# حبجر (ح-ب-ج-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%AC%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%A8%D8%AC%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ح - ب - ج - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%AC%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الحِبَجْرُ والحِبْجَرُ: الوَتَرُ الغليظ؛ قال:
أَرْمِي عليها وهْيَ شيءٌ بُجْرُ،
والقَوْسُ فيها وَتَرٌ حِبَجْرُ،
وهْيَ ثلاثُ أَذْرُعٍ وشِبْرُ
والحُباجِرُ كذلك، ولم يُعَيِّن أَبو عبيد الحِبَجْرَ من أَي نوع هو إِنما قال: الحِبَجْرُ، بكسر الحاء وفتح الباء، الغليظُ؛ وقد احْبَجَرَّ؛ فأَما ما أَنشده ابن الأَعرابي من قوله:
يُخْرِجُ منها ذَنَباً حُناجِرا
بالنون، فلم يفسره. قال ابن سيده: والصحيح عندي ذَنَباً حُباجراً، بالباء، كما تقدم وهو الغليظ. والحُبْجُرُ والحُباجِرُ: ذَكَرُ الحُبارَى. والمُحْبَنْجِرُ: المنتفخ غضباً. واحْبَنْجَرَ أَي انتفخ من الغضب.

##### Türkçe

**الحِبَجْرُ** ve **الحِبْجَرُ**: kalın kiriş; dedi ki:

Üzerine atarım, hâlbuki o **بُجْرُ** bir şeydir,
ve yayda kalın bir kiriş vardır: **حِبَجْرُ**,
ve o üç arşın ve bir karıştır.

**الحُباجِرُ** de böyledir; Ebû Ubeyd, **الحِبَجْرَ**’ın hangi türden olduğunu belirlemedi;
ancak dedi ki: **الحِبَجْرُ**, **الحاء**’ın kesri ve **الباء**’ın fethi ile, kalın olandır; ve **احْبَجَرَّ**.

İbnü’l-A‘râbî’nin şu sözünden rivayet ettiği şeye gelince:
**يُخْرِجُ منها ذَنَباً حُناجِرا**
**بالنون**; onu açıklamadı. İbn Sîde dedi ki: Bana göre doğru olan **ذَنَباً حُباجراً**,
**بالباء**; daha önce geçtiği üzere ve o kalın olandır. **الحُبْجُرُ** ve **الحُباجِرُ**: **الحُبارَى**’nın erkeği.
**المُحْبَنْجِرُ**: öfkeden şişmiş olan. **احْبَنْجَرَ**: yani öfkeden şişti.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%AC%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الحبجر، كسبطر، والحباجر مثل علابط و المحبجر مثل مسبكر الأخيرتان عن التكملة: الغليظ من أي نوع كان، قاله أبو عبيد، وعينه غيره فقال: الحبجر، كسبطر ودرهم: الوتر الغليظ، قال الراجز:
  أرمي عليها وهي شيء بجر.
  والقوس فيها وتر حبـجـر.
  وهي ثلاث أذرع وشـبـر. وأنشد ابن سيده قول الراجز:
  يخرج منها ذنبا حباجرا.

  قال: وهذا هو الصحيح، وأنشده ابن الأعرابي: حناجرا بالنون ولم يفسره، والصواب ما قاله ابن سيده. قلت: قد وجد في النسخ النوادر لابن الأعرابي: حباجرا، بالباء. والرجز لرجل من بني كلاب يصف الجراد.
 الحبجر والحباجر، كقنفذ وعلابط: ذكر الحبارى الطائر المعروف، مقلوبا حبرج وحبارج، نقله الصغاني. والتحبجر: التواء في الأمعاء. وفي التكملة: شبه التواء. واحبجر، كاقشعر: انتفخ غضبا، كاحبنجر، كابرنشق، فهو محبجر ومحبنجر. احبجر: الشيء واحبنجر: غلظ واشتد. وحبجرى: ناحية نجدية بأكناف الشربة.

##### Türkçe

**الحبجر**; **كسبطر**; ve **الحباجر** tıpkı **علابط** gibidir; ve **المحبجر** tıpkı **مسبكر** gibidir; son ikisi **التكملة**’den (naklen): her ne tür olursa olsun kalın olan (şey). Bunu Ebû Ubeyd söylemiştir. Başkası da onun aynısını söyleyip dedi ki: **الحبجر**; **كسبطر** ve dirhem: kalın kiriş. **الراجز** dedi ki:
  “Üzerine atarım; o ise bir şeydir: **بجر**.
  Ve yayda kalın bir kiriş vardır: **حبـجـر**.
  Ve o, üç arşın ve bir karıştır.” İbn Sîdeh, **الراجز**’in sözünü rivayet etti:
  “Ondan bir kuyruk çıkarır: **حباجرا**.”

Dedi ki: Bu, doğru olanın ta kendisidir. İbnü’l-A‘râbî onu şöyle rivayet etti: **حناجرا** ( **النون** ile) ve onu açıklamadı; doğru olan, İbn Sîdeh’in söylediğidir. Ben derim ki: İbnü’l-A‘râbî’nin **النوادر** nüshalarında bulunmuştur: **حباجرا** ( **الباء** ile). Ve bu recez, çekirgeyi vasfeden Benî Kilâb’dan bir adama aittir.

**الحبجر** ve **الحباجر**, tıpkı **قنفذ** ve **علابط** gibi: bilinen kuş olan toy kuşunun erkeği; ters çevrilmişi **حبرج** ve **حبارج**; bunu **الصغاني** nakletmiştir. Ve **التحبجر**: bağırsaklarda bir bükülme. **التكملة**’de: bükülmeye benzer. Ve **احبجر** tıpkı **اقشعر** gibi: öfkeden şişti; tıpkı **احبنجر** gibi; tıpkı **ابرنشق** gibi; o hâlde o **محبجر** ve **محبنجر**’dir. **احبجر**: şey; ve **احبنجر**: kalınlaştı ve şiddetlendi. Ve **حبجرى**: **الشربة**’nin eteklerinde Necdî bir yöredir.
