# جوس — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D8%B3/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%88%D8%B3/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جوس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D8%B3.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: جوس

باب الجيم والسين و و ا ي ء معهما
س و ج، ج و س، و ج س، ج س أ، س ج و مستعملات
سوج:
سُوجُ: موضع وسُواجُ: اسم جَبَلٍ والسّاجُ: ضربٌ من الخشب، سُودٌ منه صنعت سفينةُ نُوحٍ عليه السلام، الواحدة: ساجةٌ.
والسّاجُ: الطَّيلسانُ الضَّخم الغليظ، والجميع: السِّيجانُ.
والسّاجة: الخشبة الواحدة المُشرجَعَةُ المُربَّعة كما جُلِبت من الهِند، وجمعها: السّاجُ.
جوس:
الجَوَسانُ: التردَّد خِلال الدُّؤورِ والبيوتِ في الغارةِ ونحوها، قال الله جلَّ وعَلا: "فجاسُوا جِلالَ الدِّيارِ".
وجيسانٌ اسم.
وجس:
الوَجسُ: فزعةُ القلبِ، يقال أوجسَ القلبُ فَزَعاً.
وتوجستِ الأذن إذا سمعت فزعاً.
والوَجسُ: الفزع يقع في القلب، أو في السَّمعِ من صوتٍ وغيره.
والوَجسُ: الصَّوتُ الخفيُّ.
والأوجسُ: الدهرُ، قال الكميتُ:
آخرُ الأوجسِ ما جاوزَ السِّمكُ السِّماكا
جسأ:
جسأ الشيءُ يجسأ جُسوءاً، وهو جاسِيءُ، إذا كانت فيه صلابةٌ وخُشُونةٌ، وجَبلٌ جاسىءٌ، وأرضٌ جاسِئةٌ، ودابَّةً جاسِئةُ القوائم: جافيةٌ خشِنَةٌ.
سجو:
السُّجُوُّ: السُّكون.
وعينٌ ساجِيةٌ، أي فاترةُ النَّظر يعترى الحُسنَ في النساء.
وليلةٌ ساجيةٌ: ساكنةُ الرِّيحِ غيرُ مُظلمةٍ، قال:
يا حبَّذا القمراءُ والليلُ السّاج
وطُرُقٌ مِثلُ مُلاءِ النَّسّاج
ويقال: سجا البحرُ أي سكنت أمواجه، قال:
مالك البحر إذا البحر سجا
وتسجِيَةُ الميِّتِ: تغطِيتُه بثوبٍ.
وأنشد في صِفةِ أعقبها صباها وقال الله جلَّ وعزَّ: "والليل إذا سَجَا" أي إذا أظلم وركد في طولِه، كما يقال: بحرٌ ساجٍ، وليلٌ ساجٍ، إذا ركد وأظلم، ومعنى ركد سكن.

### Türkçe

باب **الجيم** ve **السين** ve **و** ve **ا** ve **ي** ve **ء** ile birlikte olanlar

**س و ج**، **ج و س**، **و ج س**، **ج س أ**، **س ج و** ve kullanılagelenler

**سوج**:
**سُوجُ**: bir yer; ve **سُواجُ**: bir dağın adı; ve **السّاجُ**: ağaçtan bir tür; ondan siyah olanından Nûh’un gemisi (ona selâm) yapılmıştır; bir tanesi: **ساجةٌ**.
Ve **السّاجُ**: büyük, kalın **الطَّيلسانُ**; hepsi: **السِّيجانُ**.
Ve **السّاجة**: Hind’den getirildiği gibi, kareleştirilmiş, dört köşe tek tahta; onun çoğulu: **السّاجُ**.

**جوس**:
**الجَوَسانُ**: baskın ve benzerinde, evlerin ve hanelerin aralarında gidip gelme; Allah (azze ve celle) dedi: “فجاسُوا جِلالَ الدِّيارِ”.
Ve **وجيسانٌ** bir isimdir.

**وجس**:
**الوَجسُ**: kalbin ürpermesi; “**أوجسَ** kalp korku ile” denir.
Ve kulak, bir korku işittiğinde **توجستِ** olur.
Ve **الوَجسُ**: kalpte vuku bulan korku; yahut bir sesten ve başkasından işitmede (vuku bulan).
Ve **الوَجسُ**: gizli sestir.
Ve **الأوجسُ**: dehrdir (zaman); **الكميتُ** dedi:
آخرُ **الأوجسِ** ما جاوزَ السِّمكُ السِّماكا

**جسأ**:
**جسأ** şey, **يجسأ** **جُسوءاً**; ve o **جاسِيءُ**dur; onda katılık ve pürüzlülük olduğunda; ve **جَبلٌ جاسىءٌ**; ve **أرضٌ جاسِئةٌ**; ve **دابَّةً جاسِئةُ القوائم**: kaba, pürüzlüdür.

**سجو**:
**السُّجُوُّ**: sükûndur.
Ve **عينٌ ساجِيةٌ**; yani bakışı gevşek; kadınlarda güzelliğe arız olan.
Ve **ليلةٌ ساجيةٌ**: rüzgârı sakin, karanlık olmayan; dedi ki:
يا حبَّذا القمراءُ والليلُ السّاج
وطُرُقٌ مِثلُ مُلاءِ النَّسّاج
Ve “**سجا** deniz” denir; yani dalgaları sakinleşti; dedi ki:
مالك البحر إذا البحر سجا
Ve ölünün **تسجِيَةُ**si: onu bir elbise ile örtmektir.
Ve sıfatında, gençliği onu izleyen (bir hâl) hakkında inşâd etti; ve Allah (azze ve celle) dedi: “والليل إذا **سَجَا**” yani karardığında ve uzunluğunda durgunlaştığında; “**بحرٌ ساجٍ**” ve “**ليلٌ ساجٍ**” denildiği gibi; durgunlaşıp karardığında; ve “durgunlaştı”nın manası: sakinleşti.
