# جوب — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D8%A8/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%88%D8%A8/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D8%A8.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: جوب

باب الجيم والباء و و ا ي ء معهما
ج ب أ، ج أ ب، ب أ ج، ج ب ي، ج ي ب، ج و ب، و ج ب، ب و ج مستعملات
جبأ:
جَبَأت عنه أجبأُ جَبأً: أي ارتدعت عنه وتقاعست. قال الشاعر:
وهل أنا إلاّ مثلُ سـيِّقةِ الـعـدا		إنِ استقدمت نحرٌ وإن جَبأت عَقرُ
والجَبَأةُ: مثل الكمأة الحمراء. والإجباءُ: بيع الزَّرع قبل بدوِّ صلاحه.
والجُبأُ: الجَبانُ.
قال:
فما أنا من ريبِ الزَّمانِ بُجُبأٍ		ولا أنا من سيب الإلهِ بيائسِ.
جأب: الجأبُ: الحمار الغليظ، والجمع: جؤوب..والجؤبُ: درعٌ تلبسُه المرأة.
بأج: البأجُ: البيان. وقال عمر بن الخطاب: "لأجعلنَّ بأنا بأجاً واحداً" أي بياناً واحداً أي: طريقة واحدة في العطاء. وقوله: هم بأجٌ واحد، أي: ضربٌ واحدٌ. وبأج الشيء، أي: رخص، فلم يشتر.
جبي
جبيتُ الخراج جبايةً، أي: جمعته وحصّلته. وجَبَى المستقي الماء في الحوض جبياً وجبى. قال حُميد الأرقط:
ولا جَبَى في حوضه جباكا
والجَبَى: محفر البئر. والجَبَى: نثيلة البئر وهي ترابها الذي حولها. تراها من بعيد، تقول: أرى جَبَى بئرٍ وجَبَى حَوض.
والجابيةُ: حوض ضخم واسعٌ تشرب منه الإبل في مركؤ من الأرض.
والتَّجبِيةُ: ركوعً كركُع المُصلي. والتَّجبِيةُ: أن يُجبِّي الرَّجل على وجههِ باركاً.
واجتبى الرَّجل الرَّجُلَ، إذا قربهُ، قال الله تعالى: "فاجتباهُ رُّه"، أي قرَّبهُ.
جيب:
جَيبتُ القميص تجبيباً: جعلت له جَيباً.
جوب:
الجَوبُ: قطعك الشّيء كما يُجابُ الجَيب، يُقال: جَيبٌ مجوبٌ ومجوَّبٌ، وكل مُجوفٍ وسطه فهو مجوبٌ. والجوب: دِرعٌ تلبسهُ المرأة.
وجُبتُ المفازة، أي: قطعتُها، واجتبتُ الظَّلام والقميص، أي: قطعته.
والجوابُ: رديدُ الكلام. تقول: أساء سمحاً فأساءَ جابةً. من أجاب يجيبُ.
ويقال: هل عندك جابيةُ خبر? أي: خبرٌ ثابت. والجميع: الجوائب، ويقال: الجوائب: الغرائب من الأخبار، وجابيةُ خبر، أي: محمولة من أرضٍ إلى أرضٍ بعيدة، أي: قد جابت البلاد، قال: يتنازعون جوائب الأمثال.
وجب:
وجب الشّيء وجوباً. وأوجَبه ووَجَّبهُ.
ووجبتِ الشَّمسُ وجباُ: غابت.
وسمعت لها وجبة، أي: وقعة. مثل شيء يقع على الأرض.
والمُوجَّبُ من الدّواب: الذي يفزع من كلِّ شيء. ويُقال: الوجّاب. وقوله جلّ وعزّ: "فإذا وجبت جُنُوبها فلكوا منها"، يقال: معناه: خرجت أنفُسها، ويقال: معناه: سقطت لجُنُوبها.
والموجِباتُ: الكبائرُ من الذُّنوب التي يُوجِبُ الله بها النّار.
ووجبَ الرَّجلُ على نفسه الطَّعام إذا جعل لنفسه أكلةً واحدةً في اليوم وهي الوجبة.
ووجَّبَ البعير توجيباً، أي: برك وسقط.
بوج:
البَوجُ: تَبوجِ البرقِ في السِّحاب، إذا تفرق في وجهه.
وتقول: بُجتهم بشرِّ، أي: عممتهم، قال:
هراوةٌ فيها شفاءُ الـعـرِّ
حملت عقفان بها في الجرِّ
فبجتُهُ وأهـلـه بـشـرٍّ

### Türkçe

باب **الجيم** و**الباء** و**و** و**ا** و**ي** و**ء** معهما
**ج ب أ**، **ج أ ب**، **ب أ ج**، **ج ب ي**، **ج ي ب**، **ج و ب**، **و ج ب**، **ب و ج** استعمالات

**جبأ**:
**جَبَأت** عنه **أجبأُ** **جَبأً**: yani ondan çekindim ve geri durdum. Şair dedi ki:
Ve ben ancak düşmanın sevk edilmişi gibi değil miyim		Eğer öne sürülürsem boğazlama, eğer **جَبأت** olursam ayak kesme.

Ve **الجَبَأةُ**: kırmızı keme gibi. Ve **الإجباءُ**: ekinin olgunluğunun belirmesinden önce satılması.
Ve **الجُبأُ**: korkak.
Dedi ki:
Ben zamanın şüphesinden bir **بُجُبأٍ** değilim		Ve ben Allah’ın ihsanından ümitsiz de değilim.

**جأب**: **الجأبُ**: kalın eşek; çoğulu: **جؤوب**.. Ve **الجؤبُ**: kadının giydiği bir zırh.

**بأج**: **البأجُ**: beyan. Ve Ömer b. el-Hattâb dedi ki: “Mutlaka bizim **بأ**’mızı tek bir **بأجاً** yapacağım” yani tek bir beyan, yani: عطا’da tek bir yol. Ve onun sözü: onlar tek bir **بأجٌ**’dir, yani: tek bir türdür. Ve **بأج** الشيء, yani: ucuzladı; böylece satın almadı.

**جبي**
**جبيتُ** الخراج **جبايةً**: yani onu topladım ve tahsil ettim. Ve **جَبَى** su çeken kimse suyu havuzda **جبياً** ve **جبى** (topladı). Humeyd el-Arkat dedi ki:
Ve havuzunda bir **جباكا** toplamadı

Ve **الجَبَى**: kuyunun kazılmış yeri. Ve **الجَبَى**: kuyunun yığıntısı; o, etrafındaki toprağıdır. Onu uzaktan görürsün; dersin ki: bir kuyunun **جَبَى**’sını ve bir havuzun **جَبَى**’sını görüyorum.
Ve **الجابيةُ**: yerin bir çukur yerinde develerin içtiği, büyük geniş bir havuz.
Ve **التَّجبِيةُ**: namaz kılanın rükûu gibi rükûdur. Ve **التَّجبِيةُ**: adamın yüzü üzerine çökmüş olarak **يُجبِّي** etmesidir.
Ve **اجتبى** adam adamı, onu yaklaştırdığı zaman; Allah Teâlâ dedi ki: “فاجتباهُ رُّه”، yani onu yaklaştırdı.

**جيب**:
**جَيبتُ** القميص **تجبيباً**: ona bir **جَيباً** yaptım.

**جوب**:
**الجَوبُ**: **الجَيب**’in yarıldığı gibi şeyi kesmendir; denir: **جَيبٌ مجوبٌ** ve **مجوَّبٌ**; ve ortası oyuk olan her şey **مجوبٌ**’dur. Ve **الجوب**: kadının giydiği bir zırh.
Ve **جُبتُ** المفازة, yani: onu kestim (aştım); ve **اجتبتُ** **الظَّلام** ve **القميص**, yani: onu kestim.
Ve **الجوابُ**: sözün iadesidir. Dersin ki: o, kolayca kötü davrandı; böylece **جابةً** olarak kötü davrandı. **أجاب** **يجيبُ**’dendir.
Ve denir: yanında bir **جابيةُ خبر** var mı? yani: sabit bir haber. Ve hepsi: **الجوائب**. Ve denir: **الجوائب**: haberlerden garip olanlardır. Ve **جابيةُ خبر**, yani: bir yerden uzak bir yere taşınmış; yani beldeleri dolaşmıştır. Dedi ki: **جوائب** الأمثال’i çekiştirirler.

**وجب**:
**وجب** الشيء **وجوباً**. Ve onu **أوجَبه** ve **وَجَّبهُ**.
Ve **وجبتِ** **الشَّمسُ** ve **جباُ**: battı.
Ve onun için bir **وجبة** işittim, yani: bir düşüş. Yere düşen bir şey gibi.
Ve **المُوجَّبُ** hayvanlardan: her şeyden ürken olandır. Ve denir: **الوجّاب**. Ve O’nun (azze ve celle) sözü: “فإذا وجبت جُنُوبها فلكوا منها”، denir: manası: nefesleri çıktı. Ve denir: manası: yanları üzerine düştü.
Ve **الموجِباتُ**: Allah’ın onunla ateşi gerekli kıldığı büyük günahlardır.
Ve adam kendi üzerine yemeği **وجب** etti; kendisi için günde tek bir yemek kıldığı zaman; o da **الوجبة**’dir.
Ve **وجَّبَ** deve **توجيباً**: yani çöktü ve düştü.

**بوج**:
**البَوجُ**: bulut içinde şimşeğin **تَبوجِ**’i; yüzünde dağıldığı zaman.
Ve dersin: **بُجتهم** بشرِّ, yani: onları (kötülükle) umûmîleştirdim. Dedi ki:
Bir sopa; onda uyuzun şifası vardır
Çekmede onunla iki ucu eğri (şeyler) taşıdım
Böylece onu ve ehlini kötülükle **بشـرٍّ** **فبجتُهُ**
