# جوع — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D8%B9/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%88%D8%B9/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D8%B9.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: جوع

الجُوع: اسم للمَخْمَصةِ، وهو نَقِيضُ الشِّبَع، والفعل جاعَ يَجُوعُ جَوْعاً وجَوْعةً ومَجاعةً، فهو جائعٌ وجَوْعانُ، والمرأَة جَوْعَى، والجمع جَوْعَى وجِياعٌ وجُوَّعٌ وجُيَّعٌ؛ قال:
بادَرْتُ طَبْخَتَها لِرَهْطٍ جُيَّع
شَبَّهُوا باب جُيّع بباب عِصِيٍّ فقلبه بعضُهم، وقد أَجاعه وجَوَّعَه؛ قال:
كان الجُنَيْد، وهو فينا الزُّمَّلِقْ،
مُجَوَّعَ البَطْنِ كِلابيَّ الخُلُقْ
وقال:
أَجاع اللهُ من أَشْبَعْتُموه
وأَشْبَعَ من بِجَوْرِكم أُجِيعَا
والمَجاعةُ والمَجُوعة والمَجْوعةُ، بتسكين الجيم: عامُ الجُوعِ. وفي حديث الرَّضَاع: إِنما الرَّضاعةُ من المَجاعة؛ المَجاعةُ مَفْعلةٌ من الجُوع أَي أَن الذي يَحْرُم من الرَّضاع إِنما هو الذي يَرْضَعُ من جُوعِه، وهو الطفل، يعني أَن الكبير إِذا رَضَعَ امرأَة لا يَحْرُم عليها بذلك الرضاع لأَنه لم يَرْضَعْها من الجوع، وقالوا: إِن للعِلْم إِضاعةً وهُجْنةً وآفةً ونكَداً واستِجاعةً؛ إِضاعتُه: وضْعُك إِياه في غير أَهله، واستِجاعتُه: أَن لا تَشْبَع منه، ونكَدُه: الكذِبُ فيه، وآفتُه: النِّسيانُ، وهُجْنتُه: إِضاعتُه. والعرب تقول: جُعْتُ إِلى لِقائك وعَطِشْتُ إِلى لِقائك؛ قال ابن سيده: وجاعَ إِلى لقائه اشتهاه كعطِشَ على المثل. وفي الدعاء: جُوعاً له ونُوعاً ولا يُقَدّم الآخِر قبل الأَوّل لأَنه تأْكيدٌ له؛ قال سيبويه: وهو من المصادر المنصوبة على إِضمار الفعل المتروك إِظهاره. وجائعٌ نائعٌ: إِتْباع مثله. وفلان جائعُ القِدْرِ إِذا لم تكن قِدْرُه ملأَى. وامرأَة جائعة الوِشاح إِذا كانت ضامِرةَ البطن. والجَوْعةُ: إِقفار الحَيّ. والجَوْعة: المرَّةُ الواحدة من الجَوْع؛ وأَجاعه وجَوَّعه. وفي المثل: أَجِعْ كَلْبَك يَتْبَعْك. وتَجوّعَ أَي تَعمَّد الجُوع. ويقال: تَوحَّشْ للدّواء وتجوّعْ للدواء أَي لا تَسْتَوْفِ الطعام. ورجلٌ مُسْتَجِيع: لا تراه أَبداً إِلاَّ تَرى أَنه جائع؛ قال أَبو سعيد: المُسْتجِيعُ الذي يأْكل كل ساعة الشيء بعد الشيء.
وربيعةُ الجوعِ: أَبُو حَيّ من تَمِيم، وهو رَبيعةُ ابن مالك بن زيد مناة بن تميم.

### Türkçe

**الجُوع**: **المَخْمَصةِ** için bir isimdir; o, **الشِّبَع**’ın zıddıdır. Fiil: **جاعَ**
**يَجُوعُ** **جَوْعاً** ve **جَوْعةً** ve **مَجاعةً**; o hâlde o **جائعٌ** ve **جَوْعانُ**’dır; kadın **جَوْعَى**’dır;
çoğul: **جَوْعَى** ve **جِياعٌ** ve **جُوَّعٌ** ve **جُيَّعٌ**; dedi ki:
بادَرْتُ طَبْخَتَها لِرَهْطٍ جُيَّع
**جُيّع** babını **عِصِيٍّ** babına benzettiler; böylece bazıları onu قلب etti. Ve onu **أَجاعه** ve **جَوَّعَه**;
dedi ki:
كان الجُنَيْد، وهو فينا الزُّمَّلِقْ،
مُجَوَّعَ البَطْنِ كِلابيَّ الخُلُقْ
Ve dedi ki:
أَجاع اللهُ من أَشْبَعْتُموه
وأَشْبَعَ من بِجَوْرِكم أُجِيعَا
Ve **المَجاعةُ** ve **المَجُوعة** ve **المَجْوعةُ**—**الجيم**’in sükûnuyla—: **الجُوعِ** yılıdır. Ve
**الرَّضَاع** hadîsinde: “Ancak **الرَّضاعةُ** **المَجاعة**’dendir”; **المَجاعةُ**,
**الجُوع**’dan **مَفْعلةٌ**’dir; yani **الرَّضاع**dan haram kılan ancak, kendi **جُوعِه**’undan emen şeydir,
o da çocuktur; yani büyük, bir kadını emerse, bu **الرضاع** ile ona haram olmaz;
çünkü onu **الجوع**dan emmemiştir. Ve dediler ki: İlmin bir **إِضاعةً**
ve bir **هُجْنةً** ve bir **آفةً** ve bir **نكَداً** ve bir **استِجاعةً**’sı vardır;
onun **إِضاعتُه**’si: onu ehli olmayanın içine koymandır; onun **استِجاعتُه**’si: ondan doymamandır;
onun **نكَدُه**’i: onda yalandır; onun **آفتُه**’si: unutmadır; onun **هُجْنتُه**’si: onun **إِضاعتُه**’sidir.
Ve Araplar der ki: “**جُعْتُ** **إِلى** senin buluşmana” ve “**عَطِشْتُ** **إِلى**
senin buluşmana”; İbn Sîde dedi ki: “**جاعَ** **إِلى** onun buluşmasına” onu arzuladı; misal üzere “**عَطِشَ**” gibi.
Ve duada: “**جُوعاً** ona ve **نُوعاً**”; ve sonuncu birinciden önce takdim edilmez; çünkü o, onun te’kîdidir.
Sîbeveyh dedi ki: Bu, izhârı terk edilmiş fiilin izmarı üzerine mansûb kılınmış masdarlardandır.
Ve “**جائعٌ نائعٌ**”: onun benzeriyle **إِتْباع**tır. Ve falan kimse **جائعُ القِدْرِ**’dir; tenceresi dolu değilse.
Ve kadın **جائعة الوِشاح**’tır; karnı zayıf (içeri çekik) ise. Ve **الجَوْعةُ**:
mahallenin kıtlığa düşmesidir. Ve **الجَوْعة**: **الجَوْع**dan bir tek kerredir; ve onu **أَجاعه** ve **جَوَّعه**.
Ve meselde: “**أَجِعْ** köpeğini, sana tâbi olsun.” Ve **تَجوّعَ**: yani **الجُوع**u kasdetti.
Ve denir: “**تَوحَّشْ** ilâç için ve **تجوّعْ** ilâç için”; yani yemeği tam olarak alma.
Ve bir adam **مُسْتَجِيع**: onu asla görmezsin ki, ancak onu aç görürsün; Ebû Saîd dedi ki:
**المُسْتجِيعُ**: her saat, şeyden sonra şeyi yiyen kimsedir.
Ve **ربيعةُ الجوعِ**: Temîm’den bir hayyın babasıdır; o, Temîm b. Mâlik b. Zeyd
Menât b. Temîm olan **رَبيعةُ**’dır.
