منهم. وفي حديث محمد بن مسلمة أَنه قَصَدَ يوم أُحُدٍ رجلاً قال: فجاهَضَني عنه أَبو سُفْيان أَي مانَعَني عنه وأَزالني. وجَهَضَه جَهْضاً وأَجْهَضَه: غَلَبَه. وقُتِلَ فلانٌ فأُجْهِضَ عنه القوم أَي غُلبوا حتى أُخِذَ منهم.والجاهِضُ من الرجال: الحديدُ النَّفْس، وفيه جُهُوضةٌ وجَهاضةٌ. ابن الأَْعرابي: الجَهاضُ ثمرُ الأَراك، والجِهاضُ الممانعة.

### Türkçe

**أَجْهَضَت** deve **إِجْهاضاً** (yaparak), ve o **مُجْهِضٌ**dur: yavrusunu tam olmaksızın attı; çoğulu **مَجاهِيضُ**dur; şair dedi ki:
في حَراجِيجَ كالحَنِيِّ **مَجاهِيـ**
ـضَ، يَخِدْنَ الوجيفَ وَخْدَ النَّعامِ

Ezherî dedi: Bu, özellikle deve için söylenir; isim **الجِهَاض**dır, yavru **جَهِيض**dir, şair dedi ki:
يَطْرَحْنَ بالمَهامِهِ الأَغْفالِ
كلَّ **جَهِيضٍ** لَثِقِ السِّرْبالِ

Ebû Zeyd: Deve, yavrusunu, yaratılışı belirginleşmeden önce attığında **أَجْهَضَت** denir. Ferrâ dedi: **خِدْجٌ** ve **خَدِيج** ve **جِهْض** ve **جَهِيض**; **المُجْهَض** için (kullanılır). Asma‘î **المُجْهَض** hakkında dedi ki: Yaratılışı belirginleşmemişse ona **مُجْهَضاً** denir; dedi ki: Bu, Leys’in “o, yaratılışı tamam olan ve içine ruh üflenen kimsedir” sözünden daha sahihtir. Hadiste: “فأَجْهَضَت جَنِناً” yani hamlini düşürdü; **السَّقْط** **جَهِيض**dir; ve denildi ki: **الجَهِيض**; yaşamaksızın, yaratılışı tamam olmuş ve içine ruh üflenmiş olan **السِّقْط**tur. Ve **الإِجْهاضُ**: **الإِزْلاق**tır. Ve **الجَهِيض**: **السَّقِيط**tir. Cevherî: Deve **أَجْهَضَت**; yani düşürdü; o hâlde o **مُجْهِض**dir; eğer bu onun âdetindense o **مِجْهاضٌ**dır; yavru **مُجْهَضٌ** ve **جَهِيضٌ**dur. Yırtıcı kuş avı avladı da biz onu ondan **أَجْهَضْناه**; yani onu ondan uzaklaştırdık ve avladığı şeye karşı ona galip geldik; ve “**أَجْهَضْته** عن كذا” bazen “onu acele ettirdim” anlamında olur. Ve “**أَجْهَضَه** عن الأَمر” ve “**أَجْهَشَه**” yani onu acele ettirdi. Ve “**أَجْهَضْته** عن أَمره” ve “**أَنْكَصْته**” onu ondan acele ettirdiğim zaman; ve “**أَجْهَضْته** عن مكانه”: onu ondan giderdim. Hadiste: “فأَجْهَضُوهم عن أَثقالِهم يوم أُحُدٍ” yani onları (yüklerinden) uzaklaştırdılar, acele ettirdiler ve giderdiler. “Falan beni **جَهَضَني** ve beni **أَجْهَضَني**” (denir); seni bir şey üzerinde yendiği zaman. Ve denilir: “Falan öldürüldü de kavim ondan **فأُجْهِضَ**” yani onlardan alınıncaya kadar yenildiler. Muhammed b. Mesleme hadîsinde: Uhud günü bir adama yöneldi; dedi ki: “Beni ondan Ebû Süfyân **فجاهَضَني**” yani beni ondan men etti ve beni uzaklaştırdı. “**جَهَضَه** **جَهْضاً** ve **أَجْهَضَه**”: onu yendi. “Falan öldürüldü de kavim ondan **فأُجْهِضَ**” yani onlardan alınıncaya kadar yenildiler. Erkeklerden **الجاهِضُ**: nefsi sert olandır; onda **جُهُوضةٌ** ve **جَهاضةٌ** vardır. İbnü’l-A‘râbî: **الجَهاضُ**; **الأَراك**ın meyvesidir; **الجِهاضُ** ise karşı koymadır.
