# جوه (ج-و-ه) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D9%87
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%88%D9%87

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ج - و - ه
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D9%87/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الهاء والجيم ووايء معهما
ه ج و،ه و ج، ج ه و، وه ج، ج و ه، و ج ه، ه ي ج، ه ج أ مستعملات هجو: هجا يَهجو هجاءً، ممدود: وهو الوقيعة في الأشعار. والهجاء، ممدود: تَهْجيةُ الحروف، تقول: تَهَجَّأْتُ وتهجيتُ بهمز وتبديل.
هوج:
الهَوَج: مصدر الأهوج، وهو الأحمق. ويُقال للشُّجاع الَذي يَرْمي بنفسه في الحَرْب: أهوج. والطُّوالُ إذا أفرط في طُوله: أَهْوَجُ الطّول. والهوجاء: النّاقة السّريعة لا تتعاهد مواضع المناسم من الأرض، ولا يقال للبعير: أهوج.
والهُوجُ من الرِّياح: التي تَحمِلُ المُورَ وتَجُرّ الذَّيل، والواحدةُ: هوجاء.
جهو: أَجْهَتِ السَّماءُ إذا انقشع عنها الغيم. وأَجْهَتِ الطَّريقُ: استبانت. وبيتٌ أَجْهَى: لاسقفَ له. والمؤنّث: جهْواء.
وهج: الوَهَج: حرُّ النّارِ والشَّمْس من بعيد. وقد تَوَهَّجَتِ النّار ووَهِجَتْ تَوْهَجُ فهي وَهِجةٌ.
والجَوْهر يتوهَّجُ: أي: يتلألأ، والوَهَجان: اضطرابُ التَّوَهُّج، وقال في وصف الرِّيضان:
"نُوّارُها مُتباهج يتوهَّج"
جوه: الجاهُ: المنزلة عند السُّلطان، وتصغيره: جُوَيْهةٌ. ورجلٌ وجيهٌ: ذو جاهٍ.
وجه: الوَجْهُ: مُسْتَقْبَلُ كلّ شيءٍ. والجِهَةُ: النَّحْوُ. يُقال: أخذتُ جِهَةَ كذا، أي: نَحْوَهُ.
ورجلٌ أَحْمَرُ من جِهَتِهِ الحُمْرة، وأسودُ من جِهتَه السَّواد.
والوِجْهةُ: القِبْلة وشبهُها في كلّ شيءٍ استقبلْتَه وأَخَذْتَ فيه.
توجهَّوا إليك، يعني: ولَّوا وُجُوهَهم إليك. والتَّوجُّه: الفعل الّلازم.
والوُجاهُ والتُّجاه: ما استقبل شيءٌ شيئاً. تقول: دارُ فلانٍ تُجاه دارِ فلانٍ. والمُواجَهةُ: استقبالُك الرّجلَ بكلامٍ. أو وَجْهٍ.
هيج: هاج البَقْلُ، إذا اصفرَّ وطال، فهو هائجٌ، ويُقال: بل هِيجَ البَقْلُ وهاجتِ الأرضُ فهي هائجةٌ.
وهاج الفَحْلُ هِياجاً. واهتاج اهتياجاً إذا ثار وهَدَرَ. وهاج الدَّمُ، وهاج الشّرَّ بين القَوْم، وكلّ شيءٍ يثورُ للمشَقَةّ والضّرر.
والهَيْجاء: الحربُ، تُمَدُّ وتُقْصر.
وتقول: هَيَّجْتُ الشّرَّ بينهم، وهيَّجْتُ النّاقةَ فانبعثَتْ، وهِجْتُ فلاناً فانبعث وهاج.
والهاجةُ: الضِّفْدَعَةُ الأنثى . قال:
كأن تَرَنُّمَ الهـاجـاتِ فـيهِ		قُبَيْلَ الصُّبْحِ أصواتُ الصيِّارِ
وتصغيرُها: هُوَيجة وهُيَجْة. والهاجة: النّعامة.
هِيجِ: مجرور: زَجْرُ النّاقةِ خاصّة، قال:
تنجو إذا قال حاديها لها: هِيجِ
هجأ: يُقال: هَجَأَ غَرْثُهُ وجُوعُهُ هَجْأَ وهُجُوءاً، أي: سَكَن، قال:
فأَخزاهُمُ ربّـي ودلّ عـلـيهِـمُ		وأَطْعَمهم من مَطْعٍٍَ غير مُهْجِىءِ

##### Türkçe

باب **الهاء** و**الجيم** و**وايء** معهما
**ه ج و**،**ه و ج**، **ج ه و**، **وه ج**، **ج و ه**، **و ج ه**، **ه ي ج**، **ه ج أ** استعمالdadırlar. **هجو**: **هجا يَهجو هجاءً**; medli: ve o, şiirlerde yergidir. Ve **الهجاء**; medli: harflerin hecelenmesidir; dersin ki: **تَهَجَّأْتُ** ve **تهجيتُ**; hemze ile ve değiştirme ile.

**هوج**:
**الهَوَج**: **الأهوج**’un mastarıdır; ve o ahmaktır. Ve kendisini savaşta atan cesur için denilir: **أهوج**. Ve uzunlar, uzunluğunda aşırı olursa: **أَهْوَجُ الطّول**. Ve **الهوجاء**: hızlı dişi deve; yerin tırnak yerlerini gözetmez; ve erkek deve için: **أهوج** denilmez.
Ve rüzgârlardan **الهُوج**: tozu taşıyan ve eteği sürükleyen; tekili: **هوجاء**.

**جهو**: **أَجْهَتِ السَّماءُ**; üzerinden bulut dağılıp açılırsa. Ve **أَجْهَتِ الطَّريقُ**: belirgin oldu. Ve **بيتٌ أَجْهَى**: tavanı olmayan. Müennesi: **جهْواء**.

**وهج**: **الوَهَج**: uzaktan ateşin ve güneşin harareti. Ve ateş **تَوَهَّجَتِ** ve **وَهِجَتْ تَوْهَجُ**; artık o **وَهِجةٌ**’dir.
Ve **الجَوْهر** **يتوهَّجُ**: yani parıldar; ve **الوَهَجان**: parıldamanın çalkantısıdır. Ve **الرِّيضان**’ın vasfında dedi ki:
"نُوّارُها مُتباهج يتوهَّج"

**جوه**: **الجاهُ**: sultanın katındaki mevki; küçültmesi: **جُوَيْهةٌ**. Ve **وجيهٌ** bir adam: **جاه** sahibi.

**وجه**: **الوَجْهُ**: her şeyin karşı tarafı. Ve **الجِهَةُ**: yön. Denilir: **أخذتُ جِهَةَ كذا**; yani: onun yönüne.
Ve bir adam, kızıllık yönünden **أَحْمَرُ**; ve siyahlık yönünden **أسودُ**.
Ve **الوِجْهةُ**: kıble ve benzeri; her şeyde senin karşılayıp ona yöneldiğin ve onda tuttuğun şey.
**توجهَّوا إليك**; yani: yüzlerini sana çevirdiler. Ve **التَّوجُّه**: lâzım fiildir.
Ve **الوُجاه** ve **التُّجاه**: bir şeyin bir şeyi karşılamasıdır. Dersin ki: falanın evi falanın evinin **تُجاه**’ındadır. Ve **المُواجَهةُ**: adamı sözle karşılamandır; yahut yüzle.

**هيج**: **هاج البَقْلُ**; sararıp uzarsa; artık o **هائجٌ**’dir. Ve denilir: bilakis **هِيجَ البَقْلُ**; ve yer **هاجتِ**; artık o **هائجةٌ**’dir.
Ve aygır **هاج** **هِياجاً**. Ve **اهتاج اهتياجاً**; kabarıp böğürürse. Ve kan **هاج**; ve kavim arasında şer **هاج**; ve her şey, meşakkat ve zarar için kabarır.
Ve **الهَيْجاء**: savaştır; uzatılır ve kısaltılır.
Ve dersin ki: aralarında şerri **هَيَّجْتُ**; ve dişi deveyi **هيَّجْتُ**; derhal atıldı. Ve falanı **هِجْتُ**; derhal atıldı ve kabardı.
Ve **الهاجةُ**: dişi kurbağadır. Dedi ki:
كأن تَرَنُّمَ الهـاجـاتِ فـيهِ		قُبَيْلَ الصُّبْحِ أصواتُ الصيِّارِ
Küçültmesi: **هُوَيجة** ve **هُيَجْة**. Ve **الهاجة**: devekuşudur.

**هِيجِ**: mecrur: özellikle dişi deveyi sürme ünlemi; dedi ki:
تنجو إذا قال حاديها لها: **هِيجِ**

**هجأ**: denilir: **هَجَأَ غَرْثُهُ وجُوعُهُ هَجْأَ وهُجُوءاً**; yani: sakinleşti. Dedi ki:
فأَخزاهُمُ ربّـي ودلّ عـلـيهِـمُ		وأَطْعَمهم من مَطْعٍٍَ غير مُهْجِىءِ

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D9%87/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الجاهُ: القَدْرُ والمنزلةُ. وفلان ذو جاهٍ. وقد أَوْجَهْتُهُ أنا ووَجَّهْتُهُ، أي جعلته وَجيهاً. وجاهِ زَجْرٌ للبعير دونَ الناقة، وهو مبينٌّ على الكسر. ويقال: جاهَهُ بالمكروه جَوْهاً، أي جَبَهَهُ.

##### Türkçe

**الجاهُ**: değer ve mevki. Ve falan **ذو جاهٍ**’dır. Ve ben onu **أَوْجَهْتُهُ** ve **وَجَّهْتُهُ**; yani onu **وَجيهاً** kıldım. Ve **جاهِ**: deveye, dişi deve olmaksızın, azarlamadır; ve o, kesre üzere bina edilmiştir. Ve denilir: onu hoş olmayan şeyle **جاهَهُ** **جَوْهاً**; yani onu **جَبَهَهُ**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D9%87/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

جُهْتُه بشرٍّ وأَجَهْتُه. والجاه: المنزلة والقَدْرُ عند السلطان، مقلوب عن وَجْهٍ، وإِن كان قد تغير بالقلب فتَحَوَّلَ
من فَعْلٍ إِلى فَعَلٍ فإِن هذا لا يستبعد في المقلوب والمقلوب عنه ولذلك لم يجعل أَهل النظر من النحويين وزنَ لاهِ أَبوك فَعْلاً، لقولهم لَهْيَ أَبوك، إِنما جعلوه فَعَلاً وقالوا إِن المقلوب قد يتغير وزنه عما كان عليه قبل القلب. وحكى اللحياني: أَن الجاهَ ليس من وَجُهَ، وإِنما هو من جُهْْْتُ، ولم يفسر ما جُهْتُ. قال ابن جني: كان سبيلُ
جاهٍ، إِذ قُدِّمَت الجيم وأُخرت الواو، أَن يكون جَوْه فتسكن الواو كما كانت الجيم في وَجْه ساكنة، إِلا أَنها حركت لأَن الكلمة لما لحقها القلب ضعفت، فغيروها بتحريك ما كان ساكناً إِذ صارت بالقلب قابلة للتغيير، فصار التقدير جَوَهٌ، فلما تحرَّكت الواو وقبلها فتحة قلبت أَلفاً، فقيل جاهٌ. وحكى اللحياني أَيضاً: جاهٌ وجاهَةٌ وجاهْ جاهِ وجاهٍ جاهْ وجاهِ جاهٍ. الجوهري: فلان ذو جاه وقد أَوْجَهْتُه أَنا ووَجَّهْتُه أَنا أَي جعلته وَجِيهاً، ولو صغرت قلت جُوَيْهَة. قال أَبو بكر: قولهم لفلان جاهٌ فيهم أَي منزلة وقَدْرٌ، فأَخرت الواو من موضع الفاء وجعلت في موضع العين، فصارت جَوْهاً، ثم جعلوا الواو أَلفاً فقالوا جاه. ويقال: فلان أَوْجَهُ من فلان، ولا يقال أَجْوَه.
والعرب تقول للبعير: جاهِ لا جُهْتَ
(* قوله «لا جهت» أي لا مشيت كذا في
التكملة). وهو زجر للجمل خاصة. قال ابن سيده: وجُوهْ جُوهْ (* قوله
«وجوه جوه» كذا بضبط الأصل والمحكم بضم الجيمين وسكون الهاءين وضبط في القاموس بفتح الجيمين وكسر الهاءين). ضربٌ من زجر الإِبل. الجوهري: جاهِ زجر للبعير دون الناقة، وهو مبني على الكسر، وربما قالوا جاهٍ بالتنوين؛ وأَنشد:إِذا قُلتُ جاهٍ، لَجَّ حتى تَرُدَّهُ
قُوَى أَدَمٍ، أَطْرافُها في السلاسل
ويقال: جاهَهُ بالمكروه جَوْهاً أَي جَبَهَهُ.

##### Türkçe

**جُهْتُه** bir kötülükle ve **أَجَهْتُه**.

Ve **الجاه**: sultanın yanında menzil ve kadrdır; **وَجْهٍ**’den kalb ile ters çevrilmiştir; her ne kadar kalb ile değişmiş ve **فَعْلٍ**’den **فَعَلٍ**’e dönüşmüş ise de, bu, kalb edilmişte ve kendisinden kalb edilende uzak görülmez. Bundan dolayı nahivcilerden nazar ehli, “**لاهِ أَبوك**”un veznini **فَعْلاً** kılmadılar; onların “**لَهْيَ أَبوك**” demeleri sebebiyle; onu ancak **فَعَلاً** kıldılar ve dediler ki: kalb edilmiş olan, kalbden önce üzerinde bulunduğu şeyden vezni değişebilir. Ve اللحياني hikâye etti: **الجاه**’ın **وَجُهَ**’dan olmadığını, ancak **جُهْْْتُ**’dan olduğunu; ve **جُهْتُ**’nun ne olduğunu açıklamadı. İbn Cinnî dedi: **جاهٍ**’ın yolu, çünkü **الجيم** öne alınmış ve **الواو** sona bırakılmıştır, **جَوْه** olması idi; böylece **الواو** sükûn ederdi, **وَجْه**’de **الجيم** sâkin olduğu gibi; ancak o harekelendi; çünkü kelimeye kalb ilişince zayıfladı; böylece onu, sâkin olanı harekelemekle değiştirdiler; zira kalb ile değişmeye elverişli oldu; takdir **جَوَهٌ** oldu; sonra **الواو** harekelendi ve önünde fetha bulunduğundan **أَلفاً**’ya çevrildi; böylece **جاهٌ** denildi. Ve اللحياني ayrıca hikâye etti: **جاهٌ** ve **جاهَةٌ** ve **جاهْ جاهِ** ve **جاهٍ جاهْ** ve **جاهِ جاهٍ**. الجوهري: falan **ذو جاه**’dır; ve ben onu **أَوْجَهْتُه** ve ben onu **وَجَّهْتُه**; yani onu **وَجِيهاً** kıldım; ve eğer küçültseydin **جُوَيْهَة** derdin. Ebû Bekir dedi: onların “falana içlerinde **جاهٌ** vardır” sözleri; yani menzil ve kadr; böylece **الواو**’yu **الفاء**’ın yerinden geri bıraktın ve **العين**’in yerine koydun; böylece **جَوْهاً** oldu; sonra **الواو**’yu **أَلفاً** kıldılar da **جاه** dediler. Ve denilir: falan, falandan daha **أَوْجَهُ**’dur; ve **أَجْوَه** denilmez.

Ve Araplar deveye derler: **جاهِ** لا **جُهْتَ**
(* “لا جهت” sözü: yani “yürümedin” demektir; böylece التكملة’de). Bu, özellikle erkek deve için bir zecirdir. İbn Sîde dedi: **وجُوهْ جُوهْ**
(* “وجوه جوه” sözü: asıl ve المحكم’in ضبطıyla iki **الجيم**’in dammesi ve iki **الهاء**’ın sükûnuyla; ve القاموس’ta iki **الجيم**’in fethası ve iki **الهاء**’ın kesresiyle ضبط edilmiştir). Develeri zecir etmenin bir türüdür. الجوهري: **جاهِ** dişi deve değil, erkek deve için zecirdir; ve o kesre üzere mebnîdir; bazen tenvin ile **جاهٍ** derler; ve inşad etti:

إِذا قُلتُ **جاهٍ**، لَجَّ حتى تَرُدَّهُ
قُوَى أَدَمٍ، أَطْرافُها في السلاسل

Ve denilir: onu mekruh ile **جاهَهُ** **جَوْهاً**; yani onu **جَبَهَهُ**.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D9%87/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ج و ه * * الجاهُ * القدر والمنزلة وفلان ذو جاه وقد * أوْجَهَهُ * و * وَجَّهَهُ تَوْجيهاً * أي جعله * وَجِيهاً

##### Türkçe

* ج و ه * * **الجاهُ** * değer ve menziledir; ve falan **ذو جاه**’dır; ve onu **أوْجَهَهُ**; ve onu **وَجَّهَهُ تَوْجيهاً**; yani onu **وَجِيهاً** kıldı.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D9%87/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( *!الجَاهُ *!والجاهَةُ ) . ) الأخيرَةُ عن اللّحْيانيّ .
ونَسَبَها الصَّاغانيُّ للكِسائي .
( القَدْرُ والمَنْزِلَةُ ) عنْدَ السُّلطانِ ، مَقْلوبٌ عن وَجْهٍ .
قالَ ابنُ جنِّي : كان سَبِيلُ جاهٍ ، إذ قُدِّمَت الجيمُ وأُخِّرَتِ الواوُ ، أَنْ يكونَ *!جَوْه فتسكَّنُ الواوُ كما كانتِ الجيمُ في وَجْهٍ ساكِنَة إلاَّ أَنَّها تحرَّكَتْ لأنَّ الكَلِمَةَ لمَّا لحقَها القَلْبُ ضَعُفَتْ فغَيَّرُوها بتَحْريكِ ما كانَ ساكِناً إذ صارَتْ بالقَلْبِ قابِلَةً للتَّغيّرِ ، فصارَ التَّقديرُ جَوَهٌ ، فلمَّا تحرَّكَتِ الواوُ وقَبْلها فَتْحةٌ قُلِبَتْ أَلفاً ، فقيلَ *!جاهٌ .
وحكَى اللّحْيانيُّ أنَّ جاهَ ليسَ مِن وَجْهٍ ، وإِنَّما هو مِن جُهْتُ ولم يُفسّرْ ما *!جُهْتُ .
وقالَ أبو بكْرٍ : لفُلانٍ جاهٌ فيهم ، أَي مَنْزلَةُ وقَدْرٌ ، فأَخرت الواوَ مِن مَوضِعِ الفاءِ وجعلْت في مَوْضِعِ العَيْن فصارَتْ *!جَوْهاً ، ثم جَعَلُوا الواوَ أَلِفاً فقالوا جاه .
( *!وجاهَهُ بمَكْرُوهٍ ) *!جَوْهاً : ( جَبَهَهُ به ) ؛ ) نَقَلَهُ الجوْهرِيُّ .
( و ) يقالُ :

( نَظَرَ *!بجُوهِ سَوْءٍ ، بالضَّمِّ ، وبِجِيهِ سَوْءٍ ) ، أَي ( بوَجْهِ سَوْءٍ ) ؛ ) عن اللّحْيانيّ .
وقوْلُه : بجِيهِ ، مُقْتَضَى إطْلاقه أنَّه بفتْحِ الجيمِ ، وهو في نصِّ النوادِرِ بكسْرِها .
( *!وجاهِ *!جاهِ ) ، بالبِناءِ على الكسْرِ ، ( ويُنَوَّنُ ) حَكَاه اللّحْيانيُّ .
وفي الصِّحاحِ : قالَ الأصْمعيُّ *!جاه ، ورُبَّما قالوا : *!جاهٍ بتَنْوِينٍ ؛ وأَنْشَدَ :
إذا قُلْتُ *!جاهٍ لَجَّ حتى تَرُدَّهُقُوَى أدَمٍ أطْرافُها في السَّلاسِلِ ( ويُسَكَّنُ ، ) حَكَاهُ اللّحْيانيُّ أَيْضاً .
( *!وجَوْهِ *!جَوْهِ ) ، بالبِناءِ على الكسْرِ : ( زَجْرٌ للبَعيرِ لا النَّاقة .
( وفي المُحْكَم : *!وجُوهْ *!جُوهْ : ضَرْبٌ من زَجْرِ الإِبِلِ . وقالَ ابنُ دُرَيْدٍ : تقولُ العَرَبُ للإِبِلِ *!جاه لا *!جُهْتَ ، وهو زَجْرٌ للجَمَلِ خاصَّةً .
وفي الصِّحاحِ : جاهِ زَجْرٌ للبَعيرِ دونَ الناقَةِ ، وهو مَبْنيٌّ على الكسْرِ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!تَجَوَّه إذا تَعَظَّمَ أَو تَكَلَّفَ *!الجاهَ وليسَ به ذلِكَ .
*!وجاهَهُ بشرَ : واجَهَهُ به ؛ ومنه قَوْلُهم في الزَّجْرِ : *!جاهِ لا *!جهت ، أَي لا قُوبِلْتَ بشرَ .
وتَصْغِيرُ *!الجاهَةِ *!جُوَيْهَةٌ .
( (

##### Türkçe

: ( **الجَاهُ** **والجاهَةُ** ) . ) sonuncusu el-Liḥyānī’den.
Ve es-Ṣāġānī onu el-Kisāʾī’ye nisbet etti.
( sultanın yanında değer ve mevki ) ; **وَجْهٍ**’den kalb edilmiş (harfleri çevrilmiş)tir.
İbn Cinnī dedi ki: **جاهٍ**’ın yolu, cîm öne alınıp vâv geri bırakıldığı vakit, **جَوْه** olmasıydı; böylece vâv sâkin kılınırdı; tıpkı **وَجْهٍ**’de cîmin sâkin olması gibi; ancak o harekelendi; çünkü kelimeye kalb ilişince zayıfladı; böylece sâkin olanı harekelendirmekle onu değiştirdiler; zira kalb ile değişmeye elverişli hâle geldi; böylece takdir **جَوَهٌ** oldu; vâv harekelendiğinde ve öncesinde fetha bulunduğunda, elif’e çevrildi; böylece **جاهٌ** denildi.
El-Liḥyānī, **جاهَ**’ın **وَجْهٍ**’den olmadığını, ancak **جُهْتُ**’dan olduğunu rivayet etti; ve **جُهْتُ**’un ne olduğunu açıklamadı.
Ebû Bekr dedi ki: “Falanın onların içinde **جاهٌ**’ı vardır”; yani mevki ve değer; böylece vâvı fâ’nın yerinden geri bıraktın ve onu ayn’ın yerine koydun; böylece **جَوْهاً** oldu; sonra vâvı elif yaptılar da **جاه** dediler.
( **وجاهَهُ بمَكْرُوهٍ** ) **جَوْهاً** : ( onu bununla yüzleştirdi ) ; ) el-Cevherî onu nakletti.
( ve ) denilir:

( **بجُوهِ سَوْءٍ** ile baktı, damme ile; ve **بِجِيهِ سَوْءٍ** ile ) yani ( kötü bir yüz ile ) ; ) el-Liḥyānī’den.
Onun “**بجِيهِ**” sözü: onun mutlak bırakmasının gereği, cîmin fethasıyladır; hâlbuki en-Nevâdir’in nassında onun kesrasıyladır.
( **وجاهِ** **جاهِ** ) kesra üzere bina ile, ( ve tenvinlenir ) el-Liḥyānī onu rivayet etti.
Ve eṣ-Ṣıḥâḥ’ta: el-Aṣmaʿī **جاه** dedi; ve belki derler: tenvin ile **جاهٍ**; ve inşad etti:
إذا قُلْتُ **جاهٍ** لَجَّ حتى تَرُدَّهُقُوَى أدَمٍ أطْرافُها في السَّلاسِلِ ( ve sâkin kılınır, ) el-Liḥyānī onu da rivayet etti.
( **وجَوْهِ** **جَوْهِ** ) kesra üzere bina ile: ( deve için, dişi deve için değil, bir azarlamadır.
( Ve el-Muḥkem’de: **وجُوهْ** **جُوهْ** : develeri azarlamanın bir türüdür. Ve İbn Düreyd dedi ki: Araplar develere **جاه** derler, **جُهْتَ** değil; ve o özellikle erkek deve için bir azarlamadır.
Ve eṣ-Ṣıḥâḥ’ta: **جاهِ** dişi deve değil, deve için bir azarlamadır; ve o kesra üzere mebnîdir.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**تَجَوَّه**: büyüklendiği yahut kendisinde olmadığı hâlde **الجاهَ**’ı tekellüf ettiği zaman.
**وجاهَهُ** bir şer ile: onu onunla yüzleştirdi; ve ondan, azarlamada onların sözü: **جاهِ** لا **جهت**; yani “bir şer ile karşılanmayasın”.
**الجاهَةِ**’nin tasğîri **جُوَيْهَةٌ**’dir.
( (

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D9%87/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

جَاهَهُ بِالمَكْرُوهِ
1 جَاهَهُ بِالمَكْرُوهِ جاهه بالمكروه جاهه بالمكروة , (S,) or بِمَكْرُوهٍ, (K,) [aor. يَجُوهُ,] inf. n. جَوْهٌ, (S,) i. q. جَبَهَهُ بِهِ [He met him, or encountered him, with, or he said to him, or did to him, or he accused him, to his face, of, that which was, or a thing that was, disliked, or hated]. (S, K.) And [in like manner,] جاههُ بِشَرٍّ He encountered him with evil [speech or conduct]; or confronted him therewith: whence لَا جِهْتَ, i. e. Mayest thou not be encountered with evil; said in chiding a he-camel: see جَاهِ below. (TA.) A woman of Ghatafلn, being chidden by her son, and being asked why she did not reply against him, said, أَخَافُ أَنْ يَجُوهَنِى بِأَكْثَرَ مِنْ هٰذَا, meaning I fear that he would encounter me with more than this. (JK.)

جوّه
2 جوّه جو جوه جوة and ↓ اجاه are rendered by Golius Ad dignitatem evexit: spectabilem reddidit: as on the authority of the S: but in my copies of the S the two verbs are اوجه and وجّه; and belong to art. وجه, though mentioned in the present art.]

4 أَجْوَهَ see 2.]

تجوّه
5 تجوّه جوي تجوه تجوة He magnified himself; or was, or became, proud, haughty, or disdainful: or he affected rank, station, or dignity, not possessing it. (TA.)

جَاهٌ
جَاهٌ جاه جاة Rank, station, or dignity, (S, K, TA, and JK in art. وجه,) with, or in the estimation of, the Sultلn; (JK, TA;) as also ↓ جَاهَةٌ, (K,) on the authority of Lh, (TA, as from the K, [but not in my copies,]) or, accord. to Sgh, of Ks.: the former word [probably arabicized from the Persian جَاهْ; but] said to be formed by transposition from وَجْهٌ; this being first changed to جَوْهٌ; then, to جَوَهٌ; and then, to جَاهٌ: or, accord. to Lh, it is not from وَجْهٌ, but from جُهْت [app. جُهْتُ, first pers. sing. of جَاهَ, q. v.]; though he does not explain what is جُهْت. (TA.) You say, فُلَانٌ ذُو جَاهٍ [Such a one is possessed of rank, station, or dignity]. (S.) And لِفُلَانٍ جَاهٌ فِيهِمْ To such a one belongs rank, station, or dignity, among them. (Aboo-Bekr, TA.) The dim. of جَاهٌ [or of جَاهَةٌ] is ↓ جُوَيْهَةٌ. (TA.) -A2- جَاهِ, indecl., with kesr for its termination; and, accord. to As, sometimes, جَاهٍ, with tenween; (S;) or جَاهِ جَاهِ, (JK, K,) and جَاهٍ جَاهٍ, and جَاهْ جَاهْ, (Lh, K,) and جُوه ↓ جُوه, or جَوْه جَوْه, (accord. to different copies of the K, but) indecl., with kesr for the termination, [i. e. جُوهِ جُوهِ, or جَوْهِ جَوْهِ,] mentioned in the M, (TA,) and ↓ جَاهِ لَا جِهْتَ, (IDrd, TA, [see 1,]) ejaculations used for chiding a he-camel, not a she-camel: (As, JK, IDrd, S, K:) or one says to a she-camel, عَاجٍ and جَاهٍ. (A 'Obeyd, TA in art. عوج: [or perhaps there is an omission here: I think it more likely that what A 'Obeyd said was that one says to a she-camel عَاجٍ, and to a he-camel جَاهٍ.])

جُوهٌ
جُوهٌ جو جوه جوة The face, or countenance: syn. وَجْهٌ; as also جِيهٌ: (Lh, K:) the latter with kesr: (TA:) so in the saying, نَظَرَ بِجُوهِ سَوْءٍ and بِجِيهِ سَوْءٍ [He looked with an evil face or countenance]. (Lh, K.) -A2- جُوهِ جُوهِ, or جَوْهِ جَوْهِ: see the next preceding paragraph.

جَاهَةٌ
جَاهَةٌ جاه جاهه جاهة : see جَاهٌ.

جُوَيْهَةٌ
جُوَيْهَةٌ جويهه جويهة : see جَاهٌ.

تُجَاهَ
تُجَاهَ تجاه تجاة and تِجَاهَ and تَجَاهَ: see art. وجه.

##### Türkçe

جَاهَهُ بِالمَكْرُوهِ
1 **جَاهَهُ بِالمَكْرُوهِ** (S,) yahut **بِمَكْرُوهٍ**, (K,) [muzârîsi **يَجُوهُ**,] mastar ismi **جَوْهٌ**, (S,) **جَبَهَهُ بِهِ** ile aynı (i. q.) [Ona, hoş görülmeyen yahut nefret edilen şey ile yüzüne karşı rastladı yahut karşılaştı; yahut ona yüzüne karşı onu söyledi yahut ona onu yaptı; yahut onu, hoş görülmeyen yahut nefret edilen şey ile, yüzüne karşı itham etti]. (S, K.) Ve [aynı şekilde,] **جاههُ بِشَرٍّ**: ona kötülük ile [söz yahut davranış ile] rastladı; yahut onu bununla yüzleştirdi: buradan **لَا جِهْتَ**, yani: Kötülük ile karşılaştırılmayasın; bir erkek deveye azarlama olarak söylenir: aşağıda **جَاهِ**’e bak. (TA.) Ğatafân’dan bir kadın, oğlu tarafından azarlanıp da, niçin ona karşılık vermediği sorulunca, **أَخَافُ أَنْ يَجُوهَنِى بِأَكْثَرَ مِنْ هٰذَا** dedi; mânâsı: Onun beni bundan daha fazlasıyla karşılayacağından korkarım. (JK.)

جوّه
2 **جوّه** ve **جَو** ve **جوه** ve **جوة** ve aşağıdaki **اجاه**, Golius tarafından “Ad dignitatem evexit: spectabilem reddidit” diye tercüme edilmiştir: S’nin rivayetine dayanarak; fakat benim S nüshalarımda iki fiil **اوجه** ve **وجّه**’dir; ve **وجه** maddesine aittir; her ne kadar bu maddede zikredilmiş olsa da.]

4 **أَجْوَهَ**: 2’ye bak.]

تجوّه
5 **تجوّه**: kendini büyüttü; yahut kibirlendi, böbürlendi, büyüklenir oldu; yahut kendisinde bulunmayan rütbe, mevki yahut itibarı varmış gibi yaptı. (TA.)

جَاهٌ
**جَاهٌ**: Sultan nezdinde rütbe, mevki yahut itibar, (S, K, TA, ve JK, **وجه** maddesinde,) (JK, TA;) bunun gibi aşağıdaki **جَاهَةٌ** da, (K,) Lh’nin rivayetine göre, (TA, K’dan olarak, [fakat benim nüshalarımda değil,]) yahut Sgh’ye göre Ks’nin rivayetine göre: önceki kelime [muhtemelen Farsça جَاهْ’ten Arapçalaştırılmıştır; fakat] **وَجْهٌ**’den takdim-te’hîr ile yapılmış olduğu söylenir; bunun önce **جَوْهٌ**’e çevrilmesi; sonra **جَوَهٌ**’e; sonra **جَاهٌ**’a: yahut Lh’ye göre, **وَجْهٌ**’den değildir, fakat **جُهْت**’tendir [görünüşe göre **جُهْتُ**, **جَاهَ**’ın birinci tekil şahsı, bkz.]; ancak o, **جُهْت**’in ne olduğunu açıklamaz. (TA.) Şöyle dersin: **فُلَانٌ ذُو جَاهٍ** [Falanca rütbe, mevki yahut itibar sahibidir]. (S.) Ve **لِفُلَانٍ جَاهٌ فِيهِمْ**: Falancaya, onların arasında rütbe, mevki yahut itibar aittir. (Aboo-Bekr, TA.) **جَاهٌ**’ın [yahut **جَاهَةٌ**’nin] tasğîri aşağıdaki **جُوَيْهَةٌ**’dir. (TA.) -A2- **جَاهِ**, mebnî, sonu için kesra ile; ve As’a göre bazen **جَاهٍ**, tenvîn ile; (S;) yahut **جَاهِ جَاهِ**, (JK, K,) ve **جَاهٍ جَاهٍ**, ve **جَاهْ جَاهْ**, (Lh, K,) ve aşağıdaki **جُوه** yahut **جَوْه جَوْه**, (K’nın farklı nüshalarına göre, fakat) mebnî, sonu için kesra ile, [yani **جُوهِ جُوهِ**, yahut **جَوْهِ جَوْهِ**,] M’de zikredilmiştir, (TA,) ve aşağıdaki **جَاهِ لَا جِهْتَ**, (IDrd, TA, [1’e bak,]) erkek deveye azarlama için kullanılan nidâlardır, dişi deveye değil: (As, JK, IDrd, S, K:) yahut dişi deveye, **عَاجٍ** ve **جَاهٍ** denir. (A 'Obeyd, TA, **عوج** maddesinde: [yahut burada bir düşme vardır: A 'Obeyd’in dediği şeyin, dişi deveye **عَاجٍ**, erkek deveye **جَاهٍ** denir, olması daha muhtemeldir.])

جُوهٌ
**جُوهٌ**: yüz, yahut çehre: eş anlamlısı **وَجْهٌ**; bunun gibi **جِيهٌ** de: (Lh, K:) ikincisi kesra iledir: (TA:) şu sözde olduğu gibi: **نَظَرَ بِجُوهِ سَوْءٍ** ve **بِجِيهِ سَوْءٍ** [kötü bir yüz yahut çehre ile baktı]. (Lh, K.) -A2- **جُوهِ جُوهِ**, yahut **جَوْهِ جَوْهِ**: bir önceki paragrafa bak.

جَاهَةٌ
**جَاهَةٌ**: **جَاهٌ**’a bak.

جُوَيْهَةٌ
**جُوَيْهَةٌ**: **جَاهٌ**’a bak.

تُجَاهَ
**تُجَاهَ** ve **تِجَاهَ** ve **تَجَاهَ**: **وجه** maddesine bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D9%87/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

جَاه
جَاه ( w )  U ( n. ac. جَوْه 1 ),
a.  Faced, fronted; confronted, withstood.

تَجَوَّهَ
تَجَوَّهَ V ,
a.  Was haughty, disdainful.

جَاه
جَاه [ 1A ],
a.  Rank, station; power.

جِيْه
جِيْه [ 2 ] جُوه [ 3 ]
a.  Face, countenance.

جَوْهَر
جَوْهَر ( pl. جَوَاْوِهُ 41 ),
a.  Jewel, gem; pearl.

b.  Substance, essence, nature.

c.  [ yi ], Jeweller, lapidary.

d.  [ yi ], Substantial, essential; material.

جَوْهَرْجِي
جَوْهَرْجِي
a.  Jeweller, lapidary.

##### Türkçe

جَاه
جَاه ( w ) U ( n. ac. **جَوْه** 1 ),
a. Yüz yüze geldi, karşısına çıktı; karşı koydu, dayandı.

تَجَوَّهَ
تَجَوَّهَ V ,
a. Kibirli oldu, küçümseyici oldu.

جَاه
جَاه [ 1A ],
a. Rütbe, makam; güç.

جِيْه
جِيْه [ 2 ] **جُوه** [ 3 ]
a. Yüz, çehre.

جَوْهَر
جَوْهَر ( pl. **جَوَاْوِهُ** 41 ),
a. Mücevher, değerli taş; inci.

b. Cevher, öz, tabiat.

c. [ yi ], Kuyumcu, mücevherci.

d. [ yi ], Cevherî, esasî; maddî.

جَوْهَرْجِي
جَوْهَرْجِي
a. Kuyumcu, mücevherci.
