# حبكر (ح-ب-ك-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D9%83%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%A8%D9%83%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ح - ب - ك - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D9%83%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

حبوكر:
الحَبَوْكَرُ، والحَبَوْكَرَى: الداهية.

##### Türkçe

حبوكر:
**الحَبَوْكَرُ** ve **الحَبَوْكَرَى**: felâket.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D9%83%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الحَبوكَرُ: رملٌ يضِلُّ فيه السالك. والحبوكر: الداهية، وكذلك الحَبَوْكَرى. وأمُ حَبَوْكَر هي أعظم الدَواهي.

##### Türkçe

**الحَبوكَرُ**: içinde yolcunun şaşırdığı kum. Ve **الحبوكر**: musibet; ve yine bunun gibi **الحَبَوْكَرى**. Ve **أمُ حَبَوْكَر** en büyük musibetlerdir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D9%83%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

حَبَوْكَرَى والحَبَوْكَرَى وحَبَوْكَرٌ وأُمُّ حَبَوْكَرٍ وأُم حَبَوكَرَى، وأُم حَبَوْكَرَان: الداهية. وجاء فلانٌ بأُمِّ حَبَوْكَرَى أَي بالداهية؛ وأَنشد لعمرو بن أَحمر الباهلي:
فلما غَسَا لَيْلِي، وأَيْقَنْتُ أَنها
هي الأُرَبَى، جاءتْ بأُمِّ حَبَوْكَرَى
الفراء: وقع فلان في أُم حَبَوْكَرَى وَأُمِّ حَبَوْكَرٍ وحَبَوْكَرَان، ويُلقى منها أُمّ فيقال: وقعوا في حَبَوْكَرٍ. الجوهري: أُمُّ حَبَوْكَرَى هو أَعظم الدواهي. والحَبَوكَرُ: رملٌ يَضِلُّ فيه السالك. والحَبَوْكَرَى: الصبي الصغير. والحَبَوْكَرَى أَيضاً: معركة الحرب بعد انقضائها. ويقال: مررتُ على حَبَوْكَرَى من الناس أَي جماعات من أُمَم شَتَّى لا نحور فيهم شيء ولا بسر
(* قوله: «نحور إلخ ولا بسر إلخ» كذا بالأصل بدون
نقط). بهم شيء. الليث: حَبَوْكَرٌ داهية وكذلك الحَبَوْكَرَى. ويقال: جمل حَبَوْكَرَى، والأَلف زائدة، بني الاسم عليها لأَنك تقول للأُنثى حَبَوْكَراة، وكل أَلف للتأْنيث لا يصح دخول هاء التأْنيث عليها، وليست أَيضاً للإِلحاق لأَنه ليس له مثال من الأُصول فيلحق به. وفي النوادر. يقال تَحَبْكَرُوا في الأَرض إِذا تَحَيَّرُوا. وتَحبْكَرَ الرجل في طريقه: مثله، إِذا تحير. الليث في النوادر: كَمْهَلْتُ المالَ كَمْهَلَةً وحَبْكَرْتُه حَبْكَرَة ودَبْكَلْتُهُ دَبْكَلَةً وحَبْحَبْتُه حَبْحَبَةً وزَمْزَمْتُه زَمْزَمَةً وصَرْصَرْتُه وكَرْكَرْتُهُ إِذا جمعته ورددت أَطراف ما انتشر منه وكذلك كَبْكَبْتُه.

##### Türkçe

**حَبَوْكَرَى** ve **الحَبَوْكَرَى** ve **حَبَوْكَرٌ** ve **أُمُّ حَبَوْكَرٍ** ve **أُم حَبَوكَرَى** ve **أُم حَبَوْكَرَان**: felâket.

Ve falan kimse **بأُمِّ حَبَوْكَرَى** ile geldi; yani felâket ile. Ve Amr b. Ahmer el-Bâhilî’den inşad etti:
فلما غَسَا لَيْلِي، وأَيْقَنْتُ أَنها
هي الأُرَبَى، جاءتْ بأُمِّ حَبَوْكَرَى

el-Ferrâ: Falan kimse **في أُم حَبَوْكَرَى** ve **أُمِّ حَبَوْكَرٍ** ve **حَبَوْكَرَان** içine düştü; ve ondan **أُمّ** atılır da şöyle denir: **وقعوا في حَبَوْكَرٍ**.

el-Cevherî: **أُمُّ حَبَوْكَرَى** felâketlerin en büyüğüdür. Ve **الحَبَوكَرُ**: içinde yolcunun şaşırdığı kumdur. Ve **الحَبَوْكَرَى**: küçük çocuktur. Ve **الحَبَوْكَرَى** ayrıca: sona ermesinden sonra savaşın muharebesidir. Ve denir: **مررتُ على حَبَوْكَرَى من الناس** yani, içlerinde ne **نحور**dan bir şey ne de **بسر**dan bir şey bulunan, türlü ümmetlerden topluluklar.

(* Onun sözü: «نحور إلخ ولا بسر إلخ» asılda noktasız olarak böyledir). Onlarda bir şey.

el-Leys: **حَبَوْكَرٌ** felâkettir; ve كذلك **الحَبَوْكَرَى**. Ve denir: **جمل حَبَوْكَرَى**; ve elif ziyadedir; ismi onun üzerine bina etti; çünkü sen dişiye **حَبَوْكَراة** dersin; ve te’nîs için olan her elifin üzerine te’nîs hâ’sının girmesi sahih olmaz; ve o ayrıca ilhâk için de değildir; çünkü onun için asıllardan bir misal yoktur ki ona ilhak edilsin.

Ve **النوادر**’de: Denir: **تَحَبْكَرُوا في الأَرض**; şaşırdıkları zaman. Ve **تَحبْكَرَ الرجل في طريقه**: onun benzeri; şaşırdığı zaman.

el-Leys **في النوادر**: **كَمْهَلْتُ المالَ كَمْهَلَةً** ve **حَبْكَرْتُه حَبْكَرَة** ve **دَبْكَلْتُهُ دَبْكَلَةً** ve **حَبْحَبْتُه حَبْحَبَةً** ve **زَمْزَمْتُه زَمْزَمَةً** ve **صَرْصَرْتُه** ve **كَرْكَرْتُهُ**; onu topladığım ve ondan yayılmış olanın uçlarını geri çevirdiğim zaman; ve كذلك **كَبْكَبْتُه**.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D9%83%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الحبوكر كغضنفر، وزنه به لا يخلو عن تأمل، قاله شيخنا، أي أن الأولى أن يكون كقبعثر، لاتحاد الحكم، كما سيأتي: رمل يضل فيه السالك.
 منه: الحبوكر بمعنى الداهية، كالحبوكرى بالألف، وحبوكرى بلا لام، وحبوكر أيضا بلا لام، نقله الفراء، وأم حبوكر، وأم حبوكرى، وأم حبوكران. وفي الصحاح: أم حبوكرى هي أعظم الدواهي، وأنشد لعمرو بن أحمر الباهلي:
  فلما غسا ليلي وأيقنـت أنـهـا                      هي الأربي جاءت بأم حبوكرى. ثم قال: والألف زائدة بني الاسم عليها، لأنك تقول للأنثى: حبوكرضاة، وكل ألف للتأنيث لا يصح دخول هاء التأنيث عليها، وليست أيضا للإلحاق، لأنه ليس له مثال من الأصول فيلحق به، قال شيخنا: وهو كلام غير معتد به، وقد صرحوا أنه لا ثالث لألفي التأنيث أو الإلحاق، ولا تبنى الكلمة على ما لا يصحح دخول الهاء عليها كلام صحيح، وقاعدة تامة، إلا أن الألف هنا: من قال هي للتأنيث أنكر دخول الهاء، ومن أدخل الهاء قال هي للإلحاق، ودعوى أنه ليس له مثال من الأصول مردودة، لأن الأصول شائعة، وغيرها، وغايته أن يكون كقبعثرى، وحكمها مثلها، ومن العجيب أن المصنف اعتنى بمثل هذا الكلام، وتعقبه في الحبارى،واقره هنا على ما عليه، غفلة وتقصيرا.
 الحبوكر: الضخم المجتمع الخلق، يقال: جمل حبوكر وحبوكرى، عن الليث، كالحباكري، بالضم. الحبوكر: الرجل المتقارب الخطو القضيف، أي النحيف، ج حباكر.
 وحبكره أي المال، حبكرة: جمعه ورد أطراف ما انتثر منه، كدمكله، وكمهله، وحبحبه، وزمزمه، وصرصره، وكركره، وكبكبه. كذا في النوادر.

  فيه أيضا: يقال: تحبكر الرجل في طريقه، إذا تحير. والحبوكري: المعركة بعد انقضاء الحرب، ولو قال: معركة الحرب بعد انقضائها كان أحسن.
 الحبوكري: الصبي الصغير. ومن أمثالهم: وقعوا في أم حبوكر. ويقال: مررت على حبوكري من الناس، أي جماعات من أمم شتى كذا في اللسان، وفي التكملة: من أمكن شتى.

##### Türkçe

**الحبوكر** (tıpkı **غضنفر** gibi); onun vezni, onunla (ilgili olarak) teemmülden hâlî olmaz; bunu şeyhimiz söyledi; yani evlâ olan, hükmün birleşmesi sebebiyle **قبعثر** gibi olmasıdır; ileride geleceği üzere: içinde yolcunun şaşırdığı kum.

Ondan: **الحبوكر** “**الداهية**” mânâsında; tıpkı elif ile **الحبوكرى** gibi; ve lâm’sız **حبوكرى**; ve yine lâm’sız **حبوكر** da; bunu **الفراء** nakletti; ve **أم حبوكر**; ve **أم حبوكرى**; ve **أم حبوكران**. Ve **الصحاح**’ta: **أم حبوكرى** en büyük **الدواهي**’dir; ve **عمرو بن أحمر الباهلي**’den inşâd etti:
فلما غسا ليلي وأيقنـت أنـهـا                      هي الأربي جاءت بأم حبوكرى.
Sonra dedi: elif zâiddir; isim onun üzerine bina edilmiştir; çünkü sen dişiye şöyle dersin: **حبوكرضاة**; ve te’nîs için olan her elifin üzerine te’nîs **هاء**’sının girmesi sahih olmaz; ve o, ilhâk için de değildir; çünkü onun için asıllardan bir misal yoktur ki ona ilhâk edilsin. Şeyhimiz dedi: bu, itibar edilir bir söz değildir; ve onlar, te’nîs elifleri yahut ilhâk (elifleri) için üçüncü olmadığını açıkça söylemişlerdir; ve kelimeyi, üzerine **هاء**’nın girmesi sahih olmayan şey üzerine bina etmek, sahih bir söz ve tam bir kaidedir; ancak elif burada: kim onun te’nîs için olduğunu söylediyse **هاء**’nın girmesini inkâr etti; kim **هاء**’yı soktuysa onun ilhâk için olduğunu söyledi; ve “asıllardan onun için misal yoktur” iddiası reddedilmiştir; çünkü asıllar yaygındır, ve başkası da; onun nihayeti, **قبعثرى** gibi olmasıdır; ve onun hükmü onun gibidir. Ve acayip olan şudur ki musannif, bunun gibi bir sözle ilgilendi; ve onu **الحبارى**’da ta‘kîb etti; ve onu burada, üzerinde bulunduğu hâl üzere ikrar etti; gaflet ve kusur (olarak).

**الحبوكر**: iri, yaratılışı toplanmış (derli toplu) olan; denir ki: **جمل حبوكر** ve **حبوكرى**; **الليث**’ten; **الحباكري** gibi, damme ile. **الحبوكر**: adımı birbirine yakın olan, **القضيف** adam; yani zayıf; çoğulu **حباكر**.

Ve **حبكره** yani malı; **حبكرة**: onun topladı ve ondan saçılanın uçlarını geri çevirdi; tıpkı **دمكله** gibi, ve **كمهله** gibi, ve **حبحبه** gibi, ve **زمزمه** gibi, ve **صرصره** gibi, ve **كركره** gibi, ve **كبكبه** gibi. **النوادر**’de böyledir.

Orada da: denir ki: **تحبكر** adam yolunda; şaşırdığı zaman. Ve **الحبوكري**: savaşın bitmesinden sonra muharebe; eğer “bitmesinden sonra savaşın muharebesi” deseydi daha iyi olurdu.

**الحبوكري**: küçük çocuk. Ve onların darbımesellerinden: **وقعوا في أم حبوكر**. Ve denir ki: insanlardan **حبوكري** üzerine uğradım; yani türlü ümmetlerden cemaatler; **اللسان**’da böyledir; ve **التكملة**’de: türlü mekânlardan.
