# جوه — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D9%87/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%88%D9%87/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جوه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D9%87.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: جوه

جُهْتُه بشرٍّ وأَجَهْتُه. والجاه: المنزلة والقَدْرُ عند السلطان، مقلوب عن وَجْهٍ، وإِن كان قد تغير بالقلب فتَحَوَّلَ
من فَعْلٍ إِلى فَعَلٍ فإِن هذا لا يستبعد في المقلوب والمقلوب عنه ولذلك لم يجعل أَهل النظر من النحويين وزنَ لاهِ أَبوك فَعْلاً، لقولهم لَهْيَ أَبوك، إِنما جعلوه فَعَلاً وقالوا إِن المقلوب قد يتغير وزنه عما كان عليه قبل القلب. وحكى اللحياني: أَن الجاهَ ليس من وَجُهَ، وإِنما هو من جُهْْْتُ، ولم يفسر ما جُهْتُ. قال ابن جني: كان سبيلُ
جاهٍ، إِذ قُدِّمَت الجيم وأُخرت الواو، أَن يكون جَوْه فتسكن الواو كما كانت الجيم في وَجْه ساكنة، إِلا أَنها حركت لأَن الكلمة لما لحقها القلب ضعفت، فغيروها بتحريك ما كان ساكناً إِذ صارت بالقلب قابلة للتغيير، فصار التقدير جَوَهٌ، فلما تحرَّكت الواو وقبلها فتحة قلبت أَلفاً، فقيل جاهٌ. وحكى اللحياني أَيضاً: جاهٌ وجاهَةٌ وجاهْ جاهِ وجاهٍ جاهْ وجاهِ جاهٍ. الجوهري: فلان ذو جاه وقد أَوْجَهْتُه أَنا ووَجَّهْتُه أَنا أَي جعلته وَجِيهاً، ولو صغرت قلت جُوَيْهَة. قال أَبو بكر: قولهم لفلان جاهٌ فيهم أَي منزلة وقَدْرٌ، فأَخرت الواو من موضع الفاء وجعلت في موضع العين، فصارت جَوْهاً، ثم جعلوا الواو أَلفاً فقالوا جاه. ويقال: فلان أَوْجَهُ من فلان، ولا يقال أَجْوَه.
والعرب تقول للبعير: جاهِ لا جُهْتَ
(* قوله «لا جهت» أي لا مشيت كذا في
التكملة). وهو زجر للجمل خاصة. قال ابن سيده: وجُوهْ جُوهْ (* قوله
«وجوه جوه» كذا بضبط الأصل والمحكم بضم الجيمين وسكون الهاءين وضبط في القاموس بفتح الجيمين وكسر الهاءين). ضربٌ من زجر الإِبل. الجوهري: جاهِ زجر للبعير دون الناقة، وهو مبني على الكسر، وربما قالوا جاهٍ بالتنوين؛ وأَنشد:إِذا قُلتُ جاهٍ، لَجَّ حتى تَرُدَّهُ
قُوَى أَدَمٍ، أَطْرافُها في السلاسل
ويقال: جاهَهُ بالمكروه جَوْهاً أَي جَبَهَهُ.

### Türkçe

**جُهْتُه** bir kötülükle ve **أَجَهْتُه**.

Ve **الجاه**: sultanın yanında menzil ve kadrdır; **وَجْهٍ**’den kalb ile ters çevrilmiştir; her ne kadar kalb ile değişmiş ve **فَعْلٍ**’den **فَعَلٍ**’e dönüşmüş ise de, bu, kalb edilmişte ve kendisinden kalb edilende uzak görülmez. Bundan dolayı nahivcilerden nazar ehli, “**لاهِ أَبوك**”un veznini **فَعْلاً** kılmadılar; onların “**لَهْيَ أَبوك**” demeleri sebebiyle; onu ancak **فَعَلاً** kıldılar ve dediler ki: kalb edilmiş olan, kalbden önce üzerinde bulunduğu şeyden vezni değişebilir. Ve اللحياني hikâye etti: **الجاه**’ın **وَجُهَ**’dan olmadığını, ancak **جُهْْْتُ**’dan olduğunu; ve **جُهْتُ**’nun ne olduğunu açıklamadı. İbn Cinnî dedi: **جاهٍ**’ın yolu, çünkü **الجيم** öne alınmış ve **الواو** sona bırakılmıştır, **جَوْه** olması idi; böylece **الواو** sükûn ederdi, **وَجْه**’de **الجيم** sâkin olduğu gibi; ancak o harekelendi; çünkü kelimeye kalb ilişince zayıfladı; böylece onu, sâkin olanı harekelemekle değiştirdiler; zira kalb ile değişmeye elverişli oldu; takdir **جَوَهٌ** oldu; sonra **الواو** harekelendi ve önünde fetha bulunduğundan **أَلفاً**’ya çevrildi; böylece **جاهٌ** denildi. Ve اللحياني ayrıca hikâye etti: **جاهٌ** ve **جاهَةٌ** ve **جاهْ جاهِ** ve **جاهٍ جاهْ** ve **جاهِ جاهٍ**. الجوهري: falan **ذو جاه**’dır; ve ben onu **أَوْجَهْتُه** ve ben onu **وَجَّهْتُه**; yani onu **وَجِيهاً** kıldım; ve eğer küçültseydin **جُوَيْهَة** derdin. Ebû Bekir dedi: onların “falana içlerinde **جاهٌ** vardır” sözleri; yani menzil ve kadr; böylece **الواو**’yu **الفاء**’ın yerinden geri bıraktın ve **العين**’in yerine koydun; böylece **جَوْهاً** oldu; sonra **الواو**’yu **أَلفاً** kıldılar da **جاه** dediler. Ve denilir: falan, falandan daha **أَوْجَهُ**’dur; ve **أَجْوَه** denilmez.

Ve Araplar deveye derler: **جاهِ** لا **جُهْتَ**
(* “لا جهت” sözü: yani “yürümedin” demektir; böylece التكملة’de). Bu, özellikle erkek deve için bir zecirdir. İbn Sîde dedi: **وجُوهْ جُوهْ**
(* “وجوه جوه” sözü: asıl ve المحكم’in ضبطıyla iki **الجيم**’in dammesi ve iki **الهاء**’ın sükûnuyla; ve القاموس’ta iki **الجيم**’in fethası ve iki **الهاء**’ın kesresiyle ضبط edilmiştir). Develeri zecir etmenin bir türüdür. الجوهري: **جاهِ** dişi deve değil, erkek deve için zecirdir; ve o kesre üzere mebnîdir; bazen tenvin ile **جاهٍ** derler; ve inşad etti:

إِذا قُلتُ **جاهٍ**، لَجَّ حتى تَرُدَّهُ
قُوَى أَدَمٍ، أَطْرافُها في السلاسل

Ve denilir: onu mekruh ile **جاهَهُ** **جَوْهاً**; yani onu **جَبَهَهُ**.
