# جوت — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D8%AA/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%88%D8%AA/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جوت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D8%AA.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: جوت

جَوْتَ جَوْتَ: دُعاءُ الإِبل إِلى الماءِ؛ فإِذا أَدخلوا عليه الأَلف واللام، تركوه على حاله قبل دخولهما؛ قال الشاعر، أَنشده الكسائي:دَعاهُنَّ رِدْفِي، فارْعَوَيْنَ لِصَوْتِه،
كما رُعْتَ بالجَوْتَ الظِّماءَ الصَّوادِيا
نصبه مع الأَلف واللام، على الحكاية: والرِّدْفُ: الصاحبُ والتابعُ، وكلُّ شيء تبع شيئاً فهو رِدْفُه. وكان أَبو عمرو يكسر التاء، من قوله بالجَوْتِ، ويقول: إِذا أُدخلت عليه الأَلف واللام ذَهَبَتْ منه الحكايةُ؛ والأَوَّل قول الفراء والكسائي. وكان أَبو الهيثم يُنْكِر النصب، ويقول: إِذا دخل عليه الأَلف واللام أُعرب، وينشده: كما رُعْتَ بالجَوْتِ؛ وقال أَبو عبيد: قال الكسائي: أَراد به الحكاية، مع اللام؛ قال أَبو الحسن؛ والصحيح أَن اللام هنا زائدة، كزيادتها في قوله:
ولقد نَهَيْتُكَ عن بَناتِ الأَوْبَرِ
فبقيت على بنائها؛ ورواه يعقوب: كما رُعْتَ بالجَوْت؛ والقول فيها كالقول في الجَوْتِ، وقد جاوَتَها؛ والاسم منه؛ الجُواتُ؛ قال الشاعر: جاوَتَها، فهاجَها جُواتُه
وقال بعضهم:
جايَتَها، فهاجَها جُواتُه
وهذا إِنما هو على المُعاقَبة؛ أَصلها جاوَتَها، لأَنه فاعَلَها مِن جَوْتِ جَوْتِ، وطَلَبَ الخِفَّةَ، فَقَلبَ الواو ياء، أَلا تراه رَجَع في قوله: فهاجَها جُواتُه، إِلى الأَصل الذي هو الواو، وقد يكون شاذّاً، نادراً.

### Türkçe

**جَوْتَ جَوْتَ**: develeri suya çağırma (duası); üzerine **الأَلف واللام** soktukları zaman, onları girmeden önceki hâli üzere bırakırlar; şair dedi, **الكسائي** onu rivayet etti:

Dua etti onlara benim **رِدْفِي**, onun sesine kulak verip yöneldiler,
tıpkı susuz, su arayanları **الجَوْتَ** ile ürküttüğün gibi.

Onu **الأَلف واللام** ile birlikte, hikâye üzere nasb etti: ve **الرِّدْفُ**: arkadaş ve tâbi olandır; her şey bir şeye tâbi olursa o onun **رِدْفُ**’udur. **أَبو عمرو**, **بالجَوْتِ** sözünden **التاء**’yı kesreli okurdu ve derdi: üzerine **الأَلف واللام** sokulduğu zaman ondan hikâye gider; birincisi **الفراء** ve **الكسائي**’nin sözüdür. **أَبو الهيثم** nasbı inkâr ederdi ve derdi: üzerine **الأَلف واللام** girdiği zaman i‘rab olunur; ve onu şöyle rivayet ederdi: tıpkı **بالجَوْتِ** ile ürküttüğün gibi; **أَبو عبيد** dedi: **الكسائي** dedi: onunla, **اللام** ile birlikte hikâyeyi kastetti; **أَبو الحسن** dedi; ve sahih olan, buradaki **اللام**’ın زائد olmasıdır; onun, şu sözdeki ziyadeliği gibi:

Ve andolsun seni **بَناتِ الأَوْبَرِ**’den nehyettim

Böylece binası üzere kaldı; **يعقوب** onu şöyle rivayet etti: tıpkı **بالجَوْت** ile ürküttüğün gibi; onda söz, **الجَوْتِ**’teki söz gibidir; ve onu **جاوَتَها**; ondan isim: **الجُواتُ**; şair dedi:

**جاوَتَها**; derken onu onun **جُواتُه**’u coşturdu.

Ve bazısı dedi:

**جايَتَها**; derken onu onun **جُواتُه**’u coşturdu.

Bu ancak **المُعاقَبة** üzeredir; aslı **جاوَتَها**’dır; çünkü onu **جَوْتِ جَوْتِ**’ten **فاعَلَها** yaptı ve hafifliği istedi; böylece **الواو**’yu **ياء**’ya çevirdi; görmüyor musun, şu sözünde: **فهاجَها جُواتُه**; **الواو** olan asla döndü; ve şâz, nâdir olabilir.
