# حبقر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D9%82%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%A8%D9%82%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حبقر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D9%82%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: حبقر

حبقر كفعلل، أي بفتح فسكون فضم فتشديد ذكروه في الأبنية ولم يفسره، لأن الأقدمين إنما يذكرون الألفاظ لأمثلة التصريف، إذ لا غرض لهم في ذكر معانيها، ومعناه البرد، محركة، وهو حب الغمام، يقال في المثل: هو أبرد من حبقر ويقال أيضا: أبرد من عبقر بالعين بدل الحاء وكذا أبرد من عضرس. أورد الثلاثة الأزهري في التهذيب، وأصله حب قر، كأنهما كلمتان جعلتا واحدا، كذا ذكره الجوهري في عبقر، وذكر هناك حبقر استطرادا، كما عكسه المصنف هنا. والقر: البرد فالكلمة منحوتة، وحيث إنها منحوتة فذكرها في الأبنية غير مناسب، كما لا يخفى والدليل على ما ذكرته أن أبا عمرو بن العلاء المقرئ النحوي اللغوي الضرير يرويه أي المثل: أبرد من عب قر، والعب: اسم للبرد، وقد ذهل عن ذكره في موضعه، فعلى هذا كل من الكلمتين لفظ مستقل، ووزن خاص، وذكره الإمام أبو حيان في شرح التسهيل، وفسره بأنه اسم علم على موضع معروف للعرب، كعبقر، وأشار إليه في الارتشاف، وذكره قبله ابن عصفور في الممتع. قاله شيخنا.

### Türkçe

**حبقر** “كفعلل” gibidir; yani fetha ile, sonra sükûn ile, sonra damme ile, sonra teşdîd ile. Onu binalarda zikrettiler ve onu açıklamadılar; çünkü eskiler ancak lafızları tasrîf örnekleri için zikrederler; zira onların, mânâlarını zikretmede bir maksatları yoktur. Onun mânâsı soğuktur; harekeli olarak; ve o, bulutun tanesidir. Meselde denir: “O, **حبقر**’dan daha soğuktur”; ve ayrıca denir: “**عبقر**’dan daha soğuk”, **الحاء** yerine **العين** ile; ve yine “**عضرس**’dan daha soğuk”. Üçünü de Ezherî, **التهذيب**’de nakletti. Aslı “**حب** **قر**”dır; sanki ikisi iki kelime idi de bir tek yapılmışlardır; Cevherî bunu **عبقر**’da böyle zikretti; ve orada **حبقر**’ı istitrâden zikretti; musannifin burada onun tersini yapması gibi. Ve **القر**: soğuktur; böylece kelime “menhût”tur. Ve mademki o menhûttur, onu binalarda zikretmek uygun değildir; gizli olmadığı üzere. Benim zikrettiğime delil şudur: Ebû Amr b. el-Alâ el-mukri’ en-nahvî el-lugavî ed-darîr onu, yani meseli, şöyle rivayet eder: “**عب** **قر**’dan daha soğuk”; ve **العب** soğuğun adıdır. Onu kendi yerinde zikretmekten gaflet etmiştir. Şu hâlde iki kelimeden her biri müstakil bir lafızdır ve özel bir vezni vardır. İmam Ebû Hayyân onu **شرح التسهيل**’de zikretti ve onu, **عبقر** gibi, Araplarca bilinen bir yer üzerine bir özel ad diye açıkladı; ve **الارتشاف**’ta ona işaret etti; ve ondan önce İbn Usfûr onu **الممتع**’da zikretti. Bunu şeyhimiz söyledi.
