# جهل — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D9%84/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%87%D9%84/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D9%84.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: جهل

- الجهل على ثلاثة أضرب:
- الأول: وهو خلو النفس من العلم، هذا هو الأصل، وقد جعل ذلك بعض المتكلمين معنى مقتضيا للأفعال الخارجة عن النظام، كما جعل العلم معنى مقتضيا للأفعال الجارية على النظام.
- والثاني: اعتقاد الشيء بخلاف ما هو عليه.
- والثالث: فعل الشيء بخلاف ما حقه أن يفعل، سواء اعتقد فيه اعتقادا صحيحا أو فاسدا، كمن يترك الصلاة متعمدا، وعلى ذلك قوله تعالى: ﴿قالوا: أتتخذنا هزوا؟ قال: أعوذ بالله أن أكون من الجاهلين﴾ [البقرة/67]، فجعل فعل الهزو جهلا، وقال عز وجل: ﴿فتبينوا أن تصيبوا قوما بجهالة﴾ [الحجرات/6].
والجاهل تارة يذكر على سبيل الذم، وهو الأكثر، وتارة لا على سبيل الذم، نحو: ﴿يحسبهم الجاهل أغنياء من التعفف﴾ [البقرة/273]، أي: من لا يعرف حالهم، وليس يعني المتخصص بالجهل المذموم، والمجهل: الأمر والأرض والخصلة التي تحمل الإنسان على الاعتقاد بالشيء خلاف ما هو عليه، واستجهلت الريح الغصن: حركته، كأنها حملته على تعاطي الجهل، وذلك استعارة حسنة.

### Türkçe

- **الجهل** üç kısım üzeredir:
- Birincisi: O, nefsin ilimden hâlî olmasıdır; bu asıldır. Bazı kelâmcılar bunu, nizamın dışına çıkan fiiller için gerektirici bir mâna kılmışlardır; nizam üzere cereyan eden fiiller için de ilmi gerektirici bir mâna kıldıkları gibi.
- İkincisi: Şeyi, üzerinde bulunduğunun hilâfına itikad etmektir.
- Üçüncüsü: Şeyi, yapılmasının hakkı olanın hilâfına yapmaktır; onda sahih veya fâsid bir itikad itikad etmiş olsun fark etmez; namazı kasten terk eden kimse gibi. Bunun üzerine Yüce Allah’ın sözü: ﴿قالوا: أتتخذنا هزوا؟ قال: أعوذ بالله أن أكون من الجاهلين﴾ [البقرة/67]; böylece alay fiilini bir cehl kıldı. Aziz ve Celil olan da dedi ki: ﴿فتبينوا أن تصيبوا قوما بجهالة﴾ [الحجرات/6].
Ve **الجاهل** bazen zemm yolu üzere zikredilir; bu daha çoktur. Bazen de zemm yolu üzere değildir; şu gibi: ﴿يحسبهم الجاهل أغنياء من التعفف﴾ [البقرة/273]; yani: hallerini bilmeyen; zemmedilmiş cehl ile mütehassıs olanı kastetmez. Ve **المجهل**: iş, yer ve insanı, şey hakkında onun üzerinde bulunduğunun hilâfına itikad etmeye taşıyan haslettir. Ve “**استجهلت الريح الغصن**”: onu hareket ettirdi; sanki onu cehli ta‘âtî etmeye yüklemiş gibidir; ve bu güzel bir istiâredir.
