# حبث — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%AB/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%A8%D8%AB/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حبث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%AB.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: حبث

ح ث ب
بحث ، حبث
استعمل من وجوهه : بحث ، حبث .
بحث : قال الليث : البَحْثُ : طلَبُك الشيءَ في التُّرَاب ، والبَحْث : أن تسألَ عن شيءٍ وتَسْتَخْبر ، يُقَالُ : بحَثْتُ أبحَثُ بَحْثاً ، واسْتَبْحَثتُ ، وابْتَحَثْتُ ، وتَبَحَّثْتُ بمعْنى واحدٍ .
والبَحُوث مِن الإبل : التي إذا سارَتْ بحثتِ التُّرَابَ بأيْديها أُخُراً ، أي ترْمي به إلى خَلفها ، قاله أبو عَمْرو .
وقال أبو زيد وابن شميل : البَاحِثَاءُ من جِحَرَةِ اليَرابيع : تُرَابٌ يُخَيَّلُ إلَيْكَ أنه القاصِعاءُ وليْسَ بها ، والجميع بَاحِثَاوَات .
وسورةُ برَاءَة كانَ يُقالُ لها : البَحُوث : لأنها بحثَتْ عنِ المنافقِينَ وأسْرَارِهم .
وقال ابن شُمَيْل : البُحَّيْثى مِثال خُلَّيْطَى : لُعْبَةٌ يلعبون بها بالتُّرَاب .
قال : والبحْث : المَعْدِن يُبْحَث فيه عن الذَّهب والفِضَّة .
قال : والبُحَاثةُ : الترَاب الَّذي يُبْحَثُ عمّا يُطلَب فيه .
وقال شمر : البُحْثَة جاء في الحديث أنّ غُلاَمَيْنِ كانا يَلعَبَانِ البُحْثةَ ، وهو لَعِبٌ بالتُّرَابِ .
حبث : ينشد للأصْمَعي في أُرجوزَةٍ له :
أَوْمَجّ أَنْيَابٍ قُزَاتٍ أوْ حَبِث
والقُزَات : جَمْع قُزَة : مِن الحَيّات ، وكذلك الحِبْثُ .
قُلت : لا أَعرِف الحَبِث .

### Türkçe

ح ث ب
**بحث** , **حبث**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **بحث** , **حبث** .

**بحث** : Leys dedi: **البَحْثُ**: senin bir şeyi toprakta araman; ve **البَحْث**: bir şey hakkında sorman ve haber edinmen; denilir: **بحَثْتُ أبحَثُ بَحْثاً** , ve **اسْتَبْحَثتُ** , ve **ابْتَحَثْتُ** , ve **تَبَحَّثْتُ** tek bir mânâ ile.

Ve develerden **البَحُوث**: yürüdüğü zaman elleriyle toprağı aralayan; yani onu arkasına atan; bunu Ebû Amr söyledi.

Ebû Zeyd ve İbn Şümeyl dedi: yer sincaplarının deliklerinden **البَاحِثَاءُ**: sana onun **القاصِعاءُ** olduğu hayal ettirilen, hâlbuki onda olmayan bir topraktır; hepsi **بَاحِثَاوَات**tır.

Ve Berâe sûresine denilirdi: **البَحُوث**; çünkü münafıkları ve sırlarını araştırdı.

İbn Şümeyl dedi: **البُحَّيْثى** , **خُلَّيْطَى** misali: toprakla oynadıkları bir oyundur.

Dedi: ve **البحْث**: içinde altın ve gümüş aranan madendir.

Dedi: ve **البُحَاثةُ**: içinde istenen şeyin arandığı topraktır.

Şemmer dedi: **البُحْثَة**; hadiste geldi ki iki oğlan **البُحْثة** oynuyorlardı; o, toprakla bir oyundur.

**حبث** : Asmaî’ye, onun bir urcûzesinde, şu okunur:
أَوْمَجّ أَنْيَابٍ قُزَاتٍ أوْ **حَبِث**

Ve **القُزَات**: **قُزَة**’nin cem‘idir: yılanlardandır; ve كذلك **الحِبْثُ**.

Dedim: **الحَبِث**’i bilmem.
