# حبر — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%B1/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%A8%D8%B1/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%B1.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: حبر

الحِبْرُ: الذي يكتب به، وموضعه المِحْبَرَةُ بالكسر. والحبر أيضاً: الأثَر، والجمع حُبورٌ، عن يعقوب. يقال: به حُبورٌ، أي آثارٌ. وقد أَحْبَرَ به أي ترك به أثراً. وأنشد:
لقد أشمتَتْ بي أهل فَيْدٍ وغادرَتْ		بجسميَ حِبْراً بنتُ مَصَّانَ بادِيا
وفي الحديث: "يخرج رجلٌ من النار قد ذهب حِبْرُهُ وسِبْرُهُ"، قال الفرّاء: أي لونه وهيئته. وقال الأصمعي: هو الجمال والبَهاء وأثر النَعْمة. يقال: فلانٌ حسن الحِبْرِ والسِبْرِ، إذا كان جميلاً حسَنَ الهيئة. قال ابن أحمر:
لبسنا حِبْرَهُ حتَّى اقْتُضِينالآجالٍ وأعمالٍ قُضِينـا
 وتَحْبيرُ الخطِّ والشعر وغيرِهما: تحسينُه. والحَبْرُ أيضاً: الحُبورُ، وهو السرور. يقال: حَبَرَهُ يَحْبُرُهُ بالضم حَبْراً وحَبْرَةً. وقال الله تعالى: "فهم في رَوْضَةٍ يُحْبَرونَ"، أي يُنعّمون ويكرَّمون ويسرّون. ورجل يَحْبورٌ: يَفْعولٌ من الحُبور. والحِبْرُ والحَبْرُ: واحد أَحبار اليهود. قال أبو عبيد: والذي عندي أنه الحَبْرُ بالفتح، ومعناه العالم بِتَحْبيرِ الكلام والعلمِ وتحسينِهِ. والحَبارُ: الأثَر. قال يعقوب: الجمع الحَباراتُ. والحَبيرُ: لُغام البعير. والحَبيرُ: الحساب. وثوبٌ حَبيرٌ، أي جديد. وأرضٌ مِحْبارٌ: سريعة النباتِ حسنَتُه. والحِبَرَةُ: بُرْدٌ يمانٍ، والجمع حِبَرٌ وحِبَراتٌ. والحِبِرَةُ بكسر الحاء والباء: القَلَحُ في الأٍسنان، والجمع بطرح الهاء في القياس. وقد حَبِرَتْ أسنانه تَحْبَرُ حَبَراً، أي قَلِحَتْ. وحَبِرَ الجُرح أيضاً حَبَراً، أي نُكِسَ وغَفَرَ. قال الكسائيّ: أي بَرأَ وبقيت له آثارٌ. والحَبَرُ في قول العجّاج:
الحمدُ لله الذي أعطَى الحَبَرْ. من قولهم: حَبَرَني هذا الأمر حَبْراً، أي سَرَّني.
ومنه الحابورُ، وهو مجلس الفُسَّاق.

### Türkçe

**الحِبْرُ**: onunla yazılan şey; onun yeri de kesre ile **المِحْبَرَةُ**’dır. Ve **الحبر** ayrıca: izdir; çoğulu **حُبورٌ**dur, Ya‘kūb’dan. Denir: onda **حُبورٌ** vardır; yani izler. Ve onunla **أَحْبَرَ**; yani onunla bir iz bıraktı. Ve şu beyit okunmuştur:
لقد أشمتَتْ بي أهل فَيْدٍ وغادرَتْ		بجسميَ **حِبْراً** بنتُ مَصَّانَ بادِيا

Ve hadiste: “Ateşten bir adam çıkar; **حِبْرُهُ** ve **سِبْرُهُ** gitmiş (olmuş)”; **الفرّاء** dedi: yani rengi ve heyeti. **الأصمعي** dedi: o, güzellik ve baha ve nimetin izidir. Denir: falan kimse **حسن الحِبْرِ والسِبْرِ**; eğer güzel, heyeti güzel ise. **ابن أحمر** dedi:
لبسنا **حِبْرَهُ** حتَّى اقْتُضِينالآجالٍ وأعمالٍ قُضِينـا

Ve yazının, şiirin ve başkalarının **تَحْبيرُ**’i: onu güzelleştirmektir. Ve **الحَبْرُ** ayrıca: **الحُبورُ**dur; o da sevinçtir. Denir: onu **حَبَرَهُ يَحْبُرُهُ** (damme ile) **حَبْراً** ve **حَبْرَةً** (olarak). Yüce Allah dedi: “فهم في رَوْضَةٍ **يُحْبَرونَ**”; yani nimetlendirilirler, ikram edilirler ve sevindirilirler. Ve **رجل يَحْبورٌ**: **يَفْعولٌ** veznidir, **الحُبور**’dan. Ve **الحِبْرُ** ile **الحَبْرُ**: bir(dir); Yahudilerin **أَحبار**’ı. **أبو عبيد** dedi: bende olan (kanaat) şudur ki o, fetha ile **الحَبْرُ**dur; manası da, sözün ve ilmin **بِتَحْبيرِ**’i ve onu güzelleştirmesiyle âlimdir. Ve **الحَبارُ**: izdir. Ya‘kūb dedi: çoğulu **الحَباراتُ**tur. Ve **الحَبيرُ**: devenin salyasıdır. Ve **الحَبيرُ**: hesaptır. Ve **ثوبٌ حَبيرٌ**: yani yeni. Ve **أرضٌ مِحْبارٌ**: bitkisi çabuk (çıkan), güzelliği güzel olan (arazi). Ve **الحِبَرَةُ**: Yemenî bir **بُرْدٌ**; çoğulu **حِبَرٌ** ve **حِبَراتٌ**tır. Ve **الحِبِرَةُ** (hâ ve bâ’nın kesresiyle): dişlerdeki **القَلَحُ**tur; çoğulu, kıyasta **الهاء**’yı atmakladır. Ve dişleri **حَبِرَتْ**; **تَحْبَرُ حَبَراً**; yani **قَلِحَتْ**. Ve yara da **حَبِرَ** **حَبَراً**; yani tersine döndü ve kabuk bağladı. **الكسائيّ** dedi: yani iyileşti ve ona izler kaldı. Ve **الحَبَرُ** **العجّاج**’ın sözünde:
الحمدُ لله الذي أعطَى **الحَبَرْ**. من قولهم: **حَبَرَني** هذا الأمر **حَبْراً**، أي سَرَّني.

Ve ondan **الحابورُ**; o, fâsıkların meclisidir.
