# جيد (ج-ي-د) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%AF
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D9%8A%D8%AF

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ج - ي - د
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%AF/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الجيم والدّال و و ا ي ء معهما
أ ج د، ج د ي، ج ي د، ج د و، د ج أ، ج و د، و ج د، و د ج مستعملات
أجد:
الأَجدُ: اشتقاقه من الإجاد، والإجادُ كالطّاقِ القصير، يقال: عَقد مُؤجدٌ، أي: وثيقٌ مُحكم.
وناقة مُؤجَدةُ القَرى. ويقالُ: ناقة أجُدٌ، وهي التي فَقَارُ ظهرها متَّصل كأنّه عظمٌ واحد.
جدي:
الجَديُ: الذَّكرُ من أولاد المِعز، ويُجمع على: أجدٍ وجِداء.
والجَديُ: نجمٌ في السّماء. والجَدي أيضاً برجٌ غير هذا في السّماء.
والجَدايةُ: من أولادِ الظِّباء.
والجَدِيّةُ، فعيلة: لونُ الوجه. تقولُ: اصفرَّت جَديَّةُ وجهِهِ. والجَديّةُ: الطّريقة من الدّم. والجاديُّ: الزَّعفرانُ، قال:
تخالُ جَديّةَ الأبطالِ فيها		غداة الرَّوع جادياً مَدُوفا
والجَدية للسّرج، بالتّخفيف التي يُسمِّيها السَّراجون: الجَدية والجميع: الجَديات.
جيد:
الجيد: مُقدَّمُ العنق. وقلَّما يُنعتُ به الرَّجل إلا في الشِّعر، كقوله:
كأن الثُّريا عـلِّـقـت بـجَـبـينـه		وفي وجهه الشِّعرى وفي جِبدِهِ القمر
وامرأة جيدانة: حَسنةُ الجيد.
جدو:
الدُّجُوُّ: الظُّلمة. وليلةُ جاجِيةٌ مُدجِيةٌ.
والدُّجيةُ: فترة الصَّياد، وجمعها: الدُّجى، قال:
إذا اللَّيلُ أدجى واستقلَّت نُجُومُه		صاح من الأفراط هامٌ حوائم
وداجيتُ فلاناً: ماسحتُه على ما في قلبه وجاملتهُ. والمُداجاةُ: المُطاولةُ.
وإنه لفي عيش داجٍ دجيّ، كأنه يُرادُ به الخَفض. قال:
والعيش داجٍ كنفاً جِلبابُهُ
وتقول: إن خيره لدجاء على الناس. أي واسع.
جدو:
الجَدا: العطيّة. جدا علينا فلانٌ يَجدو، أي: أعطى. والجَدوى هي العطية.
والمجتدي: طالبٌ جدوى، قال:
ما بالُ ريّا لا نرى جدواها
وقوم جُداةٌ ومُجتدون. وما يُجدي عني جداء، أي: ما يُغني، والجَداءُ الغناءُ، ممدود.
والجُداء، ممدود: مبلغُ حِسابِ الضَّرب: ثلاثة في اثنين، جُداء ذلك: ستّة.
جود:
جاد الشّيء يَجُودُ جَودَةً فهو جيِّد. وجاد الفرس سَجُود جُودةً فهو جوادٌ وجاد الجواد من الناس يَجُودُ جُوداً. وقومٌ أجوادٌ.
وجَوَّدَ في عدوِه تجويداً، وعدا عدواً جواداً.
وهو يَجُودُ بنفسه. معناه يسوق نفسه، ومن قولهم: إن فلاناً ليُجادُ إلى فلانٍ، وإنه ليُجادُ إلى حتفه، أي: يُساقُ إليه.
وجد:
الوَجدُ: من الحُزن. والموجِدةُ من الغَضَب. والوجدانُ والجِدةُ من قولك: وجدتُ الشيء، أي: أصبتُهُ.
ودج:
الوَدَجُ: عرقٌ متصلٌ من الرأس إلى السَّحر. والجميعُ: الأوداجُ، وهي عروقٌ تكتنفُ الحُلقُوم فإذا قصد قيل: ودِّج.

##### Türkçe

باب **الجيم** ve **الدّال** ve **و** **ا** **ي** **ء** onlarla birlikte

**أ ج د**، **ج د ي**، **ج ي د**، **ج د و**، **د ج أ**، **ج و د**، **و ج د**، **و د ج** kullanımlardır

**أجد**:
**الأَجدُ**: türetimi **الإجاد**’dandır; **الإجادُ** kısa **الطّاقِ** gibidir; denilir: **عَقد مُؤجدٌ**, yani: sağlam, sıkılaştırılmış.
Ve **ناقة مُؤجَدةُ القَرى**. Ve denilir: **ناقة أجُدٌ**; o, sırtının omurları bitişik olan, sanki tek bir kemikmiş gibi olandır.

**جدي**:
**الجَديُ**: keçi yavrularının erkeğidir; şu üzere çoğul yapılır: **أجدٍ** ve **جِداء**.
Ve **الجَديُ**: gökte bir yıldızdır. Ve **الجَدي** ayrıca gökte bunun dışında bir burçtur.
Ve **الجَدايةُ**: ceylan yavrularındandır.
Ve **الجَدِيّةُ**، **فعيلة**: yüzün rengidir. Dersin: **اصفرَّت جَديَّةُ وجهِهِ**. Ve **الجَديّةُ**: kandan bir yoldur (izdir). Ve **الجاديُّ**: safrandır; dedi ki:
تخالُ **جَديّةَ** الأبطالِ فيها		غداة الرَّوع **جادياً** مَدُوفا
Ve **الجَدية** eyer içindir; hafifletme ile; saraçların **الجَدية** diye adlandırdığıdır; ve hepsi: **الجَديات**.

**جيد**:
**الجيد**: boynun ön kısmıdır. Ve erkek onunla pek az nitelenir; ancak şiirde; onun sözü gibi:
كأن الثُّريا عـلِّـقـت بـجَـبـينـه		وفي وجهه الشِّعرى وفي **جِبدِهِ** القمر
Ve **امرأة جيدانة**: **الجيد**i güzel olan.

**جدو**:
**الدُّجُوُّ**: karanlıktır. Ve **ليلةُ جاجِيةٌ مُدجِيةٌ**.
Ve **الدُّجيةُ**: avcının faslıdır; onun çoğulu: **الدُّجى**; dedi ki:
إذا اللَّيلُ أدجى واستقلَّت نُجُومُه		صاح من الأفراط هامٌ حوائم
Ve **وداجيتُ** falancayı: kalbinde olana karşı onu okşadım ve onunla hoş geçindim. Ve **المُداجاةُ**: uzatmadır.
Ve o, **عيش داجٍ دجيّ** içindedir; sanki onunla alçaltma kastedilir. Dedi ki:
والعيش داجٍ كنفاً جِلبابُهُ
Ve dersin: Onun hayrı insanlara **لدجاء**dır; yani geniştir.

**جدو**:
**الجَدا**: عطيةdir. Falanca bize **يَجدو**; yani: verdi. Ve **الجَدوى** عطiyedir.
Ve **المجتدي**: **جدوى** talep edendir; dedi ki:
ما بالُ ريّا لا نرى جدواها
Ve bir kavim **جُداةٌ** ve **مُجتدون**. Ve **جداء** bana **يُجدي** etmez; yani: fayda vermez; ve **الجَداءُ**: zenginliktir; uzatılmıştır.
Ve **الجُداء**, uzatılmış: ضرب hesabının meblağıdır: ikiye üç; onun **جُداء**sı: altıdır.

**جود**:
**جاد** şey **يَجُودُ** **جَودَةً**; o hâlde o **جيِّد**dir. Ve at **جاد** **سَجُود جُودةً**; o hâlde o **جوادٌ**dur. Ve insanlardan cömert **الجواد** **يَجُودُ** **جُوداً**. Ve bir kavim **أجوادٌ**dur.
Ve koşuşunda **جَوَّدَ** **تجويداً**; ve iyi bir koşuşla koştu.
Ve o, nefsiyle **يَجُودُ**. Manası: nefsini sevk eder; ve onların sözünden: Şüphesiz falanca falancaya **ليُجادُ** edilir; ve şüphesiz o, ölümüne **ليُجادُ** edilir; yani: ona sevk olunur.

**وجد**:
**الوَجدُ**: hüzündendir. Ve **الموجِدةُ**: öfkedendir. Ve **الوجدانُ** ve **الجِدةُ** senin “**وجدتُ** şeyi” sözündendir; yani: onu buldum.

**ودج**:
**الوَدَجُ**: baştan **السَّحر**e kadar bitişik bir damardır. Ve hepsi: **الأوداجُ**dur; ve onlar, **الحُلقُوم**u kuşatan damarlardır; hedef alındığında denilir: **ودِّج**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%AF/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الجيدُ: العُنقُ؛ والجمع أَجْيادُ. والجَيَد بالتحريك: طول العُنُق وحُسْنُه؛ رجلٌ أَجْيَدُ، وامرأة جَيْداءُ؛ والجمع جودٌ.

##### Türkçe

**الجيدُ**: boyun; çoğulu **أَجْيادُ**. Ve harekeli olarak **الجَيَد**: boynun uzunluğu ve güzelliği; **رجلٌ أَجْيَدُ** (boynu uzun ve güzel olan bir erkek), ve **امرأة جَيْداءُ** (boynu uzun ve güzel olan bir kadın); çoğulu **جودٌ**.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%AF/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الجيم والياء وما يثلثهما)
(جيأ) الجيم والياء والهمزة كلمتان من غير قياس بينهما. يقال جاء يجيء مجيئاً. ويقال جاءاني([1]) فجِئْتُه، أي غالبني بكثْرة المجيء [فغلبته([2])]. والجَيْئَة: مصدر جاء([3]). والجِئَةُ: مجتمع الماء حَوَالي الحِصْنِ وغيره. ويقال هي جيئة بالكسر والتثقيل.
(جيب) الجيم والياء والباء أصلٌ يجوز أن يكون من باب الإبدال. فالجَيْبُ جَيب القميص. يقال جِبْتُ القميص قوّرت جَيْبه، وجَيَّبْتُه جعلت له جَيباً.
وهذا يدلُّ أنّ أصله واو، وهو بمعنى خَرقْت([4]). وقد مضى ذكره.
(جيد) الجيم والياء والدال أصلٌ واحد، وهو العُنُق. يقال جِيدٌ وأجْيادٌ. والجَيَد: طولُ الجِيد. والجَيْداء: الطَّويلة الجِيد. وأما قول الأعشى :
* رجالَ إيادٍ بأجْيَادِها([5]) *
فيقال إنّها معربة وإنه أراد الأكسية([6]).
(جير) الجيم والياء والراء كلمةٌ واحدة. جَيْرِ بمعنى حَقّاً. قال:
وقالت قد أَسِيتَ فقلتُ جَيْرٍ *** أَسِيٌّ إنَّه من ذاكِ إنَّه([7])فأمّا الجَيّار، وهو الصَّاروج، فكلمة مُعرَّبة. قال الأعشى:
* بطين وجَيّارٍ وكِلْسٍ وقَرْمَدِ([8]) *
وأما الجائر فَمَا يجدُه الإنسانُ في صدره من حرارةِ غيظٍ أو حزن؛ فهو من باب الواو، وقد مضى ذكره.
(جيز) الجيم والياء والزاء أصل يائه([9]) واو، وقد مضى ذِكرُه.
(جيس) الجيم والياء والسين أصل يائه واو، وقد مضى ذكرُه.
 (جيش) الجيم والياء والشين أصلٌ واحد، وهو الثَّوَران والغَلَيان. يقال جاشت القِدْرُ تجيش جَيْشاً وجَيَشاناً. قال:
وجاشَتْ بهم يوماً إلى الليل قِدْرُنا *** تصكُّ حَرَابِيَّ الظُّهُورِ وتَدْسَعُ([10])ومنه قولهم: جاشَتْ نَفْسُه، كأنّها غلَتْ. والجيش معروفٌ، وهو من الباب، لأنها جماعةٌ تَجِيش.
(جيض) الجيم والياء والضاد كلامٌ قليلٌ يدلُّ على جنسٍ من المشي([11]). يقال مشى مِشيةً جِيَضّاً([12])، وهي مِشْيةٌ فيها اختيال. وجاضَ يَجِيض، إذا مَرَّ مرورَ الفارِّ.
(جيل) الجيم والياء واللام يدلُّ على التجمّع. فالجِيل الجماعة. والجيل هذه الأُمَّة، وهم إخوان الدَّيْلَم، ويقال إيَّاهم أراد امرؤ القيس في قوله:
أطافَتْ به جِيلاَنُ عند جِدَادِه *** ورُدّد فيه الماءُ حَتّى تَحَيَّرا([13])وأما الجَيألُ، وهي الضَّبُع، فليست من الباب.
---------------------
([1]) في الأصل والمجمل: "جاءني" تحريف صوابه في اللسان. وقد خطأ صاحب القاموس الجوهري في "جاءاني" هذه، وقال: إن الصواب جايأني. ونقل الزبيدي عن ابن سيده أن ما ذكره الجوهري صحيح سماعاً، وإن كان "جاياني" هو القياس.
([2]) التكملة من المجمل واللسان والقاموس.
([3]) من المصادر التي جاءت على بناء اسم المرة وليست منه، مثل الرجفة والرحمة. والاسم الجيئة بالكسر.
([4]) في الأصل : "من خرقت".
([5]) صدره كما في ديوان الأعشى 53 واللسان (جلد، جود، جيد) والمعرب 112:
* وبيداء تحسب آرامها *
          ويروى: "بأجلادها" و"بأجمادها".
([6]) قالوا: إنها معربة من "الجودياء" بمعنى الكساء. و"الجوديا" آرامية. انظر أدي شير 48.
([7]) البيت في اللسان (أسى) برواية: "إنني من ذاك إني". وروي في المغني لابن هشام برواية ابن فارس. انظر شرح شواهد المغني 125.
([8]) صدره كما في ديوان الأعشى 131: * فأضحت كبنيان التهامي شاده *
([9]) في الأصل، بابه.
([10]) لأوس بن حجر في ديوانه 11 واللسان (حرب). وحرابي الظهور: لحومها، جمع حرباء. وفي الأصل: "تصل"، صوابه بالكاف كما في الديوان واللسان.
([11]) في الأصل: "الشيء".
([12]) يقال: مشية جيض كهجف، وجيضى بوزن ما قبلها مع القصر.
([13]) ديوان امرئ القيس 92 واللسان (جيل).

ـ

##### Türkçe

(باب **الجيم** و**الياء** وما يثلثهما)

(**جيأ**) **الجيم** ve**الياء** ve**الهمزة** arasında kıyas olmaksızın iki kelimedir. Denir: **جاء** **يجيء** **مجيئاً**. Ve denir: **جاءاني**; sonra ben ona **فجِئْتُه**; yani gelişin çokluğuyla bana galip geldi [ben de ona galip geldim]. Ve **الجَيْئَة**: **جاء**’ın mastarıdır. Ve **الجِئَةُ**: kalenin ve başkasının çevresinde suyun toplandığı yer. Ve denir: o, kesre ve teşdîd ile **جيئة**’dir.

(**جيب**) **الجيم** ve**الياء** ve**الباء** bir asıldır; ibdâl babından olması caizdir. Böylece **الجَيْبُ** gömleğin yakası/açıklığıdır. Denir: **جِبْتُ** gömleği; yani onun **جَيْب**’ini oydum. Ve **جَيَّبْتُه**: ona bir **جَيب** yaptım.

Bu, aslının **واو** olduğunu gösterir; ve “deldim” manasındadır. Onun zikri geçmişti.

(**جيد**) **الجيم** ve**الياء** ve**الدال** tek bir asıldır; o da boyundur. Denir: **جِيدٌ** ve **أجْيادٌ**. Ve **الجَيَد**: **الجِيد**’in uzunluğudur. Ve **الجَيْداء**: boynu uzun olan (kadın). Ama A‘şâ’nın sözü:
* رجالَ إيادٍ بأجْيَادِها *
hakkında denir ki: o, mu‘arrebdir ve onunla örtüleri kastetmiştir.

(**جير**) **الجيم** ve**الياء** ve**الراء** tek bir kelimedir. **جَيْرِ** “hakikaten” manasındadır. Dedi ki:
وقالت قد أَسِيتَ فقلتُ جَيْرٍ *** أَسِيٌّ إنَّه من ذاكِ إنَّه
Ama **الجَيّار**; o **الصَّاروج**’dur; mu‘arreb bir kelimedir. A‘şâ dedi:
* بطين وجَيّارٍ وكِلْسٍ وقَرْمَدِ *
Ama **الجائر** ise: insanın göğsünde öfke yahut hüzün hararetinden bulduğu şeydir; o **الواو** babındandır; onun zikri geçmişti.

(**جيز**) **الجيم** ve**الياء** ve**الزاء**; **ياء**’sının aslı **واو**dur; onun zikri geçmişti.

(**جيس**) **الجيم** ve**الياء** ve**السين**; **ياء**’sının aslı **واو**dur; onun zikri geçmişti.

(**جيش**) **الجيم** ve**الياء** ve**الشين** tek bir asıldır; o da kabarma ve kaynamadır. Denir: **جاشت** kazan, **تجيش** **جَيْشاً** ve **جَيَشاناً**. Dedi ki:
وجاشَتْ بهم يوماً إلى الليل قِدْرُنا *** تصكُّ حَرَابِيَّ الظُّهُورِ وتَدْسَعُ
Ve ondan onların sözü: **جاشَتْ** nefsi; sanki kaynamış gibi. Ve **الجيش** bilinen şeydir; o da bu babdandır; çünkü o, kaynayan bir topluluktur.

(**جيض**) **الجيم** ve**الياء** ve**الضاد**; yürüyüş cinsinden bir şeye delalet eden az bir sözdür. Denir: **مشى** bir yürüyüşle **جِيَضّاً**; o, içinde salınma bulunan bir yürüyüştür. Ve **جاضَ** **يَجِيض**: kaçanın geçişi gibi geçip gittiği zaman.

(**جيل**) **الجيم** ve**الياء** ve**اللام** toplanmaya delalet eder. Böylece **الجِيل** topluluktur. Ve **الجيل** bu ümmettir; onlar **الدَّيْلَم**’in kardeşleridir. Ve denir ki: İmru’ul-Kays şu sözünde onları kastetmiştir:
أطافَتْ به جِيلاَنُ عند جِدَادِه *** ورُدّد فيه الماءُ حَتّى تَحَيَّرا
Ama **الجَيألُ**; o **الضَّبُع**dır; bu babdan değildir.

---------------------
([1]) Asılda ve **المجمل**’de: “**جاءني**”; **اللسان**’da doğrusu olanın tahrifidir. **القاموس** sahibi, Cevherî’yi bu “**جاءاني**”de hatalı saydı ve dedi ki: doğrusu **جايأني**’dir. Zübeydî, İbn Sîde’den nakletti ki: Cevherî’nin zikrettiği işitme yoluyla doğrudur; her ne kadar “**جاياني**” kıyas olsa da.
([2]) Tamamlama **المجمل** ve **اللسان** ve **القاموس**’tandır.
([3]) Bir kere oluş ismi kalıbı üzere gelip ondan olmayan masdarlardandır; **الرجفة** ve **الرحمة** gibi. İsim, kesre ile **الجيئة**’dir.
([4]) Asılda: “**من خرقت**”.
([5]) İlk mısraı, A‘şâ divanı 53’te ve **اللسان** ( **جلد** , **جود** , **جيد** ) ve **المعرب** 112’de olduğu gibidir:
* وبيداء تحسب آرامها *
          Rivayet edilir: “**بأجلادها**” ve “**بأجمادها**”.
([6]) Dediler ki: o, “**الجودياء**”dan mu‘arrebtir; örtü manasındadır. Ve “**الجوديا**” Ârâmîcedir. Bkz. Adî Şîr 48.
([7]) Beyit **اللسان** ( **أسى** )’da “**إنني من ذاك إني**” rivayetiyle geçer. İbn Hişâm’ın **المغني**’sinde İbn Fâris rivayetiyle rivayet edilmiştir. Bkz. **شرح شواهد المغني** 125.
([8]) İlk mısraı, A‘şâ divanı 131’de olduğu gibidir: * فأضحت كبنيان التهامي شاده *
([9]) Asılda: onun babı.
([10]) Evs b. Hacer’indir; divanında 11 ve **اللسان** ( **حرب** ). Ve **حرابي الظهور**: onların etleri; **حرباء**’nın çoğulu. Asılda: “**تصل**”; doğrusu kâf iledir; divanda ve **اللسان**’da olduğu gibi.
([11]) Asılda: “**الشيء**”.
([12]) Denir: **مشية جيض**; **هجف** gibi; ve **جيضى** ondan öncekinin vezni üzere, kısaltma ile.
([13]) İmru’ul-Kays divanı 92 ve **اللسان** ( **جيل** ).

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%AF/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ج ي د
رجل أجْيَدُ وامرأةٌ جَيْداءُ وبها جَيَدٌ ونساء غيد جيد ويقال‏:‏ أقبلت أجياد الخيل‏.‏

##### Türkçe

**ج ي د**
**رجل أجْيَدُ**: boynu güzel olan bir erkek; ve **امرأةٌ جَيْداءُ**: boynu güzel olan bir kadın; ve onda **جَيَدٌ**: boyun güzelliği vardır; ve **نساء غيد جيد**: boynu güzel kadınlar. Ve denilir ki: **أقبلت أجياد الخيل**: atların güzel boyunluları geldi.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%AF/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الجِيدُ: العنق، وقيل: مُقَلَّده، وقيل: مقدَّمه، وقد غلب على عنق المرأَة؛ قال سيبويه: يجوز أَن يكون فِعلاً وفُعْلاً، كسرت فيه الجيم كراهية الياءِ بعد الضمة، فأَما الأَحفش فهو عنده فِعْل لا غير، والجمع أَجياد وجُيود؛ وحكى اللحياني أَنها للينة الأَجْياد جعلوا كل جزءٍ منه جيداً ثم جمع على ذلك، وقد يكون في الرجل؛ قال:
ولقد أَرُوحُ إِلى التِّجار مُرَجِّلاً،
مَذِلاً بمالي، لعيِّناً أَجْيادي
قال: والجَيَد، بالتحريك، طول العنق وحسنه، وقيل: دقتها مع طول؛ جَيِدَ جَيَداً وهو أَجْيَدُ. وحكى اللحياني: ما كان أَجيَد، ولقد جَيِدَ جَيَداً يذهب إِلى النقلة؛ قال: قد يوصف العنق نفسه بالجَيَد فيقال عُنُق أَجْيد كما يقال عنق أَوْ قَصُ.
التهذيب: امرأَة جَيْداءُ إِذا كانت طويلة العنق حسنة لا ينعت به الرجل؛ وقال العجاج:
تَسْمَعُ للَحْليِ، إِذا ما وَسْوَسا
وارْتَجَّ في أَجْيادها وأَجْرسا
جمع الجِيدَ بما حوله، والجمع جُود.
وامرأَة جَيْدانَة: حسنة الجيد. وفي صفته، صلى الله عليه وسلم: كأَن عُنُقَه جِيدُ دُمْيَةٍ في صفاءِ الفضة؛ الجيد: العنق.
وأَجيادُ: أَرض بمكة؛ أَنشد ابن الأَعرابي:
أَيامَ أَبْدَتْ لنا عيناً وسالِفَةً،
فقلتُ: أَنَّى لها جِيدُ ابنِ أَجيادِ؟
أَي كيف أُعطيت جيدَ هذا الظبي الذي بالحرم؛ وقال الأَعشى: ولا جعَلَ الرحمنُ بيتَك في الذُّرى
بأَجْيادَ، غَرْبيَّ الصفَّا والمُحَطَّمِ
التهذيب: وأَجيادٌ جبل بمكة أَو مكان وقد تكرر ذكره في الحديث، وهو بفتح الهمزة وسكون الجيم وبالياء نقطتان: جبل بمكة؛ قال ابن الأَثير: وأَكثر الناس يقولونه جِياد، بكسر الجيم وحذف الهمزة؛ قال: جِياد موضع بأَسفل مكة معروف من شعابها؛ أَبو عبيدة في قول الأَعشي:
وبَيْداءَ، تَحْسَبُ آرامَها
رِجالَ إِيادٍ بأَجْيادِها
قال: أَراد الجودياء وهو الكساءُ بالفارسية؛ وأَنشد شمر لأَبي زبيد الطائي في صفة الأَسد:
حتى إِذا ما رأَى الأَنْصارَ قد غَفَلَتْ،
واجتاب من ظِلِّهِ جُودِيَّ سَمُورِ
قال: جُوديّ بالنبطية أَراد جودياء أَراد جبة سَمُّور. وأَجياد: اسم شاة.

##### Türkçe

**الجِيدُ**: boyun; ve denildi ki: gerdanlık takılmış olanı; ve denildi ki: ön tarafı; ve kadın boynu üzerine galip olmuştur; Sîbeveyh dedi ki: **فِعلاً** ve **فُعْلاً** olması câizdir; onda **الجيم** kırıldı (kesreli kılındı), **الضمة**’den sonra **الياءِ**’den hoşlanmama sebebiyle; أما **الأَحفش** ise onun katında o, yalnızca **فِعْل**’dir, başka değil; çoğulu **أَجياد** ve **جُيود**’dur; el-Lihyânî hikâye etti ki: o, **الأَجْياد**’ın yumuşaklığı içindir; onun her bir parçasını **جيداً** kıldılar, sonra bunun üzerine cem‘ ettiler; ve erkekte de olabilir; dedi ki:

Ve andolsun ben tüccarlara giderim, saçımı taramış olarak,
Malımla zelil, **أَجيادي**’m için ayıplanmış olarak.

Dedi ki: ve **الجَيَد**, harekeleme ile, boynun uzunluğu ve güzelliğidir; ve denildi ki: uzunlukla beraber inceliğidir; **جَيِدَ** **جَيَداً** (oldu) ve o **أَجْيَدُ**’dur. El-Lihyânî hikâye etti: **ما كان أَجيَد**; ve andolsun **جَيِدَ** **جَيَداً**; nakle gider. Dedi ki: boynun kendisi **الجَيَد** ile vasfedilebilir; böylece **عُنُق أَجْيد** denir, nasıl ki **عنق أَوْ قَصُ** denildiği gibi.

**التهذيب**: **امرأَة جَيْداءُ**; boynu uzun, güzel olduğu zaman; erkek onunla nitelenmez; ve el-‘Accâc dedi:

**للَحْليِ**’ye işitir, ne zaman fısıldasa,
Ve **أَجْيادها**’sında ve **أَجْرسا**’sında titreyip çınlasa.

**الجِيدَ**’i, onun çevresindekilerle birlikte cem‘ etti; çoğul **جُود**’dur.

Ve **امرأَة جَيْدانَة**: **الجيد**’i güzel olan. Ve onun sıfatında, sallallahu aleyhi ve sellem: sanki onun **عُنُقَه**’u, gümüşün saflığında bir **دُمْيَةٍ**’nin **جِيدُ**’udur; **الجيد**: boyun.

Ve **أَجيادُ**: Mekke’de bir arz; İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:

Günler ki bize bir göz ve bir perçem gösterdi,
Dedim ki: ona nereden **جِيدُ ابنِ أَجيادِ**?

Yani: Haremde olan şu ceylanın **جيدَ**’i ona nasıl verildi? Ve el-A‘şâ dedi:

Rahmân senin evini zirvelerde kılmasın,
**بأَجْيادَ**’da, **الصفَّا**’nın batısında ve **المُحَطَّمِ**’de.

**التهذيب**: ve **أَجيادٌ** Mekke’de bir dağ yahut bir mekândır; hadiste onun zikri tekrar etmiştir; ve o, hemzenin fethi, **الجيم**’in sükûnu ve **الياء** üzerinde iki nokta iledir: Mekke’de bir dağ. İbnü’l-Esîr dedi ki: insanların çoğu onu **جِياد** der, **الجيم**’i kesreli kılarak ve hemzeyi hazfederek. Dedi ki: **جِياد** Mekke’nin aşağısında, onun vadilerinden bilinen bir yerdir. Ebû ‘Ubeyde, el-A‘şâ’nın sözü hakkında:

Ve bir çöl ki, onun **آرامَها**’sını sanırsın,
Onun **أَجْيادِها**’sında **إِيادٍ** erkekleri.

Dedi ki: **الجودياء**’ı kastetti; o, Farsça’da **الكساءُ**’dur. Ve Şemmer, Ebû Zübeyd et-Tâî’nin aslanın sıfatında olan (şiirini) inşâd etti:

Nihayet, **الأَنْصارَ**’ın gaflet ettiğini gördüğü zaman,
Ve onun gölgesinden bir **جُودِيَّ سَمُورِ** yarıp geçti.

Dedi ki: **جُوديّ** Nabatîce’dir; **جودياء**’ı kastetti; **جبة سَمُّور**’u kastetti. Ve **أَجياد**: bir koyunun adıdır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%AF/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الجيد، بالكسر: العنق، قال السهيلي: الجيد إنما يستعمل في مقام المدح، والعنق في الذم، فتقول: صفعت عنقه، ولا تقول صفعت جيده. قال: وقوله تعالى:  في جيدها حبل من مسد  إنما جاء على طريق التهكم والتمليح، بجعل الحبل كالعقد. وتعقبه الشهاب في شرح الشفاء. أو مقلده، أو مقدمه وقد غلب على عنق المرأة. قال سيبويه: يجوز أن يكون فعلا وفعلا كسرت فيه الجيم كراهية الياء بعد الضمة. فأما الأخفش فهو عنده فعل لا غير. ج أجياد وجيود. والجيد، بالتحريك: طولها وحسنها، أو دقتها مع طول. جيد جيدا، وهو أجيد. وحكى اللحياني: ما كان أجيد ولقد جيد جيدا. يذهب إلى النقلة. قال: وقد يوصف العنق نفسه بالجيد، فيقال عنق أجيد، كما يقال عنق أوقص وهي جيداء: طويلة العنق حسنته، لا ينعت به الرجل. وقال العجاج:
  تسمع للحلي إذا ماوسوسـا                      وارتج في أجيادها وأجرسا

  جمع لجيد بما حوله. وامرأة جيدانة: حسنة الجيد. ج جود، بالضم. والجيد: أيضا: المدرعة الصغيرة، نقله الصاغاني. وأجيد بن عبد الله بن بشر الكندي محدث، عن سعيد بن أيوب، وأحمد بن زهير بن كثير، وغيرهما، قاله الحافظ. وأجياد: اسم شاة. وأجياد: أرض بمكة شرفها الله تعالى. قال الأعشى:
  ولا جعل الرحمن بيتك في الذرا                      بأجياد غربي الصفا والمحـرم أو جبل بها، لكونه موضع خيل تبع، وقال السهيلي في الروض: وأما أجياد فلم تسم بأجياد من أجل جياد الخيل، أي كما توهمه جماعة كالمصنف، لأن جياد الخيل لا يقال فيها أجياد، أي بالألف، وإنما أجياد جمع جيد. وذكر أصحاب الخبر أن مضاضا ضرب في ذلك الموضع أجياد مائة رجل من العمالقة، فسمي الموضع بأجياد. وهكذا ذكر ابن هشام. ووقع في النهاية وغيره أنه جياد، من غير ألف، وذكره غيره بالوجهين، وعليه جرى في المراصد. وجيدة، بفتح فسكون: ناحية بالحجاز. ومحمد بن أحمد بن جيدة، بالكسر سمع أبا سعيد بن الأعرابي، وعنه أبو عمرو محمد بن أحمد المستملى وشيخ مشايخنا الإمام المؤقت بالقرويين، أبو جيدة الفاسي، بالكسر، مات سنة 1145 حدث عنه محمد بن الطالب بن سردة وغيره.
 \\//فصل الحاء المهملة مع الدال

##### Türkçe

**الجيد**، kesre ile: boyun. Süheylî dedi: **الجيد** ancak övgü makamında kullanılır; **العنق** ise yergide; şöyle dersin: “Onun boynuna tokat attım”, “Onun **جيد**’ine tokat attım” demezsin. Dedi: Yüce Allah’ın sözü: “**في جيدها حبل من مسد**” ancak alay ve latife yolu üzere gelmiştir; ipi gerdanlık gibi kılmakla. Şihâb bunu **شرح الشفاء**’da takip etti (ele aldı). Yahut onun gerdanlığı, yahut onun önü; ve kadının boynu üzerine galip gelmiştir. Sîbeveyh dedi: **فعلا** ve **فعلا** olmasına caizdir; **الجيم**’in kesrelenmesi, dammeden sonra **الياء**’dan hoşlanmama sebebiyledir. أما Ahfeş ise onun katında yalnız **فعل**’dir, başka değil. Çoğulu: **أجياد** ve **جيود**.

Ve **الجيد**، hareke ile: onun uzunluğu ve güzelliği; yahut uzunlukla beraber inceliği. **جيد** oldu, **جيدا**; ve o **أجيد**’dir. Lihyânî nakletti: “Ne **أجيد** idi! Andolsun **جيدا** **جيد** oldu.” Nakle (isimden fiile geçişe) gider. Dedi: Boynun kendisi de **الجيد** ile vasfedilir; “**عنق أجيد**” denir; “**عنق أوقص**” denildiği gibi. Ve o **جيداء**’dır: boynu uzun, onu güzelleştiren; erkek onunla nitelenmez. ‘Accâc dedi:
  Takıyı işitirsin, vesvese ettiğinde,
  ve onun **أجياد**’ında titrer ve çanlar çıkarır.

**لجيد**’in, çevresinde olanla cem‘i. Ve **امرأة جيدانة**: **الجيد**’i güzel olan. Çoğulu: **جود**، damme ile. Ve **الجيد**: ayrıca küçük zırh-gömlek; Sâgânî onu nakletti. Ve **أجيد بن عبد الله بن بشر الكندي** bir muhaddistir; Sa‘îd b. Eyyûb’dan, Ahmed b. Züheyr b. Kesîr’den ve başkalarından (rivayet eder); Hâfız bunu söyledi. Ve **أجياد**: bir koyunun adıdır. Ve **أجياد**: Yüce Allah’ın şereflendirdiği Mekke’de bir arazidir. A‘şâ dedi:
  Rahmân senin evini zirvede kılmasın,
  **بأجياد** Safâ’nın batısında ve Harem’de.

Yahut orada bir dağdır; Tübba‘ın atlarının yeri olması sebebiyle. Süheylî **الروض**’da dedi: أما **أجياد** ise, atların **جياد**’ı sebebiyle **أجياد** diye adlandırılmadı; yani, musannif gibi bir cemaatin vehmettiği üzere; çünkü atların **جياد**’ı hakkında **أجياد** denmez; yani elif ile; ancak **أجياد** **جيد**’in cem‘idir. Haber ehli zikretti ki Mudâd o yerde Amalika’dan yüz adamın **أجياد**’ını vurdu; yer **أجياد** ile adlandırıldı. İbn Hişâm da böyle zikretti. **النهاية**’de ve başkasında, elifsiz **جياد** olduğu vaki oldu; başkası onu iki vecihle zikretti; ve **المراصد**’da bunun üzere yürüdü. Ve **جيدة**، fetha sonra sükûn ile: Hicaz’da bir nâhiye. Ve **محمد بن أحمد بن جيدة**، kesre ile, Ebû Sa‘îd b. el-A‘râbî’yi işitti; ondan Ebû ‘Amr Muhammed b. Ahmed el-Müstemlî ve şeyhlerimizin şeyhi, Karaviyyîn’de vakit tayin eden imam, **أبو جيدة الفاسي**، kesre ile; 1145 senesinde öldü; ondan Muhammed b. et-Tâlib b. Serde ve başkası hadis etti.

\\// **فصل الحاء المهملة مع الدال**

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%AF/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

جَيِدَ
1 جَيِدَ جيد , (Lh, L,) or جَادَ, of the same class as تَعِبَ, aor. يَجَادُ, (Msb,) inf. n. جَيَدٌ, (Lh, S, A, L, Msb, K,) He had a long neck: (A, Msb, K:) or a long and beautiful neck: (S, L:) or a slender and long neck. (L, K.)

جِيدٌ
جِيدٌ جيد , of the measure فِعْلٌ, (Sb, Akh,) or it may be originally of the measure فُعْلٌ, (Sb, TA,) The neck: (S, L, Msb, K:) said by Sh to be used only in praise; and عُنُقٌ, in dispraise; the use of the former in the Kur exi. being ironical; (TA;) but accord. to Esh-Shihلb, the contr. is often the case: (MF:) generally applied to that of a woman: (L:) or the part of the neck upon which the necklace lies: or its fore part: (L, K:) pl. [of pauc.] أَجْيَادٌ (S, L, Msb, K) and [of mult.] جُيُودٌ. (L, K.) لَيِّنَةُ الأَجْيَادِ means A female soft in respect of the neck; as though the term جِيدٌ applied to each distinct part of the neck, and the pl. denoted the whole neck. (L.)

جَيْدَانَةٌ
جَيْدَانَةٌ جيدانه جيدانة : see أَجْيَدُ.

جَيِّدٌ
جَيِّدٌ جيد : see art. جود.

أَجْيَدُ
أَجْيَدُ ذ Having a long neck: (A, Msb, K:) or having a long and beautiful neck: (S, L:) or having a slender and long neck: (L, K:) or it is not applied to a man: (T, TA:) fem. جَيْدَآءُ, (S, L, Msb, K,) with which ↓ جَيْدَانَةٌ is syn.; (K;) or this signifies having a beautiful neck: (L:) pl. جُودٌ [originally جُيْدٌ]. (S, A, K.) And عُنُقٌ أَجْيَدُ A long and beautiful, or slender and long, neck. (L.)

##### Türkçe

جَيِدَ
1 **جَيِدَ** جيد , (Lh, L,) yahut **جَادَ**, **تَعِبَ** ile aynı sınıftan, muzârîsi **يَجَادُ**, (Msb,) mastarı **جَيَدٌ**, (Lh, S, A, L, Msb, K,) Onun uzun bir boynu oldu: (A, Msb, K:) yahut uzun ve güzel bir boynu oldu: (S, L:) yahut ince ve uzun bir boynu oldu. (L, K.)

جِيدٌ
**جِيدٌ** جيد , ölçüsü **فِعْلٌ** üzere, (Sb, Akh,) yahut aslında ölçüsü **فُعْلٌ** üzere olabilir, (Sb, TA,) Boyun: (S, L, Msb, K:) Sh tarafından yalnız övgüde kullanıldığı söylenir; ve **عُنُقٌ**, yergide; Kur’ân tefsirinde ilkinin kullanımı ise alaylıdır; (TA;) fakat Esh-Shihلb’a göre bunun tersi çoğu kez vâkidir: (MF:) genellikle bir kadınınkine uygulanır: (L:) yahut gerdanlığın üzerinde bulunduğu boyun kısmı: yahut onun ön kısmı: (L, K:) cem‘ [kıllet] **أَجْيَادٌ** (S, L, Msb, K) ve [kesret] **جُيُودٌ**. (L, K.) **لَيِّنَةُ الأَجْيَادِ** demektir: boyun bakımından yumuşak bir dişi; sanki **جِيدٌ** terimi boynun her ayrı kısmına uygulanmış, cem‘ ise bütün boynu göstermiş gibidir. (L.)

جَيْدَانَةٌ
**جَيْدَانَةٌ** جيدانه جيدانة : **أَجْيَدُ**’e bak.

جَيِّدٌ
**جَيِّدٌ** جيد : **جود** maddesine bak.

أَجْيَدُ
**أَجْيَدُ** ذ Uzun boyunlu: (A, Msb, K:) yahut uzun ve güzel boyunlu: (S, L:) yahut ince ve uzun boyunlu: (L, K:) yahut bir erkeğe uygulanmaz: (T, TA:) müennesi **جَيْدَآءُ**, (S, L, Msb, K,) bununla ↓ **جَيْدَانَةٌ** eşanlamlıdır; (K;) yahut bu, güzel boyunlu demektir: (L:) cem‘i **جُودٌ** [aslında **جُيْدٌ**]. (S, A, K.) Ve **عُنُقٌ أَجْيَدُ**: uzun ve güzel, yahut ince ve uzun, bir boyun. (L.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%AF/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

جَادَ
جَادَ ( y )  A ( n. ac. جَيَد 4 ),
a.  Had a long slender neck.

جِيْد
جِيْد 2 , ( pl. جُيُوْد 27 ,  أَجْيَاْد 38 ),
a.  Neck.

أَجْيَدُ
أَجْيَدُ 14 ,
a.  Slender-necked.

جِيْدَار
جِيْدَار
a.  Holm; scarlet oak.

جَيَّر
جَيَّر
a.  [ coll. ], Endorsed; stamped, sealed.

جَيْرِ
جَيْرِ
a.  Certainly, most assuredly.

جِيْز
جِيْز
a.  Stork.

b.  Cricket.

##### Türkçe

جَادَ
جَادَ ( y )  A ( n. ac. **جَيَد** 4 ),
a.  Uzun ince bir boynu vardı.

جِيْد
جِيْد 2 , ( pl. **جُيُوْد** 27 ,  **أَجْيَاْد** 38 ),
a.  Boyun.

أَجْيَدُ
أَجْيَدُ 14 ,
a.  İnce boyunlu.

جِيْدَار
جِيْدَار
a.  Pırnal; kızıl meşe.

جَيَّر
جَيَّر
a.  [ toplu ], Tasdik etti; damgaladı, mühürledi.

جَيْرِ
جَيْرِ
a.  Elbette, pek muhakkak.

جِيْز
جِيْز
a.  Leylek.

b.  Cırcır böceği.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%AF/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

جيد
جَيِدَ - يَجْيَدُ - جِيْد
جَيِدَ - يَجْيَدُ + الكائنُ،  وخاصة المرأة والفرس والظبي: يكون ذا عنق طويل دقيق جميل
جِيْد - الجيد: على وزن " فِعل ": اسم فعل " جَيِدَ - يَجْيَدُ ": العضو ذو القاعدة العريضة قليلة الارتفاع، والذي تخرج منه استطالة طويلة، والتي تدق قليلاً نحو الأعلى: كالرقبة الجيداء: وهو اصطلاحاً العضو الذي يحمل الرأس وهو يتألف من العنق مع الرقبة،
الجُوْدِيّ: منسوب للجود: انظر " جَادَ - يَجُوْدُ ": اسم جبل قرب الموصل: والجُوديُّ: جبل  بالجزيرة استوت عليه سفينة نوح، على نبينا محمد وعليه الصلاة والسلام: ويبدو أنه سمي بذلك لقيمته المرتفعة لاستقباله من حمل الله مع نوح في السفينة
وقد يكون الاسم مشتق من شكل الجيد والجيداء، الذي له قاعدة عريضة ثم يستدق ويطول نحو الأعلى، وهي صفة للجبل من هذا الشكل، مناسب لتستقر عليه السفينة، فهو أول ما يبرز من اليابسة فوق الطوفان، والله أعلم
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " أشكال الأشياء من حيث شكل الفراغ الداخلي المجسم للشيء "، وهي:
بَابَ - يَبوْبُ، قَنْطَرَ - يُقَنْطِرُ، قَنا - يَقْنُوْ، كَهَفَ - يَكْهُفُ، كَابَ - يَكُوبُ، جَيِدَ - يَجْيَدُ
تفريق الرقبة والعنق والجيد
العنق هو أصل الرقبة من مخرجها من أعلى الصدر
والرقبة هي الجزء الذي بين العنق والرأس
والجيد: هو العنق + الرقبة
وهذه تشبه في ساق النبات:
جيد البشر : يقابله: ساق النبات: وهو العنق + الرقبة
وعجز الساق تقابل العنق
وجذع الساق يقابل الرقبة

جيد
 	﴿وامرأته حمالة الحطب (4) في جيدها حبل من مسد (5)﴾ المسد
مختار الصحاح
● [جود] ج و د: شيء جَيِّدٌ والجمع جِيَادٌ و جَيَائِدُ بالهمزة على غير قياس و جَادَ بماله يجود جُوداً فهو جَوَادٌ وقوم جُودٌ بوزن هود و أجْوَادٌ بالفتحو أجَاوِدُ بوزن مساجد و جُوَدَاءُ بوزن فقهاء وكذا امرأة جوَادٌ ونسوة جُودٌ أيضا و جادَ الشيء يجود جُوْدةً بفتح الجيم وضمها أي صار جيدا و الجُودِيُّ جبل بأرض الجزيرة استوت عليه سفينة نوح عليه الصلاة والسلام وقرأ الأعمش ﴿واستوت على الجودي﴾ بتخفيف الياء و أجَادَ الشيء فجادَ و جَوَّدَهُ أيضا تجوِيداً وشاعر مِجوادٌ بالكسر أي يجيد كثيرا و أجادَ النقد أعطاه جِيَاداً و استجادَهُ عده جيدا و الجِيدُ العنق والجمع أجيادٌ
معجم الفرائد القرآنية
ج  ي  د
" جِيدِهَا " في قوله تعالى" فِي جِيدِهَا حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍ"(5) المسد .
الجِيدُ : العنق، وتجمع على أجياد.
الراغب
جود
قال تعالى: }واستوت على الجودي﴿[هود/44]، قيل: هو اسم جبل بين الموصل والجزيرة، وهو في الأصل منسوب إلى الجود، والجود: بذل المقتنيات مالا كان أو علما، ويقال: رجل جواد، وفرس جواد، يجود بمدخر عدوه، والجمع: الجياد، قال تعالى:﴾بالعشي الصافنات الجياد﴿[ص/31]، ويقال في المطر الكثير: جود، ووصف تعالى بالجواد. وفي الفرس جودة، وفي المال جود، وجاد الشيء جودة، فهو جيد، لما نبه عليه قوله تعالى:﴾أعطى كل شيء خلقه ثم هدى{ [طه/50].
ملخص اللسان
1.     الجِيدُ: العنق،
2.      الجِيدُ: مُقَلَّده،
3.     الجِيدُ: مقدَّمه،
4.      والجَيَد ، طول العنق وحسنه،
5.      والجَيَد: دقتها مع طول؛
6.      جَيِدَ جَيَداً يذهب إِلى النقلة؛
7.     امرأَة جَيْداءُ إِذا كانت طويلة العنق حسنة لا ينعت به الرجل؛
8.     وأَجيادُ: أَرض بمكة؛
9.         أَنَّى لها جِيدُ ابنِ أَجيادِ؟  أَي كيف أُعطيت جيدَ هذا الظبي الذي بالحرم؛
10.    : وأَجيادٌ جبل بمكة أَو مكان وقد تكرر ذكره في الحديث،
11.    جِياد موضع بأَسفل  مكة معروف من شعابها؛
12.     الجودياء وهو الكساءُ بالفارسية؛
13.    جُوديّ بالنبطية أَراد جودياء أَراد جبة سَمُّور.
14.     وأَجياد: اسم  شاة.
لسان العرب
● - جيد: الجِيدُ: العنق، وقيل: مُقَلَّده، وقيل: مقدَّمه، وقد غلب على عنق  المرأَة؛ قال سيبويه: يجوز أَن يكون فِعلاً وفُعْلاً، كسرت فيه الجيم  كراهية الياءِ بعد الضمة، فأَما الأَحفش فهو عنده فِعْل لا غير، والجمع  أَجياد وجُيود؛ وحكى اللحياني أَنها للينة الأَجْياد جعلوا كل جزءٍ منه جيداً  ثم جمع على ذلك، وقد يكون في الرجل؛ قال:  ولقد أَرُوحُ إِلى التِّجار مُرَجِّلاً،  مَذِلاً بمالي، لعيِّناً أَجْيادي  قال: والجَيَد، بالتحريك، طول العنق وحسنه، وقيل: دقتها مع طول؛ جَيِدَ  جَيَداً وهو أَجْيَدُ. وحكى اللحياني: ما كان أَجيَد، ولقد جَيِدَ  جَيَداً يذهب إِلى النقلة؛ قال: قد يوصف العنق نفسه بالجَيَد فيقال عُنُق  أَجْيد كما يقال عنق أَوْ قَصُ.  التهذيب: امرأَة جَيْداءُ إِذا كانت طويلة العنق حسنة لا ينعت به الرجل؛  وقال العجاج:  تَسْمَعُ للَحْليِ، إِذا ما وَسْوَسا  وارْتَجَّ في أَجْيادها وأَجْرسا  جمع الجِيدَ بما حوله، والجمع جُود.  وامرأَة جَيْدانَة: حسنة الجيد. وفي صفته، صلى الله عليه وسلم: كأَن  عُنُقَه جِيدُ دُمْيَةٍ في صفاءِ الفضة؛ الجيد: العنق.  وأَجيادُ: أَرض بمكة؛ أَنشد ابن الأَعرابي:  أَيامَ أَبْدَتْ لنا عيناً وسالِفَةً،  فقلتُ: أَنَّى لها جِيدُ ابنِ أَجيادِ؟  أَي كيف أُعطيت جيدَ هذا الظبي الذي بالحرم؛ وقال الأَعشى:  ولا جعَلَ الرحمنُ بيتَك في الذُّرى  بأَجْيادَ، غَرْبيَّ الصفَّا والمُحَطَّمِ  التهذيب: وأَجيادٌ جبل بمكة أَو مكان وقد تكرر ذكره في الحديث، وهو بفتح  الهمزة وسكون الجيم وبالياء نقطتان: جبل بمكة؛ قال ابن الأَثير: وأَكثر  الناس يقولونه جِياد، بكسر الجيم وحذف الهمزة؛ قال: جِياد موضع بأَسفل  مكة معروف من شعابها؛ أَبو عبيدة في قول الأَعشي:  وبَيْداءَ، تَحْسَبُ آرامَها  رِجالَ إِيادٍ بأَجْيادِها  قال: أَراد الجودياء وهو الكساءُ بالفارسية؛ وأَنشد شمر لأَبي زبيد  الطائي في صفة الأَسد:  حتى إِذا ما رأَى الأَنْصارَ قد غَفَلَتْ،  واجتاب من ظِلِّهِ جُودِيَّ سَمُورِ  قال: جُوديّ بالنبطية أَراد جودياء أَراد جبة سَمُّور. وأَجياد: اسم  شاة.
مقاييس اللغة:
(جيد) الجيم والياء والدال أصلٌ واحد، وهو العُنُق. يقال جِيدٌ وأجْيادٌ. والجَيَد: طولُ الجِيد. والجَيْداء: الطَّويلة الجِيد. وأما قول الأعشى :
* رجالَ إيادٍ بأجْيَادِها([5]) *
فيقال إنّها معربة وإنه أراد الأكسية([6]).
القاموس المحيط:
الجِيدُ، بالكسر العُنُقُ، أو مُقَلَّدُه، أو مُقَدَّمُه، ج أجْيادٌ وجُيُودٌ، وبالتحريكِ طُولُها، أو دِقَّتُها مع طُولٍ، وهو أجْيَدُ، وهي جَيْداءُ وجَيْدانَةٌ، ج جُودٌ. والجِيدُ أيضاً المَدْرَعَةُ الصغيرَةُ. وأجْيَدُ بنُ عبدِ اللّهِ مُحَدِّثٌ. وأجْيادٌ شاةٌ، وأرضٌ بمكةَ، أو جَبَلٌ بها لِكَوْنِه موضِعَ خَيْلِ تُبَّعٍ.
تاج العروس:
جيد
الجِيدُ بالكسر : العُنُقُ قال السُّهيليّ : الجِيد إِنّمَا يُستعمل في مَقَام المَدْح والعُنُق في الذّمِّ فتقول : صَفَعْتُ عُنُقَه ولا تقول صَفَعت جِيدَه . قال : وقوله تعالى : " في جِيدِهَا حَبْلٌ مِنْ مَسَدِ " إِنّمَا جاءَ على طريق التَّهَكُّم والتمليح بجعل الحَبْلِ كالعِقْد . وتَعقَّبه الشِّهابُ في شرح الشّفاءِ . أَو مُقَلَّدُه أَو مُقَدَّمُه وقد غَلَب على عُنُق المرأَة . قال سيبويه : يجوز أَن يكون فِعْلا وفُعْلا كُسِرَت فيه الجيم كَراهِيَة الياءِ بعد الضّمّة . فأَمّا الأَخفشُ فهو عنده فِعْل لا غير . ج أَجْيَادٌ وجُيُودٌ . والجَيَدُ بالتَّحْرِيكِ : طُولُها وحُسْنُها أَو دِقَّتُهَا مَعَ طُولٍ . جَيِدَ جَيَداً وهو أَجْيَدُ . وحكَى اللِّحْيَانيّ : ما كان أَجْيَدَ ولقد جَيِدَ جَيَداً . يذهب إِلى النّقلة . قال : وقد يُوصَف العُنق نفْسُه بالجَيَد فيقال عُنُقٌ أَجْيَدُ كما يقال عُنُقٌ أَوْقَصُ وهي جَيْدَاءُ : طوِيلةُ العُنُقِ حَسَنتُه لا يُنعَت به الرَّجلُ . وقال العجّاج :
تَسْمَعُ للحَلْيِ إِذَا مَاوَسْوَسَا ... وارْتَجَّ في أَجْيَادهَا وأَجْرَسَا
جَمَعَ لجِيدَ بما حَوْلَهُ . وامرأَةٌ جَيْدَانَةٌ : حَسَنَةُ الجِيد . ج جُودٌ بالضّمّ . والجِيدُ : أَيضاً : المِدْرَعَةُ الصَّغيرةُ نقله الصَّاغانيّ . وأَجْيَدً بنُ عَبد اللّه بن بشْرٍ الكِنْديُّ مُحدِّثٌ عن سعيد بن أَيوب وأَحمدَ بنِ زُهير بن كثير وغيرهما قاله الحافظ . وأَجْيادُ : اسمُ شاة . وأَجْيَادُ : أَرْضٌ بمكّةَ شَرَّفَها اللّه تعالى . قال الأَعشى :
ولا جَعَلَ الرَّحْمنُ بَيتَك في الذُّرَا ... بِأَجْيَادَ غَرْبِيَّ الصَّفَا والمُحَرَّمِ أَو جَبَلٌ بها لكَونه مَوضِعَ خَيْلِ تُبَّعٍ وقال السُّهَيْليّ في الرّوض : وأَمَّا أَجيَاد فلم تُسَمَّ بأَجياد من أَجْل جِيادِ الخَيْل أَي كما تَوهَّمَه جَماعةٌ كالمصنّف لأَنّ جِيادَ الخَيلِ لا يقال فيها أَجْياد أَي بالأَلْف وإِنّما أَجياد جمْع جِيدٍ . وذَكَر أَصحابُ الخَبر أَنّ مُضَاضاً ضَرَبَ في ذلك الموضع أَجيادَ مَائَةِ رجلٍ من العَمالقة فسُمِّيَ الموضعُ بأَجْيَاد . وهكذا ذكر ابنُ هِشامٍ . ووَقَعَ في النّهاية وغيره أَنّه جِيادٌ من غير أَلف وذكَرَه غيره بالوَجهين وعليه جَرَى في المَرَاصد . وجَيْدَةُ بفتح فسكون : ناحيَةٌ بالحِجاز . ومحمّد بن أَحمد بن جِيدَة بالكسر سمعَ أَبا سعيد بن الأَعْرَابيّ وعنه أَبو عَمْرٍو محمَّد بن أَحمد المستمِلى وشيخ مشايخنا الإِمام المؤقت بالقروِّيين أَبو جِيدَةَ الفاسيّ بالكسر مات سنة 1145 حدَّث عنه محمد بن الطالب بن سردة وغيره

##### Türkçe

**جيد**
**جَيِدَ - يَجْيَدُ - جِيْد**
**جَيِدَ - يَجْيَدُ** + varlık, özellikle kadın ve at ve ceylan: uzun, ince, güzel bir boyna sahip olur.
**جِيْد - الجيد**: “**فِعل**” vezninde: fiil ismi **جَيِدَ - يَجْيَدُ**: tabanı geniş, yüksekliği az olan uzuv; ondan uzun bir uzama çıkar; yukarı doğru biraz incelir: **كالرقبة الجيداء** gibi: ve ıstılah olarak başı taşıyan uzuvdur; **العنق** ile **الرقبة**’den oluşur,
**الجُوْدِيّ**: **الجود**’a nisbetlidir: “**جَادَ - يَجُوْدُ**”a bak: Musul yakınında bir dağın adıdır: ve **الجُوديُّ**: Cezîre’de bir dağdır; Nûh’un gemisi onun üzerine oturmuştur; nebîmiz Muhammed’e ve ona salât ve selâm olsun: ve görünüşe göre, Allah’ın Nûh ile gemide taşıttıklarını kabul etmesinden dolayı yüksek kıymeti için böyle adlandırılmıştır.
Ve isim, **الجيد** ve **الجيداء**’ın şekilden türemiş olabilir; onun geniş bir tabanı vardır, sonra yukarı doğru incelir ve uzar; bu, bu şekilden olan dağın bir sıfatıdır; geminin onun üzerinde durması için uygundur; o hâlde tufanın üstünde karadan ilk beliren odur; Allah daha iyi bilir.
Ve lafız, “şeylerin şekilleri, şeyin iç boşluğunun cisimleşmiş şekli bakımından” lafızlar grubuna mensuptur; bunlar:
**بَابَ - يَبوْبُ**، **قَنْطَرَ - يُقَنْطِرُ**، **قَنا - يَقْنُوْ**، **كَهَفَ - يَكْهُفُ**، **كَابَ - يَكُوبُ**، **جَيِدَ - يَجْيَدُ**
**الرقبة** ile **العنق** ve **الجيد**’in ayrımı
**العنق**: **الرقبة**’nin aslıdır; onun göğsün üst tarafından çıktığı yerden.
**والرقبة**: **العنق** ile baş arasındaki kısımdır.
**والجيد**: **العنق** + **الرقبة**’dir.
Ve bunlar, bitki sapında şuna benzer:
İnsanın **جيد**’i: ona karşılık gelen: bitkinin sapı: ve o, **العنق** + **الرقبة**’dir.
Ve sapın alt kısmı **العنق**’a karşılık gelir.
Ve sapın gövdesi **الرقبة**’ye karşılık gelir.

**جيد**
﴿“Ve karısı odun hamalıdır (4); onun **جيد**’inde bükülmüş liften bir ip vardır (5)”﴾ **المسد**
Muhtâr es-Sıhâh
● [**جود**] **ج و د**: bir şey **جَيِّدٌ**’dir; çoğulu **جِيَادٌ** ve hemzeli olarak kıyasa aykırı **جَيَائِدُ**’dir. Ve malıyla **جَادَ** eder, **يجود**; **جُوداً** (cömertlik) eder; o hâlde o **جَوَادٌ**’dır. Ve bir kavim **جُودٌ**’dur, **هود** vezninde; ve **أجْوَادٌ** fetha ile; ve **أجَاوِدُ** **مساجد** vezninde; ve **جُوَدَاءُ** **فقهاء** vezninde. Aynı şekilde bir kadın **جوَادٌ** ve kadınlar da **جُودٌ**’dur. Ve şey **جادَ** eder, **يجود**; **جُوْدةً** (kalite) ile; **ج**’nin fethasıyla ve dammesiyle; yani iyi oldu. Ve **الجُودِيُّ**: Cezîre toprağında bir dağdır; Nûh’un gemisi onun üzerine oturmuştur; ona salât ve selâm olsun. Ve **الأعمش** ﴿**واستوت على الجودي**﴾yi **الياء**’ı hafifleterek okudu. Ve **أجَادَ** şeyi; böylece o **جادَ** etti. Ve onu **جَوَّدَهُ** da; **تجوِيداً** (iyileştirme) ile. Ve **مِجوادٌ** (kesra ile) şair: yani çok iyi yapar. Ve **أجادَ** nakdi: ona **جِيَاداً** verdi. Ve onu **استجادَهُ**: onu iyi saydı. Ve **الجِيدُ**: **العنق**’tur; çoğulu **أجيادٌ**’dır.
Muʿcem el-Ferâid el-Kur’âniyye
**ج  ي  د**
“**جِيدِهَا**” Allah’ın sözü olan “**فِي جِيدِهَا حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍ**”(5) **المسد**’de.
**الجِيدُ**: **العنق**; ve **أجياد** üzerine cem‘ olunur.
er-Râgıb
**جود**
Allah Teâlâ dedi: ﴿**واستوت على الجودي**﴾ [**هود**/44]; denildi ki: o, Musul ile Cezîre arasında bir dağın adıdır; ve aslında **الجود**’a nisbetlidir. Ve **الجود**: sahip olunanları vermektir; mal olsun yahut ilim olsun. Ve denilir: adam **جواد**; ve at **جواد**; koşusunun biriktirilmişiyle cömertlik eder. Ve çoğul: **الجياد**. Allah Teâlâ dedi: ﴿**بالعشي الصافنات الجياد**﴾ [**ص**/31]. Ve çok yağmurda denilir: **جود**. Ve Teâlâ **الجواد** ile vasfedildi. Ve atta **جودة** vardır; ve malda **جود** vardır. Ve şey **جاد** etti, **جودة** ile; o hâlde o **جيد**’dir; Allah Teâlâ’nın sözüne dikkat çektiği üzere: ﴿**أعطى كل شيء خلقه ثم هدى**﴾ [**طه**/50].
Lisân özeti
1. **الجِيدُ**: **العنق**.
2. **الجِيدُ**: onun gerdanlığı (takı yeri).
3. **الجِيدُ**: onun önü.
4. Ve **الجَيَد**: **العنق**’un uzunluğu ve güzelliği.
5. Ve **الجَيَد**: uzunlukla birlikte inceliği.
6. **جَيِدَ** **جَيَداً**; nakle gider.
7. Kadın **جَيْداءُ**: boynu uzun, güzel olduğunda; erkek onunla nitelenmez.
8. Ve **أَجيادُ**: Mekke’de bir arazidir.
9. “**أَنَّى لها جِيدُ ابنِ أَجيادِ؟**” yani: Haremde olan bu ceylanın **جيد**’i ona nasıl verildi?
10. Ve **أَجيادٌ**: Mekke’de bir dağ yahut bir yerdir; hadiste zikri tekrar etmiştir.
11. **جِياد**: Mekke’nin aşağı tarafında, vadilerinden bilinen bir yerdir.
12. **الجودياء**: Farsça bir elbisedir.
13. Nabatîce **جُوديّ**: **جودياء** istedi; samur cübbe istedi.
14. Ve **أَجياد**: bir koyunun adıdır.
Lisânü’l-ʿArab
● - **جيد**: **الجِيدُ**: **العنق**; ve denildi ki: onun gerdanlığı (takı yeri); ve denildi ki: onun önü; ve kadının **عنق**’u üzerine galip gelmiştir. **سيبويه** dedi: **فِعْلاً** ve **فُعْلاً** olması caizdir; onda **الجيم** kırıldı; **الضمة**’den sonra **الياء**’dan hoşlanmama sebebiyle. **الأَحفش**’e gelince, onun yanında o yalnızca **فِعْل**’dir. Çoğul: **أَجياد** ve **جُيود**. **اللحياني** nakletti: onun **الأَجْياد** için (yumuşaklık) olduğunu; onun her parçasını **جيد** yaptılar, sonra buna göre cem‘ ettiler. Ve erkekte de olabilir; dedi ki:
“Ve gerçekten ben tüccarlara giderim, saçımı tarayarak,
malımla alçalmış, **أَجْيادي** (boyunları) zayıf.”
Dedi ki: ve **الجَيَد** (harekeli): **العنق**’un uzunluğu ve güzelliği; ve denildi ki: uzunlukla birlikte inceliği. **جَيِدَ** **جَيَداً**; ve o **أَجْيَدُ**’dir. **اللحياني** nakletti: “ne kadar da **أَجيَد**”; ve gerçekten **جَيِدَ** **جَيَداً**; nakle gider. Dedi ki: **العنق**’un kendisi **الجَيَد** ile vasfedilebilir; denilir: **عُنُق أَجْيد**; denildiği gibi: **عنق أَوْ قَصُ**.
**التهذيب**: kadın **جَيْداءُ**: boynu uzun, güzel olduğunda; erkek onunla nitelenmez. **العجاج** dedi ki:
“Takıya, fısıldadığında, işitirsin,
ve onun **أَجْياد**’ında ve çıngıraklarında sallanır.”
**الجِيد**’i, çevresindekilerle birlikte cem‘ etti; çoğul **جُود**’dur.
Ve kadın **جَيْدانَة**: **الجيد**’i güzel.
Onun sıfatında, sallallahu aleyhi ve sellem: “Sanki onun **عُنُق**’u, gümüşün saflığında bir heykelciğin **جِيد**’idir.” **الجيد**: **العنق**.
Ve **أَجيادُ**: Mekke’de bir arazidir. **ابن الأَعرابي** inşad etti:
“Göz ve perçem bize göründüğü günlerde,
dedim ki: **أَنَّى لها جِيدُ ابنِ أَجيادِ؟**”
yani: Haremde olan bu ceylanın **جيد**’i ona nasıl verildi? **الأَعشى** dedi ki:
“Rahmân, evini zirvelerde kılmasın,
**بأَجْيادَ**’da, Safâ’nın batısında ve Muhattam’da.”
**التهذيب**: ve **أَجيادٌ**: Mekke’de bir dağ yahut bir yerdir; hadiste zikri tekrar etmiştir; o, hemzenin fethası, **الجيم**’in sükûnu ve **الياء** üzerinde iki nokta iledir: Mekke’de bir dağ. **ابن الأَثير** dedi: insanların çoğu onu **جِياد** der; **الجيم**’in kesrası ve hemzenin düşürülmesiyle. Dedi ki: **جِياد** Mekke’nin aşağı tarafında, vadilerinden bilinen bir yerdir. **أَبو عبيدة**, **الأَعشي**’nin sözünde:
“Ve bir çöl; onun ceylanlarını sanırsın,
onun **أَجْياد**’ında **إِياد** adamları.”
Dedi ki: **الجودياء**’ı kastetti; o, Farsça elbisedir. **شمر**, **أَبي زبيد الطائي**’den aslanın sıfatında inşad etti:
“Ta ki Ensâr’ın gaflet ettiğini gördüğünde,
gölgesinden bir **جُودِيَّ سَمُورِ** (samur) yarıp geçti.”
Dedi ki: Nabatîce **جُوديّ**; **جودياء** istedi; samur cübbe istedi. Ve **أَجياد**: bir koyunun adıdır.
Maqâyîsü’l-Luğa:
(**جيد**) **الجيم** ve **الياء** ve **الدال** tek bir asıldır; o da **العُنُق**’tur. Denilir: **جِيدٌ** ve **أجْيادٌ**. Ve **الجَيَد**: **الجِيد**’in uzunluğudur. Ve **الجَيْداء**: **الجِيد**’i uzun olan (kadın). **الأعشى**’nın sözüne gelince:
“**رجالَ إيادٍ بأجْيَادِها**”
denilir ki: o, mu‘arrebdir ve elbiseleri kastetmiştir.
el-Qâmûsü’l-Muhît:
**الجِيدُ** (kesra ile): **العُنُق**; yahut onun gerdanlığı (takı yeri); yahut onun önü. Çoğul: **أجْيادٌ** ve **جُيُودٌ**. Ve hareke ile: onun uzunluğu; yahut uzunlukla birlikte inceliği; ve o **أجْيَدُ**’dir; ve o (kadın) **جَيْداءُ** ve **جَيْدانَةٌ**’dır; çoğul: **جُودٌ**. Ve **الجِيدُ** ayrıca küçük zırh gömleğidir. Ve **أجْيَدُ بنُ عبدِ اللّهِ** bir muhaddistir. Ve **أجْيادٌ** bir koyundur; ve Mekke’de bir arazidir; yahut orada bir dağdır; **تُبَّع**’ın atlarının yeri olması sebebiyle.
Tâcü’l-ʿArûs:
**جيد**
**الجِيدُ** (kesra ile): **العُنُق**. **السُّهيليّ** dedi: **الجِيد** ancak övgü makamında kullanılır; **العُنُق** ise yergide; dersin ki: “Onun **عُنُق**’unu tokatladım”; “Onun **جِيد**’ini tokatladım” demezsin. Dedi ki: Allah Teâlâ’nın sözü “**في جِيدِهَا حَبْلٌ مِنْ مَسَدِ**” ancak alay ve latife yoluyla gelmiştir; ipi gerdanlık gibi kılmakla. **الشِّهاب** bunu **شرح الشّفاء**’da takip etti. Yahut onun gerdanlığı (takı yeri) yahut onun önü; ve kadının **عُنُق**’u üzerine galip gelmiştir. **سيبويه** dedi: **فِعْلا** ve **فُعْلا** olması caizdir; onda **الجيم** kırıldı; **الضّمّة**’den sonra **الياء**’dan hoşlanmama sebebiyle. **الأَخفش**’e gelince, onun yanında o yalnızca **فِعْل**’dir. Çoğul: **أَجْيَادٌ** ve **جُيُودٌ**. Ve **الجَيَدُ** (hareke ile): onun uzunluğu ve güzelliği; yahut uzunlukla birlikte inceliği. **جَيِدَ** **جَيَداً**; ve o **أَجْيَدُ**’dir. **اللِّحْيَانيّ** nakletti: “ne kadar da **أَجْيَدَ**”; ve gerçekten **جَيِدَ** **جَيَداً**; nakle gider. Dedi ki: ve **العُنق**’un kendisi **الجَيَد** ile vasfedilebilir; denilir: **عُنُقٌ أَجْيَدُ**; denildiği gibi: **عُنُقٌ أَوْقَصُ**. Ve o (kadın) **جَيْدَاءُ**: **العُنُق**’u uzun, güzeli; erkek onunla nitelenmez. **العجّاج** dedi ki:
“Takıya, fısıldadığında, işitirsin… ve onun **أَجْيَاد**’ında ve çıngıraklarında sallanır.”
**الجِيد**’i, çevresindekilerle birlikte cem‘ etti. Ve kadın **جَيْدَانَةٌ**: **الجِيد**’i güzel. Çoğul: **جُودٌ** (damme ile). Ve **الجِيدُ**: ayrıca küçük zırh gömleğidir; **الصَّاغانيّ** nakletti. Ve **أَجْيَدً** b. Abdullah b. Bişr el-Kindî: Saîd b. Eyyûb’dan ve Ahmed b. Züheyr b. Kesîr’den ve başkalarından rivayet eden bir muhaddistir; hâfız bunu söyledi. Ve **أَجْيادُ**: bir koyunun adıdır. Ve **أَجْيَادُ**: Mekke’de bir arazidir; Allah Teâlâ onu şereflendirmiştir. **الأَعشى** dedi ki:
“Rahmân, evini zirvelerde kılmasın… **بِأَجْيَادَ**’da, Safâ’nın batısında ve Muharrem’de.”
Yahut orada bir dağdır; **تُبَّع**’ın atlarının yeri olması sebebiyle. **السُّهَيْليّ** er-Ravd’da dedi: **أَجيَاد**’a gelince, onu **جِياد** (atların iyileri) sebebiyle **أَجياد** diye adlandırmadılar; yani bir topluluğun, musannif gibi, zannettiği üzere; çünkü atların **جِياد**’ına **أَجْياد** denilmez; yani elif ile; ancak **أَجياد**, **جِيد**’in cem‘idir. Haber ehli zikretti ki: **مُضَاض** o yerde Amalika’dan yüz adamın **أَجياد**’ını vurdu; yer **أَجْيَاد** diye adlandırıldı. **ابنُ هِشام** böyle zikretti. Ve **النّهاية**’de ve başkasında, onun elifsiz **جِيادٌ** olduğu vaki oldu; başkası onu iki vecihle zikretti; ve **المَرَاصد**’da buna göre yürüdü. Ve **جَيْدَةُ** (fetha sonra sükûn ile): Hicaz’da bir nahiyedir. Ve **محمّد بن أَحمد بن جِيدَة** (kesra ile): **أَبا سعيد بن الأَعْرَابيّ**’yi dinledi; ondan **أَبو عَمْرٍو محمَّد بن أَحمد المستمِلى** rivayet etti. Ve şeyhlerimizin şeyhi, Karaviyyîn’de vakit tayin eden imam **أَبو جِيدَةَ الفاسيّ** (kesra ile): 1145 yılında öldü; ondan Muhammed b. et-Tâlib b. Serde ve başkaları hadis rivayet etti.
