# جود — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%88%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: جود

الجيد، ككيس: ضد الرديء، على فيعل، وأصله جيود، قلبت الواو ياء لانكسارها ومجاورتها الياء، ثم أدغمت الياء الزائدة فيها. ج جياد، وجيادات جمع الجمع. أنشد ابن الأعرابي:
  كم كان عند بني العوام من حسب                      ومن سيوف جيادات وأرمـاح وفي الصحاح في جمعه جيائد بالهمز على غير قياس. وجاد الشيء يجود جودة، بالضم وجودة، بالفتح: صار جيدا. وأجاده غيره فجاد. والتجويد مثله. وقد قالوا أجوده، كما قالوا: أطال وأطول، وأطاب وأطيب، وألان وألين، على النقصان والتمام. ويقال هذا شيء بين الجودة والجودة. وقد جاد جودة، وأجاد: أتى بالجيد من القول أو الفعل. ويقال أجاد فلان في عمله وأجود، وجاد عمله يجود جودة، وجدت له بالمال جودا فهو مجواد، بالكسر، ومجيد، أي يجيد كثيرا. وصانع مجواد ومجيد. وأنشد رجل رجزا فقيل أجاد، فقيل إنه كان مجوادا، وهم مجاويد. واستجاده: وجده جيدا أو طلبه جيدا، وتخيره، كتجوده. وفي الأساس: وأجدتك ثوبا: أعطيتكه جيدا: والجواد، بالفتح: السخي والسخية، أي الذكر والأنثى سواء. واستدلوا بقول أبي شهاب الهذلي:
  صناع بإشفاها حصان بشكـرهـا                      جواد بقوت البطن والعرق زاخر وقيل: الجواد: هو الذي يعطي بلا مسألة صيانة للآخذ من ذل السؤال. وقال:
  وما الجود من يعطي إذا ما سألته                      ولكن من يعطي بغـير سـؤال وقال الكرماني: الجود: إعطاء ما ينبغي لمن ينبغي. وعبارة غيره: الجود صفة هي مبدأ إفادة ما ينبغي لمن ينبغي لا لعوض. فهو أخص من الإحسان. ج أجواد، كسروا فعالا على أفعال، حتى كأنهم إنما كسروا فعلا. والكثير أجاود، على غير قياس، وجود بضمتين، كقذل في قذال. وفي بعض النسخ بضم فسكون. ونسوة جود مثل نوار ونور. قال الأخطل.

  وهن بالبذل لا بخل ولا جود وإنما سكنت الواو لأنها حرف علة وجوداء، بضم ممدودا، وجودة ألحقوا الهاء للجمع، كما ذهب إليه سيبويه. وقد جاد الرجل جودا، بالضم. واستجاده: طلب جوده؛ فأجاده درهما: أعطاه إياه وفرس جواد، للذكر والأنثى. قال:
  نمته جواد لا يباع جنينها بين الجودة، بالضم، أي رائع. ج جياد وأجياد، وأجاويد. وفي حديث الصراط: ومنهم من يمر كأجاويد الخيل. هي جمع أجواد، وأجواد جمع جواد، وكان القياس أن يقال جواد، فتصح الواو في الجمع لتحركها في الواحد الذي هو جواد، كحركتها في طويل، ولم يسمع مع هذا عنهم جواد في التكسير البتة، فأجروا واو جوادن لوقوعها قبل الألف، مجرى الساكن الذي هو واو ثوب وسوط، فقالوا جياد، كما قالوا حياض وسياط ولم يقولوا جواد كما قالوا قوام وطوال. وقد جاد الفرس في عدوه: صار رائعا، يجود جودة، بالضم، وعليه اقتصر في اللسان، وجودة، بالفتح، كما في بعض النسخ وجود تجويدا، وأجواد، كما قالوا أطال وأطول، وقد تقدم. ويقال: جاد، وأجود، إذا صار ذا دابة جواد أو فرس جواد، فهو مجيد، من قوم مجاويد. قال الأعشي:

  فمثلك قد لهوت بها وأرض                      مهامه لا يقود بها المجـيد وفي حديث الاستسقاء ولم يأت أحد من ناحية إلا حدث بالجود الجود: المطر الواسع الغزير. وفي المحكم: الذي يروي كل شيء، أو الجود من المطر: الذي لا مطر فوقه البتة. جمع جائد مثل صاحب وصحب. وجادهم المطر يجودهم جودا. ومطر جود بين الجود. قال أبو الحسن: فأما ما حكى سيبويه من قولهم: أخذتنا بالجود وفوقه، فإنما هي مبالغة وتشنيع، وإلا فليس فوق الجود شيء، قال ابن سيده: هذا قول بعضهم. وسماء جود، وصفت بالمصدر. وفي كلام بعض الأوائل: هاجت بنا سماء جود، وكان كذا وكذا وسحابة جود كذلك، حكاه ابن الأعرابي. ومطرتان جودان. وقد جيدوا، أي مطروا مطرا جودا. وجيدت الأرض: سقاها الجود. وقال الأصمعي: الجود: أن تمطر الأرض حتى يلتقي الثريان. وأجيدت الأرض كذلك، وهذه عن الصاغاني. فهي مجودة: أصابها مطر جود. وقول صخر الغي:
  يلاعب الريح بالعصرين قصطله                      والوابلون وتهتان الـتـجـاويد يكون جمعا لا واحد له، كالتعاجيب والتعاشيب والتباشير، وقد يكون جمع تجواد. وجادت العين تجود جودا، بالفتح، وجؤودا، كقعود،: كثر دمعها، عن اللحياني. وجاد المريض بنفسه عند الموت يجود جودا وجؤدا قارب أن يقضي، يقال هو يجود بنفسه، إذا كان في السياق. والعرب تقول: هو يجود بنفسه، أي يخرجها ويدفعها كما يدفع الإنسان ماله، وهو مجاز. وحتف مجيد، أي حاضر. وهو مجاز، قيل أخذ من جود المطر. قال أبو خراش:
  غدا يرتاد في حجرات غيث                      فصادف نوأه حتف مجـيد والجواد، كغراب: العطش أو شدته، قال الباهلي:
  ونصرك خاذل عنى بطيء                      كأن بكم إلى خذلى جوادا والجودة: العطشة. قال ذو الرمة:
  تعاطيه أحيانا وقد جـيد جـودة                      رضابا كطعم الزنجبيل المعسل وفي التهذيب: جيد الرجل يجاد جوادا وجودة فهو مجود إذا عطش، أو جيد فلان إذا أشرف على الهلاك، كأن الهلاك جاده، قال خداش بن زهير:
  تركت الواهبي لدى مكـر                      إذا ما جاده النزف استدارا والجواد: النعاس. وجاده الهوى: شاقه، والنعاس: غلبه، فهو مجود، كأن النوم جاده أي مطره. والمجود: الذي يجهد من النعاس وغيره، عن اللحياني، وبه فسر قول لبيد:
  ومجود من صبابات الكـرى                      عاطف النمرق صدق المبتذل وقيل: معنى مجود أي شيق. وقال الأصمعي: معناه صب عليه من جود المطر، وهو الكثير منه. وجاود فلان فلانا فجاده، إذا غلبه بالجود، كما يقال: ماجده، من المجد. ومن المجاز: إني لأجاد إليك أي إلى لقائك، أي أشتاق وأساق، كأن هواه جاده الشوق، أي مطره. وإنه ليجاد إلى كل شيء يهوله. والجود، بالضم: الجوع، كالجوس، لغة هذلية، يقال جودا له وجوسا له. قال أبو خراش الهذلي يرثي زهير بن العجوة:
  تكاد يداه تـسـلـمـان إزاره                      من الجود لما استقبلته الشمائل

  ويروى من القر لما استدلقته أي استخرجته من حيث كان. والشمائل جمع الشمأل، أي إذا هاجت الشمال في الشتاء، والشمائل أيضا: الأريحية، أي هزته شمائله. وقال: كاد يعطي إزاره، وكره أن يقول أعطى إزاره فيكون قد وصفه بالأفن والجنون. ويفسر الجود أيضا في البيت بالسخاء، عن الأصمعي. والجود: اسم قلعة في جبل شطب، نقله الصاغاني. وجودة، بالضم: واد باليمن والصواب أنه قلت في واد باليمن، كذا صرح به أبو عبيد. والجودي، بالضم وتشديد الياء: موضع، وقال الزجاج: هو جبل بآمد وقيل جبل بالجزيرة قرب الموصل، وقيل بالشأم، وقيل بالهند، استوت عليه سفينة نوح عليه وعلى نبينا أفضل الصلاة والسلام، وكان ذلك يوم عاشوراء من المحرم. وقرأ الأعمش واستوت على الجودي بإرسال الياء، وذلك جائز للتخفيف.والجودي: جبل بأجأ، وقال أمية بن أبي الصلت:
  سبحانه ثم سبحانا يعود لـه                      وقبلنا سبح الجودي والجمد وأبو الجودي: تابعي لا يعرف اسمه ولا يعرف إلا بكنيته، قاله الصاغاني. وأبو الجودي: كنية الحارث بن عمير الأسدي الشامي، سكن واسط، روى عن سعيد بن المهاجر الحمصي، قاله المزي، قال الصاغاني: هو متأخر، شيخ شعبة ابن الحجاج العتكي. والجادي: الزعفران. قال كثير عزة:
  يباشرن فأر المسك في كل مهجع                      ويشرق جادي بـهـن مـفـيد أي مدوف، كذا في الصحاح. ويقال: أجاد فلان بالولد إذا ولده جوادا، وكذا أجاد به أبواه. قال الفرزدق:
  قوم أبوهم أبو العاصي أجاد بهم                      قرم نجيب لجدات منـاجـيب وتجاودوا: نظروا أيهم أجود حجة قال أبو سعيد: سمعت أعرابيا قال: كنت أجلس إلى قوم يتجاوبون ويتجاودون. فقلت له: ما يتجاودون? فقال: ينظرون أيهم أجود حجة. والجودياء، بالضم، الكساء نبطية أو فارسية، وعربة الأعشي فقال:
  وبيداء تحسب آرامها                      رجال إياد بأجيادها وأنشد شمر لأبي زبيد الطائي في صفة الأسد:
  حتى إذا ما رأى الأبصار قد غفلت                      واجتاب من ظلمة جودي سمـور

  قال: جودي بالنبطية هي جودياء، أراد جبة سمور. وأجاده النقد: أعطاه جيادا. وشاعر مجواد، أي مجيد يجيد كثيرا. والجيد، بالكسر، يائي، وسيأتي ذكره قريبا. ويجوده، بفتح التحتية وضم الجيم: ع ببلاد تميم، وقد تقدم في الموحدة بدل التحتية ذكر بجودات بلفظ الجمع، وأنه مواضع في ديار بني سعد، وربما قالوا بجودة، وبنو سعد قوم من تميم، فتأمل. وجو جوادة، بفتح الجيمين: موضع ببلاد طيىء لبني ثعل منهم. وقولهم: وقعوا في أبي جاد، أي باطل. عن أبي زيد، وهو كنية رجل من ملوك حمير، وقد تقدم بيانه. ومما يستدرك عليه: تجودتها لك، أي تخيرت الأجود منها. وأجواد العرب مذكورون وجاد إليه: مال. وأجياد: جبل بمكة شرفها الله تعالى، ويقال أجيادين، بفتح الهمزة وكسر الدال، وجاء ذكره في الحديث، وكثير منهم من يصحفه بالنون، سمي بذلك لموضع خيل تبع، كما سمي قعيقعان لموضع سلاحه. وعدا عدوا جوادا، وسار عقبة جوادا، أي بعيدة حثيثة، وعقبتين جوادين، وعقبا جيادا وأجوادا، كذلك، إذا كانت بعيدة. ويقال: جود في عدوه تجويدا، وأجاده: قتله. وجودان: اسم. وتجود في صنعه: تنوق فيها. وجواد ككتان ابن وديعة بن شلخب الأكبر: بطن من حضرموت، منهم جواد بن أجير بن جواد الجوادي. وجودان بن عبد الله البصري، عن جرير بن حازم. وجودان قبيلة من الجهاضم. وكسحاب: جواد بن عمرو بن محمد الصدفي، الذي نسب إليه سقيفة جاد بمصر، روى عنه ابن عمير، توفي سنة 180، ذكره ابن يونس. ويقال للذي غلبه النوم: مجود، كأن النوم جاده أي مطره، قال لبيد:
  ومجود من صبابات الكـرى                      عاطف النمرق صدق المبتذل وأبو الجودي: راجز مشهور، قيل فيه:
  لو قد حداهن أبو الجودي                      برجز مسحنفر الروي أنشده المبرد في كتاب ما اتفق لفظه واختلف معناه. وليلى بنت الجودي التي عشقها عبد الرحمن بن أبي بكر الصديق وتزوجها، وله فيها شعر وخير مشهور. وأبو البركات محمد بن عاسر الأجدابي الجودي، نسب لخدمة بدر الدين جودي القيمدي، أجاز له الكاشغري وطبقته، وهو جد العلامة مغلطاي لأمه، نقله الحافظ.

### Türkçe

**الجيد**، **ككيس**: **الرديء**’ün zıddı; **فيعل** vezni üzerinedir. Aslı **جيود**’dur; **الواو** kırık (kesreli) olduğu ve **الياء**’a komşu bulunduğu için **ياء**’a çevrildi; sonra da زائد olan **الياء** onun içine idğam edildi. Çoğulu **جياد**; **جيادات** ise çoğulun çoğuludur. İbnü’l-A‘râbî inşad etti:

  Benî’l-‘Avvâm yanında ne kadar soy sop vardı                      ve **جيادات** kılıçlardan ve mızraklardan

**الصحاح**’ta onun çoğulunda, kıyasa aykırı olarak hemze ile **جيائد** vardır. **وجاد** şey’ **يجود** **جودة** (damme ile) ve **جودة** (fetha ile): iyi oldu. Başkası onu **أجاده** etti de o da **جاد** oldu. **التجويد** de onun gibidir. Ve demişlerdir: **أجوده**; nasıl ki demişlerdir: **أطال** ve **أطول**; **أطاب** ve **أطيب**; **ألان** ve **ألين**; eksiltme ve tamamlama üzere. Ve denir: Bu, **الجودة** ile **الجودة** arasında bir şeydir. Ve **قد جاد جودة**; ve **أجاد**: sözden yahut fiilden iyi olanı getirdi. Ve denir: Falan, işinde **أجاد** etti ve **أجود**; ve onun işi **جاد** eder, **يجود جودة**. Ona mal ile **جودا** ettim; o da **مجوَاد** (kesre ile) ve **مجيد**’dir; yani çokça **يجيد** eder. Ve **صانع مجواد** ve **مجيد**. Bir adam recez inşad etti; “**أجاد** etti” denildi; “O, **مجوَادا** idi” denildi; onlar **مجاويد**’dir. **واستجاده**: onu iyi buldu yahut onu iyi olarak istedi; ve onu seçti; **كتجوده** gibi. **الأساس**’ta: “Sana bir elbise **أجدتك**”: onu sana iyi olarak verdim.

**الجواد** (fetha ile): cömert erkek ve cömert kadın; yani erkek ve dişi eşittir. Ebû Şihâb el-Hüzelî’nin sözüyle delil getirdiler:

  Onun dudaklarında sanatkâr; onun şükrüyle iffetli                      karın azığıyla ve dolu damar ile **جواد**

Ve denildi: **الجواد**: isteyenin, soru zilletinden korunması için, isteme olmaksızın veren kimsedir. Ve dedi:

  **الجود** değildir, senden istediğimde veren                      fakat **الجود**, soru olmaksızın verendir

El-Kirmânî dedi: **الجود**: gerekene, gereken için, verilmesi gerekeni vermektir. Başkasının ibaresi: **الجود**, bir sıfat olup, karşılık için değil, gerekene gereken için verilmesi gerekeni faydalandırmanın başlangıcıdır. O hâlde o, **الإحسان**’dan daha özeldir. Çoğulu **أجواد**; **فعالا**’yı **أفعال** üzerine kırdılar; sanki ancak **فعلا**’yı kırmış gibidirler. Çoğu kez **أجاود** gelir; kıyasa aykırı olarak. **جود** iki damme ile; **قذل**’in **قذال**’da olduğu gibi. Bazı nüshalarda damme sonra sükûn iledir. Ve kadınlar: **جود**; **نوار** ve **نور** gibi. El-Ahtal dedi:

  Onlar بذل ile; ne cimrilik ne de **جود**

**الواو** ancak, illet harfi olduğu için sükûn kılındı. **وجوداء**: damme ile, medli. **وجودة**: cem‘ için **الهاء**’yı ilhak ettiler; Sîbeveyh’in gittiği üzere. Ve adam **قد جاد** **جودا** (damme ile). Ve **استجاده**: onun cömertliğini istedi; o da ona bir dirhemi **أجاده** etti: onu ona verdi. Ve **فرس جواد**: erkek ve dişi için. Dedi:
  Onu büyüttü bir **جواد**; onun yavrusu satılmaz

**الجودة** (damme ile) arasında; yani harika. Çoğulu **جياد** ve **أجياد** ve **أجاويد**. **الصراط** hadîsinde: “Onlardan kimi, atların **أجاويد**’i gibi geçer.” O, **أجواد**’ın çoğuludur; **أجواد** da **جواد**’ın çoğuludur. Kıyas, “**جواد** denilmesi” idi; böylece çoğulda **الواو** sahih olurdu; tekildeki **جواد** olan kelimede harekeli oluşu sebebiyle; **طويل**’deki harekesi gibi. Bununla beraber onlardan, kırık çoğulda **جواد** asla işitilmedi; **جوادن**’in **واو**’unu, **الألف**’ten önce vuku bulması sebebiyle, **ثوب** ve **سوط**’un **واو**’u olan sâkin hükmüne yürüttüler; böylece **جياد** dediler; **حياض** ve **سياط** dedikleri gibi; **قوام** ve **طوال** dedikleri gibi **جواد** demediler. Ve at, koşusunda **قد جاد**: harika oldu; **يجود جودة** (damme ile). **اللسان**’da bununla iktifa etti. Ve **جودة** (fetha ile) —bazı nüshalarda olduğu gibi— ve **جود تجويدا**; ve **أجواد**; nasıl ki demişlerdir: **أطال** ve **أطول**; ve daha önce geçti. Ve denir: **جاد** ve **أجود**; eğer **جواد** binek yahut **جواد** at sahibi olduysa; o, **مجيد**’dir; **مجاويد** bir kavimdendir. El-A‘şâ dedi:

  Senin gibisi onunla oyalanmıştır; ve bir yer                      ıssızlıklar; orada **المجيد** onu sevk etmez

**الاستسقاء** hadîsinde: “Hiçbir taraftan bir kimse gelmedi ki **الجود الجود** ile haber vermesin.” **الجود**: geniş, bol yağmur. **المحكم**’de: her şeyi kandıran; yahut yağmurdan **الجود**: üstünde asla yağmur olmayan (yağmur). Çoğulu **جائد**; **صاحب** ve **صحب** gibi. Yağmur onları **جادهم** eder; **يجودهم جودا**. **مطر جود**: **الجود** arasında (yani en iyisi). Ebû’l-Hasen dedi: Sîbeveyh’in “**أخذتنا بالجود وفوقه**” sözünü rivayet etmesine gelince; bu ancak mübalağa ve çirkinleştirmedir; yoksa **الجود**’un üstünde bir şey yoktur. İbn Sîde dedi: Bu, onların bazısının sözüdür. **سماء جود**: masdar ile vasfedildi. Bazı evvellerin كلامında: “Bizi **سماء جود** coşturdu; şöyle şöyle oldu.” Ve **سحابة جود** da böyledir; İbnü’l-A‘râbî hikâye etti. İki yağmur: **جودان**. Ve **قد جيدوا**: yani **جود** yağmuru ile yağmurlandılar. **وجيدت الأرض**: **الجود** onu suladı. El-Asma‘î dedi: **الجود**: yerin yağmasıdır; ta ki iki **الثريان** buluşsun. **وأجيدت الأرض** da böyledir; bu, es-Sâğânî’dendir. O hâlde o, **مجودة**’dir: ona **جود** yağmuru isabet etti. Sakhr el-Gayy’ın sözü:
  İkindi vakitlerinde rüzgârla oynatır onun kulesini                      ve sağanaklar ve **التجاويد**’ler dökülür

**التجاويد**: tekili olmayan bir çoğul olabilir; **التعاجيب** ve **التعاشيب** ve **التباشير** gibi; ve **تجواد**’ın çoğulu da olabilir. **وجادت العين**: **تجود جودا** (fetha ile) ve **جؤودا** ( **قعود** gibi): gözyaşı çoğaldı; el-Lihyânî’den. Hasta, ölüm anında canıyla **جاد** eder: **يجود جودا** ve **جؤدا**; (ölmeyi) yaklaştı; “O, canıyla **يجود** eder” denir; eğer sekeratta ise. Araplar der: “O, canıyla **يجود** eder”; yani onu çıkarır ve onu iter; insanın malını ittiği gibi; bu mecazdır. **حتف مجيد**: yani حاضر (hazır). Bu mecazdır; denildi ki yağmurun **جود**’undan alındı. Ebû Kharâş dedi:
  Yarın, yağmurun odacıklarında arar                      derken onun nev’i, **حتف مجيد**’e rastladı

**الجواد** ( **كغراب** ): susuzluk yahut onun şiddeti. El-Bâhilî dedi:
  Senin yardımın beni terk eden, yavaş                      sanki sizde, terk edişe doğru bir **جوادا** var

**الجودة**: susuzluk. Zû’r-Rumme dedi:
  Bazen onu alır; hâlbuki **جـيد جـودة** olmuştur                      balgamı, ballanmış zencefil tadı gibi

**التهذيب**’de: Adam **جيد** olur; **يجاد** olur; **جوادا** ve **جودة** olur; susarsa o **مجود**’dur. Yahut “Falan **جيد** oldu” (denir) eğer helâke yaklaştıysa; sanki helâk onu **جاده** etti. Khudâş b. Zuhayr dedi:
  El-Vâhibî’yi bir hile yanında bıraktım                      ne zaman ki kan kaybı onu **جاده** etti, döndü

**الجواد**: uyuklama. **وجاده الهوى**: onu şiddetle çekti; ve uyuklama: ona galip geldi; o da **مجود**’dur; sanki uyku onu **جاده** etti; yani onu yağmurladı. **المجود**: uyuklama ve başkası sebebiyle zorlanan kimse; el-Lihyânî’den. Bununla Lebîd’in sözü tefsir edildi:
  Ve **مجود**; uykunun şiddetli bastırmalarından                      yastığı çeviren; yıpranmışın doğrusu

Ve denildi: **مجود**’un manası: şevkli. El-Asma‘î dedi: Manası: **جود** yağmurundan —ki onun çoğudur— onun üzerine döküldü. **وجاود** falan, falanla **فجاده** etti; eğer cömertlikte ona galip geldiyse; nasıl ki “**ماجده**” denir; **المجد**’den. Mecazdan: “Ben sana, yani seninle buluşmaya **لأجاد** ederim”; yani iştiyak duyarım ve sevk olunurım; sanki onun hevası onu, iştiyakla **جاده** etti; yani onu yağmurladı. Ve o, kendisini korkutan her şeye **ليجاد** eder. **الجود** (damme ile): açlık; **الجوس** gibi; Hüzelî lügatidir. “Ona **جودا**” ve “ona **جوسا**” denir. Ebû Kharâş el-Hüzelî, Zuhayr b. el-‘Ajve’yi mersiye ederken dedi:
  Neredeyse iki eli, izârını salıverir                      **الجود**’dan; ona sol taraflar yöneldiğinde

Ve **القر**’dan rivayet olunur: “**استدلقته**” yani onu bulunduğu yerden çıkardım. Ve **الشمائل** **الشمأل**’in çoğuludur; yani kışın **الشمال** (kuzey rüzgârı) estiği zaman. Ve **الشمائل** ayrıca: yiğitlik/eli açıklık; yani **شمائله** onu sarstı. Ve dedi: Neredeyse izârını verir; ve “izârını verdi” demeyi kerih gördü; böylece onu bunaklık ve delilikle nitelemiş olurdu. Ve **الجود** da beyitte ayrıca cömertlik ile tefsir edilir; **الأصمعي**’den. Ve **الجود**: Şıṭb dağında bir kalenin adıdır; bunu **الصاغاني** nakletti. Ve **جودة** (ötre ile): Yemen’de bir vadidir; doğrusu, Yemen’de bir vadide “**قلت**”tir; bunu **أبو عبيد** böylece açıkça belirtti. Ve **الجودي** (ötre ile ve **الياء**’yı şeddeli): bir yerdir; ve **الزجاج** dedi: O, Âmid’de bir dağdır; ve denildi: el-Cezîre’de Musul yakınında bir dağdır; ve denildi: Şam’dadır; ve denildi: Hind’dedir; Nûh’un gemisi—ona ve nebîmize salâtın en faziletlisi ve selâm olsun—onun üzerine oturdu; ve bu, Muharrem’den Âşûrâ günü idi. Ve **الأعمش** “**واستوت على الجودي**”yi **الياء**’yı salıvererek okudu; ve bu, hafifletme için câizdir. Ve **الجودي**: Ecâ’da bir dağdır. Ve **أمية بن أبي الصلت** dedi:
  “O yücedir; sonra yücelik O’na döner;
  ve bizden önce **الجودي** ve **الجمد** tesbih etti.”

Ve **أبو الجودي**: adı bilinmeyen bir tâbiîdir; künyesinden başka bilinmez; bunu **الصاغاني** söyledi. Ve **أبو الجودي**: **الحارث بن عمير الأسدي الشامي**’nin künyesidir; Vâsıt’ta oturdu; **سعيد بن المهاجر الحمصي**’den rivayet etti; bunu **المزي** söyledi. **الصاغاني** dedi: O, geç dönemdendir; **شعبة ابن الحجاج العتكي**’nin şeyhidir. Ve **الجادي**: safrandır. **كثير عزة** dedi:
  “Her yatakta misk faresini sürerler,
  ve onlarla **جادي** parlar; **مفيد** yani **مدوف**.”

Böylece **الصحاح**’ta. Ve denilir: Bir kimse çocuğu hususunda **أجاد** etti; eğer onu **جوادا** (cömert/iyi) doğurduysa; ve aynı şekilde onun anne-babası da onunla **أجاد** etti. **الفرزدق** dedi:
  “Kavim; babaları **أبو العاصي**’dir; onlarla **أجاد** etti
  soylu, seçkin; seçkin ninelerden.”

Ve **تجاودوا**: hangisinin delili daha iyi diye baktılar. **أبو سعيد** dedi: Bir bedevîyi işittim, dedi: “Bir kavme otururdum; **يتجاوبون** ve **يتجاودون**.” Ona dedim: “**يتجاودون** nedir?” Dedi: “Hangisinin delili daha iyi diye bakarlar.” Ve **الجودياء** (ötre ile): Nabatî veya Farsça bir örtüdür. Ve **الأعشي** onu Arapçalaştırdı da dedi:
  “Ve bir çöl ki onun ceylanlarını sanırsın
  İyâd adamları, onun **أجياد**’larıyla.”

Ve **شمر** **أبي زبيد الطائي**’den aslanın vasfında şu beyti rivayet etti:
  “Nihayet gözlerin gaflete düştüğünü görünce,
  **جودي** karanlığından samur(lar)ı yarıp geçti.”

Dedi: Nabatîce **جودي** işte **جودياء**’dır; samur cübbesini kastetti. Ve **النقد** onu **أجاده**: ona iyi (seçkin) olanları verdi. Ve **شاعر مجواد**: yani çokça iyi yapan, çok iyi yapan. Ve **الجيد** (kesre ile): **يائي**’dir; yakında zikri gelecektir. Ve **يجوده** (alttaki harfi fetha ile ve **الجيم**’i ötre ile): Temîm diyarında bir yer; ve daha önce **الموحدة**’da, **التحتية** yerine, çoğul lafzıyla **بجودات** zikri geçti; ve onun Benî Sa‘d diyarında yerler olduğu; ve bazen **بجودة** derler; ve Benî Sa‘d Temîm’den bir kavimdir; öyleyse düşün. Ve **جو جوادة** (iki **الجيم**’i fetha ile): Tayyi’ diyarında, onlardan Benî Sa‘le için bir yerdir. Ve onların sözü: “**وقعوا في أبي جاد**” yani bâtıla düştüler; **أبي زيد**’den. Ve o, Himyer krallarından bir adamın künyesidir; beyanı daha önce geçti. Ve ona ek olarak istidrâk edilenlerdendir: “**تجودتها لك**” yani onun en iyisini seçtim. Ve Arapların **أجواد**’ı zikredilmiştir. Ve “**جاد إليه**”: meyletti. Ve **أجياد**: Mekke’de bir dağdır—Allah Teâlâ onu şereflendirsin—ve “**أجيادين**” de denilir; hemzenin fethası ve **الدال**’ın kesresiyle; ve hadiste zikri geldi; ve onların çoğundan kimisi onu **النون** ile tashîf eder; Tübba‘ın atlarının yeri sebebiyle böyle adlandırıldı; tıpkı **قعيقعان**’ın silahının yeri sebebiyle adlandırılması gibi. Ve “**عدا عدوا جوادا**” ve “**سار عقبة جوادا**”: yani uzak, hızlı; ve “**عقبتين جوادين**” ve “**عقبا جيادا وأجوادا**” da böyledir; uzak olduğunda. Ve denilir: Koşusunda **جود** etti, **تجويدا**; ve onu **أجاده**: onu öldürdü. Ve **جودان**: bir addır. Ve işinde **تجود** etti: onda incelikle uğraştı. Ve **جواد** (keten gibi) **ابن وديعة بن شلخب الأكبر**: Hadramut’tan bir koldur; onlardandır: **جواد بن أجير بن جواد الجوادي**. Ve **جودان بن عبد الله البصري**; **جرير بن حازم**’den. Ve **جودان**: **الجهاضم**’den bir kabiledir. Ve **كسحاب**: **جواد بن عمرو بن محمد الصدفي**; Mısır’da kendisine nispet edilen **سقيفة جاد**’dır; ondan **ابن عمير** rivayet etti; 180 yılında vefat etti; onu **ابن يونس** zikretti. Ve uykunun bastırdığı kimseye **مجود** denilir; sanki uyku onu **جاده** etmiş, yani üzerine yağmur yağdırmış; **لبيد** dedi:
  “Ve uyku akıntılarından **مجود** (ıslanmış gibi),
  minderleri büküp duran; açıkça yıpranmışın doğrusu.”

Ve **أبو الجودي**: meşhur bir recez şairidir; hakkında şöyle denildi:
  “Eğer onları **أبو الجودي** sürseydi,
  kafiyece gür bir recez ile.”

Bunu **المبرد** “**ما اتفق لفظه واختلف معناه**” kitabında rivayet etti. Ve **ليلى بنت الجودي**: **عبد الرحمن بن أبي بكر الصديق**’in âşık olduğu ve evlendiği kadındır; onun hakkında şiiri ve meşhur haberi vardır. Ve **أبو البركات محمد بن عاسر الأجدابي الجودي**: **بدر الدين جودي القيمدي**’ye hizmete nispetle (bu nisbe); **الكاشغري** ve tabakası ona icâzet verdi; o, allâme **مغلطاي**’ın anne tarafından dedesidir; bunu **الحافظ** nakletti.
