# جهو — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D9%88/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%87%D9%88/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جهو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D9%88.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: جهو

: ( و ( *!الجَهْوَةُ : الاسْتُ المكشوفةُ ) ، لا تُسَمَّى بذلِكَ إلاَّ إذا كانتْ كذلِكَ ؛ قالَ :
وتَدْفَعُ الشَّيْخَ فتَبْدو *!جَهْوَتُه ( *!كالجَهْواءِ ) بالمدِّ ( ويُقْصَرُ ) ، يقالُ : اسْتٌ *!جَهْوى أَي مَكْشوفةٌ ، وقيلَ : هي اسمٌ لها *!كالجَهْوةِ .
قالَ ابنُ بَرِّي : قالَ ابنُ دُرَيْدٍ : *!الجَهْوةُ مَوْضِعُ الدُّبُرِ من الإِنْسانِ ، قالَ : تقولُ العربُ قَبحَ اللَّهُ *!جَهْوَتَهُ .
قالَ الجوْهرِيُّ : ومِن كَلامِهم الذي يَضَعونه على أَلْسِنَةِ البهائِمِ قالوا : يا عَنْزُ جاءَ القُرُّ قالتْ : يا وَيْلِي ، ذَنَبٌ أَلْوَى واسْتٌ جَهْوَى ، حَكَاه أَبو عبيدٍ في كتابِ الغنمِ .
وفي الأساسِ : جاءَ القُرُّ فما سِلاحُكِ ، قالتْ : مالي سلاحٌ إلا اسْتٌ جَهْوَى والذَّنَبُ أَلْوَى فأيْنَ المَأْوَى .
قُلْتُ : ومِثْلُه ما نَقَلَه اللّحْيانيُّ

قيلَ للمعزى ما تَصْنَعِين في اللَّيلةِ المَطِيرَةِ ؟ فقالتْ : الشَّعَر دقاقٌ والجِلْدُ رقاقٌ والذنَبُ جَفاءٌ ولا صَبْر بي عن البَيْت .
قالَ ابنُ سِيدَهُ لم يُفَسِّر اللّحيانيُّ جَفاء ، وعنْدِي أنَّه مِن النبو والتَّباعُدِ وقلَّةِ اللّزوقِ .
( و ) الجَهْوَةُ : ( الأَكَمَةُ .
( و ) أَيْضاً : ( القَحْمَةُ ) أَي المُسِنَّةُ ( مِن الإِبِلِ ) .
وفي بعضِ النُّسخِ الضَّخْمَة وصَوَّبه شيْخُنا وكلُّ ذلكَ خَطَأٌ والصَّوابُ الهَجْمَةُ من الإِبِلِ كما هو نَصُّ التكْملةِ ولكنَّه ضَبَطَه بضمِّ الجيمِ فتأَمَّل .
( *!وأَجْهَتِ الَّسماءُ : انْكَشَفَتْ وأَضْحَتْ ) وانْقَشَعَ عنها الغَيْمُ فهي *!جَهْواءٌ .
( و ) *!جْهَتِ ( الطُّرُقُ : وضَحَتْ ) وانْكشَفَتْ .
( و ) *!أجْهَتْ ( فلانَةُ على زَوْجِها : إذا لم تَحْبَلْ .
( و ) *!أَجْهَى ( فلانٌ علينا : بَخِلَ ) . يقالُ : سأَلْتُه *!فأَجْهَى عليَّ ، أَي لم يُعْطِنِي شيئاً .
( *!وجَهِيَ البيتُ ، كرَضِيَ : خَربَ ، فهو *!جاهٍ ) ؛ نَقَلَه الجَوْهرِيُّ .
قالَ : ( وخِباءٌ *!مُجْهٍ ) أَي ( بلا سِتْرٍ ) عليه .
( *!والأَجْهَى : الأصْلَعُ .
( و ) يقالُ : ( أَتَيْتُه *!جاهِياً ) ، أَي ( علانِيَةً .
( *!وجَهَّى الشَّجَّةَ *!تَجْهِيَةً : وسَّعَها .
( *!والمُجاهاةُ : المُفاخَرَةُ ) ، عن ابنِ الأعْرابيِّ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!أَجْهَيْنا نحن أَي أَجْهَتْ لنا السَّماءُ ، نَقَلَهُ الجَوهرِيُّ .
*!وأَجْهَى الطَّريقَ والبيتَ : كشَفَه .
وبيتٌ أَجْهَى بيِّنُ *!الجَهَاءِ

*!ومُجْهىً مَكْشوفٌ بلا ستْرٍ ولا سقْفٍ .
*!وأَجْهَى لكَ الأَمْرُ : وَضَحَ .
وبيتٌ *!جَهْوٌ كجاهٍ .
وعنزٌ *!جَهْواء : لا يَسْتُر ذنَبَهُا حَياءَها .
وقالتْ أُمُّ حاتمٍ العنزيّة : *!الجَهَّاءُ *!والمُجْهِيَةُ الأَرضُ التي ليسَ بها شَجَر .
وأَرضٌ *!جَهَّاءُ : سواءٌ ليسَ بها شيءٌ .
وأَجْهَى الرجلُ : ظَهَرَ وبَرَزَ .
وفي الأساسِ : ويقُولونَ بيتٌ *!جَهْوَانُ ، قالَ : وقِياسُ المُؤنَّثِ *!جَهْوَى كسَكْرى .

### Türkçe

: ( ve ( **الجَهْوَةُ** : açıkta olan makat ) ، ancak ancak böyle olduğu zaman bununla adlandırılır; dedi ki:
Ve yaşlıyı iter de görünür *!**جَهْوَتُه** ( *!**كالجَهْواءِ** ) med ile ( ve kısaltılır ) ، denir ki: makat *!**جَهْوى** yani açıkta olan; ve denildi: o, onun için bir isimdir *!**كالجَهْوةِ** .
İbn Berrî dedi: İbn Düreyd dedi: *!**الجَهْوةُ** insanın dübür yeridir, dedi ki: Araplar “Allah onun *!**جَهْوَتَهُ**’ini çirkin kılsın” derler.
Cevherî dedi: ve onların, hayvanların dillerine koydukları sözlerinden: dediler ki: “Ey keçi, soğuk geldi.” Dedi ki: “Vay halime, kuyruk eğri ve makat *!**جَهْوَى**.” Bunu Ebû Ubeyd koyun kitabında hikâye etti.
Ve Esâs’ta: soğuk geldi; peki silahın nedir? Dedi ki: “Benim silahım ancak makat *!**جَهْوَى** ve kuyruk eğri; öyleyse sığınak nerede?”
Dedim: ve onun benzeri, Lihyânî’nin naklettiğidir:

Keçiye denildi: yağmurlu gecede ne yaparsın? Dedi ki: “Kıl incecik, deri incecik, kuyruk kaba; ve bende evden ayrı kalmaya sabır yok.”
İbn Sîde dedi: Lihyânî **جَفاء**’yı açıklamadı; ve benim yanımda o, kabarıklık, uzaklaşma ve yapışmanın azlığındandır.
( ve ) **الجَهْوَةُ** : ( tümsek .
( ve ) ayrıca: ( **القَحْمَةُ** ) yani yaşlı ( develerden ) .
Bazı nüshalarda **الضَّخْمَة**’dir; şeyhimiz onu tashih etti; bütün bunlar hatadır; doğru olan, Tekmile’nin nassı üzere develerden **الهَجْمَةُ**’dir; fakat onu **الجيم**’in dammesiyle ضبط etti; öyleyse düşün.
( *!**وأَجْهَتِ الَّسماءُ** : açıldı ve aydınlandı ) ve bulut ondan dağıldı; o hâlde o *!**جَهْواءٌ**’dur.
( ve ) *!**جْهَتِ** ( yollar: belirgin oldu ) ve açıldı.
( ve ) *!**أجْهَتْ** ( falanca kadın kocasına karşı: hamile kalmadığı zaman.
( ve ) *!**أَجْهَى** ( falanca bize: cimrilik etti ) . Denir ki: onu istedim *!**فأَجْهَى** bana; yani bana hiçbir şey vermedi.
( *!**وجَهِيَ البيتُ** ، **كرَضِيَ** : harap oldu, o hâlde o *!**جاهٍ**’dir ) ؛ bunu Cevherî nakletti.
Dedi ki: ( ve bir çadır *!**مُجْهٍ** ) yani ( üzerinde örtü olmaksızın ) .
( *!**والأَجْهَى** : kel .
( ve ) denir ki: ( ona *!**جاهِياً** geldim ) ، yani ( alenen .
( *!**وجَهَّى الشَّجَّةَ** *!**تَجْهِيَةً** : onu genişletti .
( *!**والمُجاهاةُ** : övünüşme ) ، İbnü’l-A‘râbî’den.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
*!**أَجْهَيْنا** نحن yani gök bize *!**أَجْهَتْ**; bunu Cevherî nakletti.
*!**وأَجْهَى** yolu ve evi: onu açığa çıkardı.
Ve bir ev **أَجْهَى**; *!**الجَهَاءِ**’si apaçık.

*!**ومُجْهىً**: açıkta, örtüsüz ve tavansız.
*!**وأَجْهَى** sana iş: açık oldu.
Ve bir ev *!**جَهْوٌ**; **جاهٍ** gibi.
Ve bir keçi *!**جَهْواء**: kuyruğu, haya yerini örtmez.
Ümmü Hâtim el-‘Anaziyye dedi: *!**الجَهَّاءُ** ve *!**المُجْهِيَةُ** ağaç olmayan yerdir.
Ve bir yer *!**جَهَّاءُ**: dümdüzdür, onda hiçbir şey yoktur.
Ve adam *!**أَجْهَى**: göründü ve ortaya çıktı.
Ve Esâs’ta: ve derler ki: bir ev *!**جَهْوَانُ**; dedi ki: müennesin kıyası *!**جَهْوَى**’dır, **سَكْرى** gibi.
