# حبذ (ح-ب-ذ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%B0
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%A8%D8%B0

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ح - ب - ذ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%B0/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والذال والباء معهما
ذ ب ح، ح ب ذ يستعملان فقط
ذبح:
الذَّبْح: قَطْع الحُلْقُوم من باطن عند النَّصيل، ومَوْضِعُه المَذْبَح.
والذَّبيحة: الشّاة المذبُوحة. والذِّبْحُ: ما أُعِدَّ للذَّبْح وهو بمنزلة الذَّبيح والمذبوح.
والمِذْبَحُ: السِّكِّين الذي يُذْبَحُ به.
والذّابح: شَعَرٌ يَنْبُتُ بَيْنَ النَّصيل والمَذْبَح. والذُّبْحةُ: داءٌ يأخُذُ في الحَلْق وربَّما قَتَلَ.
والذُّبَح، والذُّباح، لغة: نبات من السَّمِّ بالفارسيّة: سَعْن، قال العجاج:
يَسقيهُمُ من خَلَل الصِّفاحِ		كأساً من الذِّيفانِ والذُّباحِ
والذُّبَحُ: نباتٌ له أصلٌ يُقْشَر عنه قِشْر أسود فيَخرُجُ أبيضَ كأنَّه جَزَرَةٌ، حلو طيب يُؤْكَل، والواحدة ذُبَحة. ويقال: أخَذَه الذُّباح، وهو تَشَقُّفٌ بين أصابع الصبِّيان من التُّراب.
والذّابحُ: كوكب، يقال له: سَعْدُ الذّابح من منازل القَمَر فإذا طَلَعَ الذّابح انجَحَرَ النابح.
حبذ:
حَبَّذا، أي: أحبِبْ بهذا.
قال أبو أحمد: أصلها حَبُبَ ذا فأُدغِمت الباءُ الأولى في الثانية ورُمِيَ بضَمَّتها.

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **الذال** ve **الباء** onlarla birlikte
**ذ ب ح**، **ح ب ذ** yalnızca kullanılırlar

**ذبح**:
**الذَّبْح**: **النَّصيل** yanında iç taraftan **الحُلْقُوم**’u kesmektir; onun yeri **المَذْبَح**’tır.
**والذَّبيحة**: boğazlanmış koyundur. **والذِّبْحُ**: boğazlama için hazırlanmış olan şeydir; **الذَّبيح** ve **المذبوح** menzilesindedir.
**والمِذْبَحُ**: kendisiyle boğazlama yapılan bıçaktır.
**والذّابح**: **النَّصيل** ile **المَذْبَح** arasında biten bir kıldır. **والذُّبْحةُ**: boğazda tutan bir hastalıktır; bazen öldürür.
**والذُّبَح** ve **الذُّباح** (lugat olarak): Farsçada **سَعْن** denilen zehirli bir bitki; el-A‘câc dedi ki:
“Onlara kayaların aralıklarından içirir,
**الذِّيفان** ve **الذُّباح**’tan bir kadeh.”
**والذُّبَحُ**: siyah bir kabuk soyulan bir kökü olan bir bitkidir; beyaz çıkar, sanki bir havuç gibidir; tatlı, hoş, yenir; bir tanesi **ذُبَحة**’dır. Ve denilir: Ona **الذُّباح** isabet etti; o, toprağın çocukların parmakları arasında çatlatmasıdır.
**والذّابحُ**: bir yıldızdır; ona **سَعْدُ الذّابح** denilir; ayın menzillerindendir; **الذّابح** doğunca **النابح** inine girer.

**حبذ**:
**حَبَّذا**; yani: “Bununla sev.”
Ebû Ahmed dedi ki: Aslı **حَبُبَ ذا** idi; böylece birinci **الباء** ikinciye idğam edildi ve onun ötre(si) atıldı.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%B0/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

ذكر الأَزهري هذه الترجمة في الحاء والذال والباء، قال: وأَما قولهم حَبَّذا كذا وكذا، بتشديد الباء، فهو حرف معنى أُلِّف من حَبَّ وذا. وقال في آخر الفصل: وحبذا في الحقيقة فعل واسم: حَبّ بمنزلة نِعْم، وذا فاعل بمنزلة الرجل، وقد ذكرناه نحن في ترجمة حبب فيما تقدّم، والله أَعلم.

##### Türkçe

Ezherî bu tercümeyi **الحاء** ve **الذال** ve **الباء**’da zikretti; dedi ki: “Ama onların ‘**حَبَّذا** şöyle şöyle’ sözüne gelince, **الباء**’nın şeddelenmesiyle, o, **حَبَّ** ve **ذا**’dan telif edilmiş bir mâna harfidir.”

Faslın sonunda dedi ki: “Ve **حبذا** hakikatte fiil ve isimdir: **حَبّ** **نِعْم** menzilesindedir; **ذا** ise **الرجل** menzilesinde bir fâildir. Biz onu, daha önce geçen **حبب** tercümesinde zikretmiştik; Allah daha iyi bilir.”

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%B0/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

لا تحبذني تحبيذا، أهمله الجوهري وصاحب اللسان، وقال الصغاني عن الفراء: أي لا تقل لي: حبذا، هكذا رواه، وهو من الألفاظ المولدة المنحوتة من قولهم: حبذا، في المدح، ولا حبذا، في الذم، وفي زيادة مثله على الصحاح نظر، قال شيخنا: ثم ظاهر كلامه بل صريحه أنها لا تستعمل إلا في النهي، لأنه جاء بالفعل مقرونا بلا النهاية، وفسرها بقوله لا تقل لي حبذا، والصواب أن الذي استعملوها استعملوها بغير نهي، فقالوا: حبذه يحبذه تحبيذا: قال له حبذا، ولا تحبذ: لا تقل ذلك، وهو لفظ منحوت من لفظ حبذا المركب من حب وذا، وإلا لكان آخره حرف علة، كما لا يخفى، وهذا إنما قاله بعض النحويين، وليس من اللغة في شيء، فلذلك لم يذكره الجوهري وغيره من أئمة اللغة، انتهى.

##### Türkçe

**لا تحبذني تحبيذا**: Cevherî ve Lisân sahibi onu ihmal etti. Sağânî, Ferrâ’dan şöyle dedi: yani bana “**حبذا**” deme; onu böyle rivayet etti. O, övgüde “**حبذا**” ve yergide “**ولا حبذا**” sözlerinden yontulmuş, sonradan türetilmiş lafızlardandır. Bunun benzerinin Sıhâh’a ilâvesinde bir nazar vardır. Şeyhimiz dedi ki: sonra onun sözünün zâhiri, hatta sarîhi, onun ancak nehiyde kullanıldığıdır; çünkü fiil olarak “**لا**” ile bitişik gelmiştir; onu da “bana **حبذا** deme” sözüyle tefsir etmiştir. Doğrusu şudur ki: onu kullananlar, onu nehiy olmaksızın kullanmışlardır; şöyle demişlerdir: **حبذه يحبذه تحبيذا**: ona “**حبذا**” dedi. **ولا تحبذ**: bunu söyleme. O, “**حبذا**” lafzından yontulmuş bir lafızdır; (ve) o da **حب** ve **ذا**’dan mürekkebdir; yoksa, gizli olmadığı üzere, sonu illet harfi olurdu. Bu sözü ancak bazı nahivciler söylemiştir; dilin hiçbir tarafından değildir. Bu sebeple Cevherî ve dil imamlarından başkaları onu zikretmemiştir. Bitti.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%B0/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

حَبَذَ
حَبَذَ حَبَّذَ II ,
a.  Applauded.

حَبَّذَا
حَبَّذَا ,
a.  يَا حَبَّذا Bravol! Well done!

b.  Would that...!

##### Türkçe

حَبَذَ
**حَبَذَ** **حَبَّذَ** II ,
a. Alkışladı.

حَبَّذَا
**حَبَّذَا** ,
a. **يَا حَبَّذا** Aferin! İyi yaptın!

b. Keşke...!
