# حبط — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%B7/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%A8%D8%B7/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حبط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%B7.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: حبط

باب الحاء والطاء والباء معهما
ح ط ب، ح ب ط، ب ط ح مستعملات
حطب:
الحَطَب معروف، حَطَبَ يَحطِب حَطْباً وحَطَباً. والمخفَّف مصدر، والمثَّقَل اسم.
وحطَبْتُ القوم إذا احتَطَبتَ لهم، قال:
وهل أحطِبَنَّ القوم وهي عَرِيَّةٌ
ويقال للمُخلِّط في كلامه وأمره: حاطبُ لَيْلٍ، مَثَلاً له لأنّه لا يَتَفَقّد كلامَه كحاطب اللَّيل لا يُبصر ما يجمع في حَبْله من رديء وجيّد.
وحَطَب فلان بفُلان إذا سَعَى به. والحَطَب في القرآن النَّميمة، ويقال: هو الشَّوك كانت تَحمله فتلقيه على طريق رسول الله - صلى الله عليه وآله وسلم-.
ويقال للشديد الهزال حَطِبٌ.
حبط:
الحَبَط: وَجَع يأخُذُ البعيرَ في بَطْنه من كَلأَ يَسْتَوْبِلُه، يقال: حَبِطَتِ الإبِل تحبَط حَبَطاً. وحَبِطَ عَمَلُه: فَسَدَ، وأحبَطَه صاحبُه، واللهُ مُحْبِطٌ عَمَلَ من أشرَكَ.
والحَبِطات: حيٌّ من تميم.
بطح:
بَطَحْتُه فانبَطَحَ. والبَطْحاء: مَسيل فيه دُقاق الحَصَى، فإنْ عَرُضَ واتَّسَعَ سُمِّيَ أبطَح.
والبَطيحة: ماء مستنقِع بينَ واسِطٍ والبصرة، لا يُرَى طَرَفاه من سَعَته، وهو مَغيض دجلةَ والفُرات، وكذلك مَغايض ما بين البصرة والأهواز، والطَّفُ: ساحل البَطيحة.
وتَبَطَّحَ السَّيْل أي: سالَ سَيْلاً عريضاً، قال ذو الرمة:
ولا زالَ من نَوْء السِّماكِ عليكُما		ونَوْءِ الثُرَيّا، وابِلٌ مُتَـبَـطِّـحُ
وقال الراجز:
إذا تَبَطَّحْنَ على المحامِلِ		تَبَطُّحَ البَطِّ بشَطِّ الساحِلِ
والبَطْحاءُ والأبْطَحُ ومنِىً من الأبْطح. ويقال: بين قَرْية كذا وقَرْية كذا بطحة بعيدة.

### Türkçe

باب **الحاء** ve **الطاء** ve **الباء** onlarla birlikte
**ح ط ب**، **ح ب ط**، **ب ط ح** kullanımdadırlar

**حطب**:
**الحَطَب** bilinir; **حَطَبَ** **يَحطِب** **حَطْباً** ve **حَطَباً**. Hafifletilmiş olan masdardır, ağırlaştırılmış olan isimdir.
**وحطَبْتُ** kavmi, onlar için odun topladığın zaman (denir); dedi ki:
وهل أحطِبَنَّ القوم وهي عَرِيَّةٌ
Sözünde ve işinde karıştıran kimseye: **حاطبُ لَيْلٍ** (denir), ona bir mesel olarak; çünkü o, sözünü teftiş etmez; gece odun toplayan gibi, ipinde topladığı şeyin kötüsünü ve iyisini görmez.
Falan, falan hakkında **حَطَب** etti; onunla (aleyhine) koştuğu zaman (denir). Kur’ân’da **الحَطَب** koğuculuktur; ve denir ki: o, diken idi; onu taşırdı da Resûlullah’ın yoluna atardı -Allah’ın salâtı ve âli üzerine olsun-.
Şiddetli zayıflığa uğramış olana **حَطِبٌ** denir.

**حبط**:
**الحَبَط**: deveye karnında, kendisine dokunan bir ottan gelen bir ağrıdır; denir ki: **حَبِطَتِ الإبِل** **تحبَط** **حَبَطاً**. Ve **حَبِطَ عَمَلُه**: bozuldu; ve sahibi onu **أحبَطَه**; ve Allah, şirk koşanın amelini **مُحْبِطٌ**dur.
**والحَبِطات**: Temîm’den bir oymaktır.

**بطح**:
Onu **بَطَحْتُه** de o da **فانبَطَحَ**. Ve **البَطْحاء**: içinde küçük çakıl bulunan bir akıntı yatağıdır; eğer enlemesine olup genişlerse **أبطَح** diye adlandırılır.
Ve **البَطيحة**: Vâsıt ile Basra arasında birikmiş sudur; genişliğinden iki ucu görülmez; o, Dicle ve Fırat’ın çekildiği yerdir; Basra ile Ahvaz arasındaki çekilme yerleri de böyledir; ve **الطَّفُ**: **البَطيحة**’nin kıyısıdır.
Ve **تَبَطَّحَ السَّيْل** yani: geniş bir akışla aktı; Zû’r-Rumme dedi ki:
ولا زالَ من نَوْء السِّماكِ عليكُما		ونَوْءِ الثُرَيّا، وابِلٌ مُتَـبَـطِّـحُ
Ve recez söyleyen dedi ki:
إذا تَبَطَّحْنَ على المحامِلِ		تَبَطُّحَ البَطِّ بشَطِّ الساحِلِ
Ve **البَطْحاءُ** ve **الأبْطَحُ**; ve Minâ, **الأبْطح**’tandır. Ve denir ki: filan köy ile filan köy arasında uzak bir **بطحة** vardır.
