# جهض — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D8%B6/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%87%D8%B6/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جهض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D8%B6.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: جهض

ه ج ض
جهض
استعمل من وجوهه : جهض والجِهاض .
جهض : ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الجِهاض : ثَمَر الأَراك : والجِهاض الممانعة .
وفي حديث محمد بن سلمة أنه قصد يوم أُحُدٍ رجلاً ، قال : فجاهضني عنه أبو سفيانَ ، أي مانعَني .
وقال الأصمعي : أجهضْتُه عن الأمر وأجَهشْتُه ، أي أعجَلته .
وقال غيره : أَجَهضته عن مكانه : أزَلته عنه .
وقال الليث : الجَهِيض : السِّقْط الذي قد تمَّ خَلْقه ونُفخ فيه رُوحُه من غير أن يعيش ، يقال للناقة خاصة إذا ألقتْ وَلَدَها : أَجْهضَتْ إجْهاضاً فهي مُجْهِض ، والجميع مَجاهيض ، وقال الكميت :
في حَرَاجيجَ كالحَنِيِّ مجاهِي
ضَ يخِدْنَ الوَجِيفَ وَخْدَ النعامِ
والاسم : الجِهاض .
وقال ذو الرمة :
يطرَحْنَ بالمهَامه الأغْفالِ
كلَّ جَهِيضٍ لَثِق السِّرْبال
أبو عُبيد عن أبي زيد قال : إذا ألقت الناقةُ ولدَها قبل أن يَستبِين خَلْقُه قيل : أَجْهَضَتْ .
سلمةَ عن الفرَّاء قال : هو خِدْج وخَدِيج وجِهْضٌ وجَهِيض للمُجْهَض .
وقال الأصمعيّ في المُجهَض مثلَ قول أبي زيد إنه يسمّى مُجهَضاً ، إذا لم يَستبنْ خَلْقُه ، وهذا أصحّ من قول الليث : إنه الذي تَمَّ خَلْقُه ونُفِخَ فيه رُوحُه .
أبو عُبَيد عن الأمويّ : الجاهِض : الحديدُ النّفْس ، وفيه جُهوضة وجَهاضة .

### Türkçe

ه ج ض
**جهض**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **جهض** ve **الجِهاض**.

**جهض**: Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الجِهاض**: **ثَمَر الأَراك** (erâkın meyvesi); ve **الجِهاض** (aynı zamanda) karşı koymadır.

Muhammed b. Seleme’nin hadisinde: O, Uhud günü bir adamı kastetti, dedi: Bunun üzerine Ebû Süfyân onu benden **جاهضني** etti; yani beni engelledi.

Asma‘î dedi: Onu işten **أجهضْتُه** ve onu **أجَهشْتُه** ettim; yani onu acele ettirdim.

Başkası dedi: Onu yerinden **أَجَهضته**: onu ondan uzaklaştırdım.

Leys dedi: **الجَهِيض**: yaratılışı tamamlanmış ve ruhu üflenmiş olduğu hâlde yaşamaksızın (düşen) düşük; özellikle deve için, yavrusunu attığında ona denir: **أَجْهضَتْ** **إجْهاضاً**; o hâlde o **مُجْهِض**tir; çoğulu **مَجاهيض**tir. Kümeyt dedi:

في حَرَاجيجَ كالحَنِيِّ مجاهِي
ضَ يخِدْنَ الوَجِيفَ وَخْدَ النعامِ

İsim: **الجِهاض**.

Zü’r-Rumme dedi:

يطرَحْنَ بالمهَامه الأغْفالِ
كلَّ جَهِيضٍ لَثِق السِّرْبال

Ebû ‘Ubeyd, Ebû Zeyd’den: Deve yavrusunu, yaratılışı belirginleşmeden önce attığında: **أَجْهَضَتْ** denir.

Seleme, Ferrâ’dan: O, **خِدْج** ve **خَدِيج** ve **جِهْضٌ** ve **جَهِيض**tir; **للمُجْهَض** (mücehda) için.

Asma‘î, **المُجهَض** hakkında Ebû Zeyd’in sözü gibi dedi: Yaratılışı belirginleşmediğinde ona **مُجهَضاً** denir; bu, Leys’in “o, yaratılışı tamamlanmış ve ruhu üflenmiş olandır” sözünden daha sahihtir.

Ebû ‘Ubeyd, Emevî’den: **الجاهِض**: sert tabiatlıdır; onda **جُهوضة** ve **جَهاضة** vardır.
