# جيأ (ج-ي-أ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%8A%D8%A3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir

- Harfler: ج - ي - أ
- Kur'an'da: 278 geçiş · 262 ayet · 58 sîga
- 12 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: جيء

## Sîgalar (58)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [جَاءَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E.md) | فَعَلَ | Geldi; Getirdi | 57 | 55 | [4:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/4:43.md) |
| [جَاءَهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعَلَهُمْ | Onlara geldi; Onlara getirdi | 30 | 28 | [2:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/2:89.md) |
| [جَاءَكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعَلَكُمْ | Size geldi; Size getirdi | 21 | 18 | [2:87](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/2:87.md) |
| [جَاءَتْهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D8%AA%D9%92%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعَلَتْهُمْ | Onlara geldi; Onlara getirdi | 11 | 11 | [5:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/5:32.md) |
| [جَاءَكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D9%83%D9%8E.md) | فَعَلَكَ | Sana geldi | 11 | 11 | [2:120](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/2:120.md) |
| [جَاءَهُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | فَعَلَهُمُ | Onlara geldi | 11 | 11 | [3:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/3:19.md) |
| [وَجَاءَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E.md) | وَفَعَلَ | Geldi; Ve geldi; Ve getirdi | 10 | 10 | [7:113](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:113.md) |
| [جَاءَتْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D8%AA%D9%92.md) | فَعَلَتْ | Geldi; Getirdi | 8 | 8 | [6:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/6:109.md) |
| [جَاءَتْهُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D8%AA%D9%92%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | فَعَلَتْمُمُ | Onlara geldi | 7 | 7 | [2:213](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/2:213.md) |
| [جَاءَهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D9%87%D9%8F.md) | فَعَلَهُ | Ona geldi | 7 | 7 | [2:275](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/2:275.md) |
| [جَاءَنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | فَعَلَنَا | Bize geldi | 6 | 6 | [5:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/5:19.md) |
| [جَاءُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | فَعَلُوا | Geldiler; Getirdiler | 6 | 6 | [3:184](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/3:184.md) |
| [أَجِئْتَنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AC%D9%90%D8%A6%D9%92%D8%AA%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | أَفَعَلْتَنَا | Bize geldin mi?; Bize getirdin mi? | 5 | 5 | [7:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:70.md) |
| [جَاءُوكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8F%D9%88%D9%83%D9%8E.md) | فَعَلُوكَ | Sana geldiler | 5 | 5 | [4:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/4:62.md) |
| [جِئْتَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%90%D8%A6%D9%92%D8%AA%D9%8E.md) | فَعَلْتَ | Geldin; Getirdin | 5 | 5 | [2:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/2:71.md) |
| [جَاءَتْكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D8%AA%D9%92%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعَلَتْكُمْ | Size geldi | 4 | 4 | [7:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:73.md) |
| [جَاءَكُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | فَعَلَكُمُ | Size geldi; Size getirdi | 4 | 4 | [4:170](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/4:170.md) |
| [جِئْتُكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%90%D8%A6%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعَلْتُكُمْ | Size getirdim | 4 | 4 | [3:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/3:49.md) |
| [جِئْنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%90%D8%A6%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | فَعَلْنَا | Getirdik; Geldik | 4 | 4 | [4:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/4:41.md) |
| [جَاءُوكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8F%D9%88%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعَلُوكُمْ | Size geldiler | 3 | 3 | [4:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/4:90.md) |
| [جَاءُوهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | فَعَلُوهَا | Ona geldiler | 3 | 3 | [39:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/39:71.md) |
| [جِئْنَاكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%90%D8%A6%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7%D9%83%D9%8E.md) | فَعَلْنَاكَ | Sana getirdik | 3 | 3 | [15:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/15:63.md) |
| [وَجَاءَتْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D8%AA%D9%92.md) | وَفَعَلَتْ | Geldi | 3 | 3 | [12:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/12:19.md) |
| [وَجَاءُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَفَعَلُوا | Getirdiler; Geldiler | 3 | 3 | [7:116](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:116.md) |
| [وَجِئْنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AC%D9%90%D8%A6%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | وَفَعَلْنَا | Ve getirdik | 3 | 3 | [4:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/4:41.md) |
| [جَاءَتِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D8%AA%D9%90.md) | فَعَلَتْ | Geldi | 2 | 2 | [79:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/79:34.md) |
| [جَاءَنِي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D9%86%D9%90%D9%8A.md) | فَعَلَنِي | Bana geldi | 2 | 2 | [19:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/19:43.md) |
| [جَاءَهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | فَعَلَهَا | Ona geldi | 2 | 2 | [27:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/27:8.md) |
| [جِئْتَنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%90%D8%A6%D9%92%D8%AA%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | فَعَلْتَنَا | Bize geldin; Bize getirdin | 2 | 2 | [7:129](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:129.md) |
| [جِئْتَهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%90%D8%A6%D9%92%D8%AA%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعَلْتَهُمْ | Onlara getirdin | 2 | 2 | [5:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/5:110.md) |
| [جِئْتُمُونَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%90%D8%A6%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%85%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | فَعَلْتُمُونَا | Bize geldiniz | 2 | 2 | [6:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/6:94.md) |
| [جِئْتُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%90%D8%A6%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعَلْتُمْ | Geldiniz; Getirdiniz | 2 | 2 | [10:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/10:81.md) |
| [فَجَاءُوهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D9%81%D9%8E%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَفَعَلُوهُمْ | Hemen onlara getirdiler | 2 | 2 | [10:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/10:74.md) |
| [وَجَاءَتْهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D8%AA%D9%92%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | وَفَعَلَتْهُمْ | Onlara getirdi; Ve onlara getirdi | 2 | 2 | [10:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/10:13.md) |
| [وَجَاءَهُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | وَفَعَلَهُمُ | Onlara geldi; Ve onlara geldi | 2 | 2 | [3:86](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/3:86.md) |
| [وَجِيءَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AC%D9%90%D9%8A%D8%A1%D9%8E.md) | وَفُعِلَ | Ve ona getirilir | 2 | 2 | [39:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/39:69.md) |
| [جَاءَتْكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D8%AA%D9%92%D9%83%D9%8E.md) | فَعَلَتْكَ | Sana geldi | 1 | 1 | [39:59](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/39:59.md) |
| [جَاءَتْكُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D8%AA%D9%92%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | فَعَلَتْكُمُ | Size geldi | 1 | 1 | [2:209](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/2:209.md) |
| [جَاءَتْنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D8%AA%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | فَعَلَتْنَا | Bize geldi | 1 | 1 | [7:126](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:126.md) |
| [جَاءَتْهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D8%AA%D9%92%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | فَعَلَتْهَا | Ona geldi | 1 | 1 | [10:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/10:22.md) |
| [جَاءَتْهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D8%AA%D9%92%D9%87%D9%8F.md) | فَعَلَتْهُ | Ona geldi | 1 | 1 | [2:211](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/2:211.md) |
| [جَاءَنِيَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D9%86%D9%90%D9%8A%D9%8E.md) | فَعَلَنِيَ | Bana geldi | 1 | 1 | [40:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/40:66.md) |
| [جِئْتُكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%90%D8%A6%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%83%D9%8E.md) | فَعَلْتُكَ | Sana getirdim | 1 | 1 | [26:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/26:30.md) |
| [جِئْتِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%90%D8%A6%D9%92%D8%AA%D9%90.md) | فَعَلْتِ | Geldin | 1 | 1 | [19:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/19:27.md) |
| [جِئْنَاكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%90%D8%A6%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعَلْنَاكُمْ | Size getirdik | 1 | 1 | [43:78](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/43:78.md) |
| [جِئْنَاهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D8%AC%D9%90%D8%A6%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعَلْنَاهُمْ | Onlara getirdik | 1 | 1 | [7:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:52.md) |
| [فَأَجَاءَهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | فَأَفْعَلَهَا | Onu getirtti | 1 | 1 | [19:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/19:23.md) |
| [فَجَاءَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D9%81%D9%8E%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E.md) | فَفَعَلَ | Hemen getirdi | 1 | 1 | [51:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/51:26.md) |
| [فَجَاءَتْهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D9%81%D9%8E%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D8%AA%D9%92%D9%87%D9%8F.md) | فَفَعَلَتْهُ | Ona geldi | 1 | 1 | [28:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/28:25.md) |
| [فَجَاءَهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D9%81%D9%8E%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | فَفَعَلَهَا | Hemen ona geldi | 1 | 1 | [7:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:4.md) |
| [لَجَاءَهُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D9%84%D9%8E%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | لَفَعَلَهُمُ | Öyleyse onlara geldi | 1 | 1 | [29:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/29:53.md) |
| [وَجَاءَتْهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D8%AA%D9%92%D9%87%D9%8F.md) | وَفَعَلَتْهُ | Ve ona geldi | 1 | 1 | [11:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/11:74.md) |
| [وَجَاءَكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D9%83%D9%8E.md) | وَفَعَلَكَ | Ve sana geldi | 1 | 1 | [11:120](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/11:120.md) |
| [وَجَاءَكُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | وَفَعَلَكُمُ | Ve size geldi | 1 | 1 | [35:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/35:37.md) |
| [وَجَاءَهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D9%87%D9%8F.md) | وَفَعَلَهُ | Ona geldi | 1 | 1 | [11:78](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/11:78.md) |
| [وَجَاءَهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AC%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | وَفَعَلَهُمْ | Ve onlara geldi | 1 | 1 | [44:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/44:17.md) |
| [وَجِئْتُكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AC%D9%90%D8%A6%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%83%D9%8E.md) | وَفَعَلْتُكَ | Ve sana getirdim | 1 | 1 | [27:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/27:22.md) |
| [وَجِئْتُكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AC%D9%90%D8%A6%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | وَفَعَلْتُكُمْ | Ve size getirdim | 1 | 1 | [3:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/3:50.md) |

## Mücavir kökler — 273 mücavir (620 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [بين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — 65 ortak ayet · G² 82 · Beyn topraktaki yarık demektir
2. [رسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%84.md) — 62 ortak ayet · G² 79 · Saçak demektir
3. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 118 ortak ayet · G² 71 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
4. [حقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D9%82.md) — 40 ortak ayet · G² 52 · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır
5. [سحر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AD%D8%B1.md) — 18 ortak ayet · G² 46 · Kesilmiş koyunun akciğeri demektir
6. [بعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AF.md) — 34 ortak ayet · G² 44 · Baid uzak demektir
7. [كذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B0%D8%A8.md) — 28 ortak ayet · G² 21 · Kizb, kumaşın boyanmasında kullanılan bir çeşit boya…
8. [سري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%8A.md) — 11 ortak ayet · G² 21 · Akan deredir
9. [أتي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AA%D9%8A.md) — 42 ortak ayet · G² 21 · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır
10. [مع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9.md) — 20 ortak ayet · G² 20 · Beraber
11. [موسى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89.md) — 17 ortak ayet · G² 17 · Musa
12. [قبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D9%84.md) — 27 ortak ayet · G² 16 · Önce
13. [كتب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D8%A8.md) — 26 ortak ayet · G² 15 · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir
14. [بنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D9%88.md) — 16 ortak ayet · G² 14 · Oğullar
15. [أجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D9%84.md) — 9 ortak ayet · G² 14 · İcl havuz demektir
16. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 72 ortak ayet · G² 13 · Kevn, tepe demektir
17. [برص](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B5.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · Ebres alacadır, cüzzam hastalığı demektir
18. [تنر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%86%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · Tandır
19. [زمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%85%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · Zümer toplulukların içindeki gruplaşmalara, kümelere denir
20. [غوط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%88%D8%B7.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · Çukur
21. [كمه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%85%D9%87.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · Kataraktlı
22. [صدق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AF%D9%82.md) — 16 ortak ayet · G² 12 · Kocaların eşlerine sadakat karşılığı verdikleri mihirdir
23. [أبو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D9%88.md) — 13 ortak ayet · G² 12 · Bab kapı demektir
24. [نفس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B3.md) — 24 ortak ayet · G² 12 · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
25. [ظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) — 25 ortak ayet · G² 12 · Zalimler
26. [هوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88%D9%8A.md) — 7 ortak ayet · G² 11 · Onların hevesleri
27. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 48 ortak ayet · G² 11 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
28. [هدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AF%D9%8A.md) — 23 ortak ayet · G² 11 · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…
29. [رجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D9%84.md) — 9 ortak ayet · G² 10 · Rical ayak demektir
30. [فري](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%8A.md) — 8 ortak ayet · G² 9 · Ferv “Ferre”ye bak
31. [فرعون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%B9%D9%88%D9%86.md) — 9 ortak ayet · G² 9 · Firavun
32. [شكك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%83%D9%83.md) — 4 ortak ayet · G² 9 · سكك : Olması ve olmaması şüphenin eşit olması ريب…
33. [سبق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D9%82.md) — 6 ortak ayet · G² 9 · Yarış meydanı demektir
34. [أول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%88%D9%84.md) — 15 ortak ayet · G² 8 · Alet kaldıraç demektir
35. [عيسى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%8A%D8%B3%D9%89.md) — 5 ortak ayet · G² 8 · İsa
36. [نذر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1.md) — 12 ortak ayet · G² 8 · Savaşta veya yürüyüşteki öncüdür
37. [أمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B1.md) — 19 ortak ayet · G² 8 · Murar acı bir ağacın adıdır
38. [أيد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D8%AF.md) — 3 ortak ayet · G² 8 · Yed el veya kol demektir
39. [أيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — 39 ortak ayet · G² 8 · Evye kuş yuvası demektir
40. [نجو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D9%88.md) — 9 ortak ayet · G² 8 · Özel konuşmak
41. [بشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D8%B1.md) — 12 ortak ayet · G² 8 · Beşere derinin tüysüz dış yüzü demektir
42. [أهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%87%D9%84.md) — 12 ortak ayet · G² 8 · Hilal yeni ay demektir
43. [نبأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%A3.md) — 14 ortak ayet · G² 8 · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür
44. [قدس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AF%D8%B3.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Cemaatlerin toplandığı yerde önderin durduğu yerdir
45. [ثور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%88%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Öküz demektir
46. [دكك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%83%D9%83.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Üstü düz tümsek (plato) demektir
47. [ذرع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D8%B1%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Zira’ (zal) : Kol demektir
48. [غسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B3%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Su bitkisi
49. [فور](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Ve aniden patladı
50. [هيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%8A%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Biçim gibi
51. [قتل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AA%D9%84.md) — 12 ortak ayet · G² 7 · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…
52. [أفك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%81%D9%83.md) — 5 ortak ayet · G² 7 · Fek alt veya üst çene demektir
53. [ربب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — 52 ortak ayet · G² 7 · Ribve, tümsek demektir
54. [سلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%85.md) — 12 ortak ayet · G² 7 · “Süllem” merdiven demektir
55. [مريم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85.md) — 5 ortak ayet · G² 7 · Meryem
56. [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — 31 ortak ayet · G² 7 · Hufre, çukur demektir
57. [بأس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%A3%D8%B3.md) — 8 ortak ayet · G² 6 · Bes besese dağınık taşlar demektir
58. [ضيق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%8A%D9%82.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · Dar geçit, boğaz demektir
59. [ردد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D8%AF.md) — 7 ortak ayet · G² 6 · “Ridde” devenin memesinden doğumdan önce gelen süttür
60. [ظهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%87%D8%B1.md) — 7 ortak ayet · G² 6 · Arka demektir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | جيأ |
| Yapı | Üçlü (sülâsî) |
| Özel Durum | Ecvef-i yâî ve mehmûzü'l-lâm |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [أتو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AA%D9%88.md), [حضر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B6%D8%B1.md), [قدم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AF%D9%85.md) |
| Zıt Kök | [ذهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%87%D8%A8.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Suyun veya bir varlığın bir çukurda, havzada yön gözetmeksizin toplanıp belirmesi |
| Çekirdek Özet 2 | Bir varlığın, emrin veya olayın mahalli kuşatarak ağırlığı ve kaçınılmazlığıyla vuku bulması |
| Çekirdek Özet 3 | Süreçten ziyade varış ve gerçekleşme olgusunu merkeze alan kaçınılmaz ontolojik zuhur |
| Kritik Hata Riski | Kökü basit ve yöne bağlı bir yürüme sayarak [أتو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AA%D9%88.md) kökünün taşıdığı kasıtlı yönelişten ayıramamak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| جي | Boşluk, iç alan, toplanma ve bir boşluğu doldurma; nitekim [جيب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A8.md) göğüs yırtmacını ve oyuğu, [جيس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%B3.md) ise bir alana girip orayı taramayı ifade eder | أ | Başlangıç, ani zuhur ve kesin kesilme imgesi eklenerek içe toplanan veya gelen şeyin durak noktasına ulaşıp kesin bir varış ve zuhurla neticelenmesi sağlanmıştır |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Bir kütlenin veya varlığın hareketlenmesi, toplanarak bir hacim kazanması |
| ي | El ve kol; iş, yapma, uzanma | Hareketin aktif bir fail veya dinamik bir etkiyle dışa doğru tecelli etmesi |
| أ | Öküz başı; güç, öncülük, başlangıç | Harekete yön veren belirleyici kudret, kesin başlangıç veya hedefe oturma anı |
| جيأ | Kütlesel birikimin etkin bir kudretle hedefe ulaşması | Dağınık veya belirsiz unsurların toplanıp hedefine bütünüyle erişmesi ve vuku bulması |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Yağmur sularının alçak bir çukurda veya bir kalenin çevresindeki hendekte toplanıp birikmesi (جِئَة / جَيْئَة); suyun belirsiz yönlerden akıp bir merkezde toplanması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şairi Züheyr b. Ebî Sülmâ'nın şiirinde ve kadim bedevi dilinde bir kimsenin aniden veya ağırlığıyla bir mekâna dahil oluşunu ifade etmek üzere مجيء ve جَيْئَة mastarları kullanılmıştır |
| Erken Arapça kullanım | Klasik dönemde bir şeyin kaçınılmaz olarak bir yere sevk edilmesi anlamında أجاء / إجاءة kalıbı ve karşılıklı geliş yarışını anlatan جايأني فجئته deyimi yaygın biçimde kullanılmıştır |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü'l-ʿAyn.

### Sami etimolojik katman

Arapça جيأ kökü, Batı ve Güney Sami dillerinde daha geniş bir fiil olan "gelmek, varmak" dairesi içinde yer alır; ancak fonetik yapısındaki yâ ve hemze kombinasyonu Klasik Arapçada bu kökü özgün bir morfolojik konuma taşımıştır. İbranicede aynı anlam alanını büyük ölçüde בוא (bô) kökü karşılarken, Aramice ve Süryanicede אתא ('tâ) kökü yaygındır. Güney Arapçası ve Klasik Arapçada ise جيأ kökü, yönü belirli bir yürüyüşten ziyade bir kütlenin, olayın veya şahsın hedefe vasıl olup orada varlık göstermesini niteleyen bir semantik özelleşmeye uğramıştır. İç çukur ve toplanma anlamı taşıyan köklerle fonetik geçişkenliği, kökün Arap çöl coğrafyasında suyun birikme çukuru (ci'e) ile olan fiziksel bağını canlı tuttuğunu göstermektedir.

Güven: Güçlü

Kaynak: David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Brown-Driver-Briggs; Lisān al-ʿArab.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | جيأ - [جوو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D9%88.md) akrabalığı | İç hacim, çukur ve su toplanma yeri anlamından soyutlanarak hedefe toptan ulaşma fiiline dönüşmüştür | Güçlü |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney Sami ve Arapça ortaklığı | Kuzeybatı Sami dillerindeki köklerin aksine Arapçada kök içi ecvef-mehmûz yapısıyla müstakil bir fiil köküne oturmuştur | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik katmanda doğrulanmış soydaş kök tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha ve Dictionnaire des racines sémitiques.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| جيأ | Anlamlı | Gelmek, toplanmak | Bir yere vasıl olmak, suyun çukurda birikmesi | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| [جأي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A3%D9%8A.md) | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn'da müsta'mel kaydedilse de kök fiil olarak müstakil anlamı zayıftır; Kur'an'da geçmez |
| يجأ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Arapça fonotaktik kuralları gereği kullanılmamıştır; Kur'an'da geçmez |
| [يأج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%A3%D8%AC.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| [أجي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D9%8A.md) | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| [أيج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D8%AC.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| جيأ | Merkez | Varmak, gelmek | Süreçten ziyade hedefe varış anına ve vuku buluşun ağırlığına odaklanır | Bir olayın veya failin kaçınılmaz olarak hedefe ulaşması |
| [أتو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AA%D9%88.md) | Komşu | Yönelerek gelmek | Gelinen yönün, niyetin ve hareket sürecinin hafifliğini ve kolaylığını öne çıkarır | Belirli bir cihetten bilinçli ve kolay adımlarla vasıl olmak |
| [حضر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B6%D8%B1.md) | Komşu | Hazır bulunmak | Bir mekânda fiziken veya manen mevcut olmayı, gaybın zıddını ifade eder | Hareketi değil, varış sonrasındaki mevcut olma halini bildirir |
| [قدم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AF%D9%85.md) | Komşu | Öne geçmek, varmak | Harekette öncelik, cesaret ve zamansal olarak önden gelmeyi vurgular | Bir hedefe öncülük ederek veya cesaretle yönelip varmak |
| [ذهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%87%D8%A8.md) | Zıt | Gitmek, ayrılmak | Bulunulan yerden uzaklaşmayı ve gözden kaybolmayı bildirir | Merkeze toplanmanın ve varışın tam zıddı olarak ayrılış |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | جيأ | Gelmek, vasıl olmak | Hedefe ulaşmayı ve vuku bulmayı bildiren temel fiil | Kesin |
| Latince | Venire, pervenire | Gelmek, varmak | Venire genel gelişi karşılarken pervenire kökteki hedefe tam varış nüansını taşır | Güçlü |
| İngilizce | To come, to arrive | Gelmek, vasıl olmak | Come gelişi karşılar ancak kökün taşıdığı ağırlık ve kaçınılmazlık boyutunu eksik bırakır | Güçlü |
| Almanca | Kommen, eintreffen | Gelmek, vuku bulmak | Eintreffen kelimesi bir olayın veya vaktin gelip çatması nüansını iyi yansıtır | Güçlü |
| Fransızca | Venir, survenir | Gelmek, aniden vuku bulmak | Survenir kökün emrin ve kıyametin ansızın gelmesi bağlamındaki nüansına yaklaşır | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary; Grimm Wörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| جاء (Fiil) | Hakikatin, delilin veya vahyin gelişi | Hakkın ve apaçık delillerin zuhuru (İsrâ [17:81](https://lisan.digital/tr/ayet/17:81.md); En'âm [6:104](https://lisan.digital/tr/ayet/6:104.md)) |
| جاء (Fiil) | İlahi emrin, vaktin veya cezanın gelip çatması | Ecelin veya azap emrinin vuku bulması (Nahl [16:61](https://lisan.digital/tr/ayet/16:61.md); Hûd [11:76](https://lisan.digital/tr/ayet/11:76.md)) |
| جاء (Fiil) | Peygamberlerin ve elçilerin gelişi | Elçilerin mucize ve beyyinelerle gönderilmesi (Bakara [2:87](https://lisan.digital/tr/ayet/2:87.md); Âl-i İmrân [3:183](https://lisan.digital/tr/ayet/3:183.md)) |
| جاء (Fiil) | İnsanın mekânsal olarak gelmesi | Bir şahsın bir mahalle intikali (Meryem [19:27](https://lisan.digital/tr/ayet/19:27.md); Kasas [28:25](https://lisan.digital/tr/ayet/28:25.md)) |
| جاء بِـ (Geçişli) | Bir şeyi getirmek, ortaya koymak | Delil, iftira veya hayır getirme bağlamı (Nûr [24:11](https://lisan.digital/tr/ayet/24:11.md); Kasas [28:48](https://lisan.digital/tr/ayet/28:48.md)) |
| أجاء (İf'âl) | Mecbur bırakmak, sığındırmak | Zorlayıcı bir amilin insanı bir yere sevk etmesi (Meryem [19:23](https://lisan.digital/tr/ayet/19:23.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Sıfât-ı İlâhiyye | Fecr [89:22](https://lisan.digital/tr/ayet/89:22.md) ayetindeki ilahi geliş ifadesinin cismaniyetten tenzihi ve tevili | Cisimsel hareketten münezzeh olarak ilahi emrin ve kudretin tecellisi |
| Fıkıh | Hükümlerin vürûdu | Beyyine ve delilin hâkim önüne gelmesi ve hakkın sübut bulması | Şüpheyi gideren kesin delilin ortaya çıkışı |
| Tefsir | Nazm ve üslup farkları | جيأ ile [أتو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AA%D9%88.md) fiilleri arasındaki ağırlık, zorluk ve kaçınılmazlık nüansları | Ağır, büyük ve karşı konulamaz olayların vukuunda جيأ tercihi |
| Hadis | Ahir zaman ve nüzul | Fitnelerin, kıyamet alametlerinin ve hakikatin vuku bulma rivayetleri | Önlenemez kaderi hadiselerin zamana dahil oluşu |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Vahiy ve nübüvvet | Vuku ve tecelli | İntikal | Hakikatin kulun talebinden bağımsız olarak ilahi iradeyle tarihe dahil oluşu | Kesin |
| İlmi | Kesin kanıt | Bürhanın sübutu | İspat | Şüpheyi ortadan kaldıran kat'i delilin zihne ve vakıaya hakim olması | Güçlü |
| Siyasi | Hüküm ve otorite | Emrin infazı | İcraya koyma | Hükümranlık iradesinin karşı konulamaz bir güçle tebaa üzerinde yürürlüğe girmesi | Güçlü |
| İktisadi | Değer ve mal akışı | Meta ve kazancın intikali | Dolaşım | Üretilen veya mübadele edilen değerin hak sahibine fiilen ulaşması | Muhtemel |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Yakınsama ve limit değeri (Convergence) | Bir fonksiyonun veya serinin belirli bir hedefe doğru toplanıp o noktada kesin bir değere oturması hali | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Tarihsel kırılma ve vukuat (Eventuation) | Toplumsal süreçlerin birikerek kaçınılmaz bir devrim, çöküş veya dönüşüm anına evrilip gerçekleşmesi | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca sıradan bir yer değiştirme veya yürüme fiiline (to come) indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | جيأ fiilinin ilahi emrin, ecelin, hakikatin ve hesap gününün karşı konulamaz, ağırlıklı ve mutlak zuhurunu bildirmesi |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kur'an'daki ontolojik ve eskatolojik geliş sahnelerini basit bir mekân değişikliği zannedip ayetlerdeki tecelli ve kudret vurgusunu yitirmek |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'da 278 defa geçen kök, ilahi iradenin, vahyin, peygamberlerin ve ahiretin tarihe müdahale ediş biçimini en yalın ve sarsıcı biçimde kodlayan anahtar bir eylemdir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Kıyamet sahnelerini tasvir eden ayetlerde, kavimlerin helak ve ecel vakitlerinde, hak ile batılın çatışmasını bildiren beyanlarda belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Hakikatin gelişini tesadüfi veya geri çevrilebilir bir karşılaşma zanneden algıyı yıkar; gelen emrin ve hakkın kaçınılmaz bir kuşatıcılık taşıdığını gösterir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Suyun veya nesnelerin bir havzada, çukurda toplanıp birikerek varlık göstermesi.
- Soyut anlam: Bir hakikatin, emrin veya hadisenin kaçınılmaz bir ağırlıkla durak noktasına ulaşıp vuku bulması.
- Sistematik karşılık: Geciktirilemez ve geri çevrilemez ontolojik zuhur ve delilin tam sübutu.
- LaTeX modeli: $$E(t) \to \Omega \implies \Delta(\Omega) = 1$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $E(t)$ zamanla olgunlaşan hadise veya varlığı, $\Omega$ hedeflenen mahalli veya durak noktasını, ok sembolü hedefe kaçınılmaz varışı, $\Delta(\Omega) = 1$ ise varış anında hadisenin tam bir kesinlikle gerçekleştiğini ve vuku bulduğunu temsil eder.

## Geçtiği ayetler (262 ayet)

Mushaf sırasıyla; ilk 200 ayet metniyle, kalan 62 ayet yalnızca numarasıyla. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/2:71.md) — جِئْتَ

قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ لَا ذَلُولٌ تُثِيرُ الْأَرْضَ وَلَا تَسْقِي الْحَرْثَ مُسَلَّمَةٌ لَا شِيَةَ فِيهَا قَالُوا الْآنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ فَذَبَحُوهَا وَمَا كَادُوا يَفْعَلُونَ

Meal (IK): Dedik ki: Rabbım, o, ne boyunduruğa koşulup arazi sürecek, ne de ekin sulayacak bir inektir, zillete uğramamıştır. Bütün kusurlardan uzaktır. Onun alacası da yoktur, buyuruyor. Onlar: İşte şimdi gerçeği ortaya koydun, dediler. Hemen onu boğazladılar ki az kalsın bunu yapmayacaklardı.

### [Bakara 2:87](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/2:87.md) — جَاءَكُمْ

وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَقَفَّيْنَا مِنْ بَعْدِهِ بِالرُّسُلِ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ أَفَكُلَّمَا جَاءَكُمْ رَسُولٌ بِمَا لَا تَهْوَى أَنْفُسُكُمُ اسْتَكْبَرْتُمْ فَفَرِيقًا كَذَّبْتُمْ وَفَرِيقًا تَقْتُلُونَ

Meal (IK): Andolsun ki, biz Musa’ya kitab verdik. Ondan sonra da birbiri ardınca peygamberler gönderdik. Meryem oğlu İsa’ya da beyyineler verdik. Ve onu ruh’ül-Kudüs ile destekledik. Demek, bir peygamber size ne zaman gönüllerinizin hoşlanmadığı bir şeyi getirirse, kibirlenmek isteyeceksiniz de; kimini yalanlayarak, kimini de öldüreceksiniz öyle mi?

### [Bakara 2:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/2:89.md) — جَاءَهُمْ

وَلَمَّا جَاءَهُمْ كِتَابٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَهُمْ وَكَانُوا مِنْ قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُوا فَلَمَّا جَاءَهُمْ مَا عَرَفُوا كَفَرُوا بِهِ فَلَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Ne zaman ki; Allah’ın katından, kendilerinde olanı tasdik eden kitab geldi, onlar bundan önceki küfredenlere karşı kendilerine yardım gelmesini beklerlerken, bildikleri gelince onu inkar ettiler. Allah’ın la’neti kafirlerin üzerinedir.

### [Bakara 2:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/2:92.md) — جَاءَكُمْ

وَلَقَدْ جَاءَكُمْ مُوسَى بِالْبَيِّنَاتِ ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَنْتُمْ ظَالِمُونَ

Meal (IK): And olsun ki, Musa size apaçık delillerle geldi. Sonra ardından buzağıyı Rabb edindiniz. Ve siz zalimlersiniz.

### [Bakara 2:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/2:101.md) — جَاءَهُمْ

وَلَمَّا جَاءَهُمْ رَسُولٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَهُمْ نَبَذَ فَرِيقٌ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ كِتَابَ اللَّهِ وَرَاءَ ظُهُورِهِمْ كَأَنَّهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Onlara, ne zaman Allah tarafından yanlarındaki kitabı tasdik edici bir peygamber geldiyse, kendilerine kitab verilenlerden bir güruh, sanki bilmiyormuş gibi, Allah’ın kitabını arkalarına atıverdi.

### [Bakara 2:120](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/2:120.md) — جَاءَكَ

وَلَنْ تَرْضَى عَنْكَ الْيَهُودُ وَلَا النَّصَارَى حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدَى وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ بَعْدَ الَّذِي جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ

Meal (IK): Sen, dinlerine uymadıkça Yahudiler de, Hristiyanlar da, senden asla hoşnud olmazlar. Allah’ın hidayeti asıl hidayetin ta kendisidir, de. Şayet sana gelen ilimden sonra, onların heveslerine uyacak olursan; and olsun ki senin için Allah tarafından ne bir yar bulunur, ne de bir yardımcı.

### [Bakara 2:145](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/2:145.md) — جَاءَكَ

وَلَئِنْ أَتَيْتَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ بِكُلِّ آيَةٍ مَا تَبِعُوا قِبْلَتَكَ وَمَا أَنْتَ بِتَابِعٍ قِبْلَتَهُمْ وَمَا بَعْضُهُمْ بِتَابِعٍ قِبْلَةَ بَعْضٍ وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ إِنَّكَ إِذًا لَمِنَ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Andolsun ki; sen, kendilerine kitab verilmiş olanlara her ayeti getirsen, onlar yine senin kıblene uymazlar. Sen de onların kıblesine uyacak değilsin. Onların kimi de, kiminin kıblesine uyacak değildirler. Andolsun ki; sana gelen bunca ilimden sonra şayet sen onların heveslerine uyacak olursan, o takdirde şüphesiz zalimlerden olursun.

### [Bakara 2:209](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/2:209.md) — جَاءَتْكُمُ

فَإِنْ زَلَلْتُمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْكُمُ الْبَيِّنَاتُ فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Size apaçık deliller geldikten sonra yine kayarsanız; bilin ki Allah, şüphesiz Aziz’dir. Hakim’dir.

### [Bakara 2:211](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/2:211.md) — جَاءَتْهُ

سَلْ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَمْ آتَيْنَاهُمْ مِنْ آيَةٍ بَيِّنَةٍ وَمَنْ يُبَدِّلْ نِعْمَةَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُ فَإِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ

Meal (IK): Sor İsrailoğulları’na, onlara nice açık ayetler verdik. Kim, kendisine gelen Allah’ın nimetini değiştirirse, şüphesiz Allah’ın cezası pek şiddetlidir.

### [Bakara 2:213](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/2:213.md) — جَاءَتْهُمُ

كَانَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ وَمَا اخْتَلَفَ فِيهِ إِلَّا الَّذِينَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ فَهَدَى اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا لِمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِهِ وَاللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

Meal (IK): İnsanlar bir tek ümmetti. Allah müjdeleyici ve korkutucu peygamberler gönderdi ve onlarla beraber insanların ihtilafa düştükleri şeylerde aralarında hüküm vermeleri için hak kitablar indirdi. Halbuki kitab verilmiş olanlar, kendilerinde açık deliller geldikten sonra aralarındaki ihtirastan dolayı ihtilafa düştüler. İşte Allah; kendi izniyle, iman edenleri, üzerinde ihtilafa düştükleri Hakka ulaştırdı. Allah dilediğini doğru yola ulaştırır.

### [Bakara 2:253](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/2:253.md) — جَاءَتْهُمُ

تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللَّهُ وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجَاتٍ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلَ الَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَلَكِنِ اخْتَلَفُوا فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ وَمِنْهُمْ مَنْ كَفَرَ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلُوا وَلَكِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ مَا يُرِيدُ

Meal (IK): Şu peygamberler onlardan kimini kiminden üstün kıldık. Allah, onlardan kimiyle söyleşmiş, kimini de derecelerle yükseltmiştir. Meryem oğlu İsa’ya da açık deliller verdik. Ve onu Ruh’ul-Kudüs ile destekledik. Eğer Allah dilesydi; onların arkasındakiler; kendilerine apaçık deliller geldikten sonra birbirlerini öldürmezlerdi. Fakat ihtilafa düştüler, sonra onlardan kimi inandı, kimi de inkar etti. Allah dileseydi; birbirlerini öldürmezlerdi. Ancak Allah, istediğini yapar.

### [Bakara 2:275](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/2:275.md) — جَاءَهُ

الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبَا لَا يَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطَانُ مِنَ الْمَسِّ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا إِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبَا وَأَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا فَمَنْ جَاءَهُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَانْتَهَى فَلَهُ مَا سَلَفَ وَأَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ وَمَنْ عَادَ فَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): Faiz yiyenler ancak, şeytan çarpan kimsenin kalktığı gibi kalkarlar. Bu, onların: Zaten alış-veriş faiz gibidir, demelerinden dolayıdır. Halbuki Allah, alış-verişi helal, faizi haram kılmıştır. Kime Rabbından bir öğüt gelir de faizcilikten vazgeçerse, geçmiş olanlar kendisine ve hakkındaki hüküm Allah’a aittir. Kim de dönerse, onlar cehennem yaranıdırlar, orada temelli kalacaklardır.

### [Ali İmran 3:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/3:19.md) — جَاءَهُمُ

إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ وَمَا اخْتَلَفَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ إِلَّا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ وَمَنْ يَكْفُرْ بِآيَاتِ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ

Meal (IK): Gerçekte Allah katında din, İslam’dır. Ancak kitab verilenler, kendilerine ilim geldikten sonra aralarındaki ihtirastan dolayı ayrılığa düştüler. Kim, Allah’ın ayetlerini inkar ederse; şüphesiz ki Allah, hesabı çabuk görendir.

### [Ali İmran 3:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/3:49.md) — جِئْتُكُمْ

وَرَسُولًا إِلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنِّي قَدْ جِئْتُكُمْ بِآيَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ أَنِّي أَخْلُقُ لَكُمْ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنْفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيْرًا بِإِذْنِ اللَّهِ وَأُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَأُحْيِي الْمَوْتَى بِإِذْنِ اللَّهِ وَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا تَأْكُلُونَ وَمَا تَدَّخِرُونَ فِي بُيُوتِكُمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): O’nu İsrailoğullarına peygamber olarak gönderecek ve onlara şöyle diyecektir: Ben, size Rabbınızdan bir ayet getirdim. Ben, size çamurdan kuş gibi bir şey yapıp ona üfleyeceğim de Allah’ın izniyle, hemen kuş olacak. Anadan doğma körleri ve alacalıları iyi edeceğim. Allah’ın izniyle ölüleri dirilteceğim. Yediklerinizi ve evlerinizde sakladıklarınızı da size haber vereceğim. Eğer iman edenlerden iseniz; elbette bunda sizin için ayet vardır.

### [Ali İmran 3:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/3:50.md) — وَجِئْتُكُمْ

وَمُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْرَاةِ وَلِأُحِلَّ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي حُرِّمَ عَلَيْكُمْ وَجِئْتُكُمْ بِآيَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ

Meal (IK): Benden önce gelen Tevrat’ı tasdik etmek ve size haram kılınanların bir kısmını helal kılmak üzere Rabbınızdan size bir ayet getirdim. Artık Allah’tan korkun ve bana itaat edin.

### [Ali İmran 3:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/3:61.md) — جَاءَكَ

فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ

Meal (IK): Sana ilim geldikten sonra; kim seninle tartışırsa de ki: Gelin oğullarımızı ve oğullarınızı, kadınlarımızı ve kadınlarınızı, kendimizi ve kendinizi çağıralım. Sonra la’netleşelim. Allah’ın lanetinin yalancıların üstüne olmasını dileyelim.

### [Ali İmran 3:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/3:81.md) — جَاءَكُمْ

وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّينَ لَمَا آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتَابٍ وَحِكْمَةٍ ثُمَّ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنْصُرُنَّهُ قَالَ أَأَقْرَرْتُمْ وَأَخَذْتُمْ عَلَى ذَلِكُمْ إِصْرِي قَالُوا أَقْرَرْنَا قَالَ فَاشْهَدُوا وَأَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ

Meal (IK): Hani Allah, Peygamberlerden söz almış: And olsun ki; size, kitabı, hikmeti verdim. Yanınızda olanı doğrulayıcı bir peygamber geldiğinde mutlaka o’na inanacak ve yardım edeceksiniz. İkrar edip de ahdi kabul ettiniz mi? demişti. Onlar da: İkrar ettik, demişlerdi. Allah: Şahid olsun, Ben de sizinle beraber şahidlerdenim, demişti.

### [Ali İmran 3:86](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/3:86.md) — وَجَاءَهُمُ

كَيْفَ يَهْدِي اللَّهُ قَوْمًا كَفَرُوا بَعْدَ إِيمَانِهِمْ وَشَهِدُوا أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌّ وَجَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): İman ettikten, peygamberlerin hak olduğunu gördükten ve kendilerine apaçık deliller geldikten sonra küfre sapan bir kavmi, Allah nasıl hidayete eriştirir? Ve Allah, zalimler güruhunu hidayete iletmez.

### [Ali İmran 3:105](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/3:105.md) — جَاءَهُمُ

وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَأُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

Meal (IK): Kendilerine apaçık deliller geldikten sonra, parçalanıp ihtilafa düşenler gibi olmayın. İşte onlara büyük bir azab vardır.

### [Ali İmran 3:183](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/3:183.md) — جَاءَكُمْ

الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ عَهِدَ إِلَيْنَا أَلَّا نُؤْمِنَ لِرَسُولٍ حَتَّى يَأْتِيَنَا بِقُرْبَانٍ تَأْكُلُهُ النَّارُ قُلْ قَدْ جَاءَكُمْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِي بِالْبَيِّنَاتِ وَبِالَّذِي قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

Meal (IK): Doğrusu, ateşin yiyeyceği bir kurban getirmedikçe; hiçbir peygambere inanmamamız için Allah, bize and verdi, diyenlere; benden önce nice peygamberler size apaçık delillerle ve dediğiniz şeylerle geldi. Doğru söylüyorsanız niçin onları öldürdünüz? de.

### [Ali İmran 3:184](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/3:184.md) — جَاءُوا

فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقَدْ كُذِّبَ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ جَاءُوا بِالْبَيِّنَاتِ وَالزُّبُرِ وَالْكِتَابِ الْمُنِيرِ

Meal (IK): Seni yalanladılarsa senden önce açık mucizeler, sahifeler ve nurlu kitabı getirenler de yalanlanmıştı.

### [Nisa 4:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/4:41.md) — جِئْنَا · وَجِئْنَا

فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلَاءِ شَهِيدًا

Meal (IK): Her ümmetten bir şahid kıldığımız ve onlara da seni şahid getirdiğimiz zaman nice olacak?

### [Nisa 4:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/4:43.md) — جَاءَ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى حَتَّى تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ وَلَا جُنُبًا إِلَّا عَابِرِي سَبِيلٍ حَتَّى تَغْتَسِلُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَفُوًّا غَفُورًا

Meal (IK): Ey iman edenler; sarhoşken, ne söylediğinizi bilinceye kadar, bir de cünübken -yolcu olmanız müstesnagusül yapmadıkça namaza yaklaşmayın. Eğer hasta veya yolculukta iseniz, yahut herhangi biriniz heladan gelirse veya kadınlara yaklaşıp da su bulamazsanız, temiz bir toprağa teyemmüm edin, yüzlerinize ve ellerinize sürün. Şüphesiz ki Allah; Afüvv ve Gafur olandır.

### [Nisa 4:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/4:62.md) — جَاءُوكَ

فَكَيْفَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ ثُمَّ جَاءُوكَ يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ إِنْ أَرَدْنَا إِلَّا إِحْسَانًا وَتَوْفِيقًا

Meal (IK): Kendi işledikleri yüzünden başlarına bir musibet geldiğinde, nasıl hemen sana geldiler de; gayemiz sadece bir iyilik etmek ve ara bulmaktan ibaret idi, diye yemin ediyorlar.

### [Nisa 4:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/4:64.md) — جَاءُوكَ

وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَحِيمًا

Meal (IK): Biz, hiçbir peygamberi Allah’ın izniyle itaat edilmekten başka bir gaye ile göndermedik. Onlar kendilerine yazık ettikleri zaman, sana gelip Allah’tan mağfiret dileseler ve peygamberleri de onlara mağfiret dileseydi elbette Allah’ı Tevvab vd Rahim olarak bulacaklardı.

### [Nisa 4:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/4:83.md) — جَاءَهُمْ

وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطَانَ إِلَّا قَلِيلًا

Meal (IK): Kendilerine güven ve korkuya dair bir haber geldiğinde; onu yayarlar. Halbuki o haberi peygambere veya mü’min kumandanlara götürselerdi; onlar, ondan ne gibi netice çıkaracaklarını bilirlerdi. Eğer üzerinizde Allah’ın nimet ve rahmeti olmasaydı; pek azınız müstesna, şeytana uymuş gitmiştiniz.

### [Nisa 4:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/4:90.md) — جَاءُوكُمْ

إِلَّا الَّذِينَ يَصِلُونَ إِلَى قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثَاقٌ أَوْ جَاءُوكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَنْ يُقَاتِلُوكُمْ أَوْ يُقَاتِلُوا قَوْمَهُمْ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَسَلَّطَهُمْ عَلَيْكُمْ فَلَقَاتَلُوكُمْ فَإِنِ اعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقَاتِلُوكُمْ وَأَلْقَوْا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ فَمَا جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيلًا

Meal (IK): Ancak sizinle kendileri arasında bir anlaşma bulunan bir millete sığınanlar ve sizinle savaşmaktan veya kendi milletleriyle harbetmekten bunalarak size başvuranlar müstesnadır. Allah dileseydi; onları size musallat ederdi de sizinle savaşırlardı. Eğer sizden uzak durur, savaşmaz ve size barış teklif ederlerse; Allah, onlara dokunmanıza izin vermez.

### [Nisa 4:153](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/4:153.md) — جَاءَتْهُمُ

يَسْأَلُكَ أَهْلُ الْكِتَابِ أَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتَابًا مِنَ السَّمَاءِ فَقَدْ سَأَلُوا مُوسَى أَكْبَرَ مِنْ ذَلِكَ فَقَالُوا أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْ ثُمَّ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ فَعَفَوْنَا عَنْ ذَلِكَ وَآتَيْنَا مُوسَى سُلْطَانًا مُبِينًا

Meal (IK): Kitab ehli senin kendilerine gökten bir kitab indirmeni isterler. Musa’ dan da bundan daha büyüğünü istemişlerdi. Ve; bize Allah’ı apaçık göster, demişlerdi. Zulümlerinden dolayı onları yıldırım çarpmıştı. Kendilerine bunca açık ayetler ve deliller geldikten sonra da buzağıya taptılar. Nihayet Biz, bunu affettik ve Musa’ya apaçık bir hüccet verdik.

### [Nisa 4:170](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/4:170.md) — جَاءَكُمُ

يَاأَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمُ الرَّسُولُ بِالْحَقِّ مِنْ رَبِّكُمْ فَآمِنُوا خَيْرًا لَكُمْ وَإِنْ تَكْفُرُوا فَإِنَّ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا

Meal (IK): Ey insanlar; Peygamber, size Rabbınızdan gerçekle geldi. Kendi yararınıza olarak hemen iman edin. Eğer küfür ederseniz; muhakkak ki göklerde ve yerde olanlar Allah’ındır. Allah; Alim, Hakim olandır.

### [Nisa 4:174](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/4:174.md) — جَاءَكُمْ

يَاأَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمْ بُرْهَانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكُمْ نُورًا مُبِينًا

Meal (IK): Ey insanlar; Rabbınızdan size açık bir delil geldi ve size apaçık bir nur indirdik.

### [Maide 5:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/5:6.md) — جَاءَ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; namaza kalktığınız zaman; yüzlerinizi, dirseklerinize kadar ellerinizi yıkayın, başınıza meshedin ve topuklarınıza kadar ayaklarınızı da (yıkayın) . Eğer cünüb iseniz; hemen temizlenin. Eğer hasta olmuşsanız veya seferde iseniz; yahut heladan gelmişseniz veya kadınlara yaklaşmış da su bulamamışsanız; temiz bir toprakla teyemmüm edin. Yüzlerinizi ve ellerinizi onunla meshedin. Allah, size zorluk vermek istemez. Lakin sizi temizlemek, üzerinizde olan nimetini tamamlamak ister ki şükredesiniz.

### [Maide 5:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/5:15.md) — جَاءَكُمْ

يَاأَهْلَ الْكِتَابِ قَدْ جَاءَكُمْ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ كَثِيرًا مِمَّا كُنْتُمْ تُخْفُونَ مِنَ الْكِتَابِ وَيَعْفُو عَنْ كَثِيرٍ قَدْ جَاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَكِتَابٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Ey Ehl-i Kitab; size peygamberimiz gelmiştir, kitabtan gizleyip durduğunuzun çoğunu size açıkça anlatır ve çoğundan da geçiverir. Gerçekten size Allah’tan bir nur ve apaçık bir kitab gelmiştir.

### [Maide 5:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/5:19.md) — جَاءَكُمْ · جَاءَنَا

يَاأَهْلَ الْكِتَابِ قَدْ جَاءَكُمْ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ عَلَى فَتْرَةٍ مِنَ الرُّسُلِ أَنْ تَقُولُوا مَا جَاءَنَا مِنْ بَشِيرٍ وَلَا نَذِيرٍ فَقَدْ جَاءَكُمْ بَشِيرٌ وَنَذِيرٌ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Ey Ehl-i Kitab, Peygamberlerin arası kesildiği bir dönemde, gerçekten size peygamberimiz gelmiştir. Gerçekleri açıklıyor ki; bize müjdeci ve uyarıcı gelmedi, demeyesiniz ve o, size gerçekten müjdeci ve uyarıcı olarak gelmiştir. Ve Allah; her şeye Kadir’dir.

### [Maide 5:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/5:32.md) — جَاءَتْهُمْ

مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ كَتَبْنَا عَلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنَّهُ مَنْ قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعًا وَمَنْ أَحْيَاهَا فَكَأَنَّمَا أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعًا وَلَقَدْ جَاءَتْهُمْ رُسُلُنَا بِالْبَيِّنَاتِ ثُمَّ إِنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ بَعْدَ ذَلِكَ فِي الْأَرْضِ لَمُسْرِفُونَ

Meal (IK): Bundan dolayı İsrailoğullarının üzerine yazdık ki: Her kim, bir nefsi bir nefse veya yeryüzünde bozgunculuğa karşılık olmadan öldürürse, bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de, onu diri bırakırsa sanki bütün insanları diriltmiş gibidir. Andolsun ki; onlara, peygamberlerimiz apaçık delillerle geldiler. Bundan sonra da onlardan bir çoğu gerçekten taşkınlık edenlerdir.

### [Maide 5:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/5:42.md) — جَاءُوكَ

سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ أَكَّالُونَ لِلسُّحْتِ فَإِنْ جَاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ وَإِنْ تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَنْ يَضُرُّوكَ شَيْئًا وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ

Meal (IK): Yalan kulak verici, haramı yiyicidirler. Sana gelirlerse; ister aralarında hükmet, ister onlardan yüz çevir. Eğer onlardan yüz çevirirsen; sana hiçbir zarar veremezler. Şayet hükmedersen de; aralarında adaletle hükmet. Çünkü Allah; adil olanları sever.

### [Maide 5:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/5:48.md) — جَاءَكَ

وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ عَمَّا جَاءَكَ مِنَ الْحَقِّ لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهَاجًا وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَكِنْ لِيَبْلُوَكُمْ فِي مَا آتَاكُمْ فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرَاتِ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ

Meal (IK): Sana da; kendinden önceki kitabları doğrulayıcı ve üzerlerine şahid olarak bu kitabı hak ile indirdik. Aralarında Allah’ın indirdiği ile hükmet. Sana hak gelmişken onların heveslerine uyma. Sizden her biriniz için bir yol, bir şeriat kıldık. Şayet Allah dileseydi; sizi tek bir ümmet yapardı. Lakin sizi verdiği ile denemek istedi. Öyleyse hayırda yarışın. Hepinizin dönüşü Allah’a dır. Size ayrılığa düştüğünüz şeyleri bildirecektir.

### [Maide 5:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/5:61.md) — جَاءُوكُمْ

وَإِذَا جَاءُوكُمْ قَالُوا آمَنَّا وَقَدْ دَخَلُوا بِالْكُفْرِ وَهُمْ قَدْ خَرَجُوا بِهِ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا يَكْتُمُونَ

Meal (IK): Size geldiklerinde; iman ettik, derler. Halbuki onlar, küfür ile girmişler ve onlar yine onunla çıkmışlardır. Ve Allah; gizlemekte olduklarını çok daha iyi bilir.

### [Maide 5:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/5:70.md) — جَاءَهُمْ

لَقَدْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَأَرْسَلْنَا إِلَيْهِمْ رُسُلًا كُلَّمَا جَاءَهُمْ رَسُولٌ بِمَا لَا تَهْوَى أَنْفُسُهُمْ فَرِيقًا كَذَّبُوا وَفَرِيقًا يَقْتُلُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; İsrailoğullarından ahd almış ve onlara peygamberler göndermişizdir. Ne zaman bir peygamber, onlara nefislerinin hoşlanmadığı bir şeyle gelmişse; bir kısmını yalanlamışlar, bir kısmını da öldürmüşlerdi.

### [Maide 5:84](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/5:84.md) — جَاءَنَا

وَمَا لَنَا لَا نُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَمَا جَاءَنَا مِنَ الْحَقِّ وَنَطْمَعُ أَنْ يُدْخِلَنَا رَبُّنَا مَعَ الْقَوْمِ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): Hem, Rabbımızın bizi salihler topluluğuyla beraber bulundurmasını umarken niçin Allah’a ve bize gelen hakikate iman etmeyelim.

### [Maide 5:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/5:110.md) — جِئْتَهُمْ

إِذْ قَالَ اللَّهُ يَاعِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ اذْكُرْ نِعْمَتِي عَلَيْكَ وَعَلَى وَالِدَتِكَ إِذْ أَيَّدْتُكَ بِرُوحِ الْقُدُسِ تُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَهْلًا وَإِذْ عَلَّمْتُكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ وَإِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ بِإِذْنِي فَتَنْفُخُ فِيهَا فَتَكُونُ طَيْرًا بِإِذْنِي وَتُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ بِإِذْنِي وَإِذْ تُخْرِجُ الْمَوْتَى بِإِذْنِي وَإِذْ كَفَفْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَنْكَ إِذْ جِئْتَهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ إِنْ هَذَا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Hani Allah; Ey Meryem oğlu İsa; senin ve ananın üzerindeki nimetimi hatırla, demişti. Hani seni, Ruh’ül-Kudüs ile desteklemiştim. Beşikte iken de, yetişkin iken de insanlar la konuşuyordun. Hani sana; kitabı, hikmeti Tevrat’ı ve İncil’i öğretmiştim. Hani sen; Benim iznimle çamurdan kuş gibi bir şey yapıyordun da içine üflüyordun ve Benim iznimle kuş oluyordu. Hani sen; anadan doğma körü ve abraşı Benim iznimle iyi ediyordun. Hani; ölüleri Benim iznimle diriltiyordun. Ve hani, İsrailoğullarını senden çekmiştim, kendilerine apaçık ayetler getirdiğin zaman içlerinden küfredenler; bu apaçık bir büyüdür, demişti.

### [En'am 6:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/6:5.md) — جَاءَهُمْ

فَقَدْ كَذَّبُوا بِالْحَقِّ لَمَّا جَاءَهُمْ فَسَوْفَ يَأْتِيهِمْ أَنْبَاءُ مَا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُونَ

Meal (IK): Onlar; kendilerine gelince, hakkı yalanladılar. Ama alaya aldıkları şeyin haberi onlara gelecektir.

### [En'am 6:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/6:25.md) — جَاءُوكَ

وَمِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ وَجَعَلْنَا عَلَى قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ وَفِي آذَانِهِمْ وَقْرًا وَإِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لَا يُؤْمِنُوا بِهَا حَتَّى إِذَا جَاءُوكَ يُجَادِلُونَكَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

Meal (IK): İçlerinden seni dinleyenler vardır. Halbuki Biz, onu anlarlar diye, kalblerine örtüler, kulaklarına da ağrılık koyduk. Onlar her ayeti görseler de yine inanmazlar. Hatta sana geldiklerinde, seninle çekişirler. O küfredenler derler ki; Bu, eskilerin masallarından başka birşey değildir.

### [En'am 6:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/6:31.md) — جَاءَتْهُمُ

قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقَاءِ اللَّهِ حَتَّى إِذَا جَاءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً قَالُوا يَاحَسْرَتَنَا عَلَى مَا فَرَّطْنَا فِيهَا وَهُمْ يَحْمِلُونَ أَوْزَارَهُمْ عَلَى ظُهُورِهِمْ أَلَا سَاءَ مَا يَزِرُونَ

Meal (IK): Allah’a kavuşmayı yalan sayanlar; gerçekten kaybetmişlerdir. Nihayet kıyamet ansızın gelip çattığı zaman; yüklerini sırtlarına yüklenerek: Orada yaptığımız eksiklerden dolayı yazıklar olsun bize, derler. Dikkat edin, ne kötüdür yüklendikleri şeyler.

### [En'am 6:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/6:34.md) — جَاءَكَ

وَلَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ فَصَبَرُوا عَلَى مَا كُذِّبُوا وَأُوذُوا حَتَّى أَتَاهُمْ نَصْرُنَا وَلَا مُبَدِّلَ لِكَلِمَاتِ اللَّهِ وَلَقَدْ جَاءَكَ مِنْ نَبَأِ الْمُرْسَلِينَ

Meal (IK): Andolsun ki; senden önce de nice peygamberler yalanlandı da yalanlanmalarına ve eziyyet edilmelerine sabrettiler. Nihayet onlara yardımımız gelip yetişti. Allah’ın kelimelerini değiştirebilecek yoktur. Andolsun ki; peygamberlerin haberinden bir kısmı sana gelmiştir.

### [En'am 6:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/6:43.md) — جَاءَهُمْ

فَلَوْلَا إِذْ جَاءَهُمْ بَأْسُنَا تَضَرَّعُوا وَلَكِنْ قَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Onlar, hiç değilse kendilerine bir azabımız geldiği zaman; yalvarmalı değiller miydi? Fakat kalbleri katılaşmış, şeytan da onlara yaptıklarını süsleyip püslemişti.

### [En'am 6:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/6:54.md) — جَاءَكَ

وَإِذَا جَاءَكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِنَا فَقُلْ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ أَنَّهُ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ سُوءًا بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Ayetlerimize iman edenler, sana geldiklerinde de ki: Selam size. Rabbınız rahmeti kendi üzerine yazdı. İçinizden her kim ki bilmeyerek bir fenalık yapar da arkasından tevbe eder ve ıslah ederse; şüphesiz O; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [En'am 6:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/6:61.md) — جَاءَ

وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا وَهُمْ لَا يُفَرِّطُونَ

Meal (IK): O, kulları üzerinde yegane hakimdir. Ve size, koruyucular yollar. Nihayet herhangi birinize ölüm gelince; elçilerimiz bir eksiklik yapmaksızın onun canını alırlar.

### [En'am 6:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/6:91.md) — جَاءَ

وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِذْ قَالُوا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى بَشَرٍ مِنْ شَيْءٍ قُلْ مَنْ أَنْزَلَ الْكِتَابَ الَّذِي جَاءَ بِهِ مُوسَى نُورًا وَهُدًى لِلنَّاسِ تَجْعَلُونَهُ قَرَاطِيسَ تُبْدُونَهَا وَتُخْفُونَ كَثِيرًا وَعُلِّمْتُمْ مَا لَمْ تَعْلَمُوا أَنْتُمْ وَلَا آبَاؤُكُمْ قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ

Meal (IK): Allah; hiçbir insana bir şey indirmedi, demekle; Allah’ı, şanına yaraşır şekilde tanıyamadılar. De ki: Musa’nın insanlara bir nur ve hidayet olmak üzere getirdiği ve sizin de parça parça kağıtlar haline koyup açıkladınız, çoğunu da gizlediğiniz o kitabı kim indirdi? Sizin de, atalarınızın da bilmediğiniz şeyler size öğretilmiştir. «Allah» de, sonra onları bırak da, daldıkları sapıklıkta oynayadursunlar.

### [En'am 6:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/6:94.md) — جِئْتُمُونَا

وَلَقَدْ جِئْتُمُونَا فُرَادَى كَمَا خَلَقْنَاكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَتَرَكْتُمْ مَا خَوَّلْنَاكُمْ وَرَاءَ ظُهُورِكُمْ وَمَا نَرَى مَعَكُمْ شُفَعَاءَكُمُ الَّذِينَ زَعَمْتُمْ أَنَّهُمْ فِيكُمْ شُرَكَاءُ لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ وَضَلَّ عَنْكُمْ مَا كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ

Meal (IK): Andolsun ki siz; ilk defa yarattığımız gibi, yapayalnız ve teker teker huzurumuza geldiniz. Ve size verdiğimiz şeyleri ardınızda bıraktınız. Hani, ortaklarınız olduğunu sandığınız şefaatçılarınızı da beraberinizde görmüyoruz. Andolsun ki; aranızdaki bağlar artık kopmuştur. Ortak sandıklarınız da sizden kaybolup gitmiştir.

### [En'am 6:104](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/6:104.md) — جَاءَكُمْ

قَدْ جَاءَكُمْ بَصَائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ وَمَنْ عَمِيَ فَعَلَيْهَا وَمَا أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ

Meal (IK): Doğrusu size, Rabbınızdan basiretler gelmiştir. Kim, onları görürse; kendi lehine, kim de körlük ederse; kendi aleyhinedir. Ve ben, sizin üzerinize bir bekçi değilim.

### [En'am 6:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/6:109.md) — جَاءَتْهُمْ · جَاءَتْ

وَأَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ لَئِنْ جَاءَتْهُمْ آيَةٌ لَيُؤْمِنُنَّ بِهَا قُلْ إِنَّمَا الْآيَاتُ عِنْدَ اللَّهِ وَمَا يُشْعِرُكُمْ أَنَّهَا إِذَا جَاءَتْ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Onlar, bütün güçleriyle Allah’a yemin ettiler ki; eğer kendilerine bir ayet gelirse mutlaka ona inanacaklar. De ki: Ayetler; ancak Allah’ın nezdindedir. O, geldiği zaman da onların yine inanmayacaklarının farkında değil misiniz?

### [En'am 6:124](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/6:124.md) — جَاءَتْهُمْ

وَإِذَا جَاءَتْهُمْ آيَةٌ قَالُوا لَنْ نُؤْمِنَ حَتَّى نُؤْتَى مِثْلَ مَا أُوتِيَ رُسُلُ اللَّهِ اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسَالَتَهُ سَيُصِيبُ الَّذِينَ أَجْرَمُوا صَغَارٌ عِنْدَ اللَّهِ وَعَذَابٌ شَدِيدٌ بِمَا كَانُوا يَمْكُرُونَ

Meal (IK): Onlara bir ayet geldiği zaman; derler ki: Allah’ın peygamberlerine verilen bize de verilmedikçe asla iman etmeyiz. Allah, risaletini nereye vereceğini en iyi bilendir. Suç işleyenlere; yapageldikleri hilekarlık yüzünden Allah katında bir horluk ve şiddetli bir azab erişecektir.

### [En'am 6:157](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/6:157.md) — جَاءَكُمْ

أَوْ تَقُولُوا لَوْ أَنَّا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْكِتَابُ لَكُنَّا أَهْدَى مِنْهُمْ فَقَدْ جَاءَكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَّبَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَصَدَفَ عَنْهَا سَنَجْزِي الَّذِينَ يَصْدِفُونَ عَنْ آيَاتِنَا سُوءَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوا يَصْدِفُونَ

Meal (IK): Veya demeyesiniz ki: Bize de o kitab indirilseydi; muhakkak ki onlardan daha fazla hidayete ererdik. İşte size, Rabbınızdan apaçık hüccet, hidayet ve rahmet gelmiştir. Artık Allah’ın ayetlerini yalanlayandan ve onlardan yüzçevirenden daha zalim kimdir? Biz, ayetlerimizden yüzçevirenleri bu yüzden azabın kötüsüyle cezalandıracağız.

### [En'am 6:160](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/6:160.md) — جَاءَ

مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا وَمَنْ جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَى إِلَّا مِثْلَهَا وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ

Meal (IK): Kim, bir iyilikle gelirse; ona, onun on katı vardır. Kim de bir kötülükle gelirse; o, ancak misliyle cezalandırılır. Ve onlara haksızlık edilmez.

### [Araf 7:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:4.md) — فَجَاءَهَا

وَكَمْ مِنْ قَرْيَةٍ أَهْلَكْنَاهَا فَجَاءَهَا بَأْسُنَا بَيَاتًا أَوْ هُمْ قَائِلُونَ

Meal (IK): Nice kasabalar vardır ki; Biz, onları helak etmişizdir. Geceleyin uyurken, öğleyin dinlenirken, baskınımız gelip çattı onlara.

### [Araf 7:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:5.md) — جَاءَهُمْ

فَمَا كَانَ دَعْوَاهُمْ إِذْ جَاءَهُمْ بَأْسُنَا إِلَّا أَنْ قَالُوا إِنَّا كُنَّا ظَالِمِينَ

Meal (IK): Baskınımız geldiği zaman, çağırışları: Biz gerçekten zalimlerdendik, demekten başka birşey olmadı.

### [Araf 7:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:34.md) — جَاءَ

وَلِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ لَا يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلَا يَسْتَقْدِمُونَ

Meal (IK): Her ümmetin bir eceli vardır. Ecelleri gelince; ne bir an geri kalır, ne de bir an ileri gidebilirler.

### [Araf 7:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:37.md) — جَاءَتْهُمْ

فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِآيَاتِهِ أُولَئِكَ يَنَالُهُمْ نَصِيبُهُمْ مِنَ الْكِتَابِ حَتَّى إِذَا جَاءَتْهُمْ رُسُلُنَا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قَالُوا أَيْنَمَا كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قَالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَشَهِدُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُوا كَافِرِينَ

Meal (IK): Allah’a karşı yalan uyduran veya O’nun ayetlerini yalan sayanlardan daha zalim kim vardır? İşte onlara; kitabdaki payları erişecektir. Nihayet, elçilerimiz canlarını almak üzere onlara geldiklerinde; diyeceklerdir ki: Allah’tan başka tapar olduklarınız nerede? Onlar da derler ki: Onlar, bizi bırakıp kaçtılar. Ve onlar, kendi aleyhlerine gerçekten kafir olduklarına şehadet ederler.

### [Araf 7:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:43.md) — جَاءَتْ

وَنَزَعْنَا مَا فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدَانَا لِهَذَا وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْلَا أَنْ هَدَانَا اللَّهُ لَقَدْ جَاءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ وَنُودُوا أَنْ تِلْكُمُ الْجَنَّةُ أُورِثْتُمُوهَا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Göğüslerinde kinden ne varsa söküp atmışızdır. Altlarından ırmaklar akar ve derler ki: Hamdolsun Allah’a ki; bizi buna hidayet etti. Eğer Allah bizi hidayete erdirmemiş olsaydı, biz hidayete erecek değildik. Andolsun ki; Rabbımızınpeygamberleri hakkı getirmişlerdir. Onlara: Yapmakta olduklarınızdan dolayı mirasçısı kılındığınız cennet işte budur, diye seslenilir.

### [Araf 7:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:52.md) — جِئْنَاهُمْ

وَلَقَدْ جِئْنَاهُمْ بِكِتَابٍ فَصَّلْنَاهُ عَلَى عِلْمٍ هُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; Biz, onlara kitab indirdik. Onu bilgiye dayanarak uzun uzun açıkladık. İnanan bir kavim için hidayet ve rahmet olarak.

### [Araf 7:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:53.md) — جَاءَتْ

هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا تَأْوِيلَهُ يَوْمَ يَأْتِي تَأْوِيلُهُ يَقُولُ الَّذِينَ نَسُوهُ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَاءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ فَهَلْ لَنَا مِنْ شُفَعَاءَ فَيَشْفَعُوا لَنَا أَوْ نُرَدُّ فَنَعْمَلَ غَيْرَ الَّذِي كُنَّا نَعْمَلُ قَدْ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ

Meal (IK): Onlar, onun te’vilinden başkasını mı bekliyorlar? Onun te’vilinin geldiği gün; daha önce onu unutmuş olanlar derler ki: Gerçekten Rabbımızın elçileri, bize hakkı getirmiştir. Şimdi bize şefaat edecek var mı ki; şefaat etsin. Yahut geriye çevrilir miyiz ki, yapmış olduğumuzdan başkasını yapalım? Onlar gerçekten kendilerini hüsrana uğratmışlardır. Ve uydurageldikleri şeyler, kendilerinden uzaklaşıp kaybolmuştur.

### [Araf 7:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:63.md) — جَاءَكُمْ

أَوَعَجِبْتُمْ أَنْ جَاءَكُمْ ذِكْرٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَلَى رَجُلٍ مِنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْ وَلِتَتَّقُوا وَلَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ

Meal (IK): Sizi uyarması, sizin sakınmanızı ve böylece rahmete kavuşturulmanız için; aranızdan bir adama, Rabbınız tarafından bir haber geldi diye mi hayret ediyorsunuz?

### [Araf 7:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:69.md) — جَاءَكُمْ

أَوَعَجِبْتُمْ أَنْ جَاءَكُمْ ذِكْرٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَلَى رَجُلٍ مِنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْ وَاذْكُرُوا إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاءَ مِنْ بَعْدِ قَوْمِ نُوحٍ وَزَادَكُمْ فِي الْخَلْقِ بَصْطَةً فَاذْكُرُوا آلَاءَ اللَّهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

Meal (IK): Sizi uyarması için aranızdan bir adama Rabbınız tarafından bir haber geldi diye mi hayret ediyorsunuz? Düşünün ki; O, sizi Nuh kavminden sonra halifeler yaptı. Yaratılış itibariyle onlardan fazla boy bos verdi. Hem Allah’ın nimetlerini hatırlayın ki; felaha eresiniz.

### [Araf 7:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:70.md) — أَجِئْتَنَا

قَالُوا أَجِئْتَنَا لِنَعْبُدَ اللَّهَ وَحْدَهُ وَنَذَرَ مَا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُنَا فَأْتِنَا بِمَا تَعِدُنَا إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ

Meal (IK): Dediler ki: Sen, bize; yalnız Allah’a kulluk etmemiz ve atalarımızın tapmakta olduklarını bırakmamız için mi geldin? Şayet sadıklardan isen; tehdit ettiklerini getir bize.

### [Araf 7:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:73.md) — جَاءَتْكُمْ

وَإِلَى ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحًا قَالَ يَاقَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ قَدْ جَاءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ هَذِهِ نَاقَةُ اللَّهِ لَكُمْ آيَةً فَذَرُوهَا تَأْكُلْ فِي أَرْضِ اللَّهِ وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُوءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Meal (IK): Semud’a da kardeşleri Salih’i. Dedi ki: Ey kavmim; Allah’a ibadet edin, sizin için O’ndan başka hiç bir ilah yoktur. Size Rabbınızdan açık bir burhan gelmiştir. İşte size bir ayet olarak Allah’ın dişi devesi. Onu bırakın da Allah’ın toprağında otlasın. Ona bir kötülükle dokunmayın. Yoksa sizi elim bir azab yakalar.

### [Araf 7:85](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:85.md) — جَاءَتْكُمْ

وَإِلَى مَدْيَنَ أَخَاهُمْ شُعَيْبًا قَالَ يَاقَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ قَدْ جَاءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ فَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيزَانَ وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلَاحِهَا ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Medyen’e de kardeşleri Şuayb’ı. Dedi ki: Ey kavmim; Allah’a kulluk edin. Sizin O’ndan başka hiç bir ilahınız yoktur. Rabbınızdan size apaçık bir burhan gelmiştir. O halde ölçüyü ve tartıyı doğru tutun. İnsanların eşyasını eksik vermeyin. Ve o, ıslah olduktan sonra yeryüzünde fesad çıkarmayın. Bunlar, sizin için hayırlıdır, eğer mü’minlerden iseniz.

### [Araf 7:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:101.md) — جَاءَتْهُمْ

تِلْكَ الْقُرَى نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْبَائِهَا وَلَقَدْ جَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا كَانُوا لِيُؤْمِنُوا بِمَا كَذَّبُوا مِنْ قَبْلُ كَذَلِكَ يَطْبَعُ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِ الْكَافِرِينَ

Meal (IK): İşte o kasabaların haberlerinin bir kısmını sana anlatıyoruz. Andolsun ki; peygamberleri; onlara apaçık burhanlar getirdi de, önceleri yalanladıklarından inanmadılar. İşte böyle mühür basar Allah kafirlerin kalblerine.

### [Araf 7:105](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:105.md) — جِئْتُكُمْ

حَقِيقٌ عَلَى أَنْ لَا أَقُولَ عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ قَدْ جِئْتُكُمْ بِبَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ فَأَرْسِلْ مَعِيَ بَنِي إِسْرَائِيلَ

Meal (IK): Bana yaraşan; Allah hakkında haktan başkasını söylememektir. Size, Rabbınızdan apaçık bir burhan getirdim. Artık İsrailoğullarını benimle beraber gönder.

### [Araf 7:106](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:106.md) — جِئْتَ

قَالَ إِنْ كُنْتَ جِئْتَ بِآيَةٍ فَأْتِ بِهَا إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ

Meal (IK): Dedi ki: Şayet sen, bir ayet getirdinse; göster onu, eğer sadıklardan isen.

### [Araf 7:113](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:113.md) — وَجَاءَ

وَجَاءَ السَّحَرَةُ فِرْعَوْنَ قَالُوا إِنَّ لَنَا لَأَجْرًا إِنْ كُنَّا نَحْنُ الْغَالِبِينَ

Meal (IK): Sihirbazlar Firavun’a geldi ve dediler ki: Eğer galibler biz olursak; şüphesiz bize bir mükafat var, değil mi?

### [Araf 7:116](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:116.md) — وَجَاءُوا

قَالَ أَلْقُوا فَلَمَّا أَلْقَوْا سَحَرُوا أَعْيُنَ النَّاسِ وَاسْتَرْهَبُوهُمْ وَجَاءُوا بِسِحْرٍ عَظِيمٍ

Meal (IK): Siz atın, dedi. Atınca; halkın gözlerini büyülediler, onlara korku saldılar ve büyük bir sihir getirmiş oldular.

### [Araf 7:126](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:126.md) — جَاءَتْنَا

وَمَا تَنْقِمُ مِنَّا إِلَّا أَنْ آمَنَّا بِآيَاتِ رَبِّنَا لَمَّا جَاءَتْنَا رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَتَوَفَّنَا مُسْلِمِينَ

Meal (IK): Sen; bizden, sırf Rabbımızın ayetleri gelince ona inandık diye intikam alıyorsun. Rabbımız; üzerimize sabır yağdır ve bizi müslümanlar olarak öldür.

### [Araf 7:129](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:129.md) — جِئْتَنَا

قَالُوا أُوذِينَا مِنْ قَبْلِ أَنْ تَأْتِيَنَا وَمِنْ بَعْدِ مَا جِئْتَنَا قَالَ عَسَى رَبُّكُمْ أَنْ يُهْلِكَ عَدُوَّكُمْ وَيَسْتَخْلِفَكُمْ فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Dediler ki: Sen, bize gelmezden önce de, geldikten sonra da eziyyet edildik. Dedi ki: Rabbınızın, düşmanınızı yok etmesi ve yeryüzünde sizi onların yerine getirmesi umulur. Ve o zaman nasıl davranacağınıza bakacaktır.

### [Araf 7:131](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:131.md) — جَاءَتْهُمُ

فَإِذَا جَاءَتْهُمُ الْحَسَنَةُ قَالُوا لَنَا هَذِهِ وَإِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَطَّيَّرُوا بِمُوسَى وَمَنْ مَعَهُ أَلَا إِنَّمَا طَائِرُهُمْ عِنْدَ اللَّهِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Onlara bir iyilik geldiğinde: Bu, bizim içindir, dediler. Şayet kendilerine bir kötülük gelirse; Musa ile beraberindekilere uğursuzluk yüklerdi. Dikkat edin, onların uğursuzluğu ancak Allah katındadır, fakat çoğu bilmezler.

### [Araf 7:143](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/7:143.md) — جَاءَ

وَلَمَّا جَاءَ مُوسَى لِمِيقَاتِنَا وَكَلَّمَهُ رَبُّهُ قَالَ رَبِّ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْكَ قَالَ لَنْ تَرَانِي وَلَكِنِ انْظُرْ إِلَى الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَكَانَهُ فَسَوْفَ تَرَانِي فَلَمَّا تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَكًّا وَخَرَّ مُوسَى صَعِقًا فَلَمَّا أَفَاقَ قَالَ سُبْحَانَكَ تُبْتُ إِلَيْكَ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Musa ta’yin ettiğimiz vakitte gelince ve Rabbı onunla konuşunca; dedi ki: Rabbım; bana, kendini göster. Sana bakayım. Buyurdu ki: Beni kat’iyyen göremezsin. Ama dağa bak; eğer o yerinde kalırsa, sen de Beni görürsün. Rabbı dağa tecelli edince; onu paramparça etti ve Musa da baygın düştü. Ayılınca dedi ki: Tenzih ederim Seni, Sana tevbe ettim ve ben, mü’minlerin ilkiyim.

### [Enfal 8:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/8:19.md) — جَاءَكُمُ

إِنْ تَسْتَفْتِحُوا فَقَدْ جَاءَكُمُ الْفَتْحُ وَإِنْ تَنْتَهُوا فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَإِنْ تَعُودُوا نَعُدْ وَلَنْ تُغْنِيَ عَنْكُمْ فِئَتُكُمْ شَيْئًا وَلَوْ كَثُرَتْ وَأَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Eğer, fetih istiyor idiyseniz; işte size fetih gelmiştir. Eğer vazgeçerseniz; bu, sizin için daha hayırlıdır. Yok tekrar dönerseniz; biz de döneriz. Topluluğunuz çok da olsa hiç bir şeye yaramaz. Çünkü Allah muhakkak mÜ’minlerle beraberdir.

### [Tevbe 9:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/9:48.md) — جَاءَ

لَقَدِ ابْتَغَوُا الْفِتْنَةَ مِنْ قَبْلُ وَقَلَّبُوا لَكَ الْأُمُورَ حَتَّى جَاءَ الْحَقُّ وَظَهَرَ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ كَارِهُونَ

Meal (IK): Andolsun ki, onlar daha önce de fitne aramışlar ve sana karşı bir takım işler çevirmişlerdi. Nihayet Hak geldi ve onlar istemedikleri halde Allah’ın emri zahir oldu.

### [Tevbe 9:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/9:90.md) — وَجَاءَ

وَجَاءَ الْمُعَذِّرُونَ مِنَ الْأَعْرَابِ لِيُؤْذَنَ لَهُمْ وَقَعَدَ الَّذِينَ كَذَبُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ سَيُصِيبُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Meal (IK): Bedevilerden özür beyan edenler, kendilerine izin verilsin diye geldiler. Allah’a ve Rasulüne yalan söyleyenler ise oturup kaldı. İçlerinden küfretmiş olanlara elim bir azab isabet edecektir.

### [Tevbe 9:128](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/9:128.md) — جَاءَكُمْ

لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Andolsun ki; size kendinizden bir peygamber gelmiştir. Sıkıntıya uğramanız kendisine ağır gelir. Sizin üzerinize düşkündür, mü’minlere rauf ve rahim’ dir.

### [Yunus 10:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/10:13.md) — وَجَاءَتْهُمْ

وَلَقَدْ أَهْلَكْنَا الْقُرُونَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَمَّا ظَلَمُوا وَجَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ وَمَا كَانُوا لِيُؤْمِنُوا كَذَلِكَ نَجْزِي الْقَوْمَ الْمُجْرِمِينَ

Meal (IK): Andolsun ki; sizden önce nice nesilleri zulmettikleri zaman helak ettik. Peygamberleri onlara apaçık delillerle geldikleri halde, onlar inanmamışlardı. İşte Biz, suçlu kavmi böyle cezalandırırız.

### [Yunus 10:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/10:22.md) — جَاءَتْهَا · وَجَاءَهُمُ

هُوَ الَّذِي يُسَيِّرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ حَتَّى إِذَا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ وَجَرَيْنَ بِهِمْ بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ وَفَرِحُوا بِهَا جَاءَتْهَا رِيحٌ عَاصِفٌ وَجَاءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ كُلِّ مَكَانٍ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ لَئِنْ أَنْجَيْتَنَا مِنْ هَذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ

Meal (IK): Sizi karada ve denizde yürüten O’dur. Gemide bulunduğunuzda geminin onları hoş bir rüzgarla götürdüğünde ve onunla sevindiklerinde; birden şiddetli bir kasırga gelip onları her taraftan dalgaların sardığı ve çepeçevre kuşatıldıklarını sandıkları anda, Allah’ın dinine sarılarak: Bizi bu tehlikeden kurtarırsan; andolsun ki, şükredenlerden oluruz, diye O’na yalvarırlar.

### [Yunus 10:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/10:47.md) — جَاءَ

وَلِكُلِّ أُمَّةٍ رَسُولٌ فَإِذَا جَاءَ رَسُولُهُمْ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ

Meal (IK): Her ümmetin bir rasulü vardır. Onların rasulleri gelince aralarında adaletle hükmedilir. Ve asla zulme uğratılmazlar.

### [Yunus 10:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/10:49.md) — جَاءَ

قُلْ لَا أَمْلِكُ لِنَفْسِي ضَرًّا وَلَا نَفْعًا إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ إِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ فَلَا يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلَا يَسْتَقْدِمُونَ

Meal (IK): De ki: Allah’ın dilemesi dışında, ben; kendime bir fayda ve zarar verecek durumda değilim. Her ümmet için bir sure vardır. Sureleri gelince; ne bir an geciktirilir, ne de öne alınırlar.

### [Yunus 10:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/10:57.md) — جَاءَتْكُمْ

يَاأَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَتْكُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَشِفَاءٌ لِمَا فِي الصُّدُورِ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Ey insanlar; size Rabbınızdan bir öğüt, gçğüslerde olana bir şifa, mü’minler için bir hidayet ve rahmet gelmiştir.

### [Yunus 10:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/10:74.md) — فَجَاءُوهُمْ

ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْ بَعْدِهِ رُسُلًا إِلَى قَوْمِهِمْ فَجَاءُوهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا كَانُوا لِيُؤْمِنُوا بِمَا كَذَّبُوا بِهِ مِنْ قَبْلُ كَذَلِكَ نَطْبَعُ عَلَى قُلُوبِ الْمُعْتَدِينَ

Meal (IK): Sonra onun arkasından peygamberleri kavimlerine gönderdik. Onlara apaçık ayetylerle geldiler. Fakat önceden yalanladıkları için inanmadılar. Aşırı gidenlerin kalblerini işte böylece mühürleriz.

### [Yunus 10:76](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/10:76.md) — جَاءَهُمُ

فَلَمَّا جَاءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوا إِنَّ هَذَا لَسِحْرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Tarafımızdan kendilerine hak geldiği vakit; doğrusu bu, apaçık bir büyüdür, dediler.

### [Yunus 10:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/10:77.md) — جَاءَكُمْ

قَالَ مُوسَى أَتَقُولُونَ لِلْحَقِّ لَمَّا جَاءَكُمْ أَسِحْرٌ هَذَا وَلَا يُفْلِحُ السَّاحِرُونَ

Meal (IK): Musa dedi ki: Hak size geldiğinde mi böyle söylersiniz? Bu mudur büyü? Halbuki büyücüler felah bulmazlar.

### [Yunus 10:78](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/10:78.md) — أَجِئْتَنَا

قَالُوا أَجِئْتَنَا لِتَلْفِتَنَا عَمَّا وَجَدْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا وَتَكُونَ لَكُمَا الْكِبْرِيَاءُ فِي الْأَرْضِ وَمَا نَحْنُ لَكُمَا بِمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Dediler ki: Siz ikiniz; bizi, babalarımızı üzerinde bulduğumuz yoldan çevirmek ve yeryüzünün büyükleri olmak için mi geldiniz? Biz, size inanmıyoruz.

### [Yunus 10:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/10:80.md) — جَاءَ

فَلَمَّا جَاءَ السَّحَرَةُ قَالَ لَهُمْ مُوسَى أَلْقُوا مَا أَنْتُمْ مُلْقُونَ

Meal (IK): Sihirbazlar gelince, Musa onlara: Atacağınızı atın, dedi.

### [Yunus 10:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/10:81.md) — جِئْتُمْ

فَلَمَّا أَلْقَوْا قَالَ مُوسَى مَا جِئْتُمْ بِهِ السِّحْرُ إِنَّ اللَّهَ سَيُبْطِلُهُ إِنَّ اللَّهَ لَا يُصْلِحُ عَمَلَ الْمُفْسِدِينَ

Meal (IK): Onlar atacaklarını atınca; Musa dedi ki: Bu sizin yaptığınız sihirdir, Allah onu boşa çıkaracaktır. Allah, elbette fesadçıların işini düzeltmez.

### [Yunus 10:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/10:93.md) — جَاءَهُمُ

وَلَقَدْ بَوَّأْنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ مُبَوَّأَ صِدْقٍ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ فَمَا اخْتَلَفُوا حَتَّى جَاءَهُمُ الْعِلْمُ إِنَّ رَبَّكَ يَقْضِي بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ

Meal (IK): Biz, İsrailoğullarını güzel bir yere yerleştirmiştik. Onlara tertemiz şeylerden rızıklar verdik. Kendilerine ilim gelinceye kadar hiç ihtilafa düşmediler. Şüphesiz Rabbın, kıyamet günü aralarındaki ihtilaflar hakkında hükmünü verecektir.

### [Yunus 10:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/10:94.md) — جَاءَكَ

فَإِنْ كُنْتَ فِي شَكٍّ مِمَّا أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ فَاسْأَلِ الَّذِينَ يَقْرَءُونَ الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكَ لَقَدْ جَاءَكَ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ

Meal (IK): Sana indirdiklerimizden şüphe ediyorsan; senden önce indirdiğimiz kitabları okuyanlara sor. Andolsun ki; sana Rabbından hak gelmiştir. Sakın şüpheye düşenlerden olma.

### [Yunus 10:97](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/10:97.md) — جَاءَتْهُمْ

وَلَوْ جَاءَتْهُمْ كُلُّ آيَةٍ حَتَّى يَرَوُا الْعَذَابَ الْأَلِيمَ

Meal (IK): Onlara her türlü ayet gelse bile elem verici azabı görünceye kadar.

### [Yunus 10:108](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/10:108.md) — جَاءَكُمُ

قُلْ يَاأَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنِ اهْتَدَى فَإِنَّمَا يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ وَمَنْ ضَلَّ فَإِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيْهَا وَمَا أَنَا عَلَيْكُمْ بِوَكِيلٍ

Meal (IK): De ki: Ey insanlar; size Rabbınızdan hak gelmiştir. Artık kim hidayeti kabul ederse; o, ancak kendi faydası için hidayete ermiş, kim de saparsa; kendi zararına sapmış olur. Ben, sizin başınıza bir bekçi değilim.

### [Hud 11:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/11:12.md) — جَاءَ

فَلَعَلَّكَ تَارِكٌ بَعْضَ مَا يُوحَى إِلَيْكَ وَضَائِقٌ بِهِ صَدْرُكَ أَنْ يَقُولُوا لَوْلَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ كَنْزٌ أَوْ جَاءَ مَعَهُ مَلَكٌ إِنَّمَا أَنْتَ نَذِيرٌ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ

Meal (IK): Belki de sen; ona bir hazine indirilmeli veya yakında bir melek gelmeli değil miydi? demelerinden ötürü sana vahyolunanların bir kısmını terkedecek olursun. Sen, ancak bir uyarıcısın. Ve Allah; her şeye Vekil’dir.

### [Hud 11:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/11:40.md) — جَاءَ

حَتَّى إِذَا جَاءَ أَمْرُنَا وَفَارَ التَّنُّورُ قُلْنَا احْمِلْ فِيهَا مِنْ كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَأَهْلَكَ إِلَّا مَنْ سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ وَمَنْ آمَنَ وَمَا آمَنَ مَعَهُ إِلَّا قَلِيلٌ

Meal (IK): Nihayet buyruğumuz gelip sular kaynamaya başlayınca: Her cinsten birer çifti ve hakkında hüküm verilmiş olanın dışında kalan çoluk çocuğunu ve inananları gemiye al, dedik. Zaten onunla beraber pek az kimse inanmıştı.

### [Hud 11:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/11:53.md) — جِئْتَنَا

قَالُوا يَاهُودُ مَا جِئْتَنَا بِبَيِّنَةٍ وَمَا نَحْنُ بِتَارِكِي آلِهَتِنَا عَنْ قَوْلِكَ وَمَا نَحْنُ لَكَ بِمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Dediler ki: Ey Hud; sen bize apaçık bir burhanla gelmedin, senin sözünden dolayı ilahlarımızı terkedemeyiz ve sana inanmayız.

### [Hud 11:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/11:58.md) — جَاءَ

وَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا نَجَّيْنَا هُودًا وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَنَجَّيْنَاهُمْ مِنْ عَذَابٍ غَلِيظٍ

Meal (IK): Emrimiz gelince; Hud’u ve beraberindeki mü’minleri tarafımızdan bir rahmetle kurtardık. Onları katı bir azabtan kurtardık.

### [Hud 11:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/11:66.md) — جَاءَ

فَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا نَجَّيْنَا صَالِحًا وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَمِنْ خِزْيِ يَوْمِئِذٍ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ الْقَوِيُّ الْعَزِيزُ

Meal (IK): Emrimiz gelince; Salih’i ve beraberindeki mü’minleri, tarafımızdan bir rahmet ile azabdan ve o günün rüsvaylığından kurtardık. Doğrusu Rabbın; Kavi’dir, Aziz’dir.

### [Hud 11:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/11:69.md) — جَاءَتْ · جَاءَ

وَلَقَدْ جَاءَتْ رُسُلُنَا إِبْرَاهِيمَ بِالْبُشْرَى قَالُوا سَلَامًا قَالَ سَلَامٌ فَمَا لَبِثَ أَنْ جَاءَ بِعِجْلٍ حَنِيذٍ

Meal (IK): Elçilerimiz İbrahim’e müjdelerle gelmiş: Selam, demişlerdi de o; Selam, demiş ve beklemeden onlara kızartılmış bir buzağı ikram etmişti.

### [Hud 11:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/11:74.md) — وَجَاءَتْهُ

فَلَمَّا ذَهَبَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ الرَّوْعُ وَجَاءَتْهُ الْبُشْرَى يُجَادِلُنَا فِي قَوْمِ لُوطٍ

Meal (IK): İbrahim’in korkusu geçipte müjde kendisine ulaşınca; Lut kavmi hakkında bizimle tartışmaya girişti.

### [Hud 11:76](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/11:76.md) — جَاءَ

يَاإِبْرَاهِيمُ أَعْرِضْ عَنْ هَذَا إِنَّهُ قَدْ جَاءَ أَمْرُ رَبِّكَ وَإِنَّهُمْ آتِيهِمْ عَذَابٌ غَيْرُ مَرْدُودٍ

Meal (IK): Ey İbrahim; bundan vazgeç, zira Rabbının fermanı gelmiştir. Onlara muhakkak geri çevirilmeyecek bir azab gelmektedir.

### [Hud 11:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/11:77.md) — جَاءَتْ

وَلَمَّا جَاءَتْ رُسُلُنَا لُوطًا سِيءَ بِهِمْ وَضَاقَ بِهِمْ ذَرْعًا وَقَالَ هَذَا يَوْمٌ عَصِيبٌ

Meal (IK): Elçilerimiz Lut’a gelince; onların gelmelerinden endişeye düştü, çok sıkıldı ve: İşte bu çok çetin bir gündür, dedi.

### [Hud 11:78](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/11:78.md) — وَجَاءَهُ

وَجَاءَهُ قَوْمُهُ يُهْرَعُونَ إِلَيْهِ وَمِنْ قَبْلُ كَانُوا يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ قَالَ يَاقَوْمِ هَؤُلَاءِ بَنَاتِي هُنَّ أَطْهَرُ لَكُمْ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَلَا تُخْزُونِ فِي ضَيْفِي أَلَيْسَ مِنْكُمْ رَجُلٌ رَشِيدٌ

Meal (IK): Kavmi ona koşa koşa geldi. Daha önce de kötü işler işlerlerdi. Ey kavmim; işte kızlarım, bunlar sizin için daha temizdir. Allah’tan korkun da misafirlerin önünde beni rezil etmeyin. İçinizde aklı erer bir kimse yok mudur? dedi.

### [Hud 11:82](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/11:82.md) — جَاءَ

فَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا جَعَلْنَا عَالِيَهَا سَافِلَهَا وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهَا حِجَارَةً مِنْ سِجِّيلٍ مَنْضُودٍ

Meal (IK): Emrimiz gelince; oranın üstünü altına getirdik ve üzerine yığın yığın sert taşlar yağdırdık.

### [Hud 11:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/11:94.md) — جَاءَ

وَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا نَجَّيْنَا شُعَيْبًا وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَأَخَذَتِ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دِيَارِهِمْ جَاثِمِينَ

Meal (IK): Emrimiz gelince; Şuayb’ı ve beraberindeki inananları, katımızdan bir rahmet ile kurtardık. Zulmedenleri de korkunç bir ses yakaladı ve oldukları yerde diz üstü çöküverdiler.

### [Hud 11:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/11:101.md) — جَاءَ

وَمَا ظَلَمْنَاهُمْ وَلَكِنْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَمَا أَغْنَتْ عَنْهُمْ آلِهَتُهُمُ الَّتِي يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ لَمَّا جَاءَ أَمْرُ رَبِّكَ وَمَا زَادُوهُمْ غَيْرَ تَتْبِيبٍ

Meal (IK): Onlara, Biz zulmetmedik, fakat onlar kendilerine zulmettiler. Rabbının emri gelince de Allah’ı bırakıp taptıkları ilahları kendilerine bir fayda vermedi. Kayıplarını artırmaktan başka bir şeye yaramadı.

### [Hud 11:120](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/11:120.md) — وَجَاءَكَ

وَكُلًّا نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْبَاءِ الرُّسُلِ مَا نُثَبِّتُ بِهِ فُؤَادَكَ وَجَاءَكَ فِي هَذِهِ الْحَقُّ وَمَوْعِظَةٌ وَذِكْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Peygamberlerin haberlerinden hepsini senin kalbini bunlarla pekiştirmek için sana anlatıyoruz. Bununla sana hak, mü’minlere de öğüt ve nasihat geldi.

### [Yusuf 12:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/12:16.md) — وَجَاءُوا

وَجَاءُوا أَبَاهُمْ عِشَاءً يَبْكُونَ

Meal (IK): Akşam üstü ağlaya ağlaya babalarına geldiler.

### [Yusuf 12:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/12:18.md) — وَجَاءُوا

وَجَاءُوا عَلَى قَمِيصِهِ بِدَمٍ كَذِبٍ قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ أَنْفُسُكُمْ أَمْرًا فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ

Meal (IK): Onlar sahte bir kan ile gömleğini getirdiler. Dedi ki: Hayır, nefisleriniz sizi aldatıp bir işe sürüklemiş. Artık bana güzelce bir sabır gerekir. Sizin şu anlattıklarınıza karşı yardımına sığınılacak, Allah’tır.

### [Yusuf 12:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/12:19.md) — وَجَاءَتْ

وَجَاءَتْ سَيَّارَةٌ فَأَرْسَلُوا وَارِدَهُمْ فَأَدْلَى دَلْوَهُ قَالَ يَابُشْرَى هَذَا غُلَامٌ وَأَسَرُّوهُ بِضَاعَةً وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِمَا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Bir kervan gelip sucularını gönderdiler. O da kovasını salıp dedi ki: Müjde; işte bir oğlan. Onu bir mal olarak sakladılar. Allah, yaptıklarını bilendir.

### [Yusuf 12:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/12:50.md) — جَاءَهُ

وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُونِي بِهِ فَلَمَّا جَاءَهُ الرَّسُولُ قَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ مَا بَالُ النِّسْوَةِ اللَّاتِي قَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ إِنَّ رَبِّي بِكَيْدِهِنَّ عَلِيمٌ

Meal (IK): Hükümdar dedi ki: Onu bana getirin. Bunun üzerine ona elçi gelince: Efendine dön ve ellerini kesen o kadınların zoru neydi kendisine sor. Şüphesiz ki benim Rabbım, onların düzenini bilir, dedi.

### [Yusuf 12:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/12:58.md) — وَجَاءَ

وَجَاءَ إِخْوَةُ يُوسُفَ فَدَخَلُوا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهُ مُنْكِرُونَ

Meal (IK): Yusuf’un kardeşleri gelip yanına girdiler. Onları tanıdı, ama onlar kendisini tanımıyorlardı.

### [Yusuf 12:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/12:72.md) — جَاءَ

قَالُوا نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِكِ وَلِمَنْ جَاءَ بِهِ حِمْلُ بَعِيرٍ وَأَنَا بِهِ زَعِيمٌ

Meal (IK): Dediler ki: Hükümdarın su kabını kaybettik, onu getirene de bir deve yükü var. Ben de buna kefilim.

### [Yusuf 12:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/12:73.md) — جِئْنَا

قَالُوا تَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُمْ مَا جِئْنَا لِنُفْسِدَ فِي الْأَرْضِ وَمَا كُنَّا سَارِقِينَ

Meal (IK): Dediler ki: Allah’a yemin ederiz, siz de öğrendiniz ki biz, yeryüzünde fesad çıkarmak için gelmedik. Ve biz hırsızlar da olmadık.

### [Yusuf 12:88](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/12:88.md) — وَجِئْنَا

فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَيْهِ قَالُوا يَاأَيُّهَا الْعَزِيزُ مَسَّنَا وَأَهْلَنَا الضُّرُّ وَجِئْنَا بِبِضَاعَةٍ مُزْجَاةٍ فَأَوْفِ لَنَا الْكَيْلَ وَتَصَدَّقْ عَلَيْنَا إِنَّ اللَّهَ يَجْزِي الْمُتَصَدِّقِينَ

Meal (IK): Onlar yanına vardıklarında dediler ki: Ey Aziz; bizi de ailemizi de darlık bastı, pek değersiz bir malla geldik. Bize yine tam ölçek ver de tasadduk et. Muhakkak ki Allah, tasadduk edenleri mükafaatlandırır.

### [Yusuf 12:96](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/12:96.md) — جَاءَ

فَلَمَّا أَنْ جَاءَ الْبَشِيرُ أَلْقَاهُ عَلَى وَجْهِهِ فَارْتَدَّ بَصِيرًا قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ مِنَ اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Fakat müjdeci gelip de onu yüzüne sürünce; derhal gördü ve dedi ki: Ben, size Allah katından sizin bilmeyeceğinizi biliyorum, dememiş miydim?

### [Yusuf 12:100](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/12:100.md) — وَجَاءَ

وَرَفَعَ أَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوا لَهُ سُجَّدًا وَقَالَ يَاأَبَتِ هَذَا تَأْوِيلُ رُؤْيَايَ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَعَلَهَا رَبِّي حَقًّا وَقَدْ أَحْسَنَ بِي إِذْ أَخْرَجَنِي مِنَ السِّجْنِ وَجَاءَ بِكُمْ مِنَ الْبَدْوِ مِنْ بَعْدِ أَنْ نَزَغَ الشَّيْطَانُ بَيْنِي وَبَيْنَ إِخْوَتِي إِنَّ رَبِّي لَطِيفٌ لِمَا يَشَاءُ إِنَّهُ هُوَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ

Meal (IK): Ana-babasını tahtın üzerine çıkarıp oturttu. Hepsi onun için secdeye kapandılar. Dedi ki: Babacığım; işte bu; vaktiyle gördüğüm rüyanın gerçekleşmesidir. Doğrusu Rabbım, onu gerçekleştirdi ve bana ihsan etti de; şeytan benimle kardeşlerimin arasını bozduktan sonra, beni zindandan çıkardı ve sizi çölden getirdi. Muhakkak ki Rabbım, dilediğine lütufkardır. Muhakkak ki O’dur O, Hakim, Alim.

### [Yusuf 12:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/12:110.md) — جَاءَهُمْ

حَتَّى إِذَا اسْتَيْئَسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوا جَاءَهُمْ نَصْرُنَا فَنُجِّيَ مَنْ نَشَاءُ وَلَا يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِينَ

Meal (IK): Nihayet o Peygamber ümitsizliğe düşüp kesinlikle yalanladıklarını sandıkları sırada, onlara yardımımız gelmiştir. Böylece dilediğimiz kurtarılmıştır. Suçlular güruhundan ise baskınımız asla geri çevrilmeyecektir.

### [Rad 13:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/13:37.md) — جَاءَكَ

وَكَذَلِكَ أَنْزَلْنَاهُ حُكْمًا عَرَبِيًّا وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ بَعْدَ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا وَاقٍ

Meal (IK): İşte böylece Biz, onu arapça bir hüküm olarak indirdik. Sana gelen bilgiden sonra, onların heveslerine uyarsan; andolsun ki Allah katından sana bir dost ve koruyucu çıkmaz.

### [İbrahim 14:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/14:9.md) — جَاءَتْهُمْ

أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ وَالَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ لَا يَعْلَمُهُمْ إِلَّا اللَّهُ جَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَرَدُّوا أَيْدِيَهُمْ فِي أَفْوَاهِهِمْ وَقَالُوا إِنَّا كَفَرْنَا بِمَا أُرْسِلْتُمْ بِهِ وَإِنَّا لَفِي شَكٍّ مِمَّا تَدْعُونَنَا إِلَيْهِ مُرِيبٍ

Meal (IK): Sizden önce geçenlerin Nuh, Ad, Semud kavimlerinin ve onlardan sonra Allah’tan başka kimsenin bilmediği kavimlerin haberi size gelmedi mi? Peygamberleri onlara ayetlerle geldiler de onlar, ellerini ağızlarına koyup: Biz, sizin gönderilmiş olduğunuz şeyi inkar ettik, bizi çağırdığınız şeyden şüphe ve endişe içindeyiz, dediler.

### [Hicr 15:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/15:61.md) — جَاءَ

فَلَمَّا جَاءَ آلَ لُوطٍ الْمُرْسَلُونَ

Meal (IK): Elçiler Lut ailesine varınca;

### [Hicr 15:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/15:63.md) — جِئْنَاكَ

قَالُوا بَلْ جِئْنَاكَ بِمَا كَانُوا فِيهِ يَمْتَرُونَ

Meal (IK): Onlar da: Biz, sana sadece onların şüphe edip durdukları azabı getirdik.

### [Hicr 15:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/15:67.md) — وَجَاءَ

وَجَاءَ أَهْلُ الْمَدِينَةِ يَسْتَبْشِرُونَ

Meal (IK): Şehir halkı sevinerek geldiler.

### [Nahl 16:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/16:61.md) — جَاءَ

وَلَوْ يُؤَاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ مَا تَرَكَ عَلَيْهَا مِنْ دَابَّةٍ وَلَكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ لَا يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلَا يَسْتَقْدِمُونَ

Meal (IK): Şayet Allah, zulümlerinden dolayı insanları yakalayacak olsaydı; yeryüzünde bir tek canlı bırakmazdı. Fakat onları belli bir müddete kadar tehir eder. Müddetleri dolunca onu ne bir an geciktirebilirler, ne de bir an öne alabilirler.

### [Nahl 16:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/16:89.md) — وَجِئْنَا

وَيَوْمَ نَبْعَثُ فِي كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيدًا عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَجِئْنَا بِكَ شَهِيدًا عَلَى هَؤُلَاءِ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِكُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً وَبُشْرَى لِلْمُسْلِمِينَ

Meal (IK): Her ümmette bir kişiyi aleyhlerine şahid gönderdiğimiz gün; seni de onların üzerine tastamam şahid olarak getirdik. Sana; her şeyi açıklayan, hidayet ve rahmet, müslümanlara da bir müjde olan kitabı indirdik.

### [Nahl 16:113](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/16:113.md) — جَاءَهُمْ

وَلَقَدْ جَاءَهُمْ رَسُولٌ مِنْهُمْ فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَهُمُ الْعَذَابُ وَهُمْ ظَالِمُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; onlara, kendilerinden bir peygamber gelmişti de onu yalanlamışlardı. Zulüm ederken kendilerini azab yakalayıvermişti.

### [İsra 17:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/17:5.md) — جَاءَ

فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ أُولَاهُمَا بَعَثْنَا عَلَيْكُمْ عِبَادًا لَنَا أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ فَجَاسُوا خِلَالَ الدِّيَارِ وَكَانَ وَعْدًا مَفْعُولًا

Meal (IK): O ikiden birincisinin vakti gelince, üzerinize çok güçlü olan kullarımızı saldık. Onlar, memleketin her köşesini kontrollarına aldılar. Bu, yerine gelmiş bir vaad idi.

### [İsra 17:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/17:7.md) — جَاءَ

إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِيَسُوءُوا وُجُوهَكُمْ وَلِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَمَا دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَلِيُتَبِّرُوا مَا عَلَوْا تَتْبِيرًا

Meal (IK): Eğer ihsan ederseniz; kendiniz için ihsan etmiş olursunuz. Kötülük ederseniz; o da kendinizedir. Diğerinin vakti gelince; yüzünüzü karartsınlar, mescide ilk defa girdikleri gibi girsinler ve ele geçirdikleri yeri harab etsinler diye onları tekrar göndeririz.

### [İsra 17:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/17:81.md) — جَاءَ

وَقُلْ جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ إِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقًا

Meal (IK): De ki: Hak geldi, batıl yıkıldı. Muhakkak batıl zaten yıkılacaktı.

### [İsra 17:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/17:94.md) — جَاءَهُمُ

وَمَا مَنَعَ النَّاسَ أَنْ يُؤْمِنُوا إِذْ جَاءَهُمُ الْهُدَى إِلَّا أَنْ قَالُوا أَبَعَثَ اللَّهُ بَشَرًا رَسُولًا

Meal (IK): Onlara hidayet geldiği zaman; insanları inanmaktan alıkoyan, sadece: Allah peygamber olarak bir beşeri mi göndermiştir? demeleridir.

### [İsra 17:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/17:101.md) — جَاءَهُمْ

وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى تِسْعَ آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ فَاسْأَلْ بَنِي إِسْرَائِيلَ إِذْ جَاءَهُمْ فَقَالَ لَهُ فِرْعَوْنُ إِنِّي لَأَظُنُّكَ يَامُوسَى مَسْحُورًا

Meal (IK): Andolsun ki; Biz, Musa’ya dokuz tane apaçık ayet verdik. Sor, İsrailoğullarına, hani onlara gelmişti de Firavun ona şöyle demişti: Ey Musa, doğrusu ben, seni büyülenmiş zannediyorum.

### [İsra 17:104](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/17:104.md) — جَاءَ · جِئْنَا

وَقُلْنَا مِنْ بَعْدِهِ لِبَنِي إِسْرَائِيلَ اسْكُنُوا الْأَرْضَ فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ جِئْنَا بِكُمْ لَفِيفًا

Meal (IK): Onun ardından İsrailoğullarına dedik ki: Haydin, o memlekette siz oturun. Ahiret vaadi geldiği zaman; onları da sizi de bir araya getiririz.

### [Kehf 18:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/18:48.md) — جِئْتُمُونَا

وَعُرِضُوا عَلَى رَبِّكَ صَفًّا لَقَدْ جِئْتُمُونَا كَمَا خَلَقْنَاكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ بَلْ زَعَمْتُمْ أَلَّنْ نَجْعَلَ لَكُمْ مَوْعِدًا

Meal (IK): Saflar halinde Rabbına sunulduklarında onlara: Andolsun ki; sizi ilk kez yarattığımız gibi Bize geldiniz. Sizi toplamak için bir söz vermediğimizi iddia etmiştiniz değil mi?

### [Kehf 18:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/18:55.md) — جَاءَهُمُ

وَمَا مَنَعَ النَّاسَ أَنْ يُؤْمِنُوا إِذْ جَاءَهُمُ الْهُدَى وَيَسْتَغْفِرُوا رَبَّهُمْ إِلَّا أَنْ تَأْتِيَهُمْ سُنَّةُ الْأَوَّلِينَ أَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذَابُ قُبُلًا

Meal (IK): İnsanlara hidayet geldiğinde; onları inanmaktan ve Rabblarından mağfiret dilemekten alıkoyan; öncekilerin başına gelenlerin kendilerine de gelmesini veya göz göre göre azaba uğramayı beklemeleridir.

### [Kehf 18:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/18:71.md) — جِئْتَ

فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا رَكِبَا فِي السَّفِينَةِ خَرَقَهَا قَالَ أَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا

Meal (IK): Bunun üzerine kalkıp gittiler. Nihayet bir gemiye bindiklerinde; o, bu gemiyi deliverdi. Musa: Gemiyi içindekileri boğmak için mi deldin? Doğrusu şaşılacak bir şey yaptın, dedi.

### [Kehf 18:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/18:74.md) — جِئْتَ

فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا لَقِيَا غُلَامًا فَقَتَلَهُ قَالَ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا

Meal (IK): Yine gittiler, nihayet bir erkek çocuğa rastladılar. O, hemen bunu öldürdü. Cana karşılık olmaksızın masum bir kimseye mi kıydın? Doğrusu, çok kötü bir şey yaptın, dedi.

### [Kehf 18:98](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/18:98.md) — جَاءَ

قَالَ هَذَا رَحْمَةٌ مِنْ رَبِّي فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ رَبِّي جَعَلَهُ دَكَّاءَ وَكَانَ وَعْدُ رَبِّي حَقًّا

Meal (IK): Dedi ki: Bu, Rabbımın bir rahmetidir. Rabbımın vaadi gelince onu yerle bir eder. Rabbımın verdiği söz, gerçektir.

### [Kehf 18:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/18:109.md) — جِئْنَا

قُلْ لَوْ كَانَ الْبَحْرُ مِدَادًا لِكَلِمَاتِ رَبِّي لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ كَلِمَاتُ رَبِّي وَلَوْ جِئْنَا بِمِثْلِهِ مَدَدًا

Meal (IK): De ki: Rabbımın sözlerini yazmak için denizler mürekkep olsa ve bir o kadarını da katsak; daha Rabbımın sözleri tükenmeden denizler tükenirdi.

### [Meryem 19:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/19:23.md) — فَأَجَاءَهَا

فَأَجَاءَهَا الْمَخَاضُ إِلَى جِذْعِ النَّخْلَةِ قَالَتْ يَالَيْتَنِي مِتُّ قَبْلَ هَذَا وَكُنْتُ نَسْيًا مَنْسِيًّا

Meal (IK): Doğum sancısı onu bir hurma dalına sürükledi. Keşki, dedi; bundan evvel öleydim de unutulup gideydim.

### [Meryem 19:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/19:27.md) — جِئْتِ

فَأَتَتْ بِهِ قَوْمَهَا تَحْمِلُهُ قَالُوا يَامَرْيَمُ لَقَدْ جِئْتِ شَيْئًا فَرِيًّا

Meal (IK): Derken çocuğu alıp kavmine getirdi. Ey Meryem; andolsun ki utanılacak bir şey yaptın, dediler.

### [Meryem 19:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/19:43.md) — جَاءَنِي

يَاأَبَتِ إِنِّي قَدْ جَاءَنِي مِنَ الْعِلْمِ مَا لَمْ يَأْتِكَ فَاتَّبِعْنِي أَهْدِكَ صِرَاطًا سَوِيًّا

Meal (IK): Babacığım, doğrusu sana gelmeyen bir ilim bana gelmiştir. Öyleyse bana uy da, seni dosdoğru bir yola ileteyim.

### [Meryem 19:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/19:89.md) — جِئْتُمْ

لَقَدْ جِئْتُمْ شَيْئًا إِدًّا

Meal (IK): Andolsun ki; ortaya çok kötü bir şey attınız.

### [Taha 20:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/20:40.md) — جِئْتَ

إِذْ تَمْشِي أُخْتُكَ فَتَقُولُ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَى مَنْ يَكْفُلُهُ فَرَجَعْنَاكَ إِلَى أُمِّكَ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ وَقَتَلْتَ نَفْسًا فَنَجَّيْنَاكَ مِنَ الْغَمِّ وَفَتَنَّاكَ فُتُونًا فَلَبِثْتَ سِنِينَ فِي أَهْلِ مَدْيَنَ ثُمَّ جِئْتَ عَلَى قَدَرٍ يَامُوسَى

Meal (IK): Hani kızkardeşin gidip diyordu ki: Ona bakacak birini size göstereyim mi? İşte böylece, annen üzülmesin de gözü aydın olsun diye seni ona geri vermiştik. Ve sen, bir cana kıymıştın da; seni üzüntüden kurtarmıştık. Hem seni bir çok musibetlerle denemiştik. Böylece Medyen halkı arasında yıllarca kalmıştın. Sonra da bir kader üzerine geldin ey Musa.

### [Taha 20:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/20:47.md) — جِئْنَاكَ

فَأْتِيَاهُ فَقُولَا إِنَّا رَسُولَا رَبِّكَ فَأَرْسِلْ مَعَنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ وَلَا تُعَذِّبْهُمْ قَدْ جِئْنَاكَ بِآيَةٍ مِنْ رَبِّكَ وَالسَّلَامُ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى

Meal (IK): Haydi ona gidin ve deyin ki: Doğrusu biz, senin Rabbının elçileriyiz. Artık İsrailoğullarını bizimle gönder ve onlara azab etme. Hem biz, Rabbından sana bir ayetle geldik. Hidayete tabi olanların üzerine selam olsun

### [Taha 20:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/20:57.md) — أَجِئْتَنَا

قَالَ أَجِئْتَنَا لِتُخْرِجَنَا مِنْ أَرْضِنَا بِسِحْرِكَ يَامُوسَى

Meal (IK): Ve dedi ki: Sihirbazlığınla bizi yurdumuzdan çıkarmaya mı geldin ey Musa?

### [Taha 20:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/20:72.md) — جَاءَنَا

قَالُوا لَنْ نُؤْثِرَكَ عَلَى مَا جَاءَنَا مِنَ الْبَيِّنَاتِ وَالَّذِي فَطَرَنَا فَاقْضِ مَا أَنْتَ قَاضٍ إِنَّمَا تَقْضِي هَذِهِ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا

Meal (IK): Dediler ki: Seni, bize gelen apaçık mucizelere ve bizi yaratana üstün tutmayacağız. Ne hüküm vereceksen ver. Sen ancak bu dünya hayatına hükmedebilirsin.

### [Enbiya 21:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/21:55.md) — أَجِئْتَنَا

قَالُوا أَجِئْتَنَا بِالْحَقِّ أَمْ أَنْتَ مِنَ اللَّاعِبِينَ

Meal (IK): Onlar: Sen, bize gerçeği mi getirdin, yoksa bizimle eğleniyor musun? dediler

### [Müminun 23:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/23:27.md) — جَاءَ

فَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِ أَنِ اصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنَا وَوَحْيِنَا فَإِذَا جَاءَ أَمْرُنَا وَفَارَ التَّنُّورُ فَاسْلُكْ فِيهَا مِنْ كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَأَهْلَكَ إِلَّا مَنْ سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ مِنْهُمْ وَلَا تُخَاطِبْنِي فِي الَّذِينَ ظَلَمُوا إِنَّهُمْ مُغْرَقُونَ

Meal (IK): Ona vahyettik ki: Gözetimimiz altında sana bildirdiğimiz gibi gemiyi yap. Buyruğumuz gelip de sular kaynayınca her cinsten ikişer çiftive aleyhine hüküm verilmiş olanın dışında kalan çoluk çocuğunu alıp gemiye bindir. Zalimler için bana başvurma. Çünkü onlar boğulacaklardır.

### [Müminun 23:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/23:44.md) — جَاءَ

ثُمَّ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا تَتْرَى كُلَّمَا جَاءَ أُمَّةً رَسُولُهَا كَذَّبُوهُ فَأَتْبَعْنَا بَعْضَهُمْ بَعْضًا وَجَعَلْنَاهُمْ أَحَادِيثَ فَبُعْدًا لِقَوْمٍ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Sonra birbiri ardı sıra peygamberlerimizi gönderdik. Her ümmete peygamber geldikçe onu yalanladılar. Biz de onları birbiri ardı sıra yok edip hepsini birer söylenti yaptık. İnanmayan bir kavim uzak olsun.

### [Müminun 23:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/23:68.md) — جَاءَهُمْ

أَفَلَمْ يَدَّبَّرُوا الْقَوْلَ أَمْ جَاءَهُمْ مَا لَمْ يَأْتِ آبَاءَهُمُ الْأَوَّلِينَ

Meal (IK): Söyleneni düşünmediler mi hiç? Yoksa onlara, daha önce geçen atalarına gelmeyen bir şey mi geldi?

### [Müminun 23:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/23:70.md) — جَاءَهُمْ

أَمْ يَقُولُونَ بِهِ جِنَّةٌ بَلْ جَاءَهُمْ بِالْحَقِّ وَأَكْثَرُهُمْ لِلْحَقِّ كَارِهُونَ

Meal (IK): Yahut; onda bir delilik var mı diyorlar? Hayır, o kendilerine hak ile gelmiştir. Ama onların çoğu haktan hoşlanmamaktadırlar.

### [Müminun 23:99](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/23:99.md) — جَاءَ

حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ

Meal (IK): Onlardan birine ölüm geldiği vakit der ki: Rabbım, beni geri döndür.

### [Nur 24:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/24:11.md) — جَاءُوا

إِنَّ الَّذِينَ جَاءُوا بِالْإِفْكِ عُصْبَةٌ مِنْكُمْ لَا تَحْسَبُوهُ شَرًّا لَكُمْ بَلْ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ مَا اكْتَسَبَ مِنَ الْإِثْمِ وَالَّذِي تَوَلَّى كِبْرَهُ مِنْهُمْ لَهُ عَذَابٌ عَظِيمٌ

Meal (IK): Doğrusu uydurulmuş bir yalanla gelenler, içinizden bir zümredir. Bunu kendiniz için kötü sanmayın. O, sizin için hayırlı olmuştur. O kimselerden her birine kazandığı günaha karşılık ceza vardır. En büyük azab da içlerinden elebaşılık yapanındır.

### [Nur 24:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/24:13.md) — جَاءُوا

لَوْلَا جَاءُوا عَلَيْهِ بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَإِذْ لَمْ يَأْتُوا بِالشُّهَدَاءِ فَأُولَئِكَ عِنْدَ اللَّهِ هُمُ الْكَاذِبُونَ

Meal (IK): Buna karşı dört şahidle gelmeleri gerekmez miydi? Madem ki onlar şahidleri getiremediler, öyleyse onlar Allah katında yalancıların kendileridirler.

### [Nur 24:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/24:39.md) — جَاءَهُ

وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَعْمَالُهُمْ كَسَرَابٍ بِقِيعَةٍ يَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ مَاءً حَتَّى إِذَا جَاءَهُ لَمْ يَجِدْهُ شَيْئًا وَوَجَدَ اللَّهَ عِنْدَهُ فَوَفَّاهُ حِسَابَهُ وَاللَّهُ سَرِيعُ الْحِسَابِ

Meal (IK): Küfredenlere gelince; onların amelleri, engin çöllerde serap gibidir. Susayan kimse onu, su sanır. Fakat yanına vardığı zaman hiç bir şey bulamaz. Kendi yanında Allah’ı bulur ve O da hesabını tastamam görür. Allah hesabı çabucak görendir.

### [Furkan 25:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/25:4.md) — جَاءُوا

وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَذَا إِلَّا إِفْكٌ افْتَرَاهُ وَأَعَانَهُ عَلَيْهِ قَوْمٌ آخَرُونَ فَقَدْ جَاءُوا ظُلْمًا وَزُورًا

Meal (IK): Küfredenler dediler ki: Bu ancak onun uydurduğu bir yalandır ve ona bu hususta bir başka topluluk yardım etmiştir. Hiç şüphesiz onlar, zulüm ve iftira ile geldiler.

### [Furkan 25:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/25:29.md) — جَاءَنِي

لَقَدْ أَضَلَّنِي عَنِ الذِّكْرِ بَعْدَ إِذْ جَاءَنِي وَكَانَ الشَّيْطَانُ لِلْإِنْسَانِ خَذُولًا

Meal (IK): Andolsun ki; bana gelen zikirden beni, o saptırdı. Şeytan; insanı yapayalnız ve yardımsız bırakandır.

### [Furkan 25:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/25:33.md) — جِئْنَاكَ

وَلَا يَأْتُونَكَ بِمَثَلٍ إِلَّا جِئْنَاكَ بِالْحَقِّ وَأَحْسَنَ تَفْسِيرًا

Meal (IK): Onlar sana bir misal getirmeye görsünler, Biz; onun gerçeğini ve en iyi anlaşılanını sana getirmişizdir.

### [Şuara 26:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/26:30.md) — جِئْتُكَ

قَالَ أَوَلَوْ جِئْتُكَ بِشَيْءٍ مُبِينٍ

Meal (IK): Sana apaçık bir şeyle gelmişsem de mi? dedi.

### [Şuara 26:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/26:41.md) — جَاءَ

فَلَمَّا جَاءَ السَّحَرَةُ قَالُوا لِفِرْعَوْنَ أَئِنَّ لَنَا لَأَجْرًا إِنْ كُنَّا نَحْنُ الْغَالِبِينَ

Meal (IK): Büyücüler geldikleri vakit, Firavun’a dediler ki: Galip gelenler biz olursak; muhakkak bize bir ücret vardır değil mi?

### [Şuara 26:206](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/26:206.md) — جَاءَهُمْ

ثُمَّ جَاءَهُمْ مَا كَانُوا يُوعَدُونَ

Meal (IK): Sonra kendilerine vaadolunan şey başlarına gelse,

### [Neml 27:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/27:8.md) — جَاءَهَا

فَلَمَّا جَاءَهَا نُودِيَ أَنْ بُورِكَ مَنْ فِي النَّارِ وَمَنْ حَوْلَهَا وَسُبْحَانَ اللَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): Oraya geldiği vakit, kendisine şöyle seslenildi: Ateşin yanında olan ve çevresinde bulunanlar mübarek kılınmıştır. Alemlerin Rabbı olan Allah, münezzehtir.

### [Neml 27:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/27:13.md) — جَاءَتْهُمْ

فَلَمَّا جَاءَتْهُمْ آيَاتُنَا مُبْصِرَةً قَالُوا هَذَا سِحْرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Ayetlerimiz böyle vazıh olarak onlara gelince; bu, apaçık bir büyüdür, dediler.

### [Neml 27:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/27:22.md) — وَجِئْتُكَ

فَمَكَثَ غَيْرَ بَعِيدٍ فَقَالَ أَحَطْتُ بِمَا لَمْ تُحِطْ بِهِ وَجِئْتُكَ مِنْ سَبَأٍ بِنَبَأٍ يَقِينٍ

Meal (IK): Çok geçmeden o geldi ve dedi ki: Senin bilmediğin bir şeyi öğrendim ve sana Sebe’den gerçek bir haber getirdim.

### [Neml 27:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/27:36.md) — جَاءَ

فَلَمَّا جَاءَ سُلَيْمَانَ قَالَ أَتُمِدُّونَنِ بِمَالٍ فَمَا آتَانِيَ اللَّهُ خَيْرٌ مِمَّا آتَاكُمْ بَلْ أَنْتُمْ بِهَدِيَّتِكُمْ تَفْرَحُونَ

Meal (IK): Süleyman’a geldiklerinde dedi ki: Bana mal ile mi yardım etmek istiyorsunuz? Halbuki Allah’ın bana verdiği, size verdiğinden daha hayırlıdır. Belki siz, hediyyenizle sevinirsiniz.

### [Neml 27:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/27:42.md) — جَاءَتْ

فَلَمَّا جَاءَتْ قِيلَ أَهَكَذَا عَرْشُكِ قَالَتْ كَأَنَّهُ هُوَ وَأُوتِينَا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهَا وَكُنَّا مُسْلِمِينَ

Meal (IK): Böylece geldiğinde: Senin tahtın böyle miydi? denildi. O da: Sanki bu, odur. Ondan önce de bize bilgi verilmişti ve biz müslüman olmuştuk, dedi

### [Neml 27:84](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/27:84.md) — جَاءُوا

حَتَّى إِذَا جَاءُوا قَالَ أَكَذَّبْتُمْ بِآيَاتِي وَلَمْ تُحِيطُوا بِهَا عِلْمًا أَمْ مَاذَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Nihayet geldikleri zaman; buyurur ki: Siz, Benim ayetlerimi anlamadığınız halde mi yalanladınız? Yoksa yaptığınız ne idi.

### [Neml 27:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/27:89.md) — جَاءَ

مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِنْهَا وَهُمْ مِنْ فَزَعٍ يَوْمَئِذٍ آمِنُونَ

Meal (IK): Kim, bir iyilikle gelirse; ona daha iyisi vardır. Onlar, o günün korkusundan emindirler.

### [Neml 27:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/27:90.md) — جَاءَ

وَمَنْ جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Kim de bir kötülükle gelirse; yüzleri ateşte sürtülür. Ya siz, yaptıklarınızdan başka bir şeyle mi cezalandırılacaksınız?

### [Kasas 28:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/28:20.md) — وَجَاءَ

وَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَقْصَى الْمَدِينَةِ يَسْعَى قَالَ يَامُوسَى إِنَّ الْمَلَأَ يَأْتَمِرُونَ بِكَ لِيَقْتُلُوكَ فَاخْرُجْ إِنِّي لَكَ مِنَ النَّاصِحِينَ

Meal (IK): Şehrin öte başından koşarak bir adam geldi ve dedi ki: Ey Musa; ileri gelenler, seni öldürmek için aralarında görüşüyorlar. Hemen çık git, doğrusu ben, sana öğüt verenlerdenim.

### [Kasas 28:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/28:25.md) — فَجَاءَتْهُ · جَاءَهُ

فَجَاءَتْهُ إِحْدَاهُمَا تَمْشِي عَلَى اسْتِحْيَاءٍ قَالَتْ إِنَّ أَبِي يَدْعُوكَ لِيَجْزِيَكَ أَجْرَ مَا سَقَيْتَ لَنَا فَلَمَّا جَاءَهُ وَقَصَّ عَلَيْهِ الْقَصَصَ قَالَ لَا تَخَفْ نَجَوْتَ مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Derken, o kadınlardan biri, utana utana yürüyüp ona geldi: Babam, dedi, sana sulama ücretini ödemek için seni çağırıyor. Ona gelince, başından geçeni anlattı. O da: Korkma; artık zalimler güruhundan kurtuldun, dedi.

### [Kasas 28:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/28:36.md) — جَاءَهُمْ

فَلَمَّا جَاءَهُمْ مُوسَى بِآيَاتِنَا بَيِّنَاتٍ قَالُوا مَا هَذَا إِلَّا سِحْرٌ مُفْتَرًى وَمَا سَمِعْنَا بِهَذَا فِي آبَائِنَا الْأَوَّلِينَ

Meal (IK): Musa onlara apaçık ayetlerimizle gelince: bu, uydurulmuş bir sihirden başka bir şey değildir. Biz, önceki atalarımızdan böylesini işitmemiştik, dediler.

### [Kasas 28:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/28:37.md) — جَاءَ

وَقَالَ مُوسَى رَبِّي أَعْلَمُ بِمَنْ جَاءَ بِالْهُدَى مِنْ عِنْدِهِ وَمَنْ تَكُونُ لَهُ عَاقِبَةُ الدَّارِ إِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ

Meal (IK): Musa dedi ki: Rabbım, kimin hidayetle katından geldiğini ve bu yurdun sonunun kimin olacağını daha iyi bilir. Doğrusu zalimler, asla felah bulmazlar.

### [Kasas 28:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/28:48.md) — جَاءَهُمُ

فَلَمَّا جَاءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوا لَوْلَا أُوتِيَ مِثْلَ مَا أُوتِيَ مُوسَى أَوَلَمْ يَكْفُرُوا بِمَا أُوتِيَ مُوسَى مِنْ قَبْلُ قَالُوا سِحْرَانِ تَظَاهَرَا وَقَالُوا إِنَّا بِكُلٍّ كَافِرُونَ

Meal (IK): Ama onlara katımızdan gerçek gelince: Musa’ya verilenler gibi ona da verilmeli değil miydi? derler. Daha önce Musa’ya verileni de inkar etmemişler miydi? Birbirine destek olan iki büyücü, demişlerdi ve biz, hepsini inkar edenleriz, demişlerdi.

### [Kasas 28:84](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/28:84.md) — جَاءَ

مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِنْهَا وَمَنْ جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَى الَّذِينَ عَمِلُوا السَّيِّئَاتِ إِلَّا مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Kim, bir iyilikle gelirse; ona, daha hayırlısı verilir. Kim de bir kötülükle gelirse; o kötülükleri işleyenler, ancak yaptıkları kadar ceza görürler.

### [Kasas 28:85](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/28:85.md) — جَاءَ

إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لَرَادُّكَ إِلَى مَعَادٍ قُلْ رَبِّي أَعْلَمُ مَنْ جَاءَ بِالْهُدَى وَمَنْ هُوَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

Meal (IK): Kur’an’ı senin üzerine farz kılan Allah; elbette seni döneceğin yere döndürecektir. De ki: Kimin doğrulukla geldiğini, kimin apaçık sapıklıkta bulunduğunu en iyi bilen Rabbımdır.

### [Ankebut 29:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/29:10.md) — جَاءَ

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ فَإِذَا أُوذِيَ فِي اللَّهِ جَعَلَ فِتْنَةَ النَّاسِ كَعَذَابِ اللَّهِ وَلَئِنْ جَاءَ نَصْرٌ مِنْ رَبِّكَ لَيَقُولُنَّ إِنَّا كُنَّا مَعَكُمْ أَوَلَيْسَ اللَّهُ بِأَعْلَمَ بِمَا فِي صُدُورِ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): İnsanlardan öyleleri de vardır ki; Allah’a inandık, der de; Allah uğrunda bir eziyete uğratılınca; insanların o eziyetini, Allah’ın azabı gibi tutar. Rabbından bir yardım gelecek olursa; andolsun ki: Doğrusu biz, sizinle beraberdik, derler. Allah, herkesin kalbinde olanları en iyi bilen değil midir?

### [Ankebut 29:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/29:31.md) — جَاءَتْ

وَلَمَّا جَاءَتْ رُسُلُنَا إِبْرَاهِيمَ بِالْبُشْرَى قَالُوا إِنَّا مُهْلِكُو أَهْلِ هَذِهِ الْقَرْيَةِ إِنَّ أَهْلَهَا كَانُوا ظَالِمِينَ

Meal (IK): Elçilerimiz İbrahim’e müjde ile gelince dediler ki: Biz; bu kasaba halkını yok edeceğiz. Çünkü oranın ahalisi zalim kimselerdir.

### [Ankebut 29:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/29:33.md) — جَاءَتْ

وَلَمَّا أَنْ جَاءَتْ رُسُلُنَا لُوطًا سِيءَ بِهِمْ وَضَاقَ بِهِمْ ذَرْعًا وَقَالُوا لَا تَخَفْ وَلَا تَحْزَنْ إِنَّا مُنَجُّوكَ وَأَهْلَكَ إِلَّا امْرَأَتَكَ كَانَتْ مِنَ الْغَابِرِينَ

Meal (IK): Elçilerimiz Lut’a geldiklerinde, bu yüzden o tasalandı ve çok sıkıldı. Ona dediler ki: Korkma ve tasalanma. Doğrusu biz, seni ve geride kalacaklardan olan karının dışındaki aileni kurtaracağız.

### [Ankebut 29:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/29:39.md) — جَاءَهُمْ

وَقَارُونَ وَفِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَلَقَدْ جَاءَهُمْ مُوسَى بِالْبَيِّنَاتِ فَاسْتَكْبَرُوا فِي الْأَرْضِ وَمَا كَانُوا سَابِقِينَ

Meal (IK): Karun’u, Firavun’u ve Haman’ı da. Andolsun ki Musa, kendilerine apaçık burhanlar getirmiş de onlar yeryüzünde büyüklük taslamışlardı. Halbuki azabımızın önüne geçebilecek değillerdi.

### [Ankebut 29:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/29:53.md) — لَجَاءَهُمُ

وَيَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذَابِ وَلَوْلَا أَجَلٌ مُسَمًّى لَجَاءَهُمُ الْعَذَابُ وَلَيَأْتِيَنَّهُمْ بَغْتَةً وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ

Meal (IK): Senden azabı çarçabuk isterler. Eğer belirtilmiş bir süre olmasaydı, azab onlara hemen gelirdi. Ama farkına varmadan o, kendilerine ansızın gelecektir.

### [Ankebut 29:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/29:68.md) — جَاءَهُ

وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِالْحَقِّ لَمَّا جَاءَهُ أَلَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوًى لِلْكَافِرِينَ

Meal (IK): Allah’a karşı yalan düzenden veya hak kendisine gelmişken onu yalanlayandan daha zalim kim vardır? Kafirlere cehennemde barınacak yer mi yok?

### [Rum 30:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/30:9.md) — وَجَاءَتْهُمْ

أَوَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَانُوا أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَأَثَارُوا الْأَرْضَ وَعَمَرُوهَا أَكْثَرَ مِمَّا عَمَرُوهَا وَجَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا كَانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

Meal (IK): Onlar; yeryüzünde dolaşıp gezmezler mi ki, kendilerinden öncekilerin akıbetlerinin nasıl olduğunu görsünler. Onlat, kendilerinden daha kuvvetliydiler. Toprağı altüst etmişler ve onu kendilerinden daha çok imar etmişlerdi. Peygamberleri onlara nice açık deliller getirmişti. Demek Allah onlara zulmetmiyordu. Ama onlar kendilerine zulmediyorlardı.

### [Rum 30:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/30:47.md) — فَجَاءُوهُمْ

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ رُسُلًا إِلَى قَوْمِهِمْ فَجَاءُوهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَانْتَقَمْنَا مِنَ الَّذِينَ أَجْرَمُوا وَكَانَ حَقًّا عَلَيْنَا نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Andolsun ki; senden önce Biz, nice peygamberleri kendi kavimlerine göndermişizdir de onlara açık deliller getirmişlerdir. Ama Biz, suç işleyenlerden öç aldık. Çünkü mü’minlere yardım etmek üstümüze bir haktır.

### [Rum 30:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/30:58.md) — جِئْتَهُمْ

وَلَقَدْ ضَرَبْنَا لِلنَّاسِ فِي هَذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ وَلَئِنْ جِئْتَهُمْ بِآيَةٍ لَيَقُولَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا مُبْطِلُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; bu Kur’an’da insanlar için her türlü misali irad etmişizdir. Bununla beraber sen, onlara herhangi bir ayet getirmiş olsan küfredenler: Siz ancak batıl şeyler ortaya atanlarsınız, derler.

### [Ahzab 33:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/33:9.md) — جَاءَتْكُمْ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جَاءَتْكُمْ جُنُودٌ فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيحًا وَجُنُودًا لَمْ تَرَوْهَا وَكَانَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرًا

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’ın üzerinizdeki nimetini hatırlayın. Hani size ordular gelmişti de Biz, onların üzerine rüzgar ve sizin görmediğiniz ordular göndermiştik. Allah; yaptıklarınızı görendir.

### [Ahzab 33:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/33:10.md) — جَاءُوكُمْ

إِذْ جَاءُوكُمْ مِنْ فَوْقِكُمْ وَمِنْ أَسْفَلَ مِنْكُمْ وَإِذْ زَاغَتِ الْأَبْصَارُ وَبَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَنَاجِرَ وَتَظُنُّونَ بِاللَّهِ الظُّنُونَا

Meal (IK): Hani onlar size, hem üstünüzden hem de altınızdan gelmişlerdi. Ve hani gözler kaymış, yürekler ağızlara gelmişti ve siz Allah hakkında çeşitli zanlarda bulunuyordunuz.

### [Ahzab 33:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/33:19.md) — جَاءَ

أَشِحَّةً عَلَيْكُمْ فَإِذَا جَاءَ الْخَوْفُ رَأَيْتَهُمْ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ تَدُورُ أَعْيُنُهُمْ كَالَّذِي يُغْشَى عَلَيْهِ مِنَ الْمَوْتِ فَإِذَا ذَهَبَ الْخَوْفُ سَلَقُوكُمْ بِأَلْسِنَةٍ حِدَادٍ أَشِحَّةً عَلَى الْخَيْرِ أُولَئِكَ لَمْ يُؤْمِنُوا فَأَحْبَطَ اللَّهُ أَعْمَالَهُمْ وَكَانَ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا

Meal (IK): Size karşı cimridirler. Korku geldiği zaman, görürsün ki onlar üstüne ölüm baygınlığı çökmüş gibi gözleri dönerek sana bakarlar. Korku gidince de iyiliğinizi çekemeyerek, sivri dilleriyle sizi incitirler. İşte onlar, inanmamışlardır. Bunun için de Allah yaptıklarını boşa çıkarmıştır. Bu, Allah için pek kolaydır.

### [Sebe 34:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/34:32.md) — جَاءَكُمْ

قَالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا لِلَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا أَنَحْنُ صَدَدْنَاكُمْ عَنِ الْهُدَى بَعْدَ إِذْ جَاءَكُمْ بَلْ كُنْتُمْ مُجْرِمِينَ

Meal (IK): Büyüklük taslayanlar da güçsüz sayılanlara dediler ki: Size hidayet geldikten sonra biz mi sizi ondan alıkoyduk? Bilakis siz, suçlular idiniz.

### [Sebe 34:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/34:43.md) — جَاءَهُمْ

وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ قَالُوا مَا هَذَا إِلَّا رَجُلٌ يُرِيدُ أَنْ يَصُدَّكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُكُمْ وَقَالُوا مَا هَذَا إِلَّا إِفْكٌ مُفْتَرًى وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلْحَقِّ لَمَّا جَاءَهُمْ إِنْ هَذَا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Onlara apaçık ayetlerimiz okunduğu zaman dediler ki: Bu, ancak sizi atalarınızın ibadet etmekte olduğundan alıkoymak isteyen bir adamdır. Ve dediler ki: Bu da düpedüz bir uydurmadan başka bir şey değildir. Hak kendilerine geldiğinde hakkı inkar etmiş olanlar dediler ki: Bu, sadece apaçık bir büyüdür.

### [Sebe 34:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/34:49.md) — جَاءَ

قُلْ جَاءَ الْحَقُّ وَمَا يُبْدِئُ الْبَاطِلُ وَمَا يُعِيدُ

Meal (IK): De ki: Hak gelmiştir. Artık batıl, ne yeniden bir şey ortaya koyabilir, ne de geri getirebilir.

### [Fatır 35:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/35:25.md) — جَاءَتْهُمْ

وَإِنْ يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ جَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ وَبِالزُّبُرِ وَبِالْكِتَابِ الْمُنِيرِ

Meal (IK): Şayet seni yalanlıyorlarsa; onlardan öncekiler de yalanlamışlardı. Peygamberleri, onlara apaçık deliller, sahifeler ve aydınlatıcı kitablarla gelmişlerdi.

### [Fatır 35:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/35:37.md) — وَجَاءَكُمُ

وَهُمْ يَصْطَرِخُونَ فِيهَا رَبَّنَا أَخْرِجْنَا نَعْمَلْ صَالِحًا غَيْرَ الَّذِي كُنَّا نَعْمَلُ أَوَلَمْ نُعَمِّرْكُمْ مَا يَتَذَكَّرُ فِيهِ مَنْ تَذَكَّرَ وَجَاءَكُمُ النَّذِيرُ فَذُوقُوا فَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ نَصِيرٍ

Meal (IK): Onlar orada bağırışırlar; Rabbımız, bizi çıkar da yapageldiklerimizden farklı olarak salih amel işleyelim. Öğüt alacak kişinin öğüt alacağı kadar bir süre sizi yaşatmadık mı? Ve size uyarıcı da gelmişti. Öyleyse azabı tadın. Zalimler için hiç bir yardımcı yoktur.

### [Fatır 35:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/35:42.md) — جَاءَهُمْ

وَأَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ لَئِنْ جَاءَهُمْ نَذِيرٌ لَيَكُونُنَّ أَهْدَى مِنْ إِحْدَى الْأُمَمِ فَلَمَّا جَاءَهُمْ نَذِيرٌ مَا زَادَهُمْ إِلَّا نُفُورًا

Meal (IK): Var güçleriyle Allah’a yemin ettiler ki; kendilerine bir uyarıcı gelecek olursa; muhakkak ki, ümmetlerin herhangi birinden daha doğru yolda olacaklardır. Fakat kendilerine bir uyarıcı gelince; onların sadece nefretlerini artırdı.

### [Fatır 35:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/35:45.md) — جَاءَ

وَلَوْ يُؤَاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِمَا كَسَبُوا مَا تَرَكَ عَلَى ظَهْرِهَا مِنْ دَابَّةٍ وَلَكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِعِبَادِهِ بَصِيرًا

Meal (IK): Şayet Allah; insanları kazandıklarıyla muaheze etmiş olsaydı; onun üstünde hiç bir canlı bırakmazdı. Fakat onları belli bir süreye kadar te’hir eder. Süreleri geldiği zaman muhakkak ki Allah; kulları için Basir olandır.

### [Yasin 36:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/36:13.md) — جَاءَهَا

وَاضْرِبْ لَهُمْ مَثَلًا أَصْحَابَ الْقَرْيَةِ إِذْ جَاءَهَا الْمُرْسَلُونَ

Meal (IK): Onlara misal olarak şu kasaba halkını anlat: Hani oraya elçiler gelmişlerdi.

### [Yasin 36:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/36:20.md) — وَجَاءَ

وَجَاءَ مِنْ أَقْصَى الْمَدِينَةِ رَجُلٌ يَسْعَى قَالَ يَاقَوْمِ اتَّبِعُوا الْمُرْسَلِينَ

Meal (IK): Şehrin ötebaşından bir adam koşarak geldi ve şöyle dedi: Ey kavmim; gönderilmiş bulunan elçilere uyun.

### [Saffat 37:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/37:37.md) — جَاءَ

بَلْ جَاءَ بِالْحَقِّ وَصَدَّقَ الْمُرْسَلِينَ

Meal (IK): Hayır, O; hakkı getirmiş ve peygamberleri tasdik etmişti.

### [Saffat 37:84](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/ayet/37:84.md) — جَاءَ

إِذْ جَاءَ رَبَّهُ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ

Meal (IK): Çünkü Rabbına selim bir kalb ile gelmişti.

### Diğer ayetler (62)

- Sad: 38:4
- Zümer: 39:32 · 39:33 · 39:59 · 39:69 · 39:71 · 39:73
- Mü'min: 40:25 · 40:28 · 40:29 · 40:34 · 40:66 · 40:78 · 40:83
- Fussilet: 41:14 · 41:20 · 41:41
- Şura: 42:14
- Zuhruf: 43:24 · 43:29 · 43:30 · 43:38 · 43:47 · 43:53 · 43:63 · 43:78
- Duhan: 44:13 · 44:17
- Casiye: 45:17
- Ahkaf: 46:7 · 46:22
- Muhammed: 47:18
- Hucurat: 49:6
- Kaf: 50:2 · 50:5 · 50:19 · 50:21 · 50:33
- Zariyat: 51:26
- Necm: 53:23
- Kamer: 54:4 · 54:41
- Hadid: 57:14
- Mücadele: 58:8
- Haşr: 59:10
- Mümtehine: 60:1 · 60:10 · 60:12
- Saff: 61:6
- Münafikun: 63:1 · 63:11
- Mülk: 67:9
- Hakka: 69:9
- Nuh: 71:4
- Naziat: 79:34
- Abese: 80:2 · 80:8 · 80:33
- Fecr: 89:22 · 89:23
- Beyyine: 98:4
- Nasr: 110:1

## Sözlükler (12)

### ★ Akevler Sözlüğü

Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir. Sonra cihetsiz olarak gelmek anlamına gelmiştir.
Suyun toplandığı çukur demektir. Gelmek anlamındadır. “Etve” kanaldan gelen sudur. Bir yönden gelmesi kastedilirse “eta” kullanılır, yönü belirsizse “cae” ile anlatılır.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

لَّفيف من الجيم
ج و و، ج و ي، ج أ و، ج أ ج أ، ج ي أ، و ج ي، و ي ج، و ج ج، أ ج ج، ج أ ج مستعملات
جو:
الجوُّ الهواءُ، وكانت اليمامةُ تسمَّى جواً. قال:
أخلق الدَّهرُ بجوٍّ طَلَلا
والجوُّ: كل ما اطمأن من الأرض. والجُوةُ في السِّقاء. يُقال: جويت السِّقاء، أي: رقعته.
والجِواء: موضع.
والجواء: فرجةٌ بين محلة القوم وسط البيوت، تقول: نزلنا في جِواء بني فلان.
والجِواءُ: خياطةُ حياةِ النّاقة.
جوى:
الجَوَى: مقصور: كل داءٍ يأخذُ في الباطن. لا يستمرأ معه الطعام.
يقال: رجلٌ جوٍ، وامرأة جَويةٌ، مخفّفة.
واستجوينا الطَّعام، واجتويناه، وصار الاجتواء أيضاً لما يكره ويبغض.
والجوي: المُنتِن فوق نتنِ الأجن، قال زهير:
نَسَأتَ بنِيئها وجَويتً عنها		وعندي لو أردت لها دواءُ
جأي:
الجًؤوةُ بوزن الجُعوة: السَّير الذي يُخاط به، والجُؤوة: لونُ الأجأى. وهو سوادٌ.
وجي:
يقال: وجِيتَ الدّابة وهي توجى وجىً، بلا همز مقصور، من الوجى وهو الخَفا.
وإنه ليتوجَّى في مشيته فهو وجٍ. قال رؤبة:
به الرَّذليا من وجٍ ومُسقطِ
والإيجاءُ: أن تزجُرَ الرجُل عن الأمر، تقول: أوجيته فرجع. والإيجاءُ: أن يسأل فلا يُعطي السائل شيئاً، ويقال ربيعة بن مقروم:
أوجيته عني فأبصر قـصـده		وكويتهُ فوق النّواظرِ من علِ
وبج:
الويجُ: خشبةُ الفدان بلغة عُمان.
وجّ:
الوَجُّ: عِيدانٌ يتداوى بها.
ووجٌ: موضع باليمامة. يقال: وادٍ بالطائف.
أجّ:
أجتِ النّار تؤجُّ أجيجاً وأججتها تأجيجاً.
وائتجّ الحرّ: اشتدت أجه الصّيف.
والأجاجُ: الماء المرّ الملح، قال الله تعالى: "وهذا ملحٌ أجاج" وهو الشديدُ الملوحة والمرارة، مثل ماء البحر.
ويأجوج ومأجوج، يقرأ بالهمز وبغير الهمز، ومن لم يهمز قال هو مأخوذ من يجّ ومجّ على بناء فاعول.
جأجأ:
الجأجأة: من قولك للبعير: جىء جىء ليشرب ويقال: جأجأت به. ويقال: ورد رجلٌ من العراق على قومه بإبله. فشكوا قلّة مائهم، فطلب إليهم أن يشره بإبله فيسقيها سقيةً، فقالوا: على ألا تُجاجئ بها فتنهك ماءنا، قال: هو ذاك، فأوردها وجعل نرجو بها وهم لا يفطنون، فقال:
يا ربَّ مرجـلٍ مُـلـهـوجِ
حُشّ بشيءٍ من ضرام العرفجِ
أنزلته للقومِ لـمـا ينـضـجِ
فجعل يُجأجئ وهم لا يفطنون.
والجؤجؤ: عظامٌ صدر الطائر. وصدر السَّفينة جُؤجُؤُها، والجميع الجآجئ.

##### Türkçe

**الجيم**’den **لَّفيف**

**ج و و**، **ج و ي**، **ج أ و**، **ج أ ج أ**، **ج ي أ**، **و ج ي**، **و ي ج**، **و ج ج**، **أ ج ج**، **ج أ ج** kullanımdadır.

**جو**:
**الجوُّ** havadır; ve **اليمامةُ**’ya **جواً** denilirdi. Dedi ki:
أخلق الدَّهرُ بجوٍّ طَلَلا
Ve **الجوُّ**: yerden alçalıp çukurlaşmış olan her şeydir. Ve **الجُوةُ** kırbada (tulumda)dır. Denilir: **جويت السِّقاء**, yani: onu yamadım.
Ve **الجِواء**: bir yerdir.
Ve **الجواء**: kavmin mahallesi arasında, evlerin ortasında bir aralıktır; dersin ki: **نزلنا في جِواء بني فلان**.
Ve **الجِواءُ**: dişi devenin **حياة**’sının dikilmesidir.

**جوى**:
**الجَوَى**: maksûr: içte tutan her hastalık. Onunla beraber yemek hazmedilmez.
Denilir: **رجلٌ جوٍ** ve **امرأة جَويةٌ**; hafifletilmiş.
Ve **استجوينا الطَّعام** ve **اجتويناه**; ve **الاجتواء** da hoşlanılmayan ve buğzedilen şey için oldu.
Ve **الجوي**: ekşimişin pisliğinin üstünde, daha pis olan; Züheyr dedi ki:
نَسَأتَ بنِيئها وجَويتً عنها		وعندي لو أردت لها دواءُ

**جأي**:
**الجًؤوةُ** **الجُعوة** vezninde: onunla dikilen kayış; ve **الجُؤوة**: **الأجأى**’nın rengidir. O, bir siyahlıktır.

**وجي**:
Denilir: **وجِيتَ** binek hayvanı; o **توجى** **وجىً**; hemzesiz, maksûr; **الوجى**’dan, o da gizlilik/örtülülüktür.
Ve o, yürüyüşünde mutlaka **يتوجَّى** eder; o hâlde o **وجٍ**’dir. Rü’be dedi ki:
به الرَّذليا من وجٍ ومُسقطِ
Ve **الإيجاءُ**: erkeği işten azarlayıp men etmen; dersin: **أوجيته** de geri döndü. Ve **الإيجاءُ**: istemesi ve isteyene hiçbir şey vermemesidir; ve Rabî‘a b. Mukarrim hakkında denilir:
أوجيته عني فأبصر قـصـده		وكويتهُ فوق النّواظرِ من علِ

**وبج**:
**الويجُ**: Umân diliyle sabanın tahtasıdır.

**وجّ**:
**الوَجُّ**: onunla tedavi olunan çubuklardır.
Ve **وجٌ**: Yemâme’de bir yerdir. Denilir: Tâif’te bir vadi.

**أجّ**:
**أجتِ النّار**; **تؤجُّ** **أجيجاً**; ve onu **أججتها** **تأجيجاً**.
Ve **وائتجّ الحرّ**: yazın **أجه**’si şiddetlendi.
Ve **الأجاجُ**: acı tuzlu su; Allah Teâlâ dedi ki: "وهذا ملحٌ أجاج" ve o, deniz suyu gibi, şiddetli tuzluluk ve acılıktır.
Ve **يأجوج** ve **مأجوج**; hemzeyle ve hemzesiz okunur; hemzelemeyen dedi ki: o, **يجّ** ve **مجّ**’den **فاعول** binası üzere alınmıştır.

**جأجأ**:
**الجأجأة**: deveye içsin diye söylediğin sözden: **جىء جىء**; ve denilir: **جأجأت به**. Ve denilir: Irak’tan bir adam develeriyle kavmine geldi. Sularının azlığından şikâyet ettiler; onlardan, develeriyle suya girip onları bir içiriş içirmesini istediler; dediler ki: suyumuzu tüketip bitirecek şekilde onunla **تُجاجئ** etmemen şartıyla. Dedi ki: işte o; onları suya getirdi ve onlarla **نرجو** etmeye başladı, onlar fark etmiyorlardı; dedi ki:
يا ربَّ مرجـلٍ مُـلـهـوجِ
حُشّ بشيءٍ من ضرام العرفجِ
أنزلته للقومِ لـمـا ينـضـجِ
Derken o **يُجأجئ** ediyordu, onlar fark etmiyorlardı.
Ve **الجؤجؤ**: kuşun göğsünün kemikleridir. Ve geminin baş tarafı onun **جُؤجُؤُها**’dır; çoğulu **الجآجئ**’dir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

المجيء: الإتيان. يقال جاء يجيء جَيْئة، وهو من بِناء المرَّة الواحدة إلاّ أنه وضع موضع المصدر مثل الرجفة والرحمة، والاسم الجِيئة على فِعْلَةٍ بكسر الجيم. وتقول: جئت مجيئاً حسناً، وهو شاذ. وأجأْتُه، أي جئت به، وجايأني على فاعلني فجئته أجيئه، أي غالبني بكثرة المجيء فغلبته. وتقول: الحمد لله الذي جاء بك، أي الحمد لله إذ جئت، ولا تقل: الحمد لله الذي جئت. وأجأْته إلى كذا بمعنى ألجأته واضطررته إليه. قال زهير بن أبي سُلْمى:
وجارٍ سار معتمداً إليكمأجاءَتْه المخافَةُ والرجاءُ

##### Türkçe

**المجيء**: gelme, geliş; gelme (fiili).

Denilir: **جاء** **يجيء** **جَيْئة**; bu, tek seferlik yapıdandır; ancak **الرجفة** ve **الرحمة** gibi mastarın yerine konulmuştur. İsim **الجِيئة** ise, **فِعْلَةٍ** vezni üzerinedir; **الجيم**’in kesresiyle.

Ve dersin: **جئت** **مجيئاً** **حسناً**; bu şâzdır.

Ve **أجأْتُه**: yani onu getirdim.

Ve **جايأني** **على فاعلني**; bunun üzerine **فجئته** **أجيئه**: yani gelmenin çokluğu ile benimle galiplik yarışına girdi de ben ona galip geldim.

Ve dersin: Allah’a hamd olsun ki seni getirdi; yani Allah’a hamd olsun, zira geldin; ve “Allah’a hamd olsun ki geldim” deme.

Ve **أجأْته** **إلى كذا**: onu buna ilcâ ettim ve onu buna mecbur ettim mânâsındadır.

Züheyr b. Ebî **سُلْمى** dedi ki:
وجارٍ سار معتمداً إليكمأجاءَتْه المخافَةُ والرجاءُ

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب اللفيف من حرف الجيم
جو ، جوى ، جأى ، أجا ، جئو ، جيأ ، جا ، أج ، وجأ ، وج ، جأجأ ، أوجى ، جيا ، يأجج ، جأج ، يأجوج ، ويج .
جو : قال الليث : الجَوُّ الهواء ، وكانت اليمامَةُ تُسَمَّى جَوّاً ، وأنشد .
أخْلَقَ الدّهْرُ بِجَوّ طَلَلاَ
قلت : الجَوُّ ما اتّسع من الأرض واطمأَنَّ وبرز ، وفي بلاد العرب أَجوِيَةٌ كثيرة يُعرف كل جو منها بما نُسِبَ إليه ؛ فمنها جوُّ غِطْرِيف وهو فيما بين السِّتار وبين الجماجم ، ومنها جوّ الخُزَامى ، ومنها جوّ الإحساء ، ومنها جوّ اليمامة ، وقال طرفة :
خَلاَ لَكِ الجَوُّ فبيضي واصْفِرِي
ويقال : هذا جوٌّ مُكْلِىءٌ ، أي كَثير الْكَلأ ، وهذا جوٌّ مُمْرِعٌ . وجوُّ السماء : الهواءُ بين السماء والأرض .
قال الله : ( إِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّرَاتٍ فِى جَوِّ السَّمَآءِ ) ( النحل : 79 ) .
ودَخَلتُ مع أعرابي دَخْلاً بالخَلصاءِ ، فلما انتهينا إلى الماء قال : هذا جوٌّ من الماء لا يوقف على أقصاه .
وقال ابن الأعرابي : الْجَوُّ الآخرَة .
وقال الليث : الْجِوَاء مَوضع . قال : والفُرْجَةُ التي بين مَحَلَّةِ القوم وسْط البيوت تُسَمَّى جِوَاءً ، يقال : نَزَلْنا في جِوَاءِ بَني فلان قلت : الجِوَاء جمع الجَوّ ، ومنه قول زهير :
عَفَا مِنْ آلِ فاطِمَةَ الجِوَاءُ
ويقال : أراد بالجِوَاءِ موضعاً بعينه .
وقول الليث : الجِوَاءُ الفُرْجةُ وسْط البيوت لا أعرفه ، ويُجمع الجوُّ جواءً وهو عندي تصحيف وصوابه الحِواء وجمعه أحوية وقد يجمع الجوُّ جِواءً ، ومنه قوله :
أيا أُمَّ عَمْرٍ و من يَكن عَقْرُ داره
جِواءَ عَدِيَ يأكل الحشرات
البيت يُروى للنابغة ولأوس بن حجر .
ورُوِي عن سَلمان ، أنه قال : لكل أمرىء جَوّانيّاً وبَرّانيّاً ، فمن أصْلَحَ جوّانيَّهُ أصلَحَ
اللَّهُ بَرّانيَّة ، ومَنْ أفْسد جوّانيّه أفسد الله بِرانيَّة .
قال شمر ، قال بَعْضهم : عَنَى بِجَوّانِيِّه سِرَّه ، وبِبَرّانيِّة عَلاَنِيَّه .
قال : وجوُّ كل شيء بَطْنُه وداخِله ، وهو الجَوّه بالهاء أيضاً ؛ وأنشد قوله :
يَجْرِي بِجَوّتِهِ مَوْجُ الْفُرَاتِ كأَن
ضَاحِ الخُزَاعِيِّ جازَت رَنْقَه الرِّيحُ
قال : جَوّتُه : بَطنُ ذلك الموضع .
وقال آخر :
لَيست تَرَى حولها شخصاً وَراكبُها
نَشْوانُ في جَوّةِ الْباغُوتِ مَخمورُ
قال شمر ، قال ابن الأعرابيّ : الْباغُوت مَوْضع ، وجوَّتُه : دَاخِلُه ، وقال قَتَادة في قول الله : ( فِى جَوِّ السَّمَآءِ ) ( النحل : 79 ) في كَبِدِ السماء ، ويقال كُبَيداء السماء .
جوى : قال الليث : الجَوَى مقصور ، كلُّ داءٍ يَأْخُذُ في الباطن لا يُستَمرَأَ معه الطعام . يقال : رَجلٌ جَوٍ ، وَامرأةٌ جَوِيَةٌ كما ترى ، وَاستَجْوَينا الطّعامَ واجتَوَينَاه ، وصار الاجتواء أيضاً لما يُكرَهُ ويُبْغَض .
وفي الحديث : ( أنَّ وَفْدَ عُرْينَة قَدِمُوا المدينة فاجتَوَوْها ) .
قال أبو عُبيد : قال أبو زيد : ( اجَتَويت البلاد إذا كَرِهْتها ، وَإن كانت مُوافِقَةً لك في بَدَنك ، واسْتَوْبَلَتها إذا لم تُوَافِقك في بدنك وإن كنتَ مُحِبّاً لها .
قلت : قال أبو زيد في ( نوادره ) : الاجتِوَاء النزاعُ إلى الوَطن ، وكراهَةُ المكان الذي أنت به وإن كنتَ في نِعمة .
قال : وإن لم تكُن نازِعاً إلى وَطنك فأَنت مُجتوٍ أيضاً .
قال أبو زيد : وقد يكونُ الاجتَوَاءُ أيضاً ألا تَسْتمرىءَ الطعامَ بالأرض ولا الشَّراب ، غير أنك إذا أحبَبْتَ المقامَ بها ولم يُوافِقك طعامُها ولا شَرابُها ، فأَنتَ مُسْتوبِل ، ولستَ بمجتَوٍ .
قلت : جعل أبو زيد الاجتَوَاء على وَجْهين .
وقال ابن بُزرْج : يقال للذي يجتَوِي الْبَلَد : به اجتِوَاء ، وجوًى مَنْقوص ، وَجِيةٌ .
قال : وحَقَّرُوا الجِيَةَ جُيَيَّة .
حدَّثنا السعديُّ عن الرماديّ عن يزيد بن هارون عن العوام بن حَوْشَبِ ، عن جَبَلةً بن صُحَيْم ، عن مُؤثر بن عفازة عن عبد الله ، قال :
( لما كانت ليلة أسري برسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) لقي إبراهيم وموسى وعيسى ، فتذاكروا الساعة ، ورَدّوا الحديث إلى عيسى فذكر الدَّجال وقتلَهُ إياه ، وخروج يأجُوج ومأجُوج ، وإفسادهم الأرض ، ودعاءه عليهم فيموتون ، وتَجوى الأرضُ من
ريحهم ) . ثم ذكر الحديث بطوله :
قال أبو عُبيد : قولُه تجتَبىء الأرضُ منهم ، أي تُنِتن ، وهو جَوٍ من أي مُنْتِن ؛ وأنشد :
ثمَّ كان المِزاجُ ماءَ سحاب
لا جَوٍ آجنٌ ولا مطروقٌ
قال : الجَوِي المنْتنُ المتغيّر . وقال :
بَسَأْتَ بَنِيهَا ؛ وجَوِيتَ عنها
وعندي لو أرَدْتَ لها دواء
جويت عنها : أي لم تُوافقك فكرهتها .
أبو عبيد : الْجَوى الْهَوى الباطِن .
وقال ابن السِّكِّيت : رَجُلٌ جَوِي الجَوْف : وامْرَأَةٌ جَوِيَة ، أيْ دَوِي الْجَوف .
أبو عُبيد ، عن أبي زيد : جَوِيَتْ نفْسِي جَوًى ، إذا لم توافِقك البِلاد .
قال ، وقال أبو عمرو : الْجِواءُ الواسعُ من الأوْدِية ، وأنشد :
يمْعَسُ بالماءِ الْجِوَاءُ مَعْساً
جأى : قال الليث : الجُؤْوَةُ بوزن الجُعْوَة : لَوْنُ الأجْأَى ، وهو سوادٌ في غُبْرَةٍ وحُمْرَة .
أبو عُبيد عن الأصمعيّ : يقال : كَتِيبَةٌ جَأْوَاءُ إذا كانت عليتها صَدَأُ الحديد . قال : وإذا خَالَطَ كُمْتَةَ البعيرِ مثلُ صَدَأ الحديد ، فهو الجُؤْوَة ، وبَعيرٌ أَجأَى .
قال ، وقال الأُمويّ : الجُوَّةُ غير مهموز : الرُّقعة في السِّقاء .
يقال : جَوَّيتُ السِّقَاءَ : رَقَعْتُه .
وقال شمِر : هي الجُؤْوَةُ ، تَقديرُ الجُعْوَة .
يقال : مِقَاءٌ مُجْئِيٌّ ، وهو أنْ يُقَابِلَ بين الرُّقعتين على الوَهْيِ من ظَاهرٍ وباطن .
قال شمر : وكلّ شيءٍ غَطَّيتَه أو كَتَمْته ، فقد جَأَيتَه .
قال : وقال أبو زيد : جَأَيت سِرَّه كَتَمته ، وما يَجأَى سِقاءُك شَيْئاً ، أي لا يَحبِس الماء ، وما يَجأَى الرَّاعي غَنَمه ، إذا لم يَحفَظها .
ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ ، يقال : فلان أحْمَق ما يَجأَى مَرْغَه ، أي لا يَسْتُر لُعَابَه .
قال : وجأَى ، إذا مَنَعَ .
وقال شِمر : جَيَّأْتُ الْقِرْبةَ خِطتُها . وأنشد :
تخَرّقَ ثَفْرُها أيام خُلَّتْ
على عَجَلٍ فَجِيبَ بها أَدِيمُ
فَجيَّأَها النساءُ فخان منها
كَبَعْثَاةٌ ورَادِعَةٌ رَدُومُ
أبو عُبيد ، عن الأصمعيّ ، والفراء : الْجِئَاوَةُ مثل فِعالة : الشيءُ الذي يوضع عليه القِدْرُ إن كان جِلداً ، أو خَصَفَةً أو غيرها .
قال ، وقال الأحمر : هي الْجِئَاءُ ، والجِواءُ أيضاً .
وفي حديث عليّ : ( لأنْ أَطَّلِيَ بجِواءِ جِلْدٍ أحَبّ إليّ من أن أطَّلِيَ بزعْفَران ) .
قال : وجمْع الجِئَاء أَجِئيَة ، وجمع الجِوَاءَ أَجْوِية .
وقال شمر : قال الفراء : جأَوْتُ البُرْمَةَ إذا رَقعتها ، وكذلك النّعل ، وقد جأَى على الشيء إذا عَضَّ عليه .
أبو عدنان ، عن أبي عُبيدة : أَجِيءْ هذا ، أي غَطّه .
قال لبيد :
حَوَاسِرُ لا يُجِئنَ عَلَى الْجِذَام
أي لا يَسْتُرْنَ . ويقال : أحيءْ عليك ثَوْبك .
ابن السّكّيت : امرأَةٌ مُجَيَّأَةٌ ، إذا أُفضِيَتْ ، فإذا جُومعَتْ أَحْدَثت ، ورجل مُجَيَّأ ، إذا جامعَ سلح .
وقال الفرّاء في قول الله : ( فَأَجَآءَهَا الْمَخَاضُ إِلَى جِذْعِ النَّخْلَةِ ) ( مريم : 23 ) هو من جِئْتُ ، كما تقول : فجاءَ بها المخاض ، فلمَّا أُلقِيَت الباءُ جُعل في الفعل ألف ، كما تقول : آتَيْتُكَ زَيْداً ، تريد أتَيْتُكَ بزيْد .
ومن أمثال العرب : شَرٌّ ما أجَاءك في مُخَّةِ عُرْقوب ، ومنهم من يقول : شَرٌّ ما ألجَأَك . والمعنى واحد .
وتميم تقول : شَرٌّ ما أشاءَك ، وأنشد غيره :
وشَدَدْنَا شَدَّةً صادقَة
فأجاءَتْكم إلى سَفْحِ الجبل
وقال زهير :
وجارٍ سارَ مُعْتمداً إلينا
أجاءَتْهُ المخافةُ والرّجاءُ
أي ألجأتْه معنى قوله : إلى مُخَّةِ عُرقوب ، أن العرقوبَ لا مُخَّ فيه ، فلا يحتاجُ إليه إلا من لا يقدر على شيء .
قال أبو عبيد : ويُضرَبُ هذا لكلِّ مضطر إلى ما لا خير فيه ولا يَسُدُّ مَسَدّاً .
ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ ، قال : جَايأَني الرجلُ من قُرْب ، أي قابلني ، ومَرّ بي مُجَايأَةً أي مُقَابَلة .
قلت : هو من جِئْتُهُ مَجيئاً ومَجِيئةً ، فأَنَا جاءٍ وجِيءَ به يُجاء به ، فهو مَجِيءٌ به .
أجأ : قال الليث : أَجَأٌ وسَلْمَى جَبَلا طيِّء ، وإذا نُسب إلى أجأ قلت : هؤلاء أَجِئيُّون بوزن أجَعِيُّون .
وقال ابن الأعرابيّ : أَجَأَ ، إذا قَرَّ .
جأي : قال الليث : جِئاوَة اسمُ حَيَ من قيس ، قد دَرَجُوا ولا يُعْرفون .
جيأ : والجَيْأة : مُجْتمَعُ ماءٍ في هَبْطةٍ حَوالي الحصون .
أبو عُبيد ، عن الكسائيّ ، وأبي عُبَيدة ، والأمويّ : الجَيْأة الموضعُ الذي يجتمع فيه الماء .
شمر ، عن أبي زيد : الجَيْأَةُ الحُفْرَةُ العظيمة ، يجتمع فيها ماء المطر ، ويَشْرَعُ
الناسُ فيه حُشُوشَهُم .
قال الكميت :
ضفادعُ جَيْأَةٍ حَسِبَتْ أَضَاةً
مُنَضِّبَةً ستَمْنَعُهَا وطيناً
وقال الفرّاء : جاء فلانُ جَيْأَةً . قال : وأما الجِيَّةُ بغير همز ، فهو الذي يَسيل إليه المياه .
وقال الهُذَليّ :
من فوقه شَعَفٌ قُرٌّ وأسْفَلُه
جِيءٌّ تَنَطَّقَ بالظَّيَّانِ والعُتُمِ
وقال شمر : يقال له جِيَّةٌ وجَيأَةٌ ، وكلٌّ من كلام العرب .
وفي ( نوادر الأعراب ) يقال : قِيّةٌ من ماء ، وجِيّةٌ من ماء ، أي ماءٌ ناقعٌ خَبيث ، إمَّا مِلْحٌ ، وإما مَخْلوط بِبَول .
وقال الليث : الجائية ما اجتمعَ في الخُراجِ من المِدَّة والقَيْح ، يقال : جاءَتْ جائيَةُ الجِرَاح .
وفي حديث : يَأْجوجَ ومأجُوج ( فَتَجْوَى منهم الأرض ) قال أبو عُبيد : أيّ تُنْتِنُ ، وأنشد :
ثمّ كانَ المِزَاجُ ماءً سحابٍ
لا جَوٍ آجِنٌ ولا مطرُوقُ
قال : والجَوِي المُنْتِن ، والأجِنُ دونَه في التَّغيُّر .
أجج : ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : أَجَّ في سيره ، يَؤُجُّ أَجّاً ، إذا أسرع وهَرْوَل ، وأنشد :
يؤُجُّ كما أجَّ الظَّليمُ المُنَفَّرُ
وقال الليث : أجَّت النارُ تَؤُجُّ أَجيجاً ، وأجَّجْتها تأجِيجاً ، وائتجَّ الحَرُّ ائتجاجاً . والأُجَاجُ : شِدَّةُ الحَرّ .
قال رؤبة :
وحَرَّقَ الحَرُّ أجاجاً شاعلاً
قال : والأُجاجُ الماءُ المُرَّ المِلْح ، قال الله تعالى : ( وَهَاذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ ) ( الفرقان : 53 ) وهو الشديدُ الملوحة والمرارةَ ، مثل ماء البحر .
ويقال : جاءت أجَّةُ الصَّيف .
أبو عُبيد : الائتجاج : شدّة الحَرّ .
قال ذو الرمة :
بِأجةٍ نَشَّ عنها الماءُ والرُّطَبُ
يأجوج : قال أبو إسحاق في ( يأجوج ، ومأجوج ) : هما قبيلان من خَلق الله ، جاءت القراءةُ فيهما بهمزٍ وبغير همز .
قال : وجاء في الحديث : ( أنَّ الخلقْ من الناس عشرة أجزاء ، تِسْعة منها يأجُوج ومأجُوج ) قال : وهما اسمان أعْجَميان واشتقاق مثلهما من كلام العرب يخرج من أَجَّتِ النار ، ومن الماءِ الأُجاج ، وهو الشّديد الملوحة والمرارة ، مثل ماء البحر ، المُحْرِق من مُلوحته ، ويكون التقدير في يأجوج يَفْعُول ، وفي مأجوج
مفعول .
قال : ويجوز أن يكون يَأْجوج فاعُولاً ، وكذلك مأجوج .
قال : وهذا لو كان الاسمان عَرَبِيَّين لكان هذا اشتقاقُهما ، فأما الأعجميَّة فلا تُشْتَقُّ من العربية .
عمرو عن أبيه : أَجَّجَ ، إذا حمل على العدوّ ، وجَأَجَ ، إذا وقف جُنْباً .
ويج : قال الليث : الوَيْجُ خَشبةُ الفَدَّان بلُغةِ عُمَان .
وجأ : في الحديث المرفوع : ( من استطاع منكم الباءَة فَليَتَزَوَّج ، ومنْ لم يستطِعْ فعليه بالصَّوْم فإنه له وِجاء ) .
وقال أبو عُبيد : قال أبو زيد يقال للفحل إذَا رُضَّت أُنثيَاه : قد وُجِيءَ وِجاءً ممدود ، فهو مَوجوءٌ ، وقد وَجَأتُه ، فأراد أنَّه يَقْطَعُ النِّكاح لأنَّ المَوْجوءَ لا يَضْرِب .
وقال الليث : الوَجْءُ باليد ، والسِّكين . يقال : أَجَأتُه أَجَؤُهُ وَجْأْ مقصور .
وجا : وأما الوَجا فهو شدَّة الحَفَا . يقال : وَجِيَت الدّابةُ تَوْجَى ، وَجاً ، مقصور ، وإنّهُ لَيَتَوَجَّى في مِشْيته ، وهو وَجٍ .
وقال ابن السكِّيت : أَنْ يشتكِي البعيرُ باطنَ خفِّه ، والفرسُ باطن حافرِه .
قال : وقال أبو عُبيدة : الوَجَا : قبل الحَفا ، والحفا قبل النَّقَب .
ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : الوَجِئَة البقَرة .
ابن نَجدة ، عن أبي زيد : الوَجِيءُ : الخَصِيّ .
سَلَمةُ عن الفرّاء : يقال وَجَأْتَه وَوَجَيْتُه وِجاءً .
قال : والوِجاءُ في غيرِ هذا وِعاءٌ يُعمَلُ من جران الإبل ، تَجعلُ فيه المرأةُ غِسْلَتَها ، وقُماشَها ، وجمعه أَوجيَة .
عمرو عن أبيه : جاءَ فلانٌ مْوجًى ، أي مرْدُوداً عن حاجَته وقد أوْجَيْتُه .
وقال الليث : الإيجاءُ أنْ تَزْجرَ الرجلَ عن الأمر ، تقول : أوْجَيتُه فَرَجع .
قال : والإيجاءُ إن يَسأَلَ فلا يُعْطِي السائِلَ شَيئاً .
وقال رَبيعةُ بنُ مَقروم :
أَوْجَيْتُه عَنِّي فأَبْصَر قَصْدَه
وكَوَيتُهُ فَوقَ النَّواظِر مِنْ عَلِ
وقال :
فإنْ تَكُ لا تَصيدُ اليوم شيئاً
فآب قميصُها أوجى وخابا
أبو عُبيد ، عن الكسائيّ : أوْجيتُه أعطيتُه .
قال شمِر : لا أعْرِفه بهذا المعنى ، وأوْجيتُه : رَدَدتُه .
وقال غيره : حَفَر فَأَوْجَى ، إذا انتَهى إلى صَلابَة ولم يُنْبِط . قال : وأوْجى الصَّائِدُ إذَا أخْفَقَ ولم يَصِدْ ، وأوْجأَتِ الكَرِبَّةُ
وأوْجتْ ، إذا لم يَكُن فيها مَاء ، وكذلك الصَّائد .
وأتينَاه فَوَجيْناه ، أي وَجَدْناه وَجِيئاً لا خَيرَ عنده .
ويقال : أوْجَتْ نفسه عن كذا ، أي أضْرَبت وانتزعتْ ، فهي مُوجِيَة ، وأوْجَيْتُ عنكم ظُلْمَ فُلان ، أي دَفَعتُه . وأنشد :
كأَنَّ أبي أوْصَى بِكم أن أضُمَّكم
إليَّ وأَوجِي عَنْكُمُ كلَّ ظَالِم
ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : أوْجَى ، إذا صَرَفَ صَدِيقَه بغير قَضاءٍ حاجتِه ، وأوْجَى أيضاً باعَ الأوْجِيَة ، واحدها وِجاء ، وهي العُكُومُ الصِّغار ، واحدها عِكْم . وأنشد :
كَفَّاكَ غَيثَانِ عَليهم جُودَانْ
تُوجَى الأكُفُّ وهما يَزيدان
قال : تُوجِي تَنقطع . ويقال : ماءٌ يُوجِي ، أي يَنقطع .
ويقال : رَمى الصَّيَد فَأَوْجَى ، وسَأَلَ حَاجَةً فَأَوْجَى ، أي أخْفَق .
ابن السكيت : الوَجِيَئةُ ، التَّمْر ، يُدَقُّ حتى يَخْرُجَ نَواه ، ثم يُبَلُّ بلَبَنٍ أو سَمْن حَتَّى يَتَّدِنَ ، أي يَبْتَلَّ ويَلزمَ بعضُه بعضاً فيؤكل .
ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : الوَجِيئَةُ التَّمْر ، يُوجَأُ ثمَّ يؤكلُ باللَّبن .
وجج : رُوي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( إنّ آخِر وطأةٍ لله بِوَجّ ) . وَجّ ، هو الطائف .
وأراد بالوطْأَةِ الغَزَاةَ ها هنا ، وكانت غَزْوَة الطَّائف آخر غزواتِ رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) واسمُها وَجّ .
وقال الليث : الوَجُّ عِيدانٌ يُتَدَاوَى بها . قلت : ما أراهُ عربياً مَحْضاً .
وروى أبو العباس ، عن ابن الأعرابي ، قال : الْوَجُّ السُّرْعة والوُجُجُ : النعام السريعة العدو . وقال طرفة :
ورِثَتْ في قيسَ مَلْقَى نُمْرُقٍ
ومَشَتْ بين الحشايا مَشْيَ وَجْ
قيل : الوَجُّ السرعة ، وقيل : الوَجُّ : القُطَا .
جأجأ : عمرو ، عن أبيه ، قال : الجَأجأُ الهزيمة ، قال : وتجأجأتُ عنه ، أي هِبتُه ، فلان لا يتجأجأُ عن فلان ؛ أي هو جَرِيء عليه .
أبو عبيدٍ ، عن الأمويّ : جأجأتُ بالإبل ، إذا دَعَوْتها إلى الشُّرب ، وهَأهأتُ بها للعَلَفِ ، والاسم منه الجِيءُ والهِيءُ . وقال مُعَاذ الهرّاء :
وما كان عَلَى الجِيءُ
ولا الهِيءِ امْتِداحِيكا
وقال :
ذكّرها الوِرْدَ بقولِ جِيجا
فأقبلتْ أعناقُها الفَرُّوجا
يعني فروج الحوض .
الليث ، تجأجأتُ أي كَفَفْتُ وانتهيت ،
وأنشد :
سَأنزِعُ منكَ عِرْسَ أبيك إني
رأيتُكَ لا تَجَأجأُ عن حِمَاها
جي : اسم مدينة أصْبَهان ، وكان ذو الرمة وَرَدَها ، فقال :
نَظَرتُ ورائي نَظرَةَ الشَّوق بعدما
بَدَا الجَوُّ من جَيَ لنا والدَّسَاكِرُ
قال :
جؤجؤ : عظامُ صَدْرِ الطائر ، والجُؤْجُؤْ : صَدْرُ السَّفينة ، والجميع الجآجِيء .
وقال أبو زيد يقال : جايأتُ ، إذا وَافَقَتَ مجيئه ، ويقال لو قدْ جاوزْتَ هذا المكانَ لجايأتَ الْغَيْثَ مُجَايأةً وجِيَاءً ، أي وَافَقْتَه .
وقال الأصمعِيّ : يَأجِجُ مهموزٌ ، مكانٌ من مَكَّةَ على ثمانية أمْيال ، وكان من مَنَازل عبد الله بن الزبير ، فلما قَتَلَه الحجاج أنزَله الْمُجَذَّمين ، ففيها المجذَّمُون قد رأيْتُهُم وإيَّاها ، أرادَ الشَّماخ بقوله :
كأَنِّي كَسَوْتُ الرَّحْلَ أحقَبَ قَارحاً
من اللآءَ ما بين الجنابِ فَيَأحِجِ
جاج : ثعلب ، عن ابن الأعرابي : الجاجةُ : جمعها جاج ، وهي خَرَزَةٌ لا تُساوِي فَلْساً ، وقال غيره : يقال : ما رَأَيْتُ عليها جاجةٌ ولا عَاجةُ ، وأنشد :
فجاءَتْ كخَاصِي العَيْرِ لم تَحْلَ عاجةً
ولا جَاجةٌ فيها تَلُوحُ على وَشمِ
وقال أبو زَيْد : الجَاجةُ الخَرزَةُ التي لا قيمَةَ لهَا ياجِ وأَياجِج من زجر الإبل . قال الراجز :
فَرَّجَ عنه حَلَقَ الرَّتَايجِ
تَكَفْكُفُ الرَّسايِمِ الأوَاجِجِ
وقيل : ياجٍ ، وأيا جِجِ
عاتٍ عن الزَّجْرِ ، وقيل : جاهِجِ

##### Türkçe

**باب اللفيف من حرف الجيم**
**جو** ، **جوى** ، **جأى** ، **أجا** ، **جئو** ، **جيأ** ، **جا** ، **أج** ، **وجأ** ، **وج** ، **جأجأ** ، **أوجى** ، **جيا** ، **يأجج** ، **جأج** ، **يأجوج** ، **ويج** .

**جو** : Leys dedi: **الجَوُّ** havadır; Yemâme’ye de **جَوّاً** denilirdi; ve (şu beyti) okudu:
أخْلَقَ الدّهْرُ بِجَوّ طَلَلاَ

Dedim: **الجَوُّ** yerden genişleyen, alçalıp düzleşen ve ortaya çıkan (açık) kısımdır. Arap beldelerinde birçok **أَجوِيَةٌ** vardır; her bir **جو** kendisine nisbet edileniyle bilinir. Bunlardan: **جوُّ غِطْرِيف** vardır; o, **السِّتار** ile **الجماجم** arasındadır. Ve **جوّ الخُزَامى** vardır. Ve **جوّ الإحساء** vardır. Ve **جوّ اليمامة** vardır. Tarafe dedi:
خَلاَ لَكِ الجَوُّ فبيضي واصْفِرِي

Ve denilir: bu, **جوٌّ مُكْلِىءٌ**’dür; yani otu çoktur. Ve bu, **جوٌّ مُمْرِعٌ**’dır. Ve **جوُّ السماء**: gök ile yer arasındaki havadır.

Allah dedi: ( **إِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّرَاتٍ فِى جَوِّ السَّمَآءِ** ) ( **النحل : 79** ) .

Bir bedevî ile **الخَلصاءِ**’da bir **دَخْلاً**’a girdim; suya vardığımızda dedi ki: bu, sudan bir **جوٌّ**’dur; onun en ucunda durulamaz.

İbnü’l-A‘râbî dedi: **الْجَوُّ** âhirettir.

Leys dedi: **الْجِوَاء** bir yerdir. Dedi: Kavmin mahallesi ile evlerin ortası arasındaki boşluğa **جِوَاءً** denilir; “Falan oğullarının **جِوَاءِ**’ında indik” denilir. Dedim: **الجِوَاء** **الجَوّ**’un çoğuludur; Züheyr’in sözü bundandır:
عَفَا مِنْ آلِ فاطِمَةَ الجِوَاءُ

Ve denilir: **الجِوَاءِ** ile belirli bir yeri kastetti.

Leys’in sözü: **الجِوَاءُ** evlerin ortasındaki boşluktur; bunu bilmiyorum. **الجوُّ** **جواءً** diye çoğul yapılır; bu, bence bir tashîftir; doğrusu **الحِواء**’dır ve çoğulu **أحوية**’dir. **الجوُّ** bazen **جِواءً** diye de çoğul yapılır; onun sözü bundandır:
أيا أُمَّ عَمْرٍ و من يَكن عَقْرُ داره
جِواءَ عَدِيَ يأكل الحشرات

Bu beyit Nâbiga’ya ve Evs b. Hacer’e rivayet edilir.

Selmân’dan rivayet edildi: dedi ki: Her kişi için bir **جَوّانيّاً** ve bir **بَرّانيّاً** vardır; kim **جوّانيَّهُ**’ini ıslah ederse Allah onun **بَرّانيَّة**’sini ıslah eder; kim **جوّانيّه**’ini ifsat ederse Allah onun **بِرانيَّة**’sini ifsat eder.

Şemmer dedi, bazıları dedi ki: **جَوّانِيِّه** ile onun sırrını, **بِبَرّانيِّة** ile onun alenîsini kastetti.

Dedi: Her şeyin **جوُّ**’su onun karnı ve içidir; o, **الجَوّه** (هاء ile) de olur. Şu sözü okudu:
يَجْرِي بِجَوّتِهِ مَوْجُ الْفُرَاتِ كأَن
ضَاحِ الخُزَاعِيِّ جازَت رَنْقَه الرِّيحُ

Dedi: **جَوّتُه**: o yerin karnıdır.

Bir başkası dedi:
لَيست تَرَى حولها شخصاً وَراكبُها
نَشْوانُ في جَوّةِ الْباغُوتِ مَخمورُ

Şemmer dedi: İbnü’l-A‘râbî dedi: **الْباغُوت** bir yerdir; **جوَّتُه** onun içidir. Katâde, Allah’ın sözü hakkında: ( **فِى جَوِّ السَّمَآءِ** ) ( **النحل : 79** ) dedi ki: göğün ortasında; ve “göğün **كُبَيداء**’ı” denilir.

**جوى** : Leys dedi: **الجَوَى** maksûrdur; her içte tutan hastalık ki onunla beraber yemek hazmedilmez. Denilir: **رَجلٌ جَوٍ**; ve gördüğün gibi **امرأةٌ جَوِيَةٌ**. Ve “yemeği **استَجْوَينا** ve **اجتَوَينَاه**” (dedik). Ve **الاجتواء** da, kerih görülen ve nefret edilen şey için oldu.

Hadiste: ( **أنَّ وَفْدَ عُرْينَة قَدِمُوا المدينة فاجتَوَوْها** ) .

Ebû Ubeyd dedi: Ebû Zeyd dedi: “Beldenin senden bedeninde uygun olduğu hâlde onu kerih görürsen **اجَتَويت البلاد** (dersin); bedeninde sana uygun olmazsa, onu seviyor olsan bile, onu **اسْتَوْبَلَتها** (dersin).”

Dedim: Ebû Zeyd **نوادره**’inde dedi ki: **الاجتِوَاء** vatana çekilme ve içinde bulunduğun yeri kerih görmektir; nimette olsan bile.

Dedi: Vatanına çekilmiyor olsan da sen yine **مُجتوٍ**’sun.

Ebû Zeyd dedi: **الاجتَوَاء** bazen de, o yerde yemeği de içeceği de hazmedememendir. Ancak orada kalmayı sevdiğin hâlde yemeği ve içeceği sana uygun olmazsa sen **مُسْتوبِل**’sin; **مجتَوٍ** değilsin.

Dedim: Ebû Zeyd **الاجتَوَاء**’ı iki vecih üzere kıldı.

İbn Büzurc dedi: Beldeyi **يجتَوِي** edene denilir: onda **اجتِوَاء** vardır; ve **جوًى** (nâkıs); ve **وَجِيةٌ**.

Dedi: **الجِيَةَ**’yi küçülttüler: **جُيَيَّة**.

Bize Sa‘dî, Ramâdî’den; o Yezîd b. Hârûn’dan; o Avvâm b. Havşeb’den; o Cebele b. Suhaym’den; o Müessir b. Affâze’den; o Abdullah’tan haber verdi; dedi ki:
(Resûlullah’a ( صلى الله عليه وسلم ) isrâ ettirildiği gece olunca İbrâhîm, Mûsâ ve Îsâ ile karşılaştı; saati müzakere ettiler; sözü Îsâ’ya döndürdüler; o da Deccâl’i ve onu öldürmesini, **يأجُوج ومأجُوج**’un çıkışını, onların yeryüzünü ifsatını, onlara bedduasını ve onların ölmelerini, ve yerin onların kokusundan **تَجوى** olmasını zikretti.) Sonra hadisi uzunluğuyla zikretti.

Ebû Ubeyd dedi: Onun sözü **تجتَبىء الأرضُ منهم**: yani kokar. Bu, **جَوٍ**’dendir; yani kokmuş. Şu beyti okudu:
ثمَّ كان المِزاجُ ماءَ سحاب
لا جَوٍ آجنٌ ولا مطروقٌ

Dedi: **الجَوِي** kokmuş, değişmiş olandır. Ve dedi:
بَسَأْتَ بَنِيهَا ؛ وجَوِيتَ عنها
وعندي لو أرَدْتَ لها دواء

**جويت عنها**: yani sana uygun olmadı da onu kerih gördün.

Ebû Ubeyd: **الْجَوى** içteki hevâdır.

İbnü’s-Sikkît dedi: **رَجُلٌ جَوِي الجَوْف** ve **امْرَأَةٌ جَوِيَة**; yani içi hasta olan.

Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den: “Nefsim **جَوِيَتْ** **جَوًى** (oldu)” denilir; beldeler sana uygun olmazsa.

Dedi; Ebû Amr dedi: **الْجِواءُ** vadilerden geniş olandır. Şu beyti okudu:
يمْعَسُ بالماءِ الْجِوَاءُ مَعْساً

**جأى** : Leys dedi: **الجُؤْوَةُ** ( **الجُعْوَة** vezninde): **الأجْأَى**’ın rengidir; o, tozluluk ve kızıllık içinde bir siyahlıktır.

Ebû Ubeyd, Asma‘î’den: Üst tarafı demirin pası olan bir bölük olursa **كَتِيبَةٌ جَأْوَاءُ** denilir. Dedi: Devenin **كُمْتَة**’sine demirin pası gibi bir şey karışırsa o **الجُؤْوَة**’dir; deve **أَجأَى**’dır.

Dedi; Ümevî dedi: **الجُوَّةُ** (hemzesiz): kırbada yama parçasıdır.

“**جَوَّيتُ السِّقَاءَ**”: onu yamaladım.

Şemmer dedi: O, **الجُؤْوَةُ**’dir; **الجُعْوَة** takdiri üzeredir.

“**مِقَاءٌ مُجْئِيٌّ**” denilir; o, zayıf yer üzerine dıştan ve içten iki yama parçasını karşı karşıya getirmendir.

Şemmer dedi: Her şeyi örttün yahut gizledin mi, onu **جَأَيتَه** etmiş olursun.

Dedi: Ebû Zeyd dedi: “Onun sırrını **جَأَيت**” (dersin): onu gizledim. “Kırban hiçbir şeyi **يَجأَى** etmez” (denilir): yani suyu tutmaz. “Çoban koyununu **يَجأَى** etmez” (denilir): onu korumazsa.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: “Falan ahmaktır; salyasını örtmez” mânasında “**ما يَجأَى مَرْغَه**” denilir.

Dedi: **وجأَى**: engellediği zaman.

Şemmer dedi: “Kırbayı **جَيَّأْتُ**”: onu diktim. Şu beyti okudu:
تخَرّقَ ثَفْرُها أيام خُلَّتْ
على عَجَلٍ فَجِيبَ بها أَدِيمُ
فَجيَّأَها النساءُ فخان منها
كَبَعْثَاةٌ ورَادِعَةٌ رَدُومُ

Ebû Ubeyd, Asma‘î ve Ferrâ’dan: **الْجِئَاوَةُ** ( **فِعالة** misli): eğer deriden yahut hasırdan yahut başkasından ise, tencerenin üzerine konulan şeydir.

Dedi; Ahmer dedi: O, **الْجِئَاءُ**’dır; **الجِواءُ** da (böyledir).

Ali’nin hadisinde: ( “Bir deri **جِواءِ**’ı ile kaplanmam, safran ile kaplanmamdan bana daha sevimlidir.” )

Dedi: **الجِئَاء**’ın çoğulu **أَجِئيَة**; **الجِوَاءَ**’ın çoğulu **أَجْوِية**’dir.

Şemmer dedi: Ferrâ dedi: “Tencereyi **جأَوْتُ**”: onu yamaladım; ayakkabı da böyledir. Ve bir şeyin üzerine **جأَى** etti: ona dişledi.

Ebû Adnân, Ebû Ubeyde’den: “Bunu **أَجِيءْ** et”: yani ört.

Lebîd dedi:
حَوَاسِرُ لا يُجِئنَ عَلَى الْجِذَام

Yani örtmezler. Ve “Üzerine elbiseni **أحيءْ** et” denilir.

İbnü’s-Sikkît: **امرأَةٌ مُجَيَّأَةٌ**: açılmış olursa; cinsel ilişki olunca dışkılar. Ve **رجل مُجَيَّأ**: cinsel ilişki edince dışkılar.

Ferrâ, Allah’ın sözü hakkında: ( **فَأَجَآءَهَا الْمَخَاضُ إِلَى جِذْعِ النَّخْلَةِ** ) ( **مريم : 23** ) dedi: bu, **جِئْتُ**’dendir; “Doğum sancısı onu getirdi” dediğin gibi. **الباء** atılınca fiile bir ألف konuldu; “Sana Zeyd’i verdim” mânasında “Sana Zeyd’i getirdim” demek üzere “Sana Zeyd’i **آتَيْتُكَ**” dediğin gibi.

Arapların mesellerinden: “**شَرٌّ ما أجَاءك في مُخَّةِ عُرْقوب**”; bazısı “**شَرٌّ ما ألجَأَك**” der. Mânâ birdir.

Temîm: “**شَرٌّ ما أشاءَك**” der. Bir başkası şu beyti okudu:
وشَدَدْنَا شَدَّةً صادقَة
فأجاءَتْكم إلى سَفْحِ الجبل

Züheyr dedi:
وجارٍ سارَ مُعْتمداً إلينا
أجاءَتْهُ المخافةُ والرّجاءُ

Yani onu ilcâ etti. “**إلى مُخَّةِ عُرقوب**” sözünün mânâsı: **العرقوب**’da ilik yoktur; ona ancak hiçbir şeye gücü yetmeyen muhtaç olur.

Ebû Ubeyd dedi: Bu, hayır olmayan ve bir ihtiyacı karşılamayan şeye mecbur kalan her muztar için darb-ı mesel yapılır.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: “Adam bana yakından **جَايأَني** etti”: yani bana karşılaştı. “Bana **مُجَايأَةً** geçti”: yani karşı karşıya gelerek.

Dedim: Bu, “Ona **مَجيئاً** ve **مَجِيئةً** geldim”dendir. Ben **جاءٍ**’ım. “Onunla getirildi” **جِيءَ به**; “onunla getirilir” **يُجاء به**; o, “onunla getirilmiş” **مَجِيءٌ به**’dir.

**أجأ** : Leys dedi: **أَجَأٌ** ve **سَلْمَى** Tayyi’ dağlarıdır. **أجأ**’ya nisbet edilince “Bunlar **أَجِئيُّون**’dur” dersin; **أجَعِيُّون** vezninde.

İbnü’l-A‘râbî dedi: **أَجَأَ**: karar kıldığı zaman.

**جأي** : Leys dedi: **جِئاوَة** Kays’tan bir kabile adıdır; yok olup gitmişlerdir; bilinmezler.

**جيأ** : Ve **الجَيْأة**: kaleler civarında bir çukurda suyun toplandığı yerdir.

Ebû Ubeyd, Kisâî, Ebû Ubeyde ve Ümevî’den: **الجَيْأة** suyun toplandığı yerdir.

Şemmer, Ebû Zeyd’den: **الجَيْأَةُ** büyük çukurdur; yağmur suyu onda toplanır; insanlar onda helâlarını akıtırlar.

Kümeyt dedi:
ضفادعُ جَيْأَةٍ حَسِبَتْ أَضَاةً
مُنَضِّبَةً ستَمْنَعُهَا وطيناً

Ferrâ dedi: Falan **جَيْأَةً** geldi. Dedi: Hemzesiz **الجِيَّةُ** ise, suların kendisine aktığı yerdir.

Hüzelî dedi:
من فوقه شَعَفٌ قُرٌّ وأسْفَلُه
جِيءٌّ تَنَطَّقَ بالظَّيَّانِ والعُتُمِ

Şemmer dedi: Ona **جِيَّةٌ** ve **جَيأَةٌ** denilir; her biri Arapların sözündendir.

**نوادر الأعراب**’da: “Sudan bir **قِيّةٌ** ve sudan bir **جِيّةٌ**” denilir; yani pis, durgun su; ya tuzludur ya da idrarla karışıktır.

Leys dedi: **الجائية**: yarada irin ve cerahatten toplanandır. “Yaraların **جائيَةُ**’si geldi” denilir.

Bir hadiste: **يَأْجوجَ ومأجُوج** ( “Yer onlardan **فَتَجْوَى** olur” ) Ebû Ubeyd dedi: yani kokar. Şu beyti okudu:
ثمّ كانَ المِزَاجُ ماءً سحابٍ
لا جَوٍ آجِنٌ ولا مطرُوقُ

Dedi: **الجَوِي** kokmuş olandır; **الأجِنُ** değişmede ondan aşağıdır.

**أجج** : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: Yürüyüşünde **أَجَّ** etti, **يَؤُجُّ** **أَجّاً**: hızlandığı ve koşar gibi yürüdüğü zaman. Şu beyti okudu:
يؤُجُّ كما أجَّ الظَّليمُ المُنَفَّرُ

Leys dedi: Ateş **أجَّت** eder, **تَؤُجُّ** **أَجيجاً**; onu **أجَّجْتها**: **تأجِيجاً**. Sıcak **ائتجَّ** eder: **ائتجاجاً**. Ve **الأُجَاجُ**: sıcağın şiddetidir.

Rü’be dedi:
وحَرَّقَ الحَرُّ أجاجاً شاعلاً

Dedi: **الأُجاجُ** acı tuzlu sudur. Allah تعالى dedi: ( **وَهَاذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ** ) ( **الفرقان : 53** ) ; o, deniz suyu gibi şiddetli tuzluluk ve acılıktır.

Ve denilir: yazın **أجَّةُ** geldi.

Ebû Ubeyd: **الائتجاج**: sıcağın şiddetidir.

Zü’r-Rumme dedi:
بِأجةٍ نَشَّ عنها الماءُ والرُّطَبُ

**يأجوج** : Ebû İshâk **( يأجوج ، ومأجوج )** hakkında dedi: İkisi Allah’ın yaratığından iki kabiledir; kıraat ikisinde de hemzeli ve hemzesiz gelmiştir.

Dedi: Hadiste geldi: ( “İnsanlardan yaratılış on kısımdır; dokuzu **يأجُوج ومأجُوج**’dur.” ) Dedi: İkisi de a‘cemî iki isimdir. Bunların benzeri bir iştikak Arapların sözünden, ateşin **أَجَّتِ** etmesinden ve **الماءِ الأُجاج**’dan çıkar; o, deniz suyu gibi şiddetli tuzluluk ve acılıktır; tuzluluğundan yakıcıdır. Takdir **يأجوج**’da **يَفْعُول**; **مأجوج**’da **مفعول** olur.

Dedi: **يَأْجوج**’un **فاعُولاً** olması da caizdir; **مأجوج** da böyledir.

Dedi: İki isim Arapça olsaydı iştikakları bu olurdu; ama a‘cemî olunca Arapçadan iştikak edilmez.

Amr, babasından: **أَجَّجَ**: düşmana yüklendiği zaman. Ve **جَأَجَ**: yan tarafta durduğu zaman.

**ويج** : Leys dedi: **الوَيْجُ** Umân dilinde saban ağacıdır.

**وجأ** : Merfû hadiste: ( “Sizden kim **الباءَة**’ye güç yetirirse evlensin; kim güç yetiremezse oruç tutsun; çünkü o, onun için **وِجاء**’dır.” )

Ebû Ubeyd dedi: Ebû Zeyd dedi: Erkek devenin iki yumurtası ezilince ona “**وُجِيءَ** **وِجاءً** (memdûd)” denilir; o **مَوجوءٌ**’dur. “Onu **وَجَأتُه**” (derim). Nikâhı kestiğini kastetti; çünkü **المَوْجوء** aşım yapmaz.

Leys dedi: **الوَجْءُ** el ile ve bıçak iledir. “Onu **أَجَأتُه**; onu **أَجَؤُهُ**; **وَجْأْ** (maksûr)” denilir.

**وجا** : **الوَجا** ise, çıplak ayakla yürümekten doğan şiddettir. “Binek **وَجِيَت** eder, **تَوْجَى**; **وَجاً** (maksûr)” denilir. “Yürüyüşünde **يَتَوَجَّى** eder”; o **وَجٍ**’dir.

İbnü’s-Sikkît dedi: Devenin ayağının içini, atın tırnağının içini ağrıtmasıdır.

Dedi: Ebû Ubeyde dedi: **الوَجَا** **الحَفا**’dan öncedir; **الحفا** da **النَّقَب**’dan öncedir.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الوَجِئَة** inektir.

İbn Necde, Ebû Zeyd’den: **الوَجِيءُ**: hadım.

Seleme, Ferrâ’dan: “Onu **وَجَأْتَه** ve **وَجَيْتُه** **وِجاءً**” denilir.

Dedi: **الوِجاءُ** bunun dışında, deve gırtlağından yapılan bir kaptır; kadın onda yıkanma suyunu ve bezini koyar. Çoğulu **أَوجيَة**’dir.

Amr, babasından: Falan **مْوجًى** geldi; yani ihtiyacından geri çevrilmiş olarak. “Onu **أوْجَيْتُه**” (derim).

Leys dedi: **الإيجاءُ** adamı bir işten azarlayıp geri çevirmendir; “Onu **أوْجَيتُه** de geri döndü” dersin.

Dedi: **الإيجاءُ** (şu da): ister de isteyene hiçbir şey vermez.

Rabî‘a b. Makrûm dedi:
أَوْجَيْتُه عَنِّي فأَبْصَر قَصْدَه
وكَوَيتُهُ فَوقَ النَّواظِر مِنْ عَلِ

Ve dedi:
فإنْ تَكُ لا تَصيدُ اليوم شيئاً
فآب قميصُها أوجى وخابا

Ebû Ubeyd, Kisâî’den: “Onu **أوْجيتُه**”: ona verdim.

Şemmer dedi: Bunu bu mânada bilmiyorum; **أوْجيتُه**: onu geri çevirdim.

Bir başkası dedi: “Kazdı da **فَأَوْجَى** etti”: sertliğe ulaştı da su çıkarmadı. Dedi: Avcı **أوْجى** eder: başarısız olur da avlamaz. Ve **الكَرِبَّةُ** **أوْجأَتْ** ve **أوْجتْ** eder: içinde su olmazsa; avcı da böyledir.

“Onlara geldik de onu **فَوَجيْناه**”: yani onu **وَجِيئاً** bulduk; onda hayır yoktu.

Ve denilir: Nefsi şu şeyden **أوْجَتْ**: yani vazgeçti ve çekildi; o **مُوجِيَة**’dir. “Sizden falanın zulmünü **أوْجَيْتُ**”: yani onu defettim. Şu beyti okudu:
كأَنَّ أبي أوْصَى بِكم أن أضُمَّكم
إليَّ وأَوجِي عَنْكُمُ كلَّ ظَالِم

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **أوْجَى**: dostunu ihtiyacını görmeden geri çevirdiği zaman. Ve **أوْجَى** ayrıca **الأوْجِيَة**’yi sattı; onun teki **وِجاء**’dır; onlar küçük yüklerdir; onun teki **عِكْم**’dır. Şu beyti okudu:
كَفَّاكَ غَيثَانِ عَليهم جُودَانْ
تُوجَى الأكُفُّ وهما يَزيدان

Dedi: **تُوجَى** kesilir. Ve “**ماءٌ يُوجِي**” denilir: yani kesilir.

Ve denilir: Avı attı da **فَأَوْجَى** etti; bir ihtiyaç istedi de **فَأَوْجَى** etti: yani başaramadı.

İbnü’s-Sikkît: **الوَجِيَئةُ**: hurmadır; çekirdeği çıkıncaya kadar dövülür; sonra sütle yahut yağla ıslatılır; ta ki **يَتَّدِنَ** etsin; yani ıslansın ve bir kısmı bir kısmına yapışsın; sonra yenir.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الوَجِيئَةُ** hurmadır; **يُوجَأُ** edilir; sonra sütle yenir.

**وجج** : Nebî’den ( صلى الله عليه وسلم ) rivayet edildi: ( “Allah’ın son basışı **بِوَجّ**’dedir.” ) **وَجّ**: Tâif’tir.

Burada **الوطْأَةِ** ile gazâyı kastetti; Tâif gazvesi Resûlullah’ın ( صلى الله عليه وسلم ) son gazveleriydi; adı **وَجّ** idi.

Leys dedi: **الوَجُّ** tedavi olunan çubuklardır. Dedim: Onu saf Arapça görmüyorum.

Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti; dedi: **الْوَجُّ** sürattir. **الوُجُجُ**: hızlı koşan devekuşlarıdır. Tarafe dedi:
ورِثَتْ في قيسَ مَلْقَى نُمْرُقٍ
ومَشَتْ بين الحشايا مَشْيَ وَجْ

Denildi: **الوَجُّ** sürattir. Ve denildi: **الوَجُّ**: **القُطَا**’dır.

**جأجأ** : Amr, babasından: **الجَأجأُ** bozgun (hezimet)tir. Dedi: “Ondan **تجأجأتُ**”: yani ondan korktum. “Falan, falandan **يتجأجأُ** etmez”: yani ona karşı cesurdur.

Ebû Ubeyd, Ümevî’den: Develeri suya çağırdığımda “Develerle **جأجأتُ** ettim” (denilir). Ve yem için onlarla **هَأهأتُ** ettim. Bunun adı **الجِيءُ** ve **الهِيءُ**’dür. Muâz el-Harrâ’ dedi:
وما كان عَلَى الجِيءُ
ولا الهِيءِ امْتِداحِيكا

Ve dedi:
ذكّرها الوِرْدَ بقولِ جِيجا
فأقبلتْ أعناقُها الفَرُّوجا

Yani havuzun **فروج**’ları.

Leys: “**تجأجأتُ**”: yani vazgeçtim ve son verdim. Şu beyti okudu:
سَأنزِعُ منكَ عِرْسَ أبيك إني
رأيتُكَ لا تَجَأجأُ عن حِمَاها

**جي** : İsfahân şehrinin adıdır. Zü’r-Rumme ona uğradı ve dedi:
نَظَرتُ ورائي نَظرَةَ الشَّوق بعدما
بَدَا الجَوُّ من جَيَ لنا والدَّسَاكِرُ

Dedi:

**جؤجؤ** : Kuşun göğüs kemikleridir. Ve **الجُؤْجُؤْ**: geminin göğsüdür. Çoğulu **الجآجِيء**’dir.

Ebû Zeyd dedi: “**جايأتُ**” denilir: onun gelişiyle uyuştuğun zaman. Ve “Bu yeri geçseydin yağmurla **لجايأتَ** **مُجَايأةً** ve **جِيَاءً**” denilir: yani ona rastlardın.

Asma‘î dedi: **يَأجِجُ** (hemzeli) Mekke’den sekiz mil uzaklıkta bir yerdir; Abdullah b. Zübeyr’in menzillerindendi. Haccâc onu öldürünce oraya **الْمُجَذَّمين**’i indirdi; orada cüzzamlılar vardır; onları da orayı da gördüm. Şemmâh şu sözüyle onu kastetti:
كأَنِّي كَسَوْتُ الرَّحْلَ أحقَبَ قَارحاً
من اللآءَ ما بين الجنابِ فَيَأحِجِ

**جاج** : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الجاجةُ**; çoğulu **جاج**’dır; o, bir fels etmez bir boncuktur. Bir başkası dedi: “Onun üzerinde ne **جاجةٌ** gördüm ne **عَاجةُ**.” Şu beyti okudu:
فجاءَتْ كخَاصِي العَيْرِ لم تَحْلَ عاجةً
ولا جَاجةٌ فيها تَلُوحُ على وَشمِ

Ebû Zeyd dedi: **الجَاجةُ** değeri olmayan boncuktur.

**ياجِ** ve **أَياجِج** develeri sürmekten (çıkan) sestendir. Râciz dedi:
فَرَّجَ عنه حَلَقَ الرَّتَايجِ
تَكَفْكُفُ الرَّسايِمِ الأوَاجِجِ

Ve denildi: **ياجٍ** ve **أيا جِجِ**; sürmeden dolayı **عاتٍ**. Ve denildi: **جاهِجِ**.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الجيم والياء وما يثلثهما)
(جيأ) الجيم والياء والهمزة كلمتان من غير قياس بينهما. يقال جاء يجيء مجيئاً. ويقال جاءاني([1]) فجِئْتُه، أي غالبني بكثْرة المجيء [فغلبته([2])]. والجَيْئَة: مصدر جاء([3]). والجِئَةُ: مجتمع الماء حَوَالي الحِصْنِ وغيره. ويقال هي جيئة بالكسر والتثقيل.
(جيب) الجيم والياء والباء أصلٌ يجوز أن يكون من باب الإبدال. فالجَيْبُ جَيب القميص. يقال جِبْتُ القميص قوّرت جَيْبه، وجَيَّبْتُه جعلت له جَيباً.
وهذا يدلُّ أنّ أصله واو، وهو بمعنى خَرقْت([4]). وقد مضى ذكره.
(جيد) الجيم والياء والدال أصلٌ واحد، وهو العُنُق. يقال جِيدٌ وأجْيادٌ. والجَيَد: طولُ الجِيد. والجَيْداء: الطَّويلة الجِيد. وأما قول الأعشى :
* رجالَ إيادٍ بأجْيَادِها([5]) *
فيقال إنّها معربة وإنه أراد الأكسية([6]).
(جير) الجيم والياء والراء كلمةٌ واحدة. جَيْرِ بمعنى حَقّاً. قال:
وقالت قد أَسِيتَ فقلتُ جَيْرٍ *** أَسِيٌّ إنَّه من ذاكِ إنَّه([7])فأمّا الجَيّار، وهو الصَّاروج، فكلمة مُعرَّبة. قال الأعشى:
* بطين وجَيّارٍ وكِلْسٍ وقَرْمَدِ([8]) *
وأما الجائر فَمَا يجدُه الإنسانُ في صدره من حرارةِ غيظٍ أو حزن؛ فهو من باب الواو، وقد مضى ذكره.
(جيز) الجيم والياء والزاء أصل يائه([9]) واو، وقد مضى ذِكرُه.
(جيس) الجيم والياء والسين أصل يائه واو، وقد مضى ذكرُه.
 (جيش) الجيم والياء والشين أصلٌ واحد، وهو الثَّوَران والغَلَيان. يقال جاشت القِدْرُ تجيش جَيْشاً وجَيَشاناً. قال:
وجاشَتْ بهم يوماً إلى الليل قِدْرُنا *** تصكُّ حَرَابِيَّ الظُّهُورِ وتَدْسَعُ([10])ومنه قولهم: جاشَتْ نَفْسُه، كأنّها غلَتْ. والجيش معروفٌ، وهو من الباب، لأنها جماعةٌ تَجِيش.
(جيض) الجيم والياء والضاد كلامٌ قليلٌ يدلُّ على جنسٍ من المشي([11]). يقال مشى مِشيةً جِيَضّاً([12])، وهي مِشْيةٌ فيها اختيال. وجاضَ يَجِيض، إذا مَرَّ مرورَ الفارِّ.
(جيل) الجيم والياء واللام يدلُّ على التجمّع. فالجِيل الجماعة. والجيل هذه الأُمَّة، وهم إخوان الدَّيْلَم، ويقال إيَّاهم أراد امرؤ القيس في قوله:
أطافَتْ به جِيلاَنُ عند جِدَادِه *** ورُدّد فيه الماءُ حَتّى تَحَيَّرا([13])وأما الجَيألُ، وهي الضَّبُع، فليست من الباب.
---------------------
([1]) في الأصل والمجمل: "جاءني" تحريف صوابه في اللسان. وقد خطأ صاحب القاموس الجوهري في "جاءاني" هذه، وقال: إن الصواب جايأني. ونقل الزبيدي عن ابن سيده أن ما ذكره الجوهري صحيح سماعاً، وإن كان "جاياني" هو القياس.
([2]) التكملة من المجمل واللسان والقاموس.
([3]) من المصادر التي جاءت على بناء اسم المرة وليست منه، مثل الرجفة والرحمة. والاسم الجيئة بالكسر.
([4]) في الأصل : "من خرقت".
([5]) صدره كما في ديوان الأعشى 53 واللسان (جلد، جود، جيد) والمعرب 112:
* وبيداء تحسب آرامها *
          ويروى: "بأجلادها" و"بأجمادها".
([6]) قالوا: إنها معربة من "الجودياء" بمعنى الكساء. و"الجوديا" آرامية. انظر أدي شير 48.
([7]) البيت في اللسان (أسى) برواية: "إنني من ذاك إني". وروي في المغني لابن هشام برواية ابن فارس. انظر شرح شواهد المغني 125.
([8]) صدره كما في ديوان الأعشى 131: * فأضحت كبنيان التهامي شاده *
([9]) في الأصل، بابه.
([10]) لأوس بن حجر في ديوانه 11 واللسان (حرب). وحرابي الظهور: لحومها، جمع حرباء. وفي الأصل: "تصل"، صوابه بالكاف كما في الديوان واللسان.
([11]) في الأصل: "الشيء".
([12]) يقال: مشية جيض كهجف، وجيضى بوزن ما قبلها مع القصر.
([13]) ديوان امرئ القيس 92 واللسان (جيل).

ـ

##### Türkçe

(باب **الجيم** و**الياء** وما يثلثهما)
(**جيأ**) **الجيم** ve**الياء** ve**الهمزة** aralarında kıyas olmaksızın iki kelimedir. Denir: **جاء** **يجيء** **مجيئاً**. Ve denir: **جاءاني**; sonra ben ona **فجِئْتُه**; yani gelişin çokluğu ile bana galip geldi [ben de ona galip geldim]. Ve **الجَيْئَة**: **جاء**’ın mastarıdır. Ve **الجِئَةُ**: kalenin ve başkasının çevresinde suyun toplandığı yer. Ve denir: o, kesre ile ve teşdîd ile **جيئة**’dir.
(**جيب**) **الجيم** ve**الياء** ve**الباء** bir asıldır; ibdâl babından olması caizdir. Artık **الجَيْبُ** gömleğin yakası/açıklığıdır. Denir: **جِبْتُ** gömleği; yani onun **جَيْب**’ini oydum; ve **جَيَّبْتُه**: ona bir **جَيب** yaptım.
Ve bu, aslının **واو** olduğunu gösterir; ve “**خَرقْت**” manasındadır. Onun zikri geçmişti.
(**جيد**) **الجيم** ve**الياء** ve**الدال** tek bir asıldır; o da boyundur. Denir: **جِيدٌ** ve **أجْيادٌ**. Ve **الجَيَد**: **الجِيد**’in uzunluğudur. Ve **الجَيْداء**: boynu uzun olan (kadın). Ama A‘şâ’nın sözü:
* رجالَ إيادٍ بأجْيَادِها *
denir ki o, mu‘arrebdir ve o, elbiseleri kastetmiştir.
(**جير**) **الجيم** ve**الياء** ve**الراء** tek bir kelimedir. **جَيْرِ** “hakikaten” manasındadır. Dedi:
وقالت قد أَسِيتَ فقلتُ جَيْرٍ *** أَسِيٌّ إنَّه من ذاكِ إنَّه
Ama **الجَيّار** ki o **الصَّاروج**’dur, mu‘arreb bir kelimedir. A‘şâ dedi:
* بطين وجَيّارٍ وكِلْسٍ وقَرْمَدِ *
Ama **الجائر** ise: insanın göğsünde öfke yahut hüzün hararetinden bulduğu şeydir; o **واو** babındandır; onun zikri geçmişti.
(**جيز**) **الجيم** ve**الياء** ve**الزاء**; **ياء**’sının aslı **واو**’dur; onun zikri geçmişti.
(**جيس**) **الجيم** ve**الياء** ve**السين**; **ياء**’sının aslı **واو**’dur; onun zikri geçmişti.
 (**جيش**) **الجيم** ve**الياء** ve**الشين** tek bir asıldır; o da kabarma ve kaynamadır. Denir: **جاشت** tencere **تجيش** **جَيْشاً** ve **جَيَشاناً**. Dedi:
وجاشَتْ بهم يوماً إلى الليل قِدْرُنا *** تصكُّ حَرَابِيَّ الظُّهُورِ وتَدْسَعُ
Ve ondan onların sözü: **جاشَتْ** nefsi; sanki kaynamış gibi. Ve **الجيش** bilinen şeydir; ve o, babdandır; çünkü o, kaynayan bir topluluktur.
(**جيض**) **الجيم** ve**الياء** ve**الضاد** az bir sözdür; yürüyüşten bir cinse delalet eder. Denir: **مشى** bir yürüyüşle **جِيَضّاً**; o, içinde salınma bulunan bir yürüyüştür. Ve **جاضَ** **يَجِيض**: kaçanın geçişi gibi geçip gittiği zaman.
(**جيل**) **الجيم** ve**الياء** ve**اللام** toplanmaya delalet eder. Artık **الجِيل** topluluktur. Ve **الجيل** bu ümmettir; onlar **الدَّيْلَم**’in kardeşleridir. Ve denir ki İmru’ul-Kays şu sözünde onları kastetmiştir:
أطافَتْ به جِيلاَنُ عند جِدَادِه *** ورُدّد فيه الماءُ حَتّى تَحَيَّرا
Ama **الجَيألُ** ki o **الضَّبُع**’dır, babdan değildir.
---------------------
([1]) Asılda ve el-Mücmel’de: “**جاءني**”; Lisân’daki doğrusunun tahrifidir. Kāmûs sahibi Cevherî’yi bu “**جاءاني**”de hatalı saydı ve dedi ki: doğru olan **جايأني**’dir. Zebîdî, İbn Sîde’den nakletti ki Cevherî’nin zikrettiği işitme bakımından doğrudur; her ne kadar “**جاياني**” kıyas olsa da.
([2]) Tamamlama el-Mücmel ve Lisân ve Kāmûs’tandır.
([3]) Bir kere oluş ismi kalıbı üzere gelip ondan olmayan masdarlardandır; **الرجفة** ve **الرحمة** gibi. İsim, kesre ile **الجيئة**’dir.
([4]) Asılda: “**من خرقت**”.
([5]) İlk mısraı A‘şâ Dîvânı 53’te ve Lisân’da (**جلد**، **جود**، **جيد**) ve el-Mu‘arreb 112’de olduğu gibidir:
* وبيداء تحسب آرامها *
          Rivayet edilir: “**بأجلادها**” ve “**بأجمادها**”.
([6]) Dediler ki o, “**الجودياء**”dan mu‘arrebtir; **الكساء** manasında. Ve “**الجوديا**” Ârâmîcedir. Bkz. Adî Şîr 48.
([7]) Beyit Lisân’da (**أسى**) “**إنني من ذاك إني**” rivayetiyle (gelmiştir). İbn Hişâm’ın el-Muğnî’sinde İbn Fâris rivayetiyle rivayet edilmiştir. Bkz. Şerhu Şevâhidi’l-Muğnî 125.
([8]) İlk mısraı A‘şâ Dîvânı 131’de olduğu gibidir: * فأضحت كبنيان التهامي شاده *
([9]) Asılda: onun babı.
([10]) Evs b. Hacer’indir; Dîvânı 11’de ve Lisân’da (**حرب**). Ve **حرابي الظهور**: onların etleri; **حرباء**’nın çoğulu. Asılda: “**تصل**”; doğrusu kâf iledir; Dîvân ve Lisân’da olduğu gibi.
([11]) Asılda: “**الشيء**”.
([12]) Denir: **مشية جيض** “**كهجف**” gibi; ve **جيضى** ondan öncekinin vezni üzere, kısaltma ile.
([13]) İmru’ul-Kays Dîvânı 92 ve Lisân (**جيل**).

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

#### Madde başı: جيء

ج ي ء
جئته وجئت إليه وجاء بخير كثير وما اء بك وجئتنا جيئة مباركة وجاءكـم الغيـث‏.‏
قـال أبـو زيـد‏:‏ وقـد يدعـون الهمـزة فيقولـون‏:‏ جايجـي والناس يجون‏.‏
وأجاءه إلى مكان كذا‏:‏ ألجأه إليه‏.‏
ولو جاوزت هذا المكان جايأت الغيث أي وافقته‏.‏
وجايأ بين ناحيتي جرحه‏.‏
ومن المجاز‏:‏ جاء ربك‏.‏
وأجاءتني إليك الحاجة وجاءت بي الضرورة‏.‏
وأجاءت ثوبها على خديها‏:‏ حدرته عليهما‏.‏
وأجاءت على قدميها‏:‏ أرسلت فضول ثيابها‏.‏
قال لبيد‏:‏ إذا بكر النساء مردفات حَوَاسِرَ لا تجـيء علـى الخـدَامِ
ويقال: سالت جَائِيَةُ القَرْحَةِ، وهي ما يجيء من مِدّتِهَا.

##### Türkçe

ج ي ء
Ona geldim ve ona geldim ve çok hayır ile geldi; ve sana ne getirdi; ve bize mübarek bir gelişle geldin; ve size yağmur geldi.

Ebû Zeyd dedi: Hemzeyi bırakırlar da şöyle derler: **جايجي** ve insanlar **يجون**.

Onu falan yere **أجاءه**: onu oraya iltica ettirdi.

Eğer bu yeri geçseydin, yağmura **جايأت**; yani ona rast geldin.

Yarasının iki tarafı arasında **جايأ**.

Mecazdan: **جاء ربك**.

İhtiyaç beni sana **أجاءتني**; ve zaruret beni **جاءت بي**.

Elbisesini yanaklarının üzerine **أجاءت**: onu ikisinin üzerine indirdi.

Ayaklarının üzerine **أجاءت**: elbiselerinin fazlalıklarını salıverdi.

Lebîd dedi:
Kadınlar sabahleyin binerken, peş peşe, başı açıklar olarak; hizmetçilerin üzerine gelmezler.

Ve denilir: **جَائِيَةُ القَرْحَةِ** aktı; o, onun irininden gelen şeydir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الـمَجِيء: الإِتيان. جاء جَيْئاً ومَجِيئاً. وحكى سيبويه عن بعض العرب هو يَجِيكَ بحذف الهمزة. وجَاء يَجيءُ جَيْئةً، وهو من بناء المرّة الواحدة إِلاّ أَنه وُضِع موضع المصدر مثل الرَّجْفةِ والرحْمة. والاسم
الجِيئَةُ على فِعْلةٍ، بكسر الجيم، وتقول: جئْت مَجِيئاً حَسناً، وهو شاذ لأَن المصدر من فعَلَ يَفْعِلُ مَفْعَلٌ بفتح العين، وقد شذت منه حروف فجاءت على مَفْعِلٍ كالـمَجِيء والـمَحِيضِ والـمَكيل والـمَصِير. وأَجَأْتُه أَي جِئتُ به.
وجايأَني، على فاعَلني، وجاءاني فَجِئْتُه أَجِيئه أَي غالبَني بكثرة الـمَجيء فغلَبْتُه. قال ابن بري: صوابه جايأَنِي؛ قال: ولا يجوز ما ذكره إِلاَّ على القلب. وجاء به، وأَجاءه، وإِنه لَجَيَّاءٌ بخير، وجَثَّاءٌ، الأَخيرة نادرة. وحكى ابن جني رحمه اللّه: جائِيٌّ على وجه الشذوذ. وجايا: لغة في جاءا، وهو من البَدليّ. ابن الأَعرابي: جايأَني الرجل من قُرْب أَي قابَلَني ومَرَّ بي، مُجايأَة أَي مقابلة؛ قال الأَزهري: هو من جِئْتُه مَجيئاً ومَجِيئةً: فأَنا جاءٍ. أَبو زيد: جايَأْتُ فلاناً: إِذا وافَقْت مَجِيئَه. ويقال: لو قد جاوَزْتَ هذا المكان لجايَأْتَ الغَيْث مُجايأَةً وجِياءً أَي وافقته. وتقول: الحمد للّه الذي جاء بك أَي الحمد للّهِ إذْ جِئتَ، ولا تقل الحمد للّه الذي جِئْتَ. قال ابن بري: الصحيح ما وجدته بخط الجوهري في كتابه عند هذا الموضع، وهو: الحَمْدُ للّهِ الذي جاء بك، والحمدُ للّهِ اذْ جئت، هكذا بالواو في قوله: والحمد للّه اذ جئت، عوضاً من قوله: أَي الحمدُ للّهِ اذْ جئت؛ قال: ويقوِّي صِحَّة هذا قَوْلُ ابن السكيت، تقول: الحمد للّهِ اذْ كان كذا وكذا، ولا تقل: الحمد للّه الذي كان كذا وكذا، حتى تقول به أَو مِنْه أَو عَنه. وانه لحَسَنُ الجِيئة أَي الحالةِ التي يَجيء عليها.
وأَجاءَه إِلى الشيء: جاءَ به وأَلجأَه واضْطَرَّه اليه؛ قال زهير بن أَبي سُلْمى:
وجارٍ، سارَ مُعْتَمِداً اليْكُم، *  أَجاءَتْهُ المخافةُ والرَّجاء قال الفرَّاء: أَصله من جئت، وقد جعلته العَرب إِلجاء. وفي المثل: شَرٌّ ما أَجاءَك إِلى مُخَّةِ العُرْقُوب، وشَرٌّ ما يُجِيئُك إِلى مُخَّةِ عُرْقُوب؛ قال الأَصمعي: وذلك أَنّ العُرْقوب لا مُخَّ فيه وانما يُحْوَجُ اليه من لا يَقدِرُ على شيء؛ ومنهم من يقول: شَرٌّ ما أَلجأَك، والمعنى واحد، وتميم تقول: شَرٌّ ما أَشاءَك، قال الشاعر: وشَدَدْنا شَدَّةً صادِقةً، *  فأَجاءتْكم إِلى سَفْحِ الجَبَلْ وما جاءتْ حاجَتَك أَي ما صارَتْ.
قال سيبويه: أَدخلَ التأْنيثَ على ما حيث كانتِ الحاجةَ؛ كما قالوا: مَن كانت أُمَّك، حيث أَوْقَعُوا مَنْ على مُؤَنث، وانما صُيِّر جاء بمنزلة كان في هذا الحرف لأَنه بمنزلة المثل، كما جَعَلُوا عسى بمنزلة كان فيِ قولهم: عَسَى الغُوَيْرُ أَبْؤُساً، ولا تقول: عَسِيت أَخانا. والجِئاوةُ والجِياء والجِياءة: وِعاء توضع فيه القِدْر، وقيل هي كلُّ ما وُضِعَت فيه من خَصَفةٍ أَو جلد أَو غيره؛ وقال الأَحمر: هي الجِواءُ والجِياء؛ وفي حديث عليٍّ: لأَنْ أَطَّلِيَ بِجِواءِ قِدْرٍ أَحَبُّ اليَّ مِنْ أَن أَطَّليَ بزَعْفَرانٍ. قال: وجمع الجِئاء(1) (1 قوله «قال و جمع إلخ» يعني ابن الأثير ونصه وجمعها (أي الجواء) أجوية وقيل هي الجئاء مهموز وجمعها أجئية ويقال لها الجيا بلا همز ا هـ. وبهامشها جواء القدر سوادها.) أَجْئِيةٌ، وجمع الجِواء أَجْوِيةٌ.
الفرّاء: جَأَوْتُ البُرْمَةَ: رَقَعْتُها، وكذلك النَّعل. الليث: جِياوةُ: اسم حَيٍّ من قَيْسٍ قد دَرَجُوا ولا يُعْرَفُون. وجَيَّأْتُ القِرْبةَ: خِطْتُها. قال الشاعر:
تَخَرَّقَ ثَفْرُها، أَيَّام خُلَّتْ، *  على عَجَلٍ، فجِيبَ بها أَدِيمُ فجَيَّأَها النِّساءُ، فَخانَ مِنْها، *  كَبَعْثاةٌ ورادِعةٌ رَدُوم ابن السكيت: امْرأَةٌ مُجَيَّأَةٌ: إِذا أُفْضِيَتْ، فإِذا جُومِعَتْ أَحْدَثَتْ. ورجل مُجَيَّأ: إِذا جامَعَ سَلَحَ.
وقال الفرّاء في قول اللّه: فأَجَاءها الـمَخاضُ إِلى جِذْعِ النَّخْلةِ؛ هو من جِئْتُ، كما تقول: فجاء بها الـمَخاضُ، فلما أُلقِيَتِ الباءُ جُعل في الفِعْل أَلِفٌ، كما تقول: آتَيْتُكَ زَيْداً، تريد: أَتَيْتُك بزيد. والجايئةُ: مِدَّةُ الجُرْحِ والخُرَاجِ وما اجْتَمَعَ فيه من المِدَّة والقَيْحِ؛ يقال: جاءتْ جايِئةُ الجِراحِ.
والجِئَةُ والجِيئَةُ: حُفْرةٌ في الهَبْطةِ يجتمع فيها الماء، والأَعرف: الجِيَّةُ، من الجَوَى الذي هو فسادُ الجَوْف لأَنَّ الماءَ يَأْجِنُ هناك فيَتَغَيَّر، والجمع جَيْءٌ. وفي التهذيب: الجَيْأَةُ: مُجْتَمَعُ ماء في هَبْطةٍ حوالي الحُصُونِ؛ وقيل: الجَيْأَةُ: الموضع الذي يَجْتَمِع فيه الماء؛ وقال أَبو زيد: الجَيْأَةُ: الحُفْرة العظيمة يَجْتَمِع فيها ماء المطر وتُشْرِعُ الناسُ فيه حُشُوشَهم؛ قال الكميت:
ضفادِعُ جَيْأَةٍ حَسِبَتْ أَضاةً، *  مُنَضِّبةً، سَتَمْنَعُها، وطِينا وجَيْئةُ البطن: أَسْفل من السُّرَّةِ إِلى العانةِ. والجَيْئةُ: قِطعة يُرْقَعُ بها النَّعل، وقيل: هي سَيْرٌ يُخاط به. وقد أَجاءها. والجِيءُ والجَيءُ: الدُّعاء إِلى الطعام والشراب، وهو أَيضاً دعاء الإِبل إِلى الماء؛ قال معاذ الهرّاء: وما كانَ على الجِيءِ، *  ولا الهِيءِ امْتِداحِيكا
وقولهم: لو كان ذلك في الهِيء والجِيء ما نَفَعَه؛ قال أَبو عمرو: الهِيءُ: الطعام، والجِيءُ: الشَّرابُ. وقال الأُموي: هُما اسْمانِ من قولهم: جَأْجَأْتُ بالإِبل إِذا دَعَوْتها للشُّرْب، وهَأْهَأْتُ بها: إِذا دَعَوْتها للعَلف.

##### Türkçe

**الـمَجِيء**: gelme. **جاء** **جَيْئاً** ve **مَجِيئاً** (geldi). Sîbeveyh, bazı Araplardan, hemzeyi düşürerek “o sana gelir” mânasında **يَجِيكَ** olduğunu nakletti. Ve **جَاء يَجيءُ جَيْئةً**; bu, tek seferlik yapıdandır; ancak **الرَّجْفة** ve **الرحْمة** gibi masdarın yerine konulmuştur. İsim **الجِيئَةُ** “**فِعْلة**” üzerinedir; **الجيم**’in kesresiyle. Ve dersin ki: “**جئْت مَجِيئاً حَسناً**” (güzel bir gelişle geldim); bu şâzdır; çünkü **فعَلَ يَفْعِلُ**’in masdarı, **العين**’in fethasıyla **مَفْعَلٌ**’dır. Ondan bazı harfler şâz oldu da **مَفْعِلٍ** üzere geldi; **الـمَجِيء** ve **الـمَحِيض** ve **الـمَكيل** ve **الـمَصِير** gibi.

Ve **أَجَأْتُه**: yani onu getirerek geldim.

Ve **جايأَني** “**فاعَلني**” üzere; ve **جاءاني**; sonra **فَجِئْتُه أَجِيئه**: yani çokça **الـمَجيء** ile bana galip geldi de ben ona galip geldim. İbn Berrî dedi: doğrusu **جايأَنِي**’dir; dedi: zikrettiği şey ancak kalb (yer değiştirme) üzere câiz olur. Ve “onu getirdi” mânasında **جاء به** ve **أَجاءه** (denir). Ve “hayırla çok gelen” mânasında **لَجَيَّاءٌ بخير**; ve **جَثَّاءٌ**; sonuncusu nâdirdir.

İbn Cinnî (Allah ona rahmet etsin) şunu nakletti: şüzûz vechi üzere **جائِيٌّ**. Ve **جايا**: **جاءا**’da bir dildir; bu, bedelîdendir.

İbnü’l-A‘râbî: “adam bana yakından karşılaştı ve yanımdan geçti” mânasında **جايأَني الرجل من قُرْب**; **مُجايأَة**: yani karşılaşma. Ezherî dedi: bu, “ona gelişle geldim” mânasında **جِئْتُه مَجيئاً ومَجِيئةً**’dendir; artık ben **جاءٍ**’ım. Ebû Zeyd: “onun gelişiyle uyuştum” mânasında **جايَأْتُ فلاناً**: **إِذا وافَقْت مَجِيئَه**. Ve denir ki: “bu yeri geçseydin yağmurla uyuşurdun” mânasında **لو قد جاوَزْتَ هذا المكان لجايَأْتَ الغَيْث مُجايأَةً وجِياءً**: yani onunla uyuştun.

Ve dersin ki: “Allah’a hamd olsun ki seni getirdi” mânasında **الحمد للّه الذي جاء بك**; yani “Allah’a hamd olsun, zira geldin”; ve “Allah’a hamd olsun ki geldin” mânasında **الحمد للّه الذي جِئْتَ** deme. İbn Berrî dedi: doğru olan, Cevherî’nin kitabında bu yerin yanında hattıyla bulduğumdur; o da şudur: **الحَمْدُ للّهِ الذي جاء بك، والحمدُ للّهِ اذْ جئت**; “**والحمد للّه اذ جئت**” sözünde **الواو** ile böyledir; “yani Allah’a hamd olsun, zira geldin” sözünün yerine. Dedi: bunun sıhhatini, İbnü’s-Sikkît’in sözü kuvvetlendirir: “şöyle şöyle oldu diye Allah’a hamd olsun” mânasında **الحمد للّهِ اذْ كان كذا وكذا** dersin; “şöyle şöyle oldu diye Allah’a hamd olsun” mânasında **الحمد للّه الذي كان كذا وكذا** deme; ta ki onunla yahut ondan yahut onun hakkında (bir edat) söyleyinceye kadar.

Ve “gelişi güzel” mânasında **حَسَنُ الجِيئة**: yani geldiği hâl.

Ve “bir şeye sevk etti, mecbur etti” mânasında **أَجاءَه إِلى الشيء**: onu onunla getirdi, onu ilcâ etti ve onu ona zorladı; Züheyr b. Ebî Sülmâ dedi:
وجارٍ، سارَ مُعْتَمِداً اليْكُم، *  أَجاءَتْهُ المخافةُ والرَّجاء

Ferrâ dedi: aslı **جئت**’dendir; Arap onu ilcâ kılmıştır. Ve meselde: “seni aşık kemiğinin iliğine getiren şey ne kötüdür” mânasında **شَرٌّ ما أَجاءَك إِلى مُخَّةِ العُرْقُوب**; ve “seni bir aşık iliğine getiren şey ne kötüdür” mânasında **شَرٌّ ما يُجِيئُك إِلى مُخَّةِ عُرْقُوب**. Asma‘î dedi: bu, **العُرْقوب**’da ilik olmadığı içindir; ancak ona, hiçbir şeye gücü yetmeyen muhtaç olur. Onlardan kimi “seni ilcâ eden şey ne kötüdür” mânasında **شَرٌّ ما أَلجأَك** der; mânâ birdir. Temîm “seni getiren şey ne kötüdür” mânasında **شَرٌّ ما أَشاءَك** der. Şair dedi:
وشَدَدْنا شَدَّةً صادِقةً، *  فأَجاءتْكم إِلى سَفْحِ الجَبَلْ

Ve “ihtiyacın gelmedi” mânasında **وما جاءتْ حاجَتَك**: yani “olmadı”.

Sîbeveyh dedi: **الحاجة** olduğu için **ما** üzerine dişillik soktu; “annen kimdi?” mânasında **مَن كانت أُمَّك** dedikleri gibi; **مَنْ**’i müennes üzerine vâki kıldıkları yerde. Ancak bu harfte **جاء**’ı **كان** menzilesine çevirdiler; çünkü o, mesel menzilesindedir; “**عَسَى الغُوَيْرُ أَبْؤُساً**” sözlerinde **عسى**’yı **كان** menzilesine kıldıkları gibi. Ve “kardeşimize ümit ettim” mânasında **عَسِيت أَخانا** demezsin.

Ve **الجِئاوةُ** ve **الجِياء** ve **الجِياءة**: içine tencerenin konulduğu kap; “hurma yaprağı örgüsü yahut deri yahut başkası”ndan, tencerenin içine konulduğu her şey denildi. Ahmer dedi: o **الجِواءُ** ve **الجِياء**’dır. Ali’nin hadisinde: “tencere karasıyla sıvanmam, bana safranla sıvanmaktan daha sevgilidir” mânasında **لأَنْ أَطَّلِيَ بِجِواءِ قِدْرٍ أَحَبُّ اليَّ مِنْ أَن أَطَّليَ بزَعْفَرانٍ**. Dedi: **الجِئاء**’ın çoğulu(1) **أَجْئِيةٌ**’dir; **الجِواء**’ın çoğulu **أَجْوِيةٌ**’dir.
(1 “dedi ve çoğulu…” sözüyle İbnü’l-Esîr kastedilir; metni: “ve onun (yani الجواء’ın) çoğulu **أجوية**’dir; ‘o **الجئاء**’dır, hemzelidir; çoğulu **أجئية**’dir; ve ona hemzesiz **الجيا** denir” son. Kenarında: “**جواء القدر**: onun karası.”)

Ferrâ: “tencereyi yamadım” mânasında **جَأَوْتُ البُرْمَةَ**; aynı şekilde ayakkabı. Leys: **جِياوةُ**: Kays’tan bir kabîlenin adıdır; yok olup gitmişlerdir ve bilinmezler.

Ve “tulumun ağzını diktim” mânasında **جَيَّأْتُ القِرْبةَ**: onu diktim. Şair dedi:
تَخَرَّقَ ثَفْرُها، أَيَّام خُلَّتْ، *  على عَجَلٍ، فجِيبَ بها أَدِيمُ
فجَيَّأَها النِّساءُ، فَخانَ مِنْها، *  كَبَعْثاةٌ ورادِعةٌ رَدُوم

İbnü’s-Sikkît: “ifzâ edilmişse” mânasında **امْرأَةٌ مُجَيَّأَةٌ**; artık cima edilince hades çıkarır. Ve “cima edince dışkılarsa” mânasında **رجل مُجَيَّأ**.

Ferrâ, Allah’ın sözü hakkında: **فأَجَاءها الـمَخاضُ إِلى جِذْعِ النَّخْلةِ**; bu, **جِئْتُ**’dendir; “doğum sancısı onu getirdi” mânasında **فجاء بها الـمَخاضُ** dediğin gibi. **الباء** atılınca fiilde bir **أَلِفٌ** kılındı; “sana Zeyd’i getirdim” mânasında **آتَيْتُكَ زَيْداً** dediğin gibi; “sana Zeyd ile geldim” mânasında **أَتَيْتُك بزيد** istersin.

Ve **الجايئةُ**: yaranın ve çıbanın cerahati ve içinde cerahat ve irin olarak toplanan şey; “yaraların cerahati geldi” mânasında **جاءتْ جايِئةُ الجِراحِ** denir.

Ve **الجِئَةُ** ve **الجِيئَةُ**: çukur yerde suyun toplandığı bir çukur; daha bilinen **الجِيَّةُ**’dir; iç bozulması olan **الجَوَى**’dan; çünkü su orada kokar da değişir. Çoğulu **جَيْءٌ**’dür.

Ve **التهذيب**’de: **الجَيْأَةُ**: kalelerin civarında bir çukur yerde suyun toplandığı yer. Ve denildi: **الجَيْأَةُ**: suyun toplandığı yer. Ebû Zeyd dedi: **الجَيْأَةُ**: yağmur suyunun toplandığı büyük çukur; insanlar onda helâlarını açarlar. Kümeyt dedi:
ضفادِعُ جَيْأَةٍ حَسِبَتْ أَضاةً، *  مُنَضِّبةً، سَتَمْنَعُها، وطِينا

Ve **جَيْئةُ البطن**: göbeğin altından kasığa kadar olan yer. Ve **الجَيْئةُ**: ayakkabının yamandığı parça; denildi: onunla dikilen kayıştır. Ve “onu yamadı” mânasında **أَجاءها**.

Ve **الجِيءُ** ve **الجَيءُ**: yemeğe ve içeceğe çağırma; o, ayrıca develeri suya çağırmadır. Muâz el-Herrâ’ dedi:
وما كانَ على الجِيءِ، *  ولا الهِيءِ امْتِداحِيكا

Ve onların sözü: “bu, **الهِيء** ve **الجِيء** içinde olsaydı ona fayda vermezdi” mânasında **لو كان ذلك في الهِيء والجِيء ما نَفَعَه**. Ebû Amr dedi: **الهِيءُ**: yemek; **الجِيءُ**: içecek. Ümevî dedi: ikisi, “develeri içmeye çağırdım” mânasında **جَأْجَأْتُ بالإِبل** sözünden iki isimdir; ve “onları yemeğe çağırdım” mânasında **هَأْهَأْتُ بها**: **إِذا دَعَوْتها للعَلف**.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ج ي أ * * الجَيْءُ * و * المَجِيءُ * الإتيان يقال جاء يجيء مجيئا و * جَيْئةً * كصيحة والاسم * الجِيئَةُ * كشيعة و * أجاءَهُ * بالمد جاء به وأجاءه إلى كذا ألجأه واضطره وتقول الحمد لله الذي * جاء * بك أو الحمد لله إذا جئت ولا تقول الحمد لله الذي جئت

##### Türkçe

* ج ي أ * * **الجَيْءُ** * ve * **المَجِيءُ** * gelme(=geliş)tir; denilir ki: جاء يجيء مجيئا ve * **جَيْئةً** * (vezin olarak) كصيحة; isim ise * **الجِيئَةُ** * (vezin olarak) كشيعة. Ve * **أجاءَهُ** * (med ile): onu getirdi; ve onu şuna * **أجاءه** *: onu ilcâ etti ve onu mecbur etti. Ve dersin ki: الحمد لله الذي * **جاء** * بك; yahut: الحمد لله إذا جئت; ve “الحمد لله الذي جئت” demezsin.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

جاء الرجل يجيء جيئا وجيئة بالفتح فيهما، والأخير من بنار المرة وضع موضع أصل المصدر للدلالة على مطلق الحدث ومجيئا وهو شاذ، لأن المصدر من فعل يفعل مفعل بفتح العين، وقد شذت منه حروف فجاءت على مفعل كالمجيء والمعيش والمميل والمقيل والمسير والمعيل والمحيص والمحيض: أتى، قال الراغب في المفردات: المجيء هو الحصول. قال: ويكون في المعاني والأعيان ف  إذا جاء نصر الله  حقيقة كما هو ظاهر. وجاء كذا: فعله، ومنه  لقد جئت شيئا فريا  ويرد في كلامهم لازما ومتعديا، نقله شيخنا. وحكى سيبويه عن بعض العرب: هو يجيك، بحذف الهمزة. والاسم منه الجيئة كالجيعة بالكسر ويقال: إنه لجياء بخير، ككتان، وهو نادر، كما حكاه سيبويه ويقال: جآء بقلب الياء همزة وجائئ حكاه ابن جني على الشذوذ، والمعنى: كثير الإتيان وأجأته أي جئت به، وأجأته إليه أي ألجأته واضطررته إليه قال زهير:
  وجار سار معتمدا إلـيكـم                      أجاءته المخافة والـرجـاء
  فجاور مكرما حتى إذا مـا                      دعاه الصيف وانقطع الشتاء
  ضمنتم ماله وغدا جمـيعـا                      عليكم نقصه وله النـمـاء قال الفراء: أصله من جئت وقد جعلته العرب إلجاء. وجاءأني بهمزتين وهم فيه الجوهري وصوابه جايأني بالياء مبدلة بالهمزة لأنه معتل العين مهموز اللام لا عكسه أي مهموز العين معتل اللام فجئته أجيئه: غالبني بكثرة المجيء فغلبته أي كنت أشد مجيئا منه، والذي ذكره المصنف هو القياس، وما قاله الجوهري هو المسموع عن العرب، كذا أشار إليه ابن سيده. والجيئة بالفتح والجايئة: القيح والدم الأول ذكره أبو عمرو في كتاب الحروف، وأنشد:
  تخرق ثفرها أيام خلـت                      على عجل فجيب بها أديم
  فجيأها النساء فجاء منهـا                      قبـعـذاة ورادعة رذوم أو قبعثاة، على الشك، شك أبو عمرو، وأنشد شمر:
  فجيأها النساء فخان منها                      كبعثـاة ورادفة رذوم وقال أبو سعيد: الرذوم معجمة، لأن ما رقه من السلح يسيل، وفي أشعار بني الطماح في ترجمة الجميح بن الطماح:
  تخرم ثفرها أيان حلـت                      على نملى فجيب لها أديم
  فجيأها النساء فجاء منهـا                      قبعـثـاة ورادفة رذوم قبعثاة: عفلة، كذا في العباب. والجيء والجيء بالفتح والكسر: الدعاء إلى الطعام والشراب، وقولهم: لو كان ذلك في الهيء والجيء ما نفعه، قال أبو عمرو: الهيء بالكسر: الطعام، والجيء: الشراب وقال الأموي: هما اسمان، من قولك جأجأ بالإبل إذا دعاها للشرب وهأهأها إذا دعاها للعلف، وأنشد لمعاذ الهراء:
  وما كان على الهيء                      ولا الجيء امتداحيكا
  وقال شمر: جيأ القربة إذا خاطها. والمجيأ كمعظم هو العذيوط الذي يحدث عند الجماع، يقال: رجل مجيأ إذا جامع سلح، قاله ابن السكيت. والمجيأة بهاء هي المفضاة التي تحدث إذا جومعت عن ابن السكيت أيضا. وعن ابن الأعرابي: المجايأة: المقابلة يقال: جايأني الرجل من قرب، أي قابلني، ومر بي مجابأة أي مقابلة. وعن أبي زيد: المجايأة: الموافقة، كالجياء بالكسر، يقال: جايأت فلانا، أي وافقت مجيئه. ويقال: لو جاوزت هذا المكان لجايأت الغيث مجايأة وجياء إذا وافقته. والجيئة بالفتح: موضع كالنقرة أو هي الحفرة العظيمة يجتمع فيه الماء، كالجئة على وزن عدة، وقوله: كجعة وجيعة جاء بهما للوزن، ولو لم يكونا مستعملين، ثم إن قوله وجيعة يدل على أن الجيئة بالكسر، كذا هو مضبوط عندنا، والصواب أنه بالفتح، والكسر إنما هو في المقصور فقط، كما صرح به الصاغاني وغيره، وأنشد للكميت:
  ضفادع جيئة حسبت أضاة                      منضبة ستمنعها وطينـا والأعرف الجية مشددة بتشديد الياء لا بالهمزة والجيئة قطعة من جلد ترقع بها النعل، أو سير يخاط به، وقد أجاءها أي النعل إذا رقعها أو خاطها، وأما القربة فإنه يقال فيها جيأها كما تقدم عن شمر. وقولهم: ما جاءت حاجتك هكذا بالنصب مضبوط في سائر النسخ، وفسره ابن سيده في المحكم فقال: أي ما صارت وقال الرضي: أي ما كانت، وما استفهامية، وأنث الضمير الراجع إليه لكون الخبر عن ذلك الضمير مؤنثا، كما في: ما كانت أمك، ويروى برفع حاجتك على أنها اسم جاءت وما خبرها، وأول من قال ذلك الخوارج لابن عباس حين جاء رسولا من علي، رضي الله عنهما. ومما يستدرك عليه: جيئة البطن: أسفل من السرة إلى العانة. والجياءة: الجص، قال زياد بن منفذ العدوي:
  بل ليت شعري عن جنبي مكشحة                      وحيث تبنى من الجياءة الأطـم كذا في المعجم. والجيئة بالفتح موضع أو منهل وأنشد شمر:
  لا عيش إلا إبل جماعه
  موردها الجيئة أو نعاعه وإنشاد ابن الأعرابي الرجز مشربها الجبة، هكذا أنشده بضم الجيم والباء الموحدة، وبعد المشطورين:
  إذا رآها الجوع أمسى ساعه وتقول: الحمد لله الذي جاء بك، أي الحمد لله إذ جئت، ولا تقل: الحمد لله الذي جئت، وفي المثل:  شر ما يجيئك إلى مخة عرقوب  قال الأصمعي: وذلك أن العرقوب لا مخ فيه، إنما يحوج إليه من لا يقدر على شيء، وفي مجمع الأمثال  لا جاء ولا ساء  أي لم يأمر ولم ينه، وقال أبو عمرو جأ جنانك أي ارعها.

##### Türkçe

**جاء** adam geldi; **يجيء** geliş; **جيئا** ve **جيئة** (ikisi de fetha ile). Sonuncusu, bir defalık (marrat) bina(lar)ındandır; mutlak hadise(delâlet) için asıl mastarın yerine konulmuştur. Ve **مجيئا**; bu şâzdır. Çünkü **فعل يفعل**’den mastar **مفعل** olur, ‘ayn’ın fethasıyla. Ondan bazı harfler şâz olmuştur da **مفعل** üzere gelmiştir; **المجيء** gibi, **المعيش** ve **المميل** ve **المقيل** ve **المسير** ve **المعيل** ve **المحيص** ve **المحيض**: (mânâsı) **أتى** (geldi). **الراغب** **المفردات**’te dedi: **المجيء** “elde oluş”tur. Dedi: Mânâlarda ve aynlarda olur; “ف  إذا جاء نصر الله” hakikattir, zâhir olduğu üzere. Ve **جاء** şöyle: onu yaptı; ondan “لقد جئت شيئا فريا”. Onların كلام’ında lâzım ve müteaddî olarak gelir; şeyhimiz nakletti. **سيبويه** bazı Araplardan hikâye etti: “هو يجيك”, hemzeyi hazf ile. Ondan isim: **الجيئة**; kesre ile **الجيعة** gibi. Ve denir: “إنه لجياء بخير”, **كتان** gibi; bu nâdirdir, **سيبويه**’nin hikâye ettiği üzere. Ve denir: **جآء** (yâ’yı hemze kılmakla) ve **جائئ**; **ابن جني** bunu şüzûz üzere hikâye etti. Mânâ: çokça **الإتيان** eden. Ve **أجأته**: yani onunla geldim. Ve **أجأته إليه**: yani onu ona ilcâ ettim ve onu ona mecbur ettim. **زهير** dedi:
  وجار سار معتمدا إلـيكـم                      أجاءته المخافة والـرجـاء
  فجاور مكرما حتى إذا مـا                      دعاه الصيف وانقطع الشتاء
  ضمنتم ماله وغدا جمـيعـا                      عليكم نقصه وله النـمـاء

**الفراء** dedi: Aslı **جئت**’dendir; Araplar onu “إلجاء” kılmışlardır. Ve **جاءأني** iki hemze ile; bunda **الجوهري** vehmetti. Doğrusu **جايأني**’dir; yâ, hemzeye bedel kılınmıştır. Çünkü o, ‘ayn’ı illetli, lâm’ı hemzeli olandır; bunun aksi değil: yani ‘ayn’ı hemzeli, lâm’ı illetli. Şu hâlde **فجئته أجيئه**: **المجيء**’ün çokluğuyla benimle galebe etti; ben de ona galebe ettim; yani ondan daha şiddetli gelişli idim. Musannifin zikrettiği kıyastır; **الجوهري**’nin dediği Araplardan işitilendir; **ابن سيده** buna böyle işaret etti.

Ve **الجيئة** fetha ile ve **الجايئة**: irin ve kan; birincisini **أبو عمرو** **كتاب الحروف**’ta zikretti. Ve inşâd etti:
  تخرق ثفرها أيام خلـت                      على عجل فجيب بها أديم
  فجيأها النساء فجاء منهـا                      قبـعـذاة ورادعة رذوم

Veya **قبعثاة**; şüphe üzere; **أبو عمرو** şüphe etti. Ve **شمر** inşâd etti:
  فجيأها النساء فخان منها                      كبعثـاة ورادفة رذوم

Ve **أبو سعيد** dedi: **الرذوم** mu‘ceme (yani noktalı)dır; çünkü ondan incelen şeyden akan salya akar. Ve **بني الطماح** şiirlerinde, **الجميح بن الطماح** tercümesinde:
  تخرم ثفرها أيان حلـت                      على نملى فجيب لها أديم
  فجيأها النساء فجاء منهـا                      قبعـثـاة ورادفة رذوم

**قبعثاة**: **عفلة**; **العباب**’da böyledir.

Ve **الجيء** ve **الجيء** (fetha ve kesre ile): yemeğe ve içeceğe çağırma. Ve onların sözü: “لو كان ذلك في الهيء والجيء ما نفعه”. **أبو عمرو** dedi: **الهيء** kesre ile: yemek; **الجيء**: içecek. **الأموي** dedi: İkisi iki isimdir; senin “**جأجأ** develerle” sözünden: onları içmeye çağırdığında; ve “**هأهأها**” onları yem’e çağırdığında. Ve **معاذ الهراء**’dan inşâd etti:
  وما كان على الهيء                      ولا الجيء امتداحيكا

Ve **شمر** dedi: **جيأ** kırbayı, onu diktiğinde.

Ve **المجيأ** ( **معظم** gibi): cima‘ sırasında meydana gelen **العذيوط**tur. Denir: **رجل مجيأ**; cima‘ ettiğinde dışkıladı; **ابن السكيت** söyledi. Ve **المجيأة** (hâ ile): cima‘ edildiğinde meydana gelen **المفضاة**’dir; yine **ابن السكيت**’ten.

Ve **ابن الأعرابي**’den: **المجايأة**: karşılaşma; denir: “**جايأني** adam yakından”; yani beni karşıladı. Ve “مر بي **مجابأة**”; yani karşılaşma.

Ve **أبو زيد**’den: **المجايأة**: muvafakat; kesre ile **الجياء** gibi. Denir: “**جايأت** falanı”; yani onun gelişine muvafakat ettim. Ve denir: “لو جاوزت هذا المكان **لجايأت** الغيث **مجايأة** و**جياء**”; ona muvafakat ettiğinde.

Ve **الجيئة** fetha ile: çukur gibi bir yer; yahut suyun toplandığı büyük çukurdur; **الجئة** gibi, **عدة** vezni üzere. Ve onun sözü: “**كجعة** و**جيعة**”; ikisini vezin için getirdi; kullanılmıyor olsalar bile. Sonra onun “**وجيعة**” sözü, **الجيئة**’nin kesre ile olduğuna delâlet eder; bizde ضبط edildiği üzere böyledir. Doğrusu fetha iledir; kesre ancak maksûrda olur; **الصاغاني** ve başkaları bunu tasrih ettiği üzere. Ve **الكميت**’ten inşâd etti:
  ضفادع جيئة حسبت أضاة                      منضبة ستمنعها وطينـا

Ve daha mâruf olan **الجية**’dir; yâ’nın teşdîdiyle şeddeli; hemze ile değil.

Ve **الجيئة**: ayakkabının yamandığı bir deri parçasıdır; yahut onunla dikilen bir kayıştır. Ve **أجاءها**; yani ayakkabıyı, onu yamadığında yahut diktiğinde. Kırbaya gelince, onda “**جيأها**” denir; **شمر**’den geçtiği üzere.

Ve onların sözü: “ما جاءت حاجتك هكذا” nasb ile; sair nüshalarda ضبط edilmiştir. **ابن سيده** onu **المحكم**’de tefsir etti de dedi: yani “ne oldu”. **الرضي** dedi: yani “ne idi”. **ما** istifhâmiyyedir. Ona râci‘ zamiri müennes kıldı; çünkü o zamirin haberi müennestir; “ما كانت أمك”de olduğu gibi. Ve “حاجتك”ın ref‘iyle rivayet olunur; “جاءت”in ismi olduğu, “ما”nın da haberi olduğu üzere. Bunu ilk söyleyen, **ابن عباس**’a, **علي**’den (Allah ikisinden razı olsun) elçi olarak geldiğinde, **الخوارج** idi.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **جيئة البطن**: göbeğin altından kasığa kadar olan kısım. Ve **الجياءة**: alçı. **زياد بن منفذ العدوي** dedi:
  بل ليت شعري عن جنبي مكشحة                      وحيث تبنى من الجياءة الأطـم

**المعجم**’de böyledir.

Ve **الجيئة** fetha ile: bir yer yahut bir su başı. **شمر** inşâd etti:
  لا عيش إلا إبل جماعه
  موردها الجيئة أو نعاعه

Ve **ابن الأعرابي**’nin recez inşâdı: “مشربها الجبة”; böyle inşâd etti; **الجيم**’in zammı ve **الباء** (muvahhada) ile. Ve iki mısradan sonra:
  إذا رآها الجوع أمسى ساعه

Ve dersin: “الحمد لله الذي جاء بك”; yani “الحمد لله إذ جئت”. Ve deme: “الحمد لله الذي جئت”. Ve meselde: “شر ما يجيئك إلى مخة عرقوب”. **الأصمعي** dedi: Bu, **العرقوب**’da ilik olmadığı içindir; ancak hiçbir şeye gücü yetmeyen kimseyi ona muhtaç kılar. Ve **مجمع الأمثال**’de: “لا جاء ولا ساء”; yani ne emretti ne yasakladı. Ve **أبو عمرو** dedi: “**جأ** جنانك”; yani onu otlat.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

جَآءَ
1 جَآءَ جآء , aor. يَجِىْءُ, inf. n. مَجِىْءٌ (S, Msb, K, &c., [the most common form, but] deviating from the general rule [respecting inf. ns. of this class], for the inf. n. of a verb of the form فَعَلَ having its aor. of the form يَفْعِلُ is [accord. to the general rule, if commencing with an augmentative م,] مَفْعَلٌ, though some words, beside مَجِىْءٌ, deviate from this rule by being of the measure مَفْعِلٌ, [for مَجِىْءٌ is originally مَجْيِئٌ,] as مَعِيشٌ and مَكِيلٌ and مَصِيرٌ and مَسِيرٌ and مَحِيدٌ and مَمِيلٌ and مَقِيلٌ and مَزِيدٌ and مَعِيلٌ and مَبِيعٌ and مَحِيصٌ and مَحِيضٌ, S, * TA) and جَيْئَةٌ (S, K, of the form of an inf. n. of un., but used as an inf. n. in an absolute sense, like رَجْفَةٌ and رَحْمَةٌ, S, TA) and جَىْءٌ, (K,) He, or it, came; or was, or became, present; syn. أَتَى; (S, K;) or حَضَرَ, said of a man [&c.]; (Msb;) or حَصَلَ [meaning it came, came to pass, happened, took place, betided, befell, or occurred; it resulted; it ensued; &c.]; and it is used in relation to ideal, as well as real, substantives; so that اـِذَا جَآءَ نَصْرُ اللّٰهِ [When the assistance of God shall come (in the Kur ex. 1)] is [not a figurative but] a proper phrase. (Er-Rلghib, TA.) Sb mentions, on the authority of certain of the Arabs, هُوَ يَجِيكَ [for هو يَجِيْؤُكَ He comes, or will come, to thee], with the hemzeh suppressed: (TA:) and he also mentions يَجُوْءُ as a dial. var. of يَجِىْءُ. (Id. in art. جوأ, q. v.) [As shown above,] جَآءَ is used intransitively and transitively. (Msb, MF.) say, جَآءَ زَيْدٌ Zeyd came; or was, or became, present. (Msb.) And جِئْتُ مَجِيْئًا حَسَنًا [I came with a good coming; or in a good manner]. (S.) And جِئْتُ زَيْدًا I came to Zeyd. (Msb.) And sometimes one says, جِئْتُ اـِلَيْهِ meaning I went [as well as I came] to him, or it. (Msb.) And جِئْتُ مِنَ البَلَدِ [I came from the town, or country]: and مِنَ القَوْمِ, meaning مِنْ عِنْدِ القَوْمِ [from the presence of the people, or company of men]. (Msb.) And جَآءَ الغَيْثُ The rain [came, or] descended. (Msb.) And جَآءَ أَمْرُ السُّلْطَانِ The order, or command, of the Sultلn came, or arrived. (Msb.) And جِئْتُ بِهِ (S, Msb, K) and ↓ أَجَأْتُهُ, both signifying the same, (S, K,) [I came with him, or it;] I brought him, or it, with me. (Msb.) And الحَمْدُ للّٰهِ الَّذِى جَآءَ بِكَ [Praise be to God who brought thee]; and الحَمْدُ للّٰهِ اـِذْ جِئْتَ [Praise be to God because, or that, thou camest, or hast come]; but not الحَمْدُ للّٰهِ الَّذِى جِئْتَ: (S, TA:) and [in like manner] you say, الحَمْدُ للّٰهِ اـِذْ كَانَ كَذَا; but not الحَمْدُ للّٰهِ الَّذِى كَانَ كَذَا unless you say بِهِ or مِنْهُ or عَنْهُ [after الذى]. (ISk, TA.) [Hence, جَآءَ بِوَلَدٍ He begot a child, or children; like أَتَى بِوَلَدٍ. And جَآءتْ بِهِ She brought him forth; gave birth to him; like أَتَتْ بِهِ. And جَآءَ بِمَعْنًى It (a word) conveyed, or imported, a meaning.] ― -b2- [جَآءَ بِشَىْءٍ also signifies He brought to pass, did, executed, performed, or effected, a thing: and he said, gave utterance to, or uttered, a thing: like أَتَى بِهِ in both these senses.] And جَآءَ كَذَا He did thus, or such a thing. (TA.) Hence, [in the Kur xix. 28,] لَقَدْ جِئْتِ شَيْئًا فَرِيًّا (TA) [Verily, O Mary, thou hast done] a thing hitherto unknown; a thing deemed strange. (Bd. [See another ex. voce اـِمْرٌ, likewise from the Kur.]) And جِئْتُ شَيْئًا حَسَنًا I did a good thing. (Msb.) And جَآءَ بِالبَدِيعِ He produced a new saying, or new poetry, not after the similitude of anything preceding. (TA in art. بدع.) And جَآءَ جَرْيًا بَعْدَ جَرْىٍ (K in art. تأم) or [more commonly] جاء بِجَرْىٍ بَعْدَ جَرْىٍ (M in that art.) [He (a horse) performed, or fetched, run after run]. ― -b3- جَآء is also syn. with صَارَ, like أَتَى; as in the saying, جَآءَ البِنَآءُ مُحْكَمًا The building became, or came to be, firm, strong, or compact. (Kull p. 11.) [And hence the phrase,] مَا جَآءَتْ حَاجَتَكَ, (M, K,) thus in all the copies of the K, with the noun in the accus. case; i. e. What became, or has become, thy want? syn. مَا صَارَتْ; (M, K;) or What was thy want? syn. مَا كَانَتْ: (Er-Radee, TA:) ما being here an interrogative, and the [implied] pronoun [in the verb] being made fem. because its predicate is fem.: but some say حَاجَتُكَ, in the nom. case, [as it is in the CK, meaning What did, or has, thy want become?] regarding حاجتك as the subject of جاءت, and ما as the predicate of this verb. (TA.) ― -b4- See also 3.

مُجَايَأَةٌ
3 مُجَايَأَةٌ ذ [inf. n. of جَايَأَ] signifies The act of facing, or fronting; being opposite, or over against: (IAar, K:) and the act of coinciding; as also جِيَآءٌ. (AZ, K.) You say of a man, جَايَأَنِى مِنْ قُرْبٍ He faced me, fronted me, was opposite to me, or was over against me, at a short distance. (TA.) And مَرَّ بِى مُجَايَأَةً He passed by me being in front, or opposite. (TA.) And جَايَأْتُ فُلَانًا I coincided with such a one in his coming. (TA.) And لَوْ جَاوَزْتَ هٰذَا المَكَانَ لَجَايَأْتَ الغَيْثَ Hadst thou passed beyond this place, thou hadst met with rain, or coincided with rain in its coming. (TA.) ― -b2- ↓ جَاآنِى فَجِئْتُهُ, [so in copies of the S, and in copies of the K, as from the S, but in the TA, as from the S, جَآءَأَنِى, and said to be with two hemzehs, though this is evidently wrong,] aor. أَجِيْؤُهُ, the former verb of the measure فَاعَلَنِى, (S,) is [said to be] a mistake for جَايَأَنِى فجئته, since the former verb has an infirm letter [ى] for its medial radical and ء for its final, not the reverse, (Sgh, K,) [therefore] what J says is not allowable unless it be an instance of transposition; (IB, TA;) but what is given by F [and Sgh as the correct form] is that which is accord. to rule, and what J says is that which has been heard from the Arabs, as ISd has pointed out; (TA;) [and rule is not to be regarded when it is contr. to classical usage;] the meaning is, He vied with me, or strove to surpass me, in frequency of coming, and I surpassed him therein. (S, K.)

أَجَاءَهُ
4 أَجَاءَهُ ذ He made him, or it, to come. (Kull p. 11.) ― -b2- [Hence,] أَجَأْتُهُ i. q. جِئْتُ بِهِ: see 1. (S, K.) ― -b3- أَجَأْتُهُ اـِلَيْهِ I compelled him, constrained him, or necessitated him, to have recourse, or betake himself, to it; (Fr, S, K;) or made him to want it, or be in need of it: (S:) in the dial. of Temeem, أَشَأْتُهُ. (TA in art. شيأ.) It is said in a prov., شَرٌّ مَا يُجِيْؤُكَ اـِلَى مُخَّةِ عُرْقُوبٍ [It is an evil thing that compels thee to have recourse to the marrow of a hock]; for, as As says, the عرقوب contains no marrow, and only he who cannot obtain any [other] thing is made to want it. (S.) And it is said in the Kur xix. 23, فَأَجَآءَهَا المَخَاضُ اـِلَى جِذْعِ النَّخْلَةِ And the motion of the child in her womb compelled her to betake herself to the trunk of the palm-tree. (Bd.)

جِيْئَةٌ
جِيْئَةٌ ذ [A coming;] a subst. from جَآءَ, (S, K,) of the measure فِعْلَةٌ, with kesr to the ج. (S.)

جَئِئٌ
جَئِئٌ ذ and جَأّءٌ: see what next follows.

جَيَّآءٌ
جَيَّآءٌ جيآء , (K,) mentioned by Sb as an extr. word, (TA,) [but regularly formed, of the measure فَعَّالٌ,] and ↓ جَأّءٌ, also written جَأَّاءٌ, (K,) with the ى changed into hemzeh, (TA,) and ↓ جَئِئٌ, (K,) [originally جَيِئٌ, of the measure فَعِلٌ, denoting intensiveness, in the CK written جَايِئٌ,] mentioned by IJ as anomalous, A frequent comer. (TA.) One says, اـِنَّهُ لَجَيَّآءٌ بِخَيْرٍ Verily he is a frequent bringer of good. (TA.)

جَآءٍ
[ جَآءٍ جآء , originally جَايِئٌ, then جَائِئٌ, then جَائِىٌ, and then جَآءٍ, Coming; act. part. n. of 1.]

##### Türkçe

**جَآءَ**
1 **جَآءَ** **جآء**, muzâri‘i **يَجِىْءُ**, mastar ismi **مَجِىْءٌ** (S, Msb, K, vb., [en yaygın şekil olmakla beraber] bu sınıfın mastar isimleri hakkındaki genel kaideden saparak; zira şekli **فَعَلَ** olan bir fiilin muzâri‘i şekli **يَفْعِلُ** olursa, mastar ismi [genel kaideye göre, eğer artırma **م** ile başlıyorsa] **مَفْعَلٌ** olur; hâlbuki **مَجِىْءٌ** dışında bazı kelimeler de bu kaideden, ölçüsü **مَفْعِلٌ** olmak suretiyle sapar; [çünkü **مَجِىْءٌ** aslında **مَجْيِئٌ**’dir;] **مَعِيشٌ** ve **مَكِيلٌ** ve **مَصِيرٌ** ve **مَسِيرٌ** ve **مَحِيدٌ** ve **مَمِيلٌ** ve **مَقِيلٌ** ve **مَزِيدٌ** ve **مَعِيلٌ** ve **مَبِيعٌ** ve **مَحِيصٌ** ve **مَحِيضٌ** gibi, S, * TA) ve **جَيْئَةٌ** (S, K; tekil mastar isminin kalıbında olmakla beraber, **رَجْفَةٌ** ve **رَحْمَةٌ** gibi mutlak anlamda mastar ismi olarak kullanılır, S, TA) ve **جَىْءٌ** (K): O (erkek) veya o (şey) geldi; yahut hazır bulundu; yahut mevcut oldu; eş anlamlısı **أَتَى**; (S, K;) yahut **حَضَرَ**, bir adam hakkında [&c.] söylenir; (Msb;) yahut **حَصَلَ** [yani: geldi, vuku buldu, oldu, meydana geldi, başa geldi, isabet etti, gerçekleşti; netice verdi; ardından geldi; vb.]; ve hem zihnî hem de gerçek isimlerle ilgili olarak kullanılır; öyle ki **اـِذَا جَآءَ نَصْرُ اللّٰهِ** [Allah’ın yardımı geldiği zaman (Kur’ân örn. 1)] [mecazî değil] sahih bir ibaredir. (Er-Râghib, TA.) Sb, Araplardan bazılarının rivayetine dayanarak, hemzenin düşürülmesiyle **هُوَ يَجِيكَ**’i [**هو يَجِيْؤُكَ** “O sana gelir/gelecek” yerine] zikreder: (TA:) ve ayrıca **يَجُوْءُ**’ü, **يَجِىْءُ**’ün bir lehçe varyantı olarak zikreder. (Aynı, **جوأ** maddesinde, bk.) [Yukarıda gösterildiği üzere,] **جَآءَ** hem geçişsiz hem geçişli kullanılır. (Msb, MF.) Denir ki: **جَآءَ زَيْدٌ** Zeyd geldi; yahut hazır bulundu. (Msb.) Ve **جِئْتُ مَجِيْئًا حَسَنًا** [güzel bir gelişle geldim; yahut güzel bir tarzda geldim]. (S.) Ve **جِئْتُ زَيْدًا** Zeyd’e geldim. (Msb.) Ve bazen kişi **جِئْتُ اـِلَيْهِ** der; bununla ona/ona doğru gittim [ona geldim’in yanı sıra] kastedilir. (Msb.) Ve **جِئْتُ مِنَ البَلَدِ** [şehirden yahut memleketten geldim]: ve **مِنَ القَوْمِ**, yani **مِنْ عِنْدِ القَوْمِ** [kavmin yanından, insanların meclisinden]. (Msb.) Ve **جَآءَ الغَيْثُ** Yağmur [geldi yahut] indi. (Msb.) Ve **جَآءَ أَمْرُ السُّلْطَانِ** Sultan’ın emri geldi, ulaştı. (Msb.) Ve **جِئْتُ بِهِ** (S, Msb, K) ve ↓ **أَجَأْتُهُ**, ikisi de aynı anlama gelir, (S, K,) [onunla/onu beraberimde geldim;] onu beraberimde getirdim. (Msb.) Ve **الحَمْدُ للّٰهِ الَّذِى جَآءَ بِكَ** [Seni getiren Allah’a hamd olsun]; ve **الحَمْدُ للّٰهِ اـِذْ جِئْتَ** [geldiğin için yahut geldiğin vakit Allah’a hamd olsun]; fakat **الحَمْدُ للّٰهِ الَّذِى جِئْتَ** denmez: (S, TA:) ve [aynı şekilde] **الحَمْدُ للّٰهِ اـِذْ كَانَ كَذَا** dersin; fakat **الحَمْدُ للّٰهِ الَّذِى كَانَ كَذَا** demezsin; meğer ki **بِهِ** yahut **مِنْهُ** yahut **عَنْهُ**’yu [**الذى**’den sonra] söyleyesin. (ISk, TA.) [Buradan: **جَآءَ بِوَلَدٍ** bir çocuk/çocuklar doğurdu; **أَتَى بِوَلَدٍ** gibi. Ve **جَآءتْ بِهِ** onu doğurdu; onu dünyaya getirdi; **أَتَتْ بِهِ** gibi. Ve **جَآءَ بِمَعْنًى** (bir kelime) bir anlamı taşıdı/ifade etti.] ― -b2- **جَآءَ بِشَىْءٍ** ayrıca: Bir şeyi meydana getirdi, yaptı, icra etti, yerine getirdi, gerçekleştirdi; ve bir şeyi söyledi, dile getirdi, telaffuz etti: her iki manada da **أَتَى بِهِ** gibi. Ve **جَآءَ كَذَا** şöyle yaptı, yahut böyle bir şey yaptı. (TA.) Buradan, [Kur’ân xix. 28’de,] **لَقَدْ جِئْتِ شَيْئًا فَرِيًّا** (TA) [“Ey Meryem, gerçekten sen yaptın”] şimdiye dek bilinmeyen bir şey; garip sayılan bir şey. (Bd. [**اـِمْرٌ** maddesinde Kur’ân’dan başka bir örneğe de bak.]) Ve **جِئْتُ شَيْئًا حَسَنًا** iyi bir şey yaptım. (Msb.) Ve **جَآءَ بِالبَدِيعِ** daha önceki hiçbir şeye benzemeyen yeni bir söz yahut yeni bir şiir ortaya koydu. (TA, **بدع** maddesinde.) Ve **جَآءَ جَرْيًا بَعْدَ جَرْىٍ** (K, **تأم** maddesinde) yahut [daha yaygın olarak] **جاء بِجَرْىٍ بَعْدَ جَرْىٍ** (M, aynı maddede) [o (at) koşu üstüne koşu yaptı]. ― -b3- **جَآء** ayrıca **صَارَ** ile eş anlamlıdır; **أَتَى** gibi; şu sözde olduğu gibi: **جَآءَ البِنَآءُ مُحْكَمًا** Bina sağlam, güçlü yahut sıkı oldu. (Kull s. 11.) [Ve buradan şu ibare:] **مَا جَآءَتْ حَاجَتَكَ**, (M, K,) K’nin bütün nüshalarında isim mansub hâlde böyledir; yani: İhtiyacın ne oldu, yahut ne hâle geldi? eş anlamlısı **مَا صَارَتْ**; (M, K;) yahut: İhtiyacın ne idi? eş anlamlısı **مَا كَانَتْ**: (Er-Radee, TA:) burada **ما** istifhamdır; ve [fiildeki zımnî] zamir, haberinin müennes olması sebebiyle müennes yapılmıştır: fakat bazıları **حَاجَتُكَ** der, merfu hâlde; [CK’de olduğu gibi; manası: İhtiyacın ne oldu, yahut ne hâle geldi?]; **حاجتك**’yı **جاءت**’in mübtedası, **ما**’yı da bu fiilin haberi sayarak. (TA.) ― -b4- 3’e de bak.

**مُجَايَأَةٌ**
3 **مُجَايَأَةٌ** ذ [**جَايَأَ**’nın mastar ismi] Yüz yüze gelme, karşı karşıya durma; karşıda olma: (IAar, K:) ve aynı zamana rastlama fiili; bunun gibi **جِيَآءٌ** da. (AZ, K.) Bir adam hakkında şöyle dersin: **جَايَأَنِى مِنْ قُرْبٍ** Yakından bana karşı durdu, bana yüz yüze geldi, bana karşıda oldu. (TA.) Ve **مَرَّ بِى مُجَايَأَةً** Önümden yahut karşımdan geçerek yanımdan geçti. (TA.) Ve **جَايَأْتُ فُلَانًا** Onun gelişiyle aynı zamana rastladım. (TA.) Ve **لَوْ جَاوَزْتَ هٰذَا المَكَانَ لَجَايَأْتَ الغَيْثَ** Bu yeri geçseydin, yağmura rastlardın; yahut yağmurun gelişiyle aynı zamana rastlardın. (TA.) ― -b2- ↓ **جَاآنِى فَجِئْتُهُ**, [S’nin nüshalarında ve K’nin nüshalarında S’den naklen böyle; fakat TA’da S’den naklen **جَآءَأَنِى**; iki hemzeli olduğu söylenmiş, hâlbuki bu açıkça yanlıştır,] muzâri‘i **أَجِيْؤُهُ**, ilkinin vezni **فَاعَلَنِى** olan fiildir, (S,) [denildiğine göre] **جَايَأَنِى فجئته** için bir hatadır; çünkü ilk fiilin orta kök harfi olarak illet harfi [ى] ve son kök harfi olarak **ء** vardır; bunun tersi değil, (Sgh, K,) [dolayısıyla] J’nin söylediği, ancak kalb (yer değiştirme) örneği olursa caizdir; (IB, TA;) fakat F’nin [ve Sgh’nin doğru şekil olarak verdiği] şey kaideye uygun olandır; J’nin söylediği ise Araplardan işitilmiş olandır; ISd’nin işaret ettiği gibi; (TA;) [ve kaide, fasih kullanıma aykırı olduğunda gözetilmez;] manası: O, gelmenin çokluğunda benimle yarıştı yahut beni geçmeye çalıştı; ben de bu hususta onu geçtim. (S, K.)

**أَجَاءَهُ**
4 **أَجَاءَهُ** ذ Onu, yahut onu (şeyi), gelmeye sevk etti; gelmesini sağladı. (Kull s. 11.) ― -b2- [Buradan,] **أَجَأْتُهُ** = **جِئْتُ بِهِ**: 1’e bak. (S, K.) ― -b3- **أَجَأْتُهُ اـِلَيْهِ** Onu ona başvurmaya zorladım, mecbur ettim, zaruret içinde bıraktım; (Fr, S, K;) yahut onu ona muhtaç kıldım: (S:) Temîm lehçesinde **أَشَأْتُهُ**. (TA, **شيأ** maddesinde.) Bir darb-ı meselde şöyle denir: **شَرٌّ مَا يُجِيْؤُكَ اـِلَى مُخَّةِ عُرْقُوبٍ** [Seni aşık kemiğinin iliğine başvurmaya mecbur eden şey ne kötüdür]; çünkü As’ın dediğine göre **عرقوب** ilik içermez; ve ancak [başka] hiçbir şey elde edemeyen kimse ona muhtaç bırakılır. (S.) Ve Kur’ân xix. 23’te şöyle denmiştir: **فَأَجَآءَهَا المَخَاضُ اـِلَى جِذْعِ النَّخْلَةِ** Çocuğun rahimdeki hareketi onu hurma ağacının gövdesine sığınmaya mecbur etti. (Bd.)

**جِيْئَةٌ**
**جِيْئَةٌ** ذ [Bir geliş;] **جَآءَ**’dan bir isimdir, (S, K,) vezni **فِعْلَةٌ** olup **ج**’ye kesre iledir. (S.)

**جَئِئٌ**
**جَئِئٌ** ذ ve **جَأّءٌ**: hemen ardından gelen şeye bak.

**جَيَّآءٌ**
**جَيَّآءٌ** **جيآء**, (K,) Sb tarafından garip bir kelime olarak zikredilmiştir, (TA,) [fakat düzenli olarak **فَعَّالٌ** vezninde yapılmıştır,] ve ↓ **جَأّءٌ**, ayrıca **جَأَّاءٌ** diye de yazılır, (K,) **ى**’nin hemzeye çevrilmesiyle, (TA,) ve ↓ **جَئِئٌ**, (K,) [aslında **جَيِئٌ**, vezni **فَعِلٌ** olup mübalağa ifade eder; CK’de **جَايِئٌ** yazılmıştır,] IJ tarafından şâz olarak zikredilmiştir: Çokça gelen kimse. (TA.) Şöyle denir: **اـِنَّهُ لَجَيَّآءٌ بِخَيْرٍ** Şüphesiz o, hayrı çokça getiren kimsedir. (TA.)

**جَآءٍ**
[**جَآءٍ** **جآء**, aslında **جَايِئٌ**, sonra **جَائِئٌ**, sonra **جَائِىٌ**, sonra **جَآءٍ**: Gelen; 1’in ism-i fâili.]

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

#### Madde başı: جيء

جَآءَ
جَآءَ ( y )  I ( n. ac. جَيْأَة [ 1t ] ,  مَجِيْء [ 18 ] ),
a.  Came; was present.

b.  Befell, betided, happened.

c.  [ Ila ], Went, came to; arrived at.

d.  [ Bi &  Ila ], Brought to.

جَاْيَأَ
جَاْيَأَ III ,
a.  Faced, fronted, was opposite to.

b.  Met with, encountered.

أَجْيَأَ
أَجْيَأَ IV ,
a.  Made to come.

b.  [ Ila ], Compelled to have recourse to.

جَيْءَة
جَيْءَة 1t ,
a.  Coming, arrival.

مَجْيَئ
مَجْيَئ 18 ,
a.  see 1t .

جَاءٍ
جَاءٍ ( جَائِي ) [ 21 ] ,
a.  Coming, arriving; comer.

##### Türkçe

جَآءَ
جَآءَ ( y ) I ( n. ac. **جَيْأَة** [ 1t ] , **مَجِيْء** [ 18 ] ),
a. Geldi; hazır bulundu.

b. Başına geldi, vuku buldu, oldu.

c. [ Ila ], -e gitti, -e geldi; -e vardı.

d. [ Bi & Ila ], -e getirdi.

جَاْيَأَ
جَاْيَأَ III ,
a. Yüz yüze geldi, karşısında oldu, karşı karşıya oldu.

b. Karşılaştı, rastladı.

أَجْيَأَ
أَجْيَأَ IV ,
a. Gelmesini sağladı.

b. [ Ila ], -e başvurmaya mecbur etti.

جَيْءَة
جَيْءَة 1t ,
a. Gelme, varış.

مَجْيَئ
مَجْيَئ 18 ,
a. bk. 1t .

جَاءٍ
جَاءٍ ( **جَائِي** ) [ 21 ] ,
a. Gelen, varan; gelen kimse.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

#### Madde başı: جيء

جيء
جَاءَ - يَجِيْءُ ، جِيْءَ - يُجَاءُ - أَجَاءَ - يُجِيْءُ
جَاءَ - يَجِيْءُ + كائن أو شيء أو أمر: التقدير دائماً: " جَاءَ - يَجِيْءُ + كائن أو شيء أو أمر+ كائناً أو شيئاً: يتحرك من مكان يعتبر بعيد إلى مكان آخر يعتبر قريب جداً من الكائن الآخر
﴿وقل جاء الحق وزهق الباطل﴾
﴿لقد جاءك الحق من ربك﴾
جَاءَ - يَجِيْءُ + كائن أو شيء أو أمر+ كائناً أو شيئاً: يتحرك من مكان يعتبر بعيد إلى مكان آخر يعتبر قريب جداً من الكائن الآخر
﴿وسيق الذين اتقوا ربهم إلى الجنة زمرا حتى إذا جاءوها وفتحت أبوابها﴾
﴿ولما جاء أمرنا نجينا هودا والذين آمنوا معه برحمة منا﴾
جاء + شيء + كائناً: جاءه - جاءته - جاءك - جاءكم - جاءهم  - جاءتهم: البينات - الموج - الريح
جاء + كائن + كائناً: جاءك المنافقون - جاءوكم
جَاءَ - يَجِيْءُ + كائن أو شيء أو أمر+ كائناً أو شيئاً + بـِ شيء: يتحرك من مكان يعتبر بعيد إلى مكان آخر يعتبر قريب جداً من الكائن الآخر، مصحوباً ومرفقاً بالشيء
بالحسنة - بالحق - بالبينات
﴿ولقد جئناهم بكتاب فصلناه على علم﴾
﴿قد جئتكم ببينة من ربكم﴾
جَاءَ - يَجِيْءُ + كائن أو شيء أو أمر+ كائناً أو شيئاً + من كائن أو مكان
﴿قل إني نهيت أن أعبد الذين تدعون من دون الله لما جاءني البينات من ربي﴾
﴿ولما جاءهم رسول من عند الله﴾
جَاءَ - يَجِيْءُ + كائن أو شيء أو أمر+ كائناً أو شيئاً + يفعل: يعمل عمل الفعل المساعد
﴿ياأهل الكتاب قد جاءكم رسولنا يبين لكم كثيرا مما كنتم تخفون من الكتاب﴾
جَاءَ - يَجِيْءُ + كائن أو شيء أو أمر+ كائناً أو شيئاً + ليفعل أو لـِ فعل أمر: يعمل عمل الفعل المساعد
﴿ولما جاء موسى لميقاتنا وكلمه ربه﴾
﴿ما جئنا لنفسد في الأرض﴾
جِيْءَ - يُجَاءُ: مبني للمجهول من " جَاءَ - يَجِيْءُ "
أَجَاءَ - يُجِيْءُ: على وزن " أفعل " من " جَاءَ - يَجِيْءُ ": جعله " يَجِيْءُ "
﴿فأجاءها المخاض إلى جذع النخلة﴾
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " حركة القدوم  والوصول والاقتراب، قادماً من موقع بعيد، إلى مكان أو كائن خارج موقع إقامته الأصلي والتفاعل مع المكان أو الكائن "، وهي:
أَتـَى - يَأْتِي، جَاءَ - يَجِيْءُ، بَلَغَ - يَبْلُغُ، وَصَلَ - يَصِلُ (متعدي لمفعول واحد)، وَرَدَ - يَرِدُ، وَفَدَ - يَفِدُ
1 - جاء كائن شيئاً :
جاء أحدكم من الغائط
 	﴿ياأيها الذين آمنوا لا تقربوا الصلاة وأنتم سكارى حتى تعلموا ما تقولون ولا جنبا إلا عابري سبيل حتى تغتسلوا وإن كنتم مرضى أو على سفر أو جاء أحد منكم من الغائط أو لامستم النساء فلم تجدوا ماء فتيمموا صعيدا طيبا فامسحوا بوجوهكم وأيديكم إن الله كان عفوا غفورا(43)﴾ النساء ﴿ياأيها الذين آمنوا إذا قمتم إلى الصلاة فاغسلوا وجوهكم وأيديكم إلى المرافق وامسحوا برءوسكم وأرجلكم إلى الكعبين وإن كنتم جنبا فاطهروا وإن كنتم مرضى أو على سفر أو جاء أحد منكم من الغائط أو لامستم النساء فلم تجدوا ماء فتيمموا صعيدا طيبا فامسحوا بوجوهكم وأيديكم منه ما يريد الله ليجعل عليكم من حرج ولكن يريد ليطهركم وليتم نعمته عليكم لعلكم تشكرون(6)﴾ المائدة
جاءوا جهنم
﴿وسيق الذين كفروا إلى جهنم زمرا حتى إذا جاءوها فتحت أبوابها وقال لهم خزنتها ألم يأتكم رسل منكم يتلون عليكم آيات ربكم وينذرونكم لقاء يومكم هذا قالوا بلى ولكن حقت كلمة العذاب على الكافرين(71)﴾ الزمر ﴿وسيق الذين اتقوا ربهم إلى الجنة زمرا حتى إذا جاءوها وفتحت أبوابهاوقال لهم خزنتها سلام عليكم طبتم فادخلوها خالدين(73)﴾ الزمر
	﴿حتى إذا ما جاءوها شهد عليهم سمعهم وأبصارهم وجلودهم بما كانوا يعملون (20)﴾ فصلت
	﴿والذين كفروا أعمالهم كسراب بقيعة يحسبه الظمآن ماء حتى إذا جاءه لم يجده شيئا ووجد الله عنده فوفاه حسابه والله سريع الحساب(39)﴾ النور
	﴿فلما جاءها نودي أن بورك من في النار ومن حولها وسبحان الله رب العالمين(8)﴾ النمل
جاءوا شيئاً = جاءوا فعلاً
 ﴿فانطلقا حتى إذا ركبا في السفينة خرقها قال أخرقتها لتغرق أهلها لقد جئت شيئا إمرا (71)﴾ الكهف ﴿فانطلقا حتى إذا لقيا غلاما فقتله قال أقتلت نفسا زكية بغير نفس لقد جئت شيئا نكرا (74)﴾ الكهف
 	﴿لقد جئتم شيئا إدا(89)﴾ مريم ﴿فأتت به قومها تحمله قالوا يامريم لقد جئت شيئا فريا(27)﴾ مريم
 	﴿وقال الذين كفروا إن هذا إلا إفك افتراه وأعانه عليه قوم آخرون فقد جاءوا ظلما وزورا(4)﴾ الفرقان
2 - جاء شيء : يفهم منها ضمناَ نفس معنى : جاء شيء كائناً
جاء أمرنا - جاءهم أمر
 ﴿ولما جاء أمرنا نجينا هودا والذين آمنوا معه برحمة منا ونجيناهم من عذاب غليظ(58)﴾ هود ﴿فلما جاء أمرنا نجينا صالحا والذين آمنوا معه برحمة منا ومن خزي يومئذ إن ربك هو القوي العزيز(66)﴾ هود ﴿ولما جاء أمرنا نجينا شعيبا والذين آمنوا معه برحمة منا وأخذت الذين ظلموا الصيحة فأصبحوا في ديارهم جاثمين(94)﴾ هود ﴿فلما جاء أمرنا جعلنا عاليها سافلها وأمطرنا عليها حجارة من سجيل منضود(82)﴾ هود
 	﴿حتى إذا جاء أمرنا وفار التنور قلنا احمل فيها من كل زوجين اثنين وأهلك إلا من سبق عليه القول ومن آمن وما آمن معه إلا قليل(40)﴾ هود ﴿فأوحينا إليه أن اصنع الفلك بأعيننا ووحينا فإذا جاء أمرنا وفار التنور فاسلك فيها من كل زوجين اثنين وأهلك إلا من سبق عليه القول منهم ولا تخاطبني في الذين ظلموا إنهم مغرقون(27)﴾ المؤمنون
 	﴿ياإبراهيم أعرض عن هذا إنه قد جاء أمر ربك وإنهم آتيهم عذاب غير مردود(76)﴾ هود ﴿وما ظلمناهم ولكن ظلموا أنفسهم فما أغنت عنهم آلهتهم التي يدعون من دون الله من شيء لما جاء أمر ربك وما زادوهم غير تتبيب(101)﴾ هود
 	﴿ينادونهم ألم نكن معكم قالوا بلى ولكنكم فتنتم أنفسكم وتربصتم وارتبتم وغرتكم الأماني حتى جاء أمر الله وغركم بالله الغرور(14)﴾ الحديد ﴿ولقد أرسلنا رسلا من قبلك منهم من قصصنا عليك ومنهم من لم نقصص عليك وما كان لرسول أن يأتي بآية إلا بإذن الله فإذا جاء أمر الله قضي بالحقوخسر هنالك المبطلون(78)﴾ غافر
 	﴿وإذا جاءهم أمر من الأمن أو الخوف أذاعوا به ولو ردوه إلى الرسول وإلى أولي الأمر منهم لعلمه الذين يستنبطونه منهم ولولا فضل الله عليكم ورحمته لاتبعتم الشيطان إلا قليلا(83)﴾ النساء ﴿أشحة عليكم فإذا جاء الخوف رأيتهم ينظرون إليك تدور أعينهم كالذي يغشى عليه من الموت فإذا ذهب الخوف سلقوكم بألسنة حداد أشحة على الخير أولئك لم يؤمنوا فأحبط الله أعمالهم وكان ذلك على الله يسيرا(19)﴾ الأحزاب
جاء نبأ
 ﴿ولقد كذبت رسل من قبلك فصبروا على ما كذبوا وأوذوا حتى أتاهم نصرنا ولا مبدل لكلمات الله ولقد جاءك من نبإ المرسلين(34)﴾ الأنعام ﴿ولقد جاءهم من الأنباء ما فيه مزدجر(4)﴾ القمر
الكتاب الذي جاء
﴿وما قدروا الله حق قدره إذ قالوا ما أنزل الله على بشر من شيء قل من أنزل الكتاب الذي جاء به موسى نورا وهدى للناس تجعلونه قراطيس تبدونها وتخفون كثيرا وعلمتم ما لم تعلموا أنتم ولا آباؤكم قل الله ثم ذرهم في خوضهم يلعبون(91)﴾ الأنعام ﴿ولقد جئناهم بكتاب فصلناه على علم هدى ورحمة لقوم يؤمنون(52)﴾ الأعراف
	﴿لقد أضلني عن الذكر بعد إذ جاءني وكان الشيطان للإنسان خذولا(29)﴾ الفرقان
جاءت البينة - البينات - جاءهم البينات
 ﴿وإلى ثمود أخاهم صالحا قال ياقوم اعبدوا الله ما لكم من إله غيره قد جاءتكم بينة من ربكم هذه ناقة الله لكم آية فذروها تأكل في أرض الله ولا تمسوها بسوء فيأخذكم عذاب أليم(73)﴾ الأعراف ﴿وإلى مدين أخاهم شعيبا قال ياقوم اعبدوا الله ما لكم من إله غيره قد جاءتكم بينة من ربكم فأوفوا الكيل والميزان ولا تبخسوا الناس أشياءهم ولا تفسدوا في الأرض بعد إصلاحها ذلكم خير لكم إن كنتم مؤمنين(85)﴾ الأعراف ﴿أو تقولوا لو أنا أنزل علينا الكتاب لكنا أهدى منهم فقد جاءكم بينة من ربكموهدى ورحمة فمن أظلم ممن كذب بآيات الله وصدف عنها سنجزي الذين يصدفون عن آياتنا سوء العذاب بما كانوا يصدفون(157)﴾ الأنعام ﴿حقيق على أن لا أقول على الله إلا الحق قد جئتكم ببينة من ربكم فأرسل معي بني إسرائيل (105)﴾ الأعراف
 	﴿قالوا ياهود ما جئتنا ببينة وما نحن بتاركي آلهتنا عن قولك وما نحن لك بمؤمنين (53)﴾ هود
 	﴿وما تفرق الذين أوتوا الكتاب إلا من بعد ما جاءتهم البينة(4)﴾ البينة
 	﴿كان الناس أمة واحدة فبعث الله النبيين مبشرين ومنذرين وأنزل معهم الكتاب بالحق ليحكم بين الناس فيما اختلفوا فيهوما اختلف فيه إلا الذين أوتوه من بعد ما جاءتهم البينات بغيا بينهم فهدى الله الذين آمنوا لما اختلفوا فيه من الحق بإذنه والله يهدي من يشاء إلى صراط مستقيم(213)﴾ البقرة ﴿إن الدين عند الله الإسلام وما اختلف الذين أوتوا الكتاب إلا من بعد ما جاءهم العلم بغيا بينهم ومن يكفر بآيات الله فإن الله سريع الحساب(19)﴾ آل عمران
 	﴿ولا تكونوا كالذين تفرقوا واختلفوا من بعد ما جاءهم البينات وأولئك لهم عذاب عظيم (105)﴾ آل عمران ﴿فإن زللتم من بعد ما جاءتكم البينات فاعلموا أن الله عزيز حكيم(209)﴾ البقرة ﴿كيف يهدي الله قوما كفروا بعد إيمانهم وشهدوا أن الرسول حق وجاءهم البينات والله لا يهدي القوم الظالمين(86)﴾ آل عمران
 	﴿قل إني نهيت أن أعبد الذين تدعون من دون الله لما جاءني البينات من ربي وأمرت أن أسلم لرب العالمين(66)﴾ غافر ﴿قالوا لن نؤثرك على ما جاءنا من البينات والذي فطرنا فاقض ما أنت قاض إنما تقضي هذه الحياة الدنيا(72)﴾ طه
 	﴿تلك الرسل فضلنا بعضهم على بعض منهم من كلم الله ورفع بعضهم درجات وآتينا عيسى ابن مريم البينات وأيدناه بروح القدس ولو شاء الله ما اقتتل الذين من بعدهم من بعد ما جاءتهم البينات ولكن اختلفوا فمنهم من آمن ومنهم من كفر ولو شاء الله ما اقتتلوا ولكن الله يفعل ما يريد(253)﴾ البقرة
 	﴿يسألك أهل الكتاب أن تنزل عليهم كتابا من السماء فقد سألوا موسى أكبر من ذلك فقالوا أرنا الله جهرة فأخذتهم الصاعقة بظلمهم ثم اتخذوا العجل من بعد ما جاءتهم البينات فعفونا عن ذلك وآتينا موسى سلطانا مبينا(153)﴾ النساء
جاءه العلم
 ﴿ولقد بوأنا بني إسرائيل مبوأ صدق ورزقناهم من الطيبات فما اختلفوا حتى جاءهم العلم إن ربك يقضي بينهم يوم القيامة فيما كانوا فيه يختلفون(93)﴾ يونس ﴿وما تفرقوا إلا من بعد ما جاءهم العلم بغيا بينهم ولولا كلمة سبقت من ربك إلى أجل مسمى لقضي بينهم وإن الذين أورثوا الكتاب من بعدهم لفي شك منه مريب(14)﴾ الشورى ﴿وآتيناهم بينات من الأمر فما اختلفوا إلا من بعد ما جاءهم العلم بغيا بينهم إن ربك يقضي بينهم يوم القيامة فيما كانوا فيه يختلفون(17)﴾ الجاثية
 	﴿ولن ترضى عنك اليهود ولا النصارى حتى تتبع ملتهم قل إن هدى الله هو الهدى ولئن اتبعت أهواءهم بعد الذي جاءك من العلم ما لك من الله من ولي ولا نصير (120)﴾ البقرة ﴿وكذلك أنزلناه حكما عربيا ولئن اتبعت أهواءهم بعدما جاءك من العلم ما لك من الله من ولي ولا واق(37)﴾ الرعد ﴿ولئن أتيت الذين أوتوا الكتاب بكل آية ما تبعوا قبلتك وما أنت بتابع قبلتهم وما بعضهم بتابع قبلة بعض ولئن اتبعت أهواءهم من بعد ما جاءك من العلم إنك إذا لمن الظالمين(145)﴾ البقرة
 	﴿فمن حاجك فيه من بعد ما جاءك من العلم فقل تعالوا ندع أبناءنا وأبناءكم ونساءنا ونساءكم وأنفسنا وأنفسكم ثم نبتهل فنجعل لعنة الله على الكاذبين(61)﴾ آل عمران
 	﴿ياأبت إني قد جاءني من العلم ما لم يأتك فاتبعني أهدك صراطا سويا(43)﴾ مريم
جاءت آية - آيات
 ﴿وأقسموا بالله جهد أيمانهم لئن جاءتهم آية ليؤمنن بها قل إنما الآيات عند الله وما يشعركم أنها إذا جاءت لا يؤمنون(109)﴾ الأنعام ﴿وإذا جاءتهم آية قالوا لن نؤمن حتى نؤتى مثل ما أوتي رسل الله الله أعلم حيث يجعل رسالته سيصيب الذين أجرموا صغار عند الله وعذاب شديد بما كانوا يمكرون (124)﴾ الأنعام
 	﴿ولو جاءتهم كل آية حتى يروا العذاب الأليم(97)﴾ يونس ﴿بلى قد جاءتك آياتي فكذبت بها واستكبرت وكنت من الكافرين(59)﴾ الزمر
 	﴿وما تنقم منا إلا أن آمنا بآيات ربنا لما جاءتنا ربنا أفرغ علينا صبرا وتوفنا مسلمين(126)﴾ الأعراف ﴿فلما جاءتهم آياتنا مبصرة قالوا هذا سحر مبين(13)﴾ النمل
جاءهم العذاب
 ﴿ويستعجلونك بالعذاب ولولا أجل مسمى لجاءهم العذاب وليأتينهم بغتة وهم لا يشعرون (53)﴾ العنكبوت
جاء الأجل - أجلهم
 ﴿ولكل أمة أجل فإذا جاء أجلهم لا يستأخرون ساعة ولا يستقدمون(34)﴾ الأعراف ﴿قل لا أملك لنفسي ضرا ولا نفعا إلا ما شاء الله لكل أمة أجل إذا جاء أجلهم فلا يستأخرون ساعة ولا يستقدمون(49)﴾ يونس ﴿ولو يؤاخذ الله الناس بظلمهم ما ترك عليها من دابة ولكن يؤخرهم إلى أجل مسمى فإذا جاء أجلهم لا يستأخرون ساعة ولا يستقدمون(61)﴾ النحل ﴿ولو يؤاخذ الله الناس بما كسبوا ما ترك على ظهرها من دابة فإذا جاء أجلهم فإن الله كان بعباده بصيرا(45)﴾ فاطر
 	﴿يغفر لكم من ذنوبكم ويؤخركم إلى أجل مسمى إن أجل الله إذا جاء لا يؤخر لو كنتم تعلمون(4)﴾ نوح ﴿ولن يؤخر الله نفسا إذا جاء أجلها والله خبير بما تعملون(11)﴾ المنافقون
 	﴿وجاءت سكرة الموت بالحق ذلك ما كنت منه تحيد(19)﴾ ق
جاءهم منذر - نذير - جاءكم بشير ونذير
 ﴿وعجبوا أن جاءهم منذر منهم وقال الكافرون هذا ساحر كذاب(4)﴾ ص ﴿بل عجبوا أن جاءهم منذر منهم فقال الكافرون هذا شيء عجيب(2)﴾ ق
 	﴿ياأهل الكتاب قد جاءكم رسولنا يبين لكم على فترة من الرسل أن تقولوا ما جاءنا من بشير ولا نذير فقد جاءكم بشير ونذير والله على كل شيء قدير(19)﴾ المائدة
 	﴿وأقسموا بالله جهد أيمانهم لئن جاءهم نذير ليكونن أهدى من إحدى الأمم فلما جاءهم نذير ما زادهم إلا نفورا(42)﴾ فاطر
 	﴿وهم يصطرخون فيها ربنا أخرجنا نعمل صالحا غير الذي كنا نعمل أولم نعمركم ما يتذكر فيه من تذكر وجاءكم النذير فذوقوا فما للظالمين من نصير(37)﴾ فاطر ﴿قالوا بلى قد جاءنا نذير فكذبنا وقلنا ما نزل الله من شيء إن أنتم إلا في ضلال كبير (9)﴾ الملك
 	﴿ولقد جاء آل فرعون النذر(41)﴾ القمر
جاء رسول
 ﴿ياأهل الكتاب قد جاءكم رسولنا يبين لكم كثيرا مما كنتم تخفون من الكتاب ويعفو عن كثير قد جاءكم من الله نور وكتاب مبين(15)﴾ المائدة ﴿ياأهل الكتاب قد جاءكم رسولنا يبين لكم على فترة من الرسل أن تقولوا ما جاءنا من بشير ولا نذير فقد جاءكم بشير ونذير والله على كل شيء قدير(19)﴾ المائدة
 	﴿ولقد آتينا موسى الكتاب وقفينا من بعده بالرسل وآتينا عيسى ابن مريم البينات وأيدناه بروح القدس أفكلما جاءكم رسول بما لا تهوى أنفسكم استكبرتم ففريقا كذبتم وفريقا تقتلون(87)﴾ البقرة ﴿لقد أخذنا ميثاق بني إسرائيل وأرسلنا إليهم رسلا كلما جاءهم رسول بما لا تهوى أنفسهم فريقا كذبوا وفريقا يقتلون(70)﴾ المائدة
 	﴿وإذ أخذ الله ميثاق النبيين لما آتيتكم من كتاب وحكمة ثم جاءكم رسول مصدق لما معكم لتؤمنن به ولتنصرنه قال أأقررتم وأخذتم على ذلكم إصري قالوا أقررنا قال فاشهدوا وأنا معكم من الشاهدين(81)﴾ آل عمران ﴿ولما جاءهم رسول من عند الله مصدق لما معهم نبذ فريق من الذين أوتوا الكتاب كتاب الله وراء ظهورهم كأنهم لا يعلمون(101)﴾ البقرة
 	﴿ولما جاءت رسلنا لوطا سيء بهم وضاق بهم ذرعا وقال هذا يوم عصيب(77)﴾ هود ﴿ولما أن جاءت رسلنا لوطا سيء بهم وضاق بهم ذرعا وقالوا لا تخف ولا تحزن إنا منجوك وأهلك إلا امرأتك كانت من الغابرين(33)﴾ العنكبوت
 	﴿فلما جاء آل لوط المرسلون(61)﴾ الحجر ﴿واضرب لهم مثلا أصحاب القرية إذ جاءها المرسلون(13)﴾ يس
 	﴿لقد جاءكم رسول من أنفسكم عزيز عليه ما عنتم حريص عليكم بالمؤمنين رءوف رحيم(128)﴾ التوبة ﴿ولقد جاءهم رسول منهم فكذبوه فأخذهم العذاب وهم ظالمون(113)﴾ النحل
 	﴿أنى لهم الذكرى وقد جاءهم رسول مبين(13)﴾ الدخان ﴿ولقد فتنا قبلهم قوم فرعون وجاءهم رسول كريم(17)﴾ الدخان
 	﴿ولقد آتينا موسى تسع آيات بينات فاسأل بني إسرائيل إذ جاءهم فقال له فرعون إني لأظنك ياموسى مسحورا(101)﴾ الإسراء
 	﴿ولكل أمة رسول فإذا جاء رسولهم قضي بينهم بالقسط وهم لا يظلمون(47)﴾ يونس
 	﴿فمن أظلم ممن افترى على الله كذبا أو كذب بآياته أولئك ينالهم نصيبهم من الكتاب حتى إذا جاءتهم رسلنا يتوفونهمقالوا أين ما كنتم تدعون من دون الله قالوا ضلوا عنا وشهدوا على أنفسهم أنهم كانوا كافرين(37)﴾ الأعراف
 	﴿وقال الملك ائتوني به فلما جاءه الرسول قال ارجع إلى ربك فاسأله ما بال النسوة اللاتي قطعن أيديهن إن ربي بكيدهن عليم(50)﴾ يوسف ﴿ثم أرسلنا رسلنا تترى كل ما جاء أمة رسولها كذبوه فأتبعنا بعضهم بعضا وجعلناهم أحاديث فبعدا لقوم لا يؤمنون(44)﴾ المؤمنون ﴿إذ جاءتهم الرسل من بين أيديهم ومن خلفهم ألا تعبدوا إلا الله قالوا لو شاء ربنا لأنزل ملائكة فإنا بما أرسلتم به كافرون(14)﴾ فصلت
جاء الحق
 ﴿قل جاء الحق وما يبدئ الباطل وما يعيد(49)﴾ سبأ ﴿وقل جاء الحق وزهق الباطل إن الباطل كان زهوقا(81)﴾ الإسراء
 	﴿لقد ابتغوا الفتنة من قبل وقلبوا لك الأمور حتى جاء الحق وظهر أمر الله وهم كارهون (48)﴾ التوبة
جاء كم الحق - جاءهم الحق
 ﴿فإن كنت في شك مما أنزلنا إليك فاسأل الذين يقرءون الكتاب من قبلك لقد جاءك الحق من ربك فلا تكونن من الممترين(94)﴾ يونس ﴿وكلا نقص عليك من أنباء الرسل ما نثبت به فؤادك وجاءك في هذه الحق وموعظة وذكرى للمؤمنين (120)﴾ هود
 	﴿قل ياأيها الناس قد جاءكم الحق من ربكم فمن اهتدى فإنما يهتدي لنفسه ومن ضل فإنما يضل عليها وما أنا عليكم بوكيل(108)﴾ يونس ﴿ياأيها الناس قد جاءكم الرسول بالحق من ربكم فآمنوا خيرا لكم وإن تكفروا فإن لله ما في السماوات والأرض وكان الله عليما حكيما(170)﴾ النساء
 	﴿فلما جاءهم الحق من عندنا قالوا لولا أوتي مثل ما أوتي موسى أولم يكفروا بما أوتي موسى من قبل قالوا سحران تظاهرا وقالوا إنا بكل كافرون(48)﴾ القصص ﴿فلما جاءهم بالحق من عندنا قالوا اقتلوا أبناء الذين آمنوا معه واستحيوا نساءهم وما كيد الكافرين إلا في ضلال(25)﴾ غافر
 	﴿وإذا تتلى عليهم آياتنا بينات قالوا ما هذا إلا رجل يريد أن يصدكم عما كان يعبد آباؤكم وقالوا ما هذا إلا إفك مفترىوقال الذين كفروا للحق لما جاءهم إن هذا إلا سحر مبين (43)﴾ سبأ ﴿وإذا تتلى عليهم آياتنا بينات قال الذين كفروا للحق لما جاءهم هذا سحر مبين(7)﴾ الأحقاف
 	﴿فلما جاءهم الحق من عندنا قالوا إن هذا لسحر مبين(76)﴾ يونس ﴿ولما جاءهم الحق قالوا هذا سحر وإنا به كافرون(30)﴾ الزخرف
 	﴿قال موسى أتقولون للحق لما جاءكم أسحر هذا ولا يفلح الساحرون(77)﴾ يونس
 	﴿بل متعت هؤلاء وآباءهم حتى جاءهم الحق ورسول مبين(29)﴾ الزخرف
جاءكم من الحق
 ﴿ياأيها الذين آمنوا لا تتخذوا عدوي وعدوكم أولياء تلقون إليهم بالمودة وقد كفروا بما جاءكم من الحق يخرجون الرسول وإياكم أن تؤمنوا بالله ربكم إن كنتم خرجتم جهادا في سبيلي وابتغاء مرضاتي تسرون إليهم بالمودة وأنا أعلم بما أخفيتم وما أعلنتم ومن يفعله منكم فقد ضل سواء السبيل(1)﴾ الممتحنة ﴿وما لنا لا نؤمن بالله وما جاءنا من الحق ونطمع أن يدخلنا ربنا مع القوم الصالحين (84)﴾ المائدة
 	﴿وأنزلنا إليك الكتاب بالحق مصدقا لما بين يديه من الكتاب ومهيمنا عليه فاحكم بينهم بما أنزل الله ولا تتبع أهواءهم عما جاءك من الحق لكل جعلنا منكم شرعة ومنهاجا ولو شاء الله لجعلكم أمة واحدة ولكن ليبلوكم في ما آتاكم فاستبقوا الخيرات إلى الله مرجعكم جميعا فينبئكم بما كنتم فيه تختلفون(48)﴾ المائدة
كذب بالحق لما جاءه
 ﴿بل كذبوا بالحق لما جاءهم فهم في أمر مريج(5)﴾ ق ﴿فقد كذبوا بالحق لما جاءهم فسوف يأتيهم أنباء ما كانوا به يستهزئون(5)﴾ الأنعام
 	﴿ومن أظلم ممن افترى على الله كذبا أو كذب بالحق لما جاءه أليس في جهنم مثوى للكافرين(68)﴾ العنكبوت
جاء كتاب
 ﴿ولما جاءهم كتاب من عند الله مصدق لما معهم وكانوا من قبل يستفتحون على الذين كفروا فلما جاءهم ما عرفوا كفروا به فلعنة الله  على الكافرين(89)﴾ البقرة ﴿ولما جاءهم رسول من عند الله مصدق لما معهم نبذ فريق من الذين أوتوا الكتاب كتاب الله وراء ظهورهم كأنهم لا يعلمون(101)﴾ البقرة
جاءهم ما عرفوا
 ﴿ولما جاءهم كتاب من عند الله مصدق لما معهم وكانوا من قبل يستفتحون على الذين كفروا فلما جاءهم ما عرفواكفروا به فلعنة الله  على الكافرين(89)﴾ البقرة
جاء كم ذكر
 ﴿أوعجبتم أن جاءكم ذكر من ربكم على رجل منكم لينذركم ولتتقوا ولعلكم ترحمون(63)﴾ الأعراف ﴿أوعجبتم أن جاءكم ذكر من ربكم على رجل منكم لينذركم واذكروا إذ جعلكم خلفاء من بعد قوم نوح وزادكم في الخلق بسطة فاذكروا آلاء الله لعلكم تفلحون(69)﴾ الأعراف
 	﴿إن الذين كفروا بالذكر لما جاءهم وإنه لكتاب عزيز(41)﴾ فصلت
جاءهم الهدى
 ﴿وما منع الناس أن يؤمنوا إذ جاءهم الهدى إلا أن قالوا أبعث الله بشرا رسولا(94)﴾ الإسراء ﴿وما منع الناس أن يؤمنوا إذ جاءهم الهدى ويستغفروا ربهم إلا أن تأتيهم سنة الأولين أو يأتيهم العذاب قبلا(55)﴾ الكهف
 	﴿وقال موسى ربي أعلم بمن جاء بالهدى من عنده ومن تكون له عاقبة الدار إنه لا يفلح الظالمون(37)﴾ القصص ﴿إن الذي فرض عليك القرآن لرادك إلى معاد قل ربي أعلم من جاء بالهدىومن هو في ضلال مبين(85)﴾ القصص
 	﴿قال الذين استكبروا للذين استضعفوا أنحن صددناكم عن الهدى بعد إذ جاءكم بل كنتم مجرمين(32)﴾ سبأ
 	﴿إن هي إلا أسماء سميتموها أنتم وآباؤكم ما أنزل الله بها من سلطان إن يتبعون إلا الظن وما تهوى الأنفس ولقد جاءهم من ربهم الهدى(23)﴾ النجم
جاءكم من الله نور وكتاب مبين
 ﴿ياأهل الكتاب قد جاءكم رسولنا يبين لكم كثيرا مما كنتم تخفون من الكتاب ويعفو عن كثير قد جاءكم من الله نور وكتاب مبين(15)﴾ المائدة
جاء برهان
 ﴿ياأيها الناس قد جاءكم برهان من ربكم وأنزلنا إليكم نورا مبينا(174)﴾ النساء ﴿قد جاءكم بصائر من ربكم فمن أبصر فلنفسه ومن عمي فعليها وما أنا عليكم بحفيظ (104)﴾ الأنعام
جاءت نعمة
 ﴿سل بني إسرائيل كم آتيناهم من آية بينة ومن يبدل نعمة الله من بعد ما جاءته فإن الله شديد العقاب(211)﴾ البقر ة
جاءت موعظة
 ﴿الذين يأكلون الربا لا يقومون إلا كما يقوم الذي يتخبطه الشيطان من المس ذلك بأنهم قالوا إنما البيع مثل الربا وأحل الله البيع وحرم الربا فمن جاءه موعظة من ربه فانتهى فله ما سلف وأمره إلى الله ومن عاد فأولئك أصحاب النار هم فيها خالدون(275)﴾ البقرة ﴿ياأيها الناس قد جاءتكم موعظة من ربكم وشفاء لما في الصدور وهدى ورحمة للمؤمنين(57)﴾ يونس
جاء بأس
 ﴿وكم من قرية أهلكناها فجاءها بأسنا بياتا أو هم قائلون(4)﴾ الأعراف ﴿فما كان دعواهم إذ جاءهم بأسنا إلا أن قالوا إنا كنا ظالمين(5)﴾ الأعراف
 	﴿ياقوم لكم الملك اليوم ظاهرين في الأرض فمن ينصرنا من بأس الله إن جاءنا قال فرعون ما أريكم إلا ما أرى وما أهديكم إلا سبيل الرشاد(29)﴾ غافر ﴿فلولا إذ جاءهم بأسنا تضرعوا ولكن قست قلوبهم وزين لهم الشيطان ما كانوا يعملون (43)﴾ الأنعام
3 - جاء كائن كائناً :
جاء يوم القيامة
جاء ربُّك ( الناسَ)
 ﴿وجاء ربك والملك صفا صفا(22)﴾ الفجر
جاءوا ربهم - جئتمونا
 ﴿ولقد جئتمونا فرادى كما خلقناكم أول مرة وتركتم ما خولناكم وراء ظهوركم وما نرى معكم شفعاءكم الذين زعمتم أنهم فيكم شركاء لقد تقطع بينكم وضل عنكم ما كنتم تزعمون(94)﴾ الأنعام ﴿وعرضوا على ربك صفا لقد جئتمونا كما خلقناكم أول مرة بل زعمتم ألن نجعل لكم موعدا(48)﴾ الكهف
 	﴿وجاءت كل نفس معها سائق وشهيد(21)﴾ ق
 	﴿حتى إذا جاءوا قال أكذبتم بآياتي ولم تحيطوا بها علما أماذا كنتم تعملون(84)﴾ النمل ﴿حتى إذا جاءنا قال ياليت بيني وبينك بعد المشرقين فبئس القرين(38)﴾ الزخرف

 ﴿ولما جاء موسى لميقاتنا وكلمه ربه قال رب أرني أنظر إليك قال لن تراني ولكن انظر إلى الجبل فإن استقر مكانه فسوف تراني فلما تجلى ربه للجبل جعله دكا وخر موسى صعقا فلما أفاق قال سبحانك تبت إليك وأنا أول المؤمنين(143)﴾ الأعراف ﴿إذ تمشي أختك فتقول هل أدلكم على من يكفله فرجعناك إلى أمك كي تقر عينها ولا تحزن وقتلت نفسا فنجيناك من الغم وفتناك فتونا فلبثت سنين في أهل مدين ثم جئت على قدر ياموسى(40)﴾ طه
جاءك - جاءوك
 ﴿ياأيها النبي إذا جاءك المؤمنات يبايعنك على أن لا يشركن بالله شيئا ولا يسرقن ولا يزنين ولا يقتلن أولادهن ولا يأتين ببهتان يفترينه بين أيديهن وأرجلهن ولا يعصينك في معروف فبايعهن واستغفر لهن الله إن الله غفور رحيم(12)﴾ الممتحنة ﴿وإذا جاءك الذين يؤمنون بآياتنا فقل سلام عليكم كتب ربكم على نفسه الرحمة أنه من عمل منكم سوءا بجهالة ثم تاب من بعده وأصلح فأنه غفور رحيم(54)﴾ الأنعام ﴿ياأيها الذين آمنوا إذا جاءكم المؤمنات مهاجرات فامتحنوهن الله أعلم بإيمانهن فإن علمتموهن مؤمنات فلا ترجعوهن إلى الكفار لا هن حل لهم ولا هم يحلون لهن وآتوهم ما أنفقوا ولا جناح عليكم أن تنكحوهن إذا آتيتموهن أجورهن ولا تمسكوا بعصم الكوافر واسألوا ما أنفقتم وليسألوا ما أنفقوا ذلكم حكم الله يحكم بينكم والله عليم حكيم (10)﴾ الممتحنة ﴿وجاء المعذرون من الأعراب ليؤذن لهم وقعد الذين كذبوا الله ورسوله سيصيب الذين كفروا منهم عذاب أليم(90)﴾ التوبة ﴿إذا جاءك المنافقون قالوا نشهد إنك لرسول الله والله يعلم إنك لرسوله والله يشهد إن المنافقين لكاذبون(1)﴾ المنافقون ﴿أن جاءه الأعمى(2)﴾ عبس ﴿وأما من جاءك يسعى(8)﴾ عبس
 	﴿سماعون للكذب أكالون للسحت فإن جاءوك فاحكم بينهم أو أعرض عنهم وإن تعرض عنهم فلن يضروك شيئا وإن حكمت فاحكم بينهم بالقسط إن الله يحب المقسطين(42)﴾ المائدة ﴿ومنهم من يستمع إليك وجعلنا على قلوبهم أكنة أن يفقهوه وفي آذانهم وقرا وإن يروا كل آية لا يؤمنوا بها حتى إذا جاءوك يجادلونك يقول الذين كفروا إن هذا إلا أساطير الأولين(25)﴾ الأنعام ﴿ألم ترى إلى الذين نهوا عن النجوى ثم يعودون لما نهوا عنه ويتناجون بالإثم والعدوان ومعصية الرسول وإذا جاءوك حيوك بما لم يحيك به الله ويقولون في أنفسهم لولا يعذبنا الله بما نقول حسبهم جهنم يصلونها فبئس المصير(8)﴾ المجادلةس ﴿فكيف إذا أصابتهم مصيبة بما قدمت أيديهم ثم جاءوك يحلفون بالله إن أردنا إلا إحسانا وتوفيقا(62)﴾ النساء ﴿وما أرسلنا من رسول إلا ليطاع بإذن الله ولو أنهم إذ ظلموا أنفسهم جاءوك فاستغفروا الله واستغفر لهم الرسول لوجدوا الله توابا رحيما(64)﴾ النساء
جاءوكم	﴿إلا الذين يصلون إلى قوم بينكم وبينهم ميثاق أو جاءوكم حصرت صدورهم أن يقاتلوكم أو يقاتلوا قومهم ولو شاء الله لسلطهم عليكم فلقاتلوكم فإن اعتزلوكم فلم يقاتلوكم وألقوا إليكم السلم فما جعل الله لكم عليهم سبيلا(90)﴾ النساء ﴿وإذا جاءوكم قالوا آمنا وقد دخلوا بالكفر وهم قد خرجوا به والله أعلم بما كانوا يكتمون(61)﴾ المائدة ﴿إذ جاءوكم من فوقكم ومن أسفل منكم وإذ زاغت الأبصار وبلغت القلوب الحناجر وتظنون بالله الظنون(10)﴾ الأحزاب ﴿ياأيها الذين آمنوا اذكروا نعمة الله عليكم إذ جاءتكم جنود فأرسلنا عليهم ريحا وجنودا لم تروها وكان الله بما تعملون بصيرا(9)﴾ الأحزاب
جاءه قومه
 ﴿وجاءه قومه يهرعون إليه ومن قبل كانوا يعملون السيئات قال ياقوم هؤلاء بناتي هن أطهر لكم فاتقوا الله ولا تخزوني في ضيفي أليس منكم رجل رشيد(78)﴾ هود ﴿وجاء أهل المدينة يستبشرون(67)﴾ الحجر
 	﴿وجاءوا أباهم عشاء يبكون(16)﴾ يوسف ﴿وجاء إخوة يوسف فدخلوا عليه فعرفهم وهم له منكرون(58)﴾ يوسف
 	﴿قالوا أوذينا من قبل أن تأتينا ومن بعد ما جئتنا قال عسى ربكم أن يهلك عدوكم ويستخلفكم في الأرض فينظر كيف تعملون(129)﴾ الأعراف
 	﴿قالوا تالله لقد علمتم ما جئنا لنفسد في الأرض وما كنا سارقين(73)﴾ يوسف ﴿فجاءته إحداهما تمشي على استحياء قالت إن أبي يدعوك ليجزيك أجر ما سقيت لنا فلما جاءه وقص عليه القصص قال لا تخف نجوت من القوم الظالمين(25)﴾ القصص
 	﴿وجاء السحرة فرعون قالوا إن لنا لأجرا إن كنا نحن الغالبين(113)﴾ الأعراف
 	﴿فلما جاء السحرة قال لهم موسى ألقوا ما أنتم ملقون(80)﴾ يونس ﴿فلما جاء السحرة قالوا لفرعون أئن لنا لأجرا إن كنا نحن الغالبين(41)﴾ الشعراء
 	﴿فلما أن جاء البشير ألقاه على وجهه فارتد بصيرا قال ألم أقل لكم إني أعلم من الله ما لا تعلمون(96)﴾ يوسف ﴿فلما جاء سليمان قال أتمدونني بمال فما آتاني الله خير مما آتاكم بل أنتم بهديتكم تفرحون(36)﴾ النمل ﴿فلما جاءت قيل أهكذا عرشك قالت كأنه هو وأوتينا العلم من قبلها وكنا مسلمين(42)﴾ النمل ﴿فجاءته إحداهما تمشي على استحياء قالت إن أبي يدعوك ليجزيك أجر ما سقيت لنا فلما جاءه وقص عليه القصص قال لا تخف نجوت من القوم الظالمين(25)﴾ القصص ﴿والذين جاءوا من بعدهم يقولون ربنا اغفر لنا ولإخواننا الذين سبقونا بالإيمان ولا تجعل في قلوبنا غلا للذين آمنوا ربنا إنك رءوف رحيم(10)﴾ الحشر ﴿وجاءت سيارة فأرسلوا واردهم فأدلى دلوه قال يابشرى هذا غلام وأسروه بضاعة والله عليم بما يعملون(19)﴾ يوسف

 ﴿وجاء رجل من أقصى المدينة يسعى قال ياموسى إن الملأ يأتمرون بك ليقتلوك فاخرج إني لك من الناصحين(20)﴾ القصص ﴿وجاء من أقصى المدينة رجل يسعى قال ياقوم اتبعوا المرسلين(20)﴾ يس
 	﴿قالوا أجئتنا لنعبد الله وحده ونذر ما كان يعبد آباؤنا فأتنا بما تعدنا إن كنت من الصادقين(70)﴾ الأعراف ﴿قالوا أجئتنا لتلفتنا عما وجدنا عليه آباءنا وتكون لكما الكبرياء في الأرض وما نحن لكما بمؤمنين(78)﴾ يونس ﴿قالوا أجئتنا لتأفكنا عن آلهتنا فأتنا بما تعدنا إن كنت من الصادقين(22)﴾ الأحقاف
 	﴿قال أجئتنا لتخرجنا من أرضنا بسحرك ياموسى(57)﴾ طه
 	﴿فلعلك تارك بعض ما يوحى إليك وضائق به صدرك أن يقولوا لولا أنزل عليه كنز أو جاء معه ملك إنما أنت نذير والله على كل شيء وكيل(12)﴾ هود ﴿فلولا ألقي عليه أسورة من ذهب أو جاء معه الملائكة مقترنين(53)﴾ الزخرف
جاء أحدهم الموت
﴿وهو القاهر فوق عباده ويرسل عليكم حفظة حتى إذا جاء أحدكم الموت توفته رسلنا وهم لا يفرطون(61)﴾ الأنعام ﴿حتى إذا جاء أحدهم الموت قال رب ارجعوني(99)﴾ المؤمنون
جاءتهم الساعة	﴿قد خسر الذين كذبوا بلقاء الله حتى إذا جاءتهم الساعة بغتة قالوا ياحسرتنا على ما فرطنا فيها وهم يحملون أوزارهم على ظهورهم ألا ساء ما يزرون(31)﴾ الأنعام ﴿فهل ينظرون إلا الساعة أن تأتيهم بغتة فقد جاء أشراطها فأنى لهم إذا جاءتهم ذكراهم (18)﴾ محمد
جاء وعد
﴿فإذا جاء وعد أولاهما بعثنا عليكم عبادا لنا أولي بأس شديد فجاسوا خلال الديار وكان وعدا مفعولا(5)﴾ الإسراء
	﴿إن أحسنتم أحسنتم لأنفسكم وإن أسأتم فلها فإذا جاء وعد الآخرة ليسوءوا وجوهكم وليدخلوا المسجد كما دخلوه أول مرة وليتبروا ما علوا تتبيرا(7)﴾ الإسراء ﴿وقلنا من بعده لبني إسرائيل اسكنوا الأرض فإذا جاء وعد الآخرة جئنا بكم لفيفا (104)﴾ الإسراء
	﴿ثم جاءهم ما كانوا يوعدون(206)﴾ الشعراء
	﴿قال هذا رحمة من ربي فإذا جاء وعد ربي جعله دكاء وكان وعد ربي حقا(98)﴾ الكهف
جاء نصر
﴿ومن الناس من يقول آمنا بالله فإذا أوذي في الله جعل فتنة الناس كعذاب الله ولئن جاء نصر من ربك ليقولن إنا كنا معكم أوليس الله بأعلم بما في صدور العالمين(10)﴾ العنكبوت ﴿إذا جاء نصر الله والفتح(1)﴾ النصر
	﴿حتى إذا استيئس الرسل وظنوا أنهم قد كذبوا جاءهم نصرنا فنجي من نشاء ولا يرد بأسنا عن القوم المجرمين(110)﴾ يوسف
جاءكم الفتح
﴿إن تستفتحوا فقد جاءكم الفتح وإن تنتهوا فهو خير لكم وإن تعودوا نعد ولن تغني عنكم فئتكم شيئا ولو كثرت وأن الله مع المؤمنين(19)﴾ الأنفال ﴿إذا جاء نصر الله والفتح(1)﴾ النصر
جاءت الطامة - الصاخة
﴿فإذا جاءت الطامة الكبرى(34)﴾ النازعات ﴿فإذا جاءت الصاخة(33)﴾ عبس

 ﴿هو الذي يسيركم في البر والبحر حتى إذا كنتم في الفلك وجرين بهم بريح طيبة وفرحوا بها جاءتها ريح عاصف وجاءهم الموج من كل مكان وظنوا أنهم أحيط بهم دعوا الله مخلصين له الدين لئن أنجيتنا من هذه لنكونن من الشاكرين(22)﴾ يونس ﴿أفلم يدبروا القول أم جاءهم ما لم يأت آباءهم الأولين(68)﴾ المؤمنون
4 - جاء كائن كائناً بشيء :
جاء بالحسنة - بالسيئة
 ﴿من جاء بالحسنة فله عشر أمثالها ومن جاء بالسيئة فلا يجزى إلا مثلها وهم لا يظلمون(160)﴾ الأنعام ﴿من جاء بالحسنة فله خير منها ومن جاء بالسيئة فلا يجزى الذين عملوا السيئات إلا ما كانوا يعملون(84)﴾ القصص ﴿من جاء بالحسنة فله خير منها وهم من فزع يومئذ آمنون(89)﴾ النمل ﴿ومن جاء بالسيئة فكبت وجوههم في النار هل تجزون إلا ما كنتم تعملون(90)﴾ النمل
 	﴿فإذا جاءتهم الحسنة قالوا لنا هذه وإن تصبهم سيئة يطيروا بموسى ومن معه ألا إنما طائرهم عند الله ولكن أكثرهم لا يعلمون(131)﴾ الأعراف
وجيء يومئذ بجهنم
﴿وجيء يومئذ بجهنم يومئذ يتذكر الإنسان وأنى له الذكرى(23)﴾ الفجر
جاء بنبأ
﴿فمكث غير بعيد فقال أحطت بما لم تحط به وجئتك من سبإ بنبإ يقين(22)﴾ النمل ﴿ياأيها الذين آمنوا إن جاءكم فاسق بنبإ فتبينوا أن تصيبوا قوما بجهالة فتصبحوا على ما فعلتم نادمين(6)﴾ الحجرات
جاء بالبينة - بالبينات
 ﴿ولقد أهلكنا القرون من قبلكم لما ظلموا وجاءتهم رسلهم بالبينات وما كانوا ليؤمنوا كذلك نجزي القوم المجرمين(13)﴾ يونس {﴿أولم يسيروا في الأرض فينظروا كيف كان عاقبة الذين من قبلهم كانوا أشد منهم قوة وأثاروا الأرض وعمروها أكثر مما عمروها وجاءتهم رسلهم بالبينات فما كان الله ليظلمهم ولكن كانوا أنفسهم يظلمون(9)﴾ الروم
 	﴿وإن يكذبوك فقد كذب الذين من قبلهم جاءتهم رسلهم بالبينات وبالزبر وبالكتاب المنير(25)﴾ فاطر ﴿ألم يأتكم نبأ الذين من قبلكم قوم نوح وعاد وثمود والذين من بعدهم لا يعلمهم إلا الله جاءتهم رسلهم بالبينات فردوا أيديهم في أفواههم وقالوا إنا كفرنا بما أرسلتم به وإنا لفي شك مما تدعوننا إليه مريب(9)﴾ إبراهيم
 	﴿فلما جاءتهم رسلهم بالبينات فرحوا بما عندهم من العلم وحاق بهم ما كانوا به يستهزئون(83)﴾ غافر
 	﴿ولقد أرسلنا من قبلك رسلا إلى قومهم فجاءوهم بالبينات فانتقمنا من الذين أجرموا وكان حقا علينا نصر المؤمنين(47)﴾ الروم ﴿ثم بعثنا من بعده رسلا إلى قومهم فجاءوهم بالبينات فما كانوا ليؤمنوا بما كذبوا به من قبل كذلك نطبع على قلوب المعتدين(74)﴾ يونس
 	﴿فإن كذبوك فقد كذب رسل من قبلك جاءوا بالبينات والزبر والكتاب المنير(184)﴾ آل عمران ﴿الذين قالوا إن الله عهد إلينا ألا نؤمن لرسول حتى يأتينا بقربان تأكله النار قلقد جاءكم رسل من قبلي بالبينات وبالذي قلتم فلم قتلتموهم إن كنتم صادقين(183)﴾ آل عمران ﴿من أجل ذلك كتبنا على بني إسرائيل أنه من قتل نفسا بغير نفس أو فساد في الأرض فكأنما قتل الناس جميعا ومن أحياها فكأنما أحيا الناس جميعا ولقد جاءتهم رسلنا بالبينات ثم إن كثيرا منهم بعد ذلك في الأرض لمسرفون(32)﴾ المائدة
 	﴿وقارون وفرعون وهامان ولقد جاءهم موسى بالبينات فاستكبروا في الأرض وما كانوا سابقين(39)﴾ العنكبوت ﴿ولقد جاءكم موسى بالبينات ثم اتخذتم العجل من بعده وأنتم ظالمون(92)﴾ البقرة
 	﴿وقال رجل مؤمن من آل فرعون يكتم إيمانه أتقتلون رجلا أن يقول ربي الله وقد جاءكم بالبينات من ربكم وإن يك كاذبا فعليه كذبه وإن يك صادقا يصبكم بعض الذي يعدكم إن الله لا يهدي من هو مسرف كذاب(28)﴾ غافر ﴿قال أولو جئتك بشيء مبين(30)﴾ الشعراء
 	﴿ولقد جاءكم يوسف من قبل بالبينات فما زلتم في شك مما جاءكم به حتى إذا هلك قلتم لن يبعث الله من بعده رسولا كذلك يضل الله من هو مسرف مرتاب(34)﴾ غافر
 	﴿ولما جاء عيسى بالبينات قال قد جئتكم بالحكمة ولأبين لكم بعض الذي تختلفون فيه فاتقوا الله وأطيعوني(63)﴾ الزخرف ﴿وإذ قال عيسى ابن مريم يابني إسرائيل إني رسول الله إليكم مصدقا لما بين يدي من التوراة ومبشرا برسول يأتي من بعدي اسمه أحمد فلما جاءهم بالبينات قالوا هذا سحر مبين(6) ِ﴾ الصف
 	﴿إذ قال الله ياعيسى ابن مريم اذكر نعمتي عليك وعلى والدتك إذ أيدتك بروح القدس تكلم الناس في المهد وكهلا وإذ علمتك الكتاب والحكمة والتوراة والإنجيل وإذ تخلق من الطين كهيئة الطير بإذني فتنفخ فيها فتكون طيرا بإذني وتبرئ الأكمه والأبرص بإذني وإذ تخرج الموتى بإذني وإذ كففت بني إسرائيل عنك إذ جئتهم بالبينات فقال الذين كفروا منهم إن هذا إلا سحر مبين(110)﴾ المائدة ﴿وإذ قال عيسى ابن مريم يابني إسرائيل إني رسول الله إليكم مصدقا لما بين يدي من التوراة ومبشرا برسول يأتي من بعدي اسمه أحمد فلما جاءهم بالبينات قالوا هذا سحر مبين(6) ِ﴾ الصف
 	﴿ولما جاء عيسى بالبينات قال قد جئتكم بالحكمة ولأبين لكم بعض الذي تختلفون فيه فاتقوا الله وأطيعوني(63)﴾ الزخرف
جاء بالحق
 ﴿ولا يأتونك بمثل إلا جئناك بالحق وأحسن تفسيرا(33)﴾ الفرقان ﴿لقد جئناكم بالحق ولكن أكثركم للحق كارهون(78)﴾ الزخرف
 	﴿ونزعنا ما في صدورهم من غل تجري من تحتهم الأنهار وقالوا الحمد لله الذي هدانا لهذا وما كنا لنهتدي لولا أن هدانا الله لقد جاءت رسل ربنا بالحق ونودوا أن تلكم الجنة أورثتموها بما كنتم تعملون(43)﴾ الأعراف ﴿هل ينظرون إلا تأويله يوم يأتي تأويله يقول الذين نسوه من قبل قد جاءت رسل ربنا بالحق فهل لنا من شفعاء فيشفعوا لنا أو نرد فنعمل غير الذي كنا نعمل قد خسروا أنفسهم وضل عنهم ما كانوا يفترون(53)﴾ الأعراف
 	﴿أم يقولون به جنة بل جاءهم بالحق وأكثرهم للحق كارهون(70)﴾ المؤمنون ﴿بل جاء بالحق وصدق المرسلين(37)﴾ الصافات
 	﴿قالوا أجئتنا بالحق أم أنت من اللاعبين(55)﴾ الأنبياء ﴿قال إنه يقول إنها بقرة لا ذلول تثير الأرض ولا تسقي الحرث مسلمة لا شية فيها قالوا الآن جئت بالحق فذبحوها وما كادوا يفعلون(71)﴾ البقرة
جاء بالصدق  - جاءه الصدق
 ﴿فمن أظلم ممن كذب على الله وكذب بالصدق إذ جاءه أليس في جهنم مثوى للكافرين(32)﴾ الزمر ﴿والذي جاء بالصدق وصدق به أولئك هم المتقون(33)﴾ الزمر
بأهدى
 ﴿قال أولو جئتكم بأهدى مما وجدتم عليه آباءكم قالوا إنا بما أرسلتم به كافرون (24)﴾ الزخرف
جاء بآية
 ﴿ورسولا إلى بني إسرائيل أني قد جئتكم بآية من ربكم أني أخلق لكم من الطين كهيئة الطير فأنفخ فيه فيكون طيرا بإذن الله وأبرئ الأكمه والأبرص وأحي الموتى بإذن الله وأنبئكم بما تأكلون وما تدخرون في بيوتكم إن في ذلك لآية لكم إن كنتم مؤمنين(49)﴾ آل عمران ﴿ومصدقا لما بين يدي من التوراة ولأحل لكم بعض الذي حرم عليكم وجئتكم بآية من ربكم فاتقوا الله وأطيعوني(50)﴾ آل عمران
 	﴿فأتياه فقولا إنا رسولا ربك فأرسل معنا بني إسرائيل ولا تعذبهم قد جئناك بآية من ربك والسلام على من اتبع الهدى(47)﴾ طه ﴿فلما جاءهم موسى بآياتنا بينات قالوا ما هذا إلا سحر مفترى وما سمعنا بهذا في آبائنا الأولين(36)﴾ القصص ﴿ولقد ضربنا للناس في هذا القرآن من كل مثل ولئن جئتهم بآية ليقولن الذين كفروا إن أنتم إلا مبطلون(58)﴾ الروم ﴿فلما جاءهم بآياتنا إذا هم منها يضحكون(47)﴾ الزخرف ﴿قال إن كنت جئت بآية فأت بها إن كنت من الصادقين(106)﴾ الأعراف
جاء ربه بقلب
 ﴿إذ جاء ربه بقلب سليم(84)﴾ الصافات ﴿من خشي الرحمان بالغيب وجاء بقلب منيب(33)﴾ ق
جاء بشهيد
﴿فكيف إذا جئنا من كل أمة بشهيد وجئنا بك على هؤلاء شهيدا(41)﴾ النساء { ويوم نبعث في كل أمة شهيدا عليهم من أنفسهم وجئنا بك شهيدا على هؤلاءونزلنا عليك الكتاب تبيانا لكل شيء وهدى ورحمة وبشرى للمسلمين(89) ؤ النحل
	﴿وأشرقت الأرض بنور ربها ووضع الكتاب وجيء بالنبيين والشهداء وقضي بينهم بالحق وهم لا يظلمون(69)﴾ الزمر
جاءوا بسحر
﴿قال ألقوا فلما ألقوا سحروا أعين الناس واسترهبوهم وجاءوا بسحر عظيم(116)﴾ الأعراف ﴿فلما ألقوا قال موسى ما جئتم به السحر إن الله سيبطله إن الله لا يصلح عمل المفسدين(81)﴾ يونس
جاءت رسلنا إبراهيم بالبشرى
﴿ولقد جاءت رسلنا إبراهيم بالبشرى قالوا سلاما قال سلام فما لبث أن جاء بعجل حنيذ(69)﴾ هود ﴿ولما جاءت رسلنا إبراهيم بالبشرى قالوا إنا مهلكو أهل هذه القرية إن أهلها كانوا ظالمين(31)﴾ العنكبوت
	﴿فلما ذهب عن إبراهيم الروع وجاءته البشرى يجادلنا في قوم لوط(74)﴾ هود
جاء بعجل
﴿ولقد جاءت رسلنا إبراهيم بالبشرى قالوا سلاما قال سلام فما لبث أن جاء بعجل حنيذ (69)﴾ هود ﴿فراغ إلى أهله فجاء بعجل سمين(26)﴾ الذاريات

﴿وجاءوا على قميصه بدم كذب قال بل سولت لكم أنفسكم أمرا فصبر جميل والله المستعان على ما تصفون (18)﴾ يوسف ﴿قالوا نفقد صواع الملك ولمن جاء به حمل بعير وأنا به زعيم(72)﴾ يوسف ﴿فلما دخلوا عليه قالوا ياأيها العزيز مسنا وأهلنا الضر وجئنا ببضاعة مزجاةفأوف لنا الكيل وتصدق علينا إن الله يجزي المتصدقين(88)﴾ يوسف ﴿ورفع أبويه على العرش وخروا له سجدا وقال ياأبت هذا تأويل رؤياي من قبل قد جعلها ربي حقا وقد أحسن بي إذ أخرجني من السجن وجاء بكم من البدو من بعد أن نزغ الشيطان بيني وبين إخوتي إن ربي لطيف لما يشاء إنه هو العليم الحكيم(100)﴾ يوسف ﴿قالوا بل جئناك بما كانوا فيه يمترون(63)﴾ الحجر ﴿قل لو كان البحر مدادا لكلمات ربي لنفد البحر قبل أن تنفد كلمات ربي ولو جئنا بمثله مددا(109)﴾ الكهف ﴿إن الذين جاءوا بالإفك عصبة منكم لا تحسبوه شرا لكم بل هو خير لكم لكل امرئ منهم ما اكتسب من الإثم والذي تولى كبره منهم له عذاب عظيم(11)﴾ النور ﴿لولا جاءوا عليه بأربعة شهداء فإذ لم يأتوا بالشهداء فأولئك عند الله هم الكاذبون(13)﴾ النور ﴿وجاء فرعون ومن قبله والمؤتفكات بالخاطئة(9)﴾ الحاقة
أجاء - فأجاءها
﴿فأجاءها المخاض إلى جذع النخلة قالت ياليتني مت قبل هذا وكنت نسيا منسيا(23)﴾ مريم
مختار الصحاح
● [جيأ] ج ي أ: الجَيْءُ و المَجِيءُ الإتيان يقال جاء يجيء مجيئا و جَيْئةً كصيحة والاسم الجِيئَةُ كشيعة و أجاءَهُ بالمد جاء به وأجاءه إلى كذا ألجأه واضطره وتقول الحمد لله الذي جاء بك أو الحمد لله إذا جئت ولا تقول الحمد لله الذي جئت
الراغب
جاء
- جاء يجيء ومجيئا، والمجيء كالإتيان، لكن المجيء أعم؛ لأن الإتيان مجيء بسهولة، والإتيان قد يقال باعتبار القصد وإن لم يكن منه الحصول، والمجيء يقال اعتبارا بالحصول، ويقال (انظر: البصائر 1/412) : جاء في الأعيان والمعاني، ولما يكون مجيئه بذاته وبأمره، ولمن قصد مكانا أو عملا أو زمانا، قال الله عز وجل: }وجاء من أقصى المدينة رجل يسعى﴿[يس/20]،﴾ولقد جاءكم يوسف من قبل بالبينات﴿[غافر/34]،﴾ولما جاءت رسلنا لوطا سيء بهم﴿[هود/77]،﴾فإذا جاء الخوف﴿[الأحزاب/19]،﴾إذا جاء أجلهم﴿[يونس/49]،﴾بلى قد جاءتك آياتي﴿[الزمر/59]،﴾فقد جاؤوا ظلما وزورا﴿[الفرقان/4]، أي: قصدوا الكلام وتعدوه، فاستعمل فيه المجيء كما استعمل فيه القصد، قال تعالى:﴾إذ جاؤوكم من فوقكم ومن أسفل منكم﴿[الأحزاب/10]،﴾وجاء ربك والملك صفا صفا﴿[الفجر/22]، فهذا بالأمر لا بالذات، وهو قول ابن عباس رضي الله عنه (وهو مروي عن الحسن البصري. راجع تفسير القرطبي؛ والبصائر 1/412)، وكذا قوله تعالى:﴾فلما جاءهم الحق﴿[يونس/76]، يقال: جاءه بكذا وأجاءه، قال الله تعالى:﴾فأجاءها المخاض إلى جذع النخلة{ [مريم/23]، قيل: ألجأها، وإنما هو معدى عن جاء، وعلى هذا قولهم: (شر ماأجاءك إلى مخه عرقوب) (قال الميداني: يضرب للمضطر جدا، والمعنى: ما ألجأك إليها إلا شر، أي: فاقة وفقر، وذلك أن العرقوب لا مخ له، وإنما يحوج إليه من لا يقدر على شيء. انظر: مجمع الأمثال 1/358؛ وفي اللسان: عراقيب الأمور: عظامها، وصعابها وما دخل من اللبس فيها، وأمثال أبي عبيد ص 312)، وقول الشاعر:
- 102 - أجاءته المخافة والرجاء
(هذا عجز بيت لزهير بن أبي سلمى، وشطره:
وسار جاء معتمدا إلينا
وهو في ديوانه ص 13)
وجاء بكذا: استحضره، نحو: }لولا جاؤوا عليه بأربعة شهداء﴿[النور/13]،﴾وجئتك من سبأ بنبأ يقين{ [النمل/22]، وجاء بكذا يختلف معناه بحسب اختلاف المجي به.
ملخص اللسان
1.    جَاء يَجيءُ جَيْئةً، الـمَجِيء: الإِتيان.
2.    وأَجَأْتُه أَي جِئتُ به.
3.    وجاءاني فَجِئْتُه أَجِيئه أَي غالبَني بكثرة  الـمَجيء فغلَبْتُه.
4.    جايأَني الرجل من قُرْب أَي قابَلَني ومَرَّ بي،
5.     مُجايأَة أَي مقابلة؛
6.    جايَأْتُ فلاناً: إِذا وافَقْت مَجِيئَه.
7.     لو قد جاوَزْتَ هذا المكان لجايَأْتَ الغَيْث مُجايأَةً وجِياءً أَي وافقته.
8.    وانه لحَسَنُ الجِيئة أَي الحالةِ التي يَجيء عليها.
9. وأَجاءَه إِلى الشيء: جاءَ به وأَلجأَه واضْطَرَّه اليه؛
10.                       وما جاءتْ حاجَتَك أَي ما صارَتْ.
11.                       والجِئاوةُ والجِياء والجِياءة: وِعاء توضع فيه القِدْر،
12.                        جَأَوْتُ البُرْمَةَ: رَقَعْتُها،
13.                       جِياوةُ: اسم حَيٍّ من قَيْسٍ قد دَرَجُوا ولا يُعْرَفُون.
14.                       وجَيَّأْتُ القِرْبةَ: خِطْتُها.
15.                       امْرأَةٌ مُجَيَّأَةٌ: إِذا أُفْضِيَتْ،
16.                       ورجل مُجَيَّأ: إِذا جامَعَ سَلَحَ.
17.                       والجايئةُ: مِدَّةُ الجُرْحِ والخُرَاجِ وما اجْتَمَعَ فيه من المِدَّة  والقَيْحِ؛
18.                       والجِئَةُ والجِيئَةُ: حُفْرةٌ في الهَبْطةِ يجتمع فيها الماء،
19.                       الجِيَّةُ، من الجَوَى الذي هو فسادُ الجَوْف لأَنَّ الماءَ يَأْجِنُ هناك فيَتَغَيَّر،
20.                        الجَيْأَةُ: الحُفْرة العظيمة يَجْتَمِع فيها ماء المطر وتُشْرِعُ الناسُ فيه  حُشُوشَهم؛
21.                       وجَيْئةُ البطن: أَسْفل من السُّرَّةِ إِلى العانةِ.
22.                        والجَيْئةُ: قِطعة  يُرْقَعُ بها النَّعل،
23.                       والجَيْئةُ :هي سَيْرٌ يُخاط به.
24.                       والجِيءُ والجَيءُ: الدُّعاء إِلى الطعام والشراب،
25.                       الجِيءُ: الشَّرابُ.
26.                       جَأْجَأْتُ بالإِبل إِذا دَعَوْتها للشُّرْب،
لسان العرب
● - جيأ: الـمَجِيء: الإِتيان. جاء جَيْئاً ومَجِيئاً. وحكى سيبويه عن بعض العرب هو يَجِيكَ بحذف الهمزة. وجَاء يَجيءُ جَيْئةً، وهو من بناء المرّة الواحدة إِلاّ أَنه \<ص:52>  وُضِع موضع المصدر مثل الرَّجْفةِ والرحْمة. والاسم  الجِيئَةُ على فِعْلةٍ، بكسر الجيم، وتقول: جئْت مَجِيئاً حَسناً، وهو شاذ لأَن المصدر من فعَلَ يَفْعِلُ مَفْعَلٌ بفتح العين، وقد شذت منه حروف فجاءت على مَفْعِلٍ كالـمَجِيء والـمَحِيضِ والـمَكيل والـمَصِير.  وأَجَأْتُه أَي جِئتُ به.  وجايأَني، على فاعَلني، وجاءاني فَجِئْتُه أَجِيئه أَي غالبَني بكثرة  الـمَجيء فغلَبْتُه. قال ابن بري: صوابه جايأَنِي؛ قال: ولا يجوز ما ذكره إِلاَّ على القلب. وجاء به، وأَجاءه، وإِنه لَجَيَّاءٌ بخير، وجَثَّاءٌ، الأَخيرة نادرة.  وحكى ابن جني رحمه اللّه: جائِيٌّ على وجه الشذوذ. وجايا: لغة في جاءا، وهو من البَدليّ.  ابن الأَعرابي: جايأَني الرجل من قُرْب أَي قابَلَني ومَرَّ بي، مُجايأَة أَي مقابلة؛ قال الأَزهري: هو من جِئْتُه مَجيئاً ومَجِيئةً: فأَنا جاءٍ. أَبو زيد: جايَأْتُ فلاناً: إِذا وافَقْت مَجِيئَه. ويقال: لو قد  جاوَزْتَ هذا المكان لجايَأْتَ الغَيْث مُجايأَةً وجِياءً أَي وافقته.  وتقول: الحمد للّه الذي جاء بك أَي الحمد للّهِ إذْ جِئتَ، ولا تقل  الحمد للّه الذي جِئْتَ. قال ابن بري: الصحيح ما وجدته بخط الجوهري في كتابه عند هذا الموضع، وهو: الحَمْدُ للّهِ الذي جاء بك، والحمدُ للّهِ اذْ جئت، هكذا بالواو في قوله: والحمد للّه اذ جئت، عوضاً من قوله: أَي الحمدُ للّهِ اذْ جئت؛ قال: ويقوِّي صِحَّة هذا قَوْلُ ابن السكيت، تقول: الحمد للّهِ اذْ كان كذا وكذا، ولا تقل: الحمد للّه الذي كان كذا وكذا، حتى تقول به أَو مِنْه أَو عَنه.  وانه لحَسَنُ الجِيئة أَي الحالةِ التي يَجيء عليها.  وأَجاءَه إِلى الشيء: جاءَ به وأَلجأَه واضْطَرَّه اليه؛ قال زهير بن  أَبي سُلْمى:  وجارٍ، سارَ مُعْتَمِداً اليْكُم، *  أَجاءَتْهُ المخافةُ والرَّجاء  قال الفرَّاء: أَصله من جئت، وقد جعلته العَرب إِلجاء. وفي المثل: شَرٌّ ما أَجاءَك إِلى مُخَّةِ العُرْقُوب، وشَرٌّ ما يُجِيئُك إِلى مُخَّةِ عُرْقُوب؛ قال الأَصمعي: وذلك أَنّ العُرْقوب لا مُخَّ فيه وانما يُحْوَجُ اليه من لا يَقدِرُ على شيء؛ ومنهم من يقول: شَرٌّ ما أَلجأَك، والمعنى واحد، وتميم تقول: شَرٌّ ما أَشاءَك، قال الشاعر:  وشَدَدْنا شَدَّةً صادِقةً، *  فأَجاءتْكم إِلى سَفْحِ الجَبَلْ  وما جاءتْ حاجَتَك أَي ما صارَتْ.  قال سيبويه: أَدخلَ التأْنيثَ على ما حيث كانتِ الحاجةَ؛ كما قالوا: مَن كانت أُمَّك، حيث أَوْقَعُوا مَنْ على مُؤَنث، وانما صُيِّر جاء بمنزلة كان في هذا الحرف لأَنه بمنزلة المثل، كما جَعَلُوا عسى بمنزلة كان فيِ قولهم: عَسَى الغُوَيْرُ أَبْؤُساً، ولا تقول: عَسِيت أَخانا.  والجِئاوةُ والجِياء والجِياءة: وِعاء توضع فيه القِدْر، وقيل هي كلُّ ما وُضِعَت فيه من خَصَفةٍ أَو جلد أَو غيره؛ وقال الأَحمر: هي الجِواءُ والجِياء؛ وفي حديث عليٍّ: لأَنْ أَطَّلِيَ بِجِواءِ قِدْرٍ أَحَبُّ اليَّ مِنْ أَن أَطَّليَ بزَعْفَرانٍ. قال: وجمع الجِئاء(1)  (1 قوله «قال و جمع إلخ» يعني ابن الأثير ونصه وجمعها (أي الجواء) أجوية وقيل هي الجئاء مهموز وجمعها أجئية ويقال لها الجيا بلا همز ا هـ. وبهامشها جواء القدر سوادها.)  أَجْئِيةٌ، وجمع الجِواء أَجْوِيةٌ.  الفرّاء: جَأَوْتُ البُرْمَةَ: رَقَعْتُها، وكذلك النَّعل. الليث:  جِياوةُ: اسم حَيٍّ من قَيْسٍ قد دَرَجُوا ولا يُعْرَفُون.  \<ص:53>  وجَيَّأْتُ القِرْبةَ: خِطْتُها. قال الشاعر:  تَخَرَّقَ ثَفْرُها، أَيَّام خُلَّتْ، *  على عَجَلٍ، فجِيبَ بها أَدِيمُ  فجَيَّأَها النِّساءُ، فَخانَ مِنْها، *  كَبَعْثاةٌ ورادِعةٌ رَدُوم  ابن السكيت: امْرأَةٌ مُجَيَّأَةٌ: إِذا أُفْضِيَتْ، فإِذا جُومِعَتْ  أَحْدَثَتْ. ورجل مُجَيَّأ: إِذا جامَعَ سَلَحَ.  وقال الفرّاء في قول اللّه: فأَجَاءها الـمَخاضُ إِلى جِذْعِ النَّخْلةِ؛  هو من جِئْتُ، كما تقول: فجاء بها الـمَخاضُ، فلما أُلقِيَتِ الباءُ جُعل في الفِعْل أَلِفٌ، كما تقول: آتَيْتُكَ زَيْداً، تريد: أَتَيْتُك بزيد.  والجايئةُ: مِدَّةُ الجُرْحِ والخُرَاجِ وما اجْتَمَعَ فيه من المِدَّة  والقَيْحِ؛ يقال: جاءتْ جايِئةُ الجِراحِ.  والجِئَةُ والجِيئَةُ: حُفْرةٌ في الهَبْطةِ يجتمع فيها الماء، والأَعرف: الجِيَّةُ، من الجَوَى الذي هو فسادُ الجَوْف لأَنَّ الماءَ يَأْجِنُ هناك فيَتَغَيَّر، والجمع جَيْءٌ.  وفي التهذيب: الجَيْأَةُ: مُجْتَمَعُ ماء في هَبْطةٍ حوالي الحُصُونِ؛  وقيل: الجَيْأَةُ: الموضع الذي يَجْتَمِع فيه الماء؛ وقال أَبو زيد:  الجَيْأَةُ: الحُفْرة العظيمة يَجْتَمِع فيها ماء المطر وتُشْرِعُ الناسُ فيه  حُشُوشَهم؛ قال الكميت:  ضفادِعُ جَيْأَةٍ حَسِبَتْ أَضاةً، *  مُنَضِّبةً، سَتَمْنَعُها، وطِينا  وجَيْئةُ البطن: أَسْفل من السُّرَّةِ إِلى العانةِ. والجَيْئةُ: قِطعة  يُرْقَعُ بها النَّعل، وقيل: هي سَيْرٌ يُخاط به. وقد أَجاءها.  والجِيءُ والجَيءُ: الدُّعاء إِلى الطعام والشراب، وهو أَيضاً دعاء الإِبل إِلى الماء؛ قال معاذ الهرّاء:  وما كانَ على الجِيءِ، *  ولا الهِيءِ امْتِداحِيكا  وقولهم: لو كان ذلك في الهِيء والجِيء ما نَفَعَه؛ قال أَبو عمرو:  الهِيءُ: الطعام، والجِيءُ: الشَّرابُ. وقال الأُموي: هُما اسْمانِ من قولهم: جَأْجَأْتُ بالإِبل إِذا دَعَوْتها للشُّرْب، وهَأْهَأْتُ بها: إِذا  دَعَوْتها للعَلف.
مقاييس اللغة:
(جيأ) الجيم والياء والهمزة كلمتان من غير قياس بينهما. يقال جاء يجيء مجيئاً. ويقال جاءاني([1]) فجِئْتُه، أي غالبني بكثْرة المجيء [فغلبته([2])]. والجَيْئَة: مصدر جاء([3]). والجِئَةُ: مجتمع الماء حَوَالي الحِصْنِ وغيره. ويقال هي جيئة بالكسر والتثقيل.
القاموس المحيط:
جَاءَ يَجِيءُ جَيئاً جَيْئَةً وَمَجِيْئاً أَتَى، والاسم كالجِيعَةِ. وإنَّه لَجيَّاءٌ وجَئَاءٌ وجَائِئٌ. وأجَأْتهُ جِئْتُ به، وإليه ألْجَأْتُه. وجَاءَأَني، وهِمَ فيه الجِوْهَريُّ، وصَوَابُهُ جَايأَني، لأنَّهُ مُعْتَلُّ العَيْنِ مَهْمُوزُ اللاَّمِ، لا عكْسُهُ، فَجِئْتُهُ أجِيئُهُ غَالبَنِي بكَثْرَةِ المجيءِ، فَغَلَبْتُهُ. والجَيْئَةُ والجايِئَةُ القَيْحُ والدَّمُ. والجَيْءُ والجِيءُ الدُّعَاءُ إلى الطَّعامِ والشَّرَابِ. وجَأْجَأَ بِالإِبِلِ دَعَاهَا للشُّرْبِ. وجَيَّأَ القِرْبَةَ خَاطَهَا. والمُجَيَّأُ، كمُعَظَّمٍ العِذْيَوْطُ، وبِهاءٍ المُفْضَاةُ تُحْدِث إذا جُومِعَتْ. والمُجَايَأَةُ المُقَابَلَةُ والمُوافَقَةُ كالجِيَاءِ. والجَيْئَةُ المَوْضِعُ يَجْتَمِعُ فيه المَاءُ، كالجِئَةِ، كَجِعَةٍ وجِيعَةٍ، والأَعْرَفُ الجِيَّةُ، مُشَدَّدَةً، و قِطْعَةٌ تُرْقَعُ بها النَّعلُ، أو سَيْرٌ يُخَاطُ به، وقد أجاءَها. وما جَاءَتْ حاجَتُك ما صَارَتْ.
تاج العروس:
ج ي أ
جَاءَ الرجلُ يَجيءُ جَيْئاً وجيئَةً بالفتح فيهما والأَخير من بنار المرّة وُضِع موضِع أَصلِ المصدر للدلالة على مُطْلق الحَدَث ومَجيئاً وهو شاذٌّ لأنَّ المصدر من فَعَل يَفْعِل مَفْعَلٌ بفتح العين وقد شذَّتْ منه حُروفٌ فجاءَت على مَفْعِل كالمَجيءِ والمَعيشِ والمَميلِ والمَقيلِ والمَسيرِ والمَعيلِ والمَحيصِ والمَحيضِ : أتى قال الراغب في المُفردات : المَجيء هو الحصول . قال : ويكون في المَعاني والأَعيان ف " إذا جاءَ نَصْرُ اللهِ " حقيقةٌ كما هو ظاهرٌ . وجَاء كذا : فَعَله ومنه " لَقَدْ جِئتِ شيئاً فَرِيًّا " ويرد في كلامهم لازماً ومُتعدِّياً نقله شيخنا . وحكى سيبويه عن بعض العرب : هو يَجِيك بحذف الهمزة . والاسمُ منه الجِيئَة كالجيعَةِ بالكسر ويقال : إنَّه لَجَيَّاءٌ بخَيْرٍ ككَتَّان وهو نادرٌ كما حكاه سيبويه ويقال : جَآَّءٌ بقلب الياء همزة وجائِئٌ حكاه ابن جِنِّي على الشذوذ والمعنى : كثيرُ الإتيان وأَجَأْتُه أَي جِئْتُ به وأَجأْتُهُ إليه أَي أَلْجَأْتُهُ واضطررته إليه قال زُهير :
وجَارٍ سارَ مُعْتمِداً إِليكُمْ ... أَجَاءَتْهُ المَخَافَةُ والرَّجاءُ
فجَاوَرَ مُكْرَماً حتَّى إذا مَا ... دَعاهُ الصَّيْفُ وانْقَطَعَ الشِّتاءُ
ضَمِنْتُمْ مالَهُ وغَدا جَميعاً ... عليكُمْ نَقْصُهُ ولهُ النَّماءُ قال الفرَّاءُ : أَصله من جِئْتُ وقد جعلته العرب إلْجاءً . وجَاءَأَني بهمزتين وَهِمَ فيه الجوهريّ وصوابُه جَايَأَني بالياء مبدلة بالهمزة لأنَّه معتلُّ العينِ مهموزُ اللاَّم لا عَكْسُه أَي مهموز العين معتلّ اللام فَجِئْتُهُ أَجيئُهُ : غالَبَني بكَثْرَةِ المَجيءِ فغَلَبْتُه أَي كنتُ أشدّ مَجيئاً منه والذي ذكره المصنِّف هو القياس وما قاله الجوهريّ هو المسموع عن العرب كذا أَشار إليه ابنُ سيده . والجَيْئَةُ بالفتح والجايِئَةُ : القَيْحُ والدَّمُ الأوَّل ذكره أَبو عمرٍو في كتاب الحُروف وأَنشد :
تَخَرَّقَ ثَفْرُها أَيَّامَ خُلَّتْ ... على عَجَلٍ فَجِيبَ بها أَديمُ
فَجَيَّأَها النِّساءُ فَجَاءَ منها ... قَبَعْذاةٌ ورادِعَةٌ رَذُومُ أَو قَبَعْثاةٌ على الشكّ شكَّ أَبو عمرٍو وأَنشد شَمر :
فَجَيَّأَها النِّساءُ فخَانَ منها ... كَبَعْثاةٌ وَرَادِفَةٌ رَذُومُ وقال أَبو سعيد : الرَّذُوم مُعْجَمة لأنَّ ما رقه من السَّلْح يَسيلُ وفي أَشعار بني الطَمَّاح في ترجمة الجُمَيح بن الطَّمَّاح :
تَخرَّمَ ثَفْرُها أَيَّانَ حَلَّتْ ... على نَمَلَى فَجِيبَ لها أَديمُ
فَجَيَّأَها النِّساءُ فَجَاءَ مِنها ... قَبَعْثاةٌ ورادِفَةٌ رَذُومُ قَبَعْثاة : عَفَلَةٌ كذا في العباب . والجَيْءُ والجِيءُ بالفتح والكسر : الدُّعاءُ إلى الطَّعام والشَّراب وقولهم : لو كانَ ذلك في الهِيءِ والجِيءِ ما نفعه قال أَبو عمرو : الهِيءُ بالكسر : الطعامُ والجِيءُ : الشراب وقال الأُمويّ : هما اسمان من قولك جَأْجَأَ بالإبلِ إذا دَعاها للشُّربِ وهَأْهَأَها إذا دَعاها للعَلَف وأَنشد لمُعاذٍ الهَرَّاء :
ومَا كانَ على الهِيءِ ... ولا الجِيءِ امْتَدَاحيكا
وقال شَمر : جَيَّأَ القِرْبَةَ إذا خاطَها . والمُجَيَّأُ كمُعَظَّمٍ هو العِذْيَوْطُ الذي يُحدث عند الجماع يقال : رجلٌ مُجَيَّأٌ إذا جامع سَلَح قاله ابن السكيت . والمُجَيَّأَةُ بهاءٍ هي المُفْضاةُ التي تُحدِثُ إذا جُومِعتْ عن ابن السكيت أيضاً . وعن ابن الأَعرابيّ : المُجايَأَةُ : المُقابَلَةُ يقال : جايَأَني الرجُلُ من قُرْب أَي قابَلَني ومرَّ بي مُجابَأَةً أَي مُقابلةً . وعن أَبِي زيد : المُجايَأَةُ : المُوافقَةُ كالجِياءِ بالكسر يقال : جايَأْتُ فلاناً أَي وافقتُ مَجيئَه . ويقال : لو جاوَزْتَ هذا المكان لَجايأْتَ الغَيْثَ مُجايَأَةً وجِياءً إذا وافَقْته . والجَيْئَةُ بالفتح : موضعٌ كالنُّقْرَةِ أَو هي الحفرة العظيمة يَجْتَمِعُ فيه الماءُ كالجِئَةِ على وزن عِدَة وقوله : كجِعَةٍ وجِيعةٍ جَاءَ بهما للوزن ولو لم يكونا مُستعمَلين ثمَّ إنَّ قوله وَجيعَة يدلُّ على أنَّ الجِيئة بالكسر كذا هو مضبوط عندنا والصواب أنَّه بالفتح والكسر إِنَّما هو في المقصور فقط كما صرَّح به الصاغاني وغيره وأَنشد للكُميت :
ضَفَادِعُ جَيْئَةٍ حَسِبَتْ أَضاةً ... مُنَضَّبَةً سَتَمْنَعُها وَطِينَا والأَعرفُ الجِيَّةُ مشدَّدَةً بتشديد الياء لا بالهمزة والجَيْئة قِطعةٌ من جِلد تُرقعُ بها النَّعلُ أو سيرٌ يُخاطُ به وقد أَجاءها أَي النعلَ إذا رَقَعها أو خاطَها وأمَّا القِربَةَ فإنَّه يقال فيها جَيَّأَها كما تقدَّم عن شَمِرٍ . وقولهم : ما جَاءَتْ حاجَتَكَ هكذا بالنصب مضبوطٌ في سائر النسخ وفسَّره ابنُ سيده في المحكم فقال : أَي ما صارَتْ وقال الرَّضيُّ : أَي ما كانت وما استفهاميَّة وأَنَّثَ الضميرَ الراجعَ إليه لكوْنِ الخَبَرِ عن ذلك الضميرِ مُؤَنَّثاً كما في : ما كانتْ أُمَّكَ ويروى برفع حاجتك على أنَّها اسمُ جَاءَت وما خَبرها وأوَّل من قال ذلك الخوارج لابن عبَّاس حين جَاءَ رسولاً من عليٍّ رضي الله عنهما . وممَّا يستدرك عليه : جَيْئَةُ البطْنِ : أَسفلُ من السُّرَّة إلى العانَة . والجَيَّاءةُ : الجصّ قال زيادُ بن مُنفذ العَدوِيّ :
بلْ ليتَ شِعريَ عن جَنْبَيْ مُكَشَّحَةٍ ... وحيثُ تُبْنَى من الجَيَّاءةِ الأُطُمُ كذا في المعجم . والجَيْئَةُ بالفتح موضع أو منهَل وأنشد شَمِرٌ :
" لا عَيْشَ إِلاَّ إِبلٌ جَماعَهْ
" مَوْرِدُها الجَيْئَةُ أَو نَعَاعَهْ وإنشاد ابن الأَعرابيّ الرجز مَشْرَبُها الجُبَّة هكذا أنشده بضم الجيم والباء الموحدة وبعد المشطورين :
" إِذا رَآها الجُوعُ أَمْسَى ساعَهْ وتقول : الحمد لله الذي جَاءَ بك أَي الحمد لله إذْ جئت ولا تقل : الحمد لله الذي جِئْت وفي المثل : " شرٌّ ما يَجيئُكَ إلى مُخَّةِ عُرْقوب " قال الأَصمَعِيّ : وذلك أَنَّ العُرْقوبَ لا مُخَّ فيه إِنَّما يُحْوَجُ إليه من لا يقدر على شيءٍ وفي مجمع الأَمثال " لا جَاءَ ولا ساءَ " أَي لم يأمر ولم يَنْهَ وقال أَبو عمرو جأْ جنانك أَي ارعها

_Türkçe çeviri henüz yok_
