# جوه — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D9%87/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%88%D9%87/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جوه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D9%87.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: جوه

: ( *!الجَاهُ *!والجاهَةُ ) . ) الأخيرَةُ عن اللّحْيانيّ .
ونَسَبَها الصَّاغانيُّ للكِسائي .
( القَدْرُ والمَنْزِلَةُ ) عنْدَ السُّلطانِ ، مَقْلوبٌ عن وَجْهٍ .
قالَ ابنُ جنِّي : كان سَبِيلُ جاهٍ ، إذ قُدِّمَت الجيمُ وأُخِّرَتِ الواوُ ، أَنْ يكونَ *!جَوْه فتسكَّنُ الواوُ كما كانتِ الجيمُ في وَجْهٍ ساكِنَة إلاَّ أَنَّها تحرَّكَتْ لأنَّ الكَلِمَةَ لمَّا لحقَها القَلْبُ ضَعُفَتْ فغَيَّرُوها بتَحْريكِ ما كانَ ساكِناً إذ صارَتْ بالقَلْبِ قابِلَةً للتَّغيّرِ ، فصارَ التَّقديرُ جَوَهٌ ، فلمَّا تحرَّكَتِ الواوُ وقَبْلها فَتْحةٌ قُلِبَتْ أَلفاً ، فقيلَ *!جاهٌ .
وحكَى اللّحْيانيُّ أنَّ جاهَ ليسَ مِن وَجْهٍ ، وإِنَّما هو مِن جُهْتُ ولم يُفسّرْ ما *!جُهْتُ .
وقالَ أبو بكْرٍ : لفُلانٍ جاهٌ فيهم ، أَي مَنْزلَةُ وقَدْرٌ ، فأَخرت الواوَ مِن مَوضِعِ الفاءِ وجعلْت في مَوْضِعِ العَيْن فصارَتْ *!جَوْهاً ، ثم جَعَلُوا الواوَ أَلِفاً فقالوا جاه .
( *!وجاهَهُ بمَكْرُوهٍ ) *!جَوْهاً : ( جَبَهَهُ به ) ؛ ) نَقَلَهُ الجوْهرِيُّ .
( و ) يقالُ :

( نَظَرَ *!بجُوهِ سَوْءٍ ، بالضَّمِّ ، وبِجِيهِ سَوْءٍ ) ، أَي ( بوَجْهِ سَوْءٍ ) ؛ ) عن اللّحْيانيّ .
وقوْلُه : بجِيهِ ، مُقْتَضَى إطْلاقه أنَّه بفتْحِ الجيمِ ، وهو في نصِّ النوادِرِ بكسْرِها .
( *!وجاهِ *!جاهِ ) ، بالبِناءِ على الكسْرِ ، ( ويُنَوَّنُ ) حَكَاه اللّحْيانيُّ .
وفي الصِّحاحِ : قالَ الأصْمعيُّ *!جاه ، ورُبَّما قالوا : *!جاهٍ بتَنْوِينٍ ؛ وأَنْشَدَ :
إذا قُلْتُ *!جاهٍ لَجَّ حتى تَرُدَّهُقُوَى أدَمٍ أطْرافُها في السَّلاسِلِ ( ويُسَكَّنُ ، ) حَكَاهُ اللّحْيانيُّ أَيْضاً .
( *!وجَوْهِ *!جَوْهِ ) ، بالبِناءِ على الكسْرِ : ( زَجْرٌ للبَعيرِ لا النَّاقة .
( وفي المُحْكَم : *!وجُوهْ *!جُوهْ : ضَرْبٌ من زَجْرِ الإِبِلِ . وقالَ ابنُ دُرَيْدٍ : تقولُ العَرَبُ للإِبِلِ *!جاه لا *!جُهْتَ ، وهو زَجْرٌ للجَمَلِ خاصَّةً .
وفي الصِّحاحِ : جاهِ زَجْرٌ للبَعيرِ دونَ الناقَةِ ، وهو مَبْنيٌّ على الكسْرِ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!تَجَوَّه إذا تَعَظَّمَ أَو تَكَلَّفَ *!الجاهَ وليسَ به ذلِكَ .
*!وجاهَهُ بشرَ : واجَهَهُ به ؛ ومنه قَوْلُهم في الزَّجْرِ : *!جاهِ لا *!جهت ، أَي لا قُوبِلْتَ بشرَ .
وتَصْغِيرُ *!الجاهَةِ *!جُوَيْهَةٌ .
( (

### Türkçe

: ( **الجَاهُ** **والجاهَةُ** ) . ) sonuncusu el-Liḥyānī’den.
Ve es-Ṣāġānī onu el-Kisāʾī’ye nisbet etti.
( sultanın yanında değer ve mevki ) ; **وَجْهٍ**’den kalb edilmiş (harfleri çevrilmiş)tir.
İbn Cinnī dedi ki: **جاهٍ**’ın yolu, cîm öne alınıp vâv geri bırakıldığı vakit, **جَوْه** olmasıydı; böylece vâv sâkin kılınırdı; tıpkı **وَجْهٍ**’de cîmin sâkin olması gibi; ancak o harekelendi; çünkü kelimeye kalb ilişince zayıfladı; böylece sâkin olanı harekelendirmekle onu değiştirdiler; zira kalb ile değişmeye elverişli hâle geldi; böylece takdir **جَوَهٌ** oldu; vâv harekelendiğinde ve öncesinde fetha bulunduğunda, elif’e çevrildi; böylece **جاهٌ** denildi.
El-Liḥyānī, **جاهَ**’ın **وَجْهٍ**’den olmadığını, ancak **جُهْتُ**’dan olduğunu rivayet etti; ve **جُهْتُ**’un ne olduğunu açıklamadı.
Ebû Bekr dedi ki: “Falanın onların içinde **جاهٌ**’ı vardır”; yani mevki ve değer; böylece vâvı fâ’nın yerinden geri bıraktın ve onu ayn’ın yerine koydun; böylece **جَوْهاً** oldu; sonra vâvı elif yaptılar da **جاه** dediler.
( **وجاهَهُ بمَكْرُوهٍ** ) **جَوْهاً** : ( onu bununla yüzleştirdi ) ; ) el-Cevherî onu nakletti.
( ve ) denilir:

( **بجُوهِ سَوْءٍ** ile baktı, damme ile; ve **بِجِيهِ سَوْءٍ** ile ) yani ( kötü bir yüz ile ) ; ) el-Liḥyānī’den.
Onun “**بجِيهِ**” sözü: onun mutlak bırakmasının gereği, cîmin fethasıyladır; hâlbuki en-Nevâdir’in nassında onun kesrasıyladır.
( **وجاهِ** **جاهِ** ) kesra üzere bina ile, ( ve tenvinlenir ) el-Liḥyānī onu rivayet etti.
Ve eṣ-Ṣıḥâḥ’ta: el-Aṣmaʿī **جاه** dedi; ve belki derler: tenvin ile **جاهٍ**; ve inşad etti:
إذا قُلْتُ **جاهٍ** لَجَّ حتى تَرُدَّهُقُوَى أدَمٍ أطْرافُها في السَّلاسِلِ ( ve sâkin kılınır, ) el-Liḥyānī onu da rivayet etti.
( **وجَوْهِ** **جَوْهِ** ) kesra üzere bina ile: ( deve için, dişi deve için değil, bir azarlamadır.
( Ve el-Muḥkem’de: **وجُوهْ** **جُوهْ** : develeri azarlamanın bir türüdür. Ve İbn Düreyd dedi ki: Araplar develere **جاه** derler, **جُهْتَ** değil; ve o özellikle erkek deve için bir azarlamadır.
Ve eṣ-Ṣıḥâḥ’ta: **جاهِ** dişi deve değil, deve için bir azarlamadır; ve o kesra üzere mebnîdir.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**تَجَوَّه**: büyüklendiği yahut kendisinde olmadığı hâlde **الجاهَ**’ı tekellüf ettiği zaman.
**وجاهَهُ** bir şer ile: onu onunla yüzleştirdi; ve ondan, azarlamada onların sözü: **جاهِ** لا **جهت**; yani “bir şer ile karşılanmayasın”.
**الجاهَةِ**’nin tasğîri **جُوَيْهَةٌ**’dir.
( (
