# حبرك (ح-ب-ر-ك) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%B1%D9%83
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%A8%D8%B1%D9%83

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ح - ب - ر - ك
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%B1%D9%83/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الحبركى:
الحَبَرْكَى: الضّعيف الرّجلين الذي كاد يكون مقعداً. والحَبَرْكَى: القومُ الهَلْكَى.

##### Türkçe

**الحبركى**:
**الحَبَرْكَى**: bacakları zayıf olan, neredeyse oturaklı (yürüyemez) olacak kimse. Ve **الحَبَرْكَى**: helâk olmuş kavim.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%B1%D9%83/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

قال أبو زيد: الحَبَرْكى: القُرَادُ. والأنثى حَبَرْكاة. قال أبو عُمَر الجرميّ: قد جعل بعضهم الألف في حَبَرْكى للتأنيث فلم يصرفْه، وربَّما شبِّه به الرجل الغليظ الطويل الظهر القصير الرجلين. وتصغيره حُبَيْرِكٌ.

##### Türkçe

قال أبو زيد: **الحَبَرْكى**: **القُرَادُ**. والأنثى **حَبَرْكاة**. قال أبو عُمَر الجرميّ: Bazıları **حَبَرْكى**’daki **الألف**’i dişillik için kılmış da onu tenvinli çekime sokmamıştır; ve bazen onunla, sırtı uzun, bacakları kısa, kaba uzun boylu adam benzetilir. Onun küçültmesi **حُبَيْرِكٌ**’dur.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%B1%D9%83/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الحَبَرْكَى: الطويل الظهر القصير الرجلين، وفي التهذيب الضعيف الرجلين الذي كاد يكون مُقْعَداً من ضعفهما، وحكى السيرافي عن الجرمي عكس ذلك؛ قال:
يُصَعّدُ في الأَحْناءِ ذو عَجْرَفِيّةٍ،
أَحَمُّ حَبَرْكَى مُزْحِفٌ مُتَماطِرُ
والحَبَرْكَى: القوم الهَلْكَى. والحَبَرْكَى: القُراد؛ قالت الخنساء: فلست بمُرْضع ثَدْيِي حَبَرْكَى،
أَبوه من بني جُشَم بن بَكْرِ
قال ابن بري: وأَنشده ابن دريد على غير هذه الرواية:
مَعَاذَ الله يَنْكَحُني حَبَرْكَى،
قصِير الشِّبْرِ من جُشَمِ بن بَكْرِ
والأُنثى حَبَرْكاةٌ. قال أَبو عمرو الجرمي: وقد جعل بعضهم الأَلق في حَبَرْكَى للتأْنيث فلم يصرفه، وربما شبه به الرجل الغليظ الطويل الظهر القَصير الرِّجْلِ، فيقال حَبَرْكَى وتصغيره حُبَيْرِك، لأَن الأَلف المقصورة تحذف في التصغير إِذا كانت خامسة، سواءٌ أَكانت للتأْنيث أَو لغيرها، تقول في قَرْقَرَى قُرَيْقِر، وجَحْجَبَى جُحَيْجِب، وفي حَوْلايَا حُوَيْلى، وإِنما ثبتت الأَلف فيه إِذا كانت ممدودة.

##### Türkçe

**الحَبَرْكَى**: sırtı uzun, bacakları kısa olan; ve **التهذيب**’de: bacakları zayıf olan, zayıflıklarından dolayı neredeyse oturamaz hâlde olan. **السيرافي** **الجرمي**’den bunun tersini nakletti; dedi ki:

“Eğriliklerde tırmanır, kabalık sahibi,
kara, **حَبَرْكَى**, sürünen, yağmur yağdıran.”

Ve **الحَبَرْكَى**: helâk olmuş kavim. Ve **الحَبَرْكَى**: kene; **الخنساء** dedi ki:

“Ben **حَبَرْكَى**’ya göğsümü emziren değilim,
babası **بني جُشَم بن بَكْر**’dendir.”

**ابن بري** dedi ki: **ابن دريد** onu bu rivayetin dışında şöyle okudu:

“Allah’a sığınırım, beni **حَبَرْكَى** nikâhlasın,
**جُشَم بن بَكْر**’den, karışı kısa.”

Dişisi **حَبَرْكاةٌ**’dır. **أَبو عمرو الجرمي** dedi ki: Bazıları **حَبَرْكَى**’daki **الأَلق**’ı dişilik için kılmış da onu tenvinle çekimlemedi; bazen de onunla, kalın yapılı, sırtı uzun, bacağı kısa olan erkeğe benzetilir; böylece **حَبَرْكَى** denir; küçültmesi **حُبَيْرِك**’tir; çünkü **الأَلف المقصورة** küçültmede, beşinci olduğunda hazfedilir; ister dişilik için olsun ister başkası için; **قَرْقَرَى**’da **قُرَيْقِر** dersin, **جَحْجَبَى**’da **جُحَيْجِب**; **حَوْلايَا**’da **حُوَيْلى**; ancak **الأَلف** onda, uzatılmış olduğunda sabit kalır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%B1%D9%83/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الحبركى: القوم الهلكى، كما في المحكم. وقال أبو زيد: الحبركى: القراد نقله الجوهري، وأنشد للخنساء:
  فلست بمرضع ثديي حبركى                      يقال أبوه من جشم بن بكر وهكذا أنشده الصاغاني أيضا، وقال ابن دريد على غير هذه الرواية:
  معاذ الله ينكحني حبـركـى                      قصير الشبر من جشم بن بكر وهي حبركاة. قال الجوهري: قال أبو عمرو الجرمي: وقد جعل بعضهم الألف في حبركى للتأنيث. فلم يصرفه. والحبركى: السحاب المتكاثف. وأيضا: الرمل المتراكم. وأيضا الغليظ الرقبة الثلاثة عن الصاغاني. وقال الليث: الحبركى: الضعيف الرجلين كأنه مقعد لضعفهما ونص العين: الذي كاد يكون مقعدا من ضعفهما. قلت: وحكى السيرافي عن الجرمي عكس ذلك، وأنشد:
  يصعد في الأحناء ذو عجرفية                      أحم حبركى مزحف متماطر وقال أبو عمرو الجرمي: ربما شبه به الرجل الغليظ الطويل الظهر القصيرهما والذي في نصه: القصير الرجلين فيقال حبركى. وتصغيره حبيرك؛ لأن الألف المقصورة تحذف إذا كانت خامسة وألفه سواء كانت للتأنيث أو لغيره، تقول في قرقرى قريقر، وفي جحجبى جحيجب، وإنما تثبت الألف فيه إذا كانت ممدودة وربما قيل: حبركا منونا.

##### Türkçe

**الحبركى**: “helâk olmuş kavim”; **المحكم**’de olduğu gibi. Ebû Zeyd dedi: **الحبركى**: “kene”; bunu **الجوهري** nakletti; ve **الخنساء**’e ait olarak şu beyti okudu:
  فلست بمرضع ثديي **حبركى**                      يقال أبوه من جشم بن بكر
**الصاغاني** de onu böylece okudu; İbn Düreyd, bu rivayetin dışında, dedi ki:
  معاذ الله ينكحني **حبـركـى**                      قصير الشبر من جشم بن بكر
ve o **حبركاة**’dır. **الجوهري** dedi: Ebû Amr el-Cermî dedi: Bazıları **حبركى**’daki elif’i dişillik için kılmıştır; bu yüzden onu tenvinle çekimlemedi. Ve **الحبركى**: “yoğunlaşmış bulut”tur. Yine: “yığılmış kum”dur. Yine: “kalın boyunlu”; bu üçü **الصاغاني**’den. **الليث** dedi: **الحبركى**: “iki bacağı zayıf olan; zayıflıklarından dolayı sanki oturaklı (yürüyemez) gibidir”; ve **نص العين**: “iki bacağının zayıflığından dolayı neredeyse oturaklı olacak olan.” Dedim: **السيرافي** el-Cermî’den bunun tersini nakletti; ve şu beyti okudu:
  يصعد في الأحناء ذو عجرفية                      أحم **حبركى** مزحف متماطر
Ebû Amr el-Cermî dedi: Bazen onunla, “sırtı kalın ve uzun, iki bacağı kısa olan adam” benzetilir; ve onun metninde olan: “bacakları kısa olan”; böylece **حبركى** denir. Onun küçültmesi **حبيرك**’tir; çünkü elif-i maksûre, beşinci olduğunda hazfedilir; ve onun elifi, ister dişillik için olsun ister başkası için; **قرقرى** hakkında **قريقر** dersin, **جحجبى** hakkında **جحيجب**; elif ancak onda memdûd olduğunda sabit kalır; ve bazen **حبركا** tenvinli olarak da denmiştir.
