# حبو — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D9%88/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%A8%D9%88/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حبو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D9%88.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: حبو

حَبَا
1 حَبَا حب حبا , (Msb, K,) [aor. يَحْبُو,] inf. n. حُبُوٌّ, (K,) He, or it (a thing, Msb, TA), was, or became, or drew, near. (Msb, K.) And hence, (TA,) حَبَوْتُ لِلْخَمْسِينَ I was, or became, or drew, near to fifty [years]; (S, ISd, TA;) [as also حبوت الخَمْسِينَ; for] IAar says that حَبَاهَا and حَبَا لَهَا both have this signification. (TA.) ― -b2- حَبَتِ الأَضْلَاعُ اـِلَى الصُّلْبِ The ribs joined to the backbone; (K;) and in like manner, with the same meaning, one says of the entrails: and the ribs were near to the backbone. (TA.) And حَبَتِ الشَّرَاسِيفُ, (K,) inf. n. as above, (TA,) i. e. [The extremities of the ribs, projecting over the belly,] were long, so that they were near one another. (K.) And حَبَا المَسِيلُ The water-course, or channel of a torrent, became [contracted,] so that one part thereof was near to another. (K.) -A2- حَبَا, (S, Mgh, Msb, K,) aor. يَحْبُو, (Mgh, Msb,) inf. n. حَبْوٌ, said of a child, (S, Mgh, Msb, K,) before he stands; (Lth, TA;) as also حَبَى, aor. يَحْبِى, inf. n. حَبْىٌ, which, however, is rare; (Msb;) He crept, or crawled, [or dragged himself along,] upon his posteriors; (Mgh;) or so حبا عَلَى اسْتِهِ: (S:) or he went along upon his posteriors, protruding his chest: (K:) or went along on four [or, as we say, on all fours]: in this last sense it is used by the lawyers. (Mgh.) And, said of a man, He went along upon his hands, or arms, and his belly: (K:) or upon his hands, or arms, and his knees: or upon his posteriors: or upon his elbows and knees: (TA:) [or he crept, or crawled: for] you say, مَا جَآءَ اـِلَّا حَبْوًا, meaning He came not save creeping, or crawling: and مَانَجَافُلَانٌ اـِلَّا حَبْوًا [Such a one escaped not save creeping, or crawling]. (TA.) Also, said of a camel having his fore shank bound up to his arm, He crept, or crawled, along: [or he dragged himself along on the ground:] and, said of a camel, he lay down, and crept, or crawled, [or dragged himself along,] by reason of fatigue: or, as some say, being constrained to ascend a difficult tract of sand, he protruded his chest, and then crept, or crawled. (TA.) ― -b2- [Hence,] said of an arrow, It glided along the ground, and then hit the butt: (S:) or so حبا اـِلَى الغَرَضِ. (Msb.) ― -b3- And حبا المَالُ, (K,) inf. n. حَبْوٌ, (TA,) The cattle clave to the ground, motionless, by reason of emaciation. (K.) ― -b4- And حَبَتِ السَّفِينَةُ, (K,) inf. n. حَبْوٌ, (TA,) The ship ran. (K.) -A3- حَبَا لَهُ It (a thing) presented itself, or its breadth, or width, or its side, to him, or it; syn. اِعْتَرَضَ, (K,) or عَرَضَ; (Mgh;) as do, for instance, waves to a ship; (TA;) and as clouds, like a mountain, before they cover the sky. (S.) And حبا الرَّمْلُ, aor. يَحْبُو, inf. n. حَبْوٌ, The sands rose up, extending sideways (مُعْتَرِضًا): (TA:) or extended widely. (IAar, TA.) -A4- حَبَاهُ, (S, Msb, K,) aor. as above, (TA,) inf. n. حَبْوٌ (TA) and حَبْوَةٌ, (S, TA,) or this is a simple subst, (K,) and the inf. n. is حِبَآءٌ, (Msb,) or this last also is a simple subst., (S, * K,) He gave him (S, Msb, K) a thing (Msb) without any compensation (Msb, K) and without [receiving] any favour, or benefit: or in a general sense. (K. [See also حِبَآءٌ below.]) You say, حَبَاهُ كَذَا and بِكَذَا He (God, or a man,) gave him such a thing without [receiving] any favour, or benefit, and without requital. (Ham pp. 327 and 654.) ― -b2- And also, (K,) aor. as above, inf. n. حِبَآءٌ, (TA,) He denied him, refused him, or refused to give him; (K, TA;) on the authority of IAar only. (TA.) Thus the verb bears two contr. significations. (K.) ― -b3- حبا مَا حَوْلَهُ He defended, protected, or guarded, what was around him; (As, S, K;) as also ↓ حبّاهُ, inf. n. تَحْبِيَةٌ. (S, K.) J cites as an ex. of the former verb, from a poem of Ibn-Ahmar, the phrase لَمْ يَحْبُهَا فَحْلٌ [as though meaning A stallion did not defend them]; referring to she-camels: but accord. to AHn, it means did not regard them; being occupied with himself. (TA.) ― -b4- You say also, فُلَانٌ يَحْبُو قَصَاهُمْ and يَحُوطُ قَصَاهُمْ [Such a one fights in their defence; or defends them in a distant quarter: but generally meant ironically: see 1 in art. حوط]: both signify the same. (Abu-l-'Abbás, TA.)

2 حَبَّوَ see 1.

حاباهُ
3 حاباهُ حاباه حاباة حابى , (Msb, K,) inf. n. مُحَابَاةٌ (Msb, K, KL) and حِبَآءٌ, (K,) He vied, or contended, with him in giving. (KL.) ― -b2- He aided him, or assisted him: he treated him, or behaved towards him, with partiality; was partial towards him: and inclined towards him: (K:) he treated him in an easy and a gentle manner. (Msb.) ― -b3- حاباهُ فِى البَيْعِ, (S, MA,) inf. n. مُحَابَاةٌ, (S, Mgh, KL,) He abated the price, or payment, to him in selling: (MA, KL, PS:) or he treated him in an easy and a gentle manner therein: (TK:) from حِبَآءٌ signifying “ a gift. ” (Mgh.)

رَمَى فَأَحْبَى
4 رَمَى فَأَحْبَى ذ He shot, and made his arrow to fall short of the butt (IAar, K) and then to leap so as to hit the butt. (IAar, TA.)

5 تَحَبَّوَ see what next follows.

احتبى
8 احتبى احتبى احتبي أحتبى أحتبي ٱحتبى He drew together and confined his back and his shanks (S, Mgh, Msb, and Har p. 179) with his رِدَآء, (S,) or with a garment, or piece of cloth, or with some other thing, (Mgh, Msb, and Har ubi suprà,) when sitting, to be like him who is leaning [his back against a wall]: (Har ubi suprà:) he drew his legs against his belly with a garment, or piece of cloth, confining them therewith, together with his back, and binding it, or making it tight, upon them, so as to preserve him from falling, [when he sat,] like a wall: (IAth, TA:) and ↓ تحبّى signifies the same: (TA:) or احتبى بِالثَّوْبِ he inwrapped himself with the garment: or he drew together and confined his back and his shanks with a turban or the like: (K:) for the Arabs not having walls in their deserts to lean against in their assembling, the man used to set up his knees in his sitting, and put against them a sword, or surround them [and his back] with a piece of cloth, or knit his hands, or arms, together upon them, and rest against them; this standing him in stead of leaning. (Har ubi suprà.) The doing this in one garment is forbidden, in a trad., lest, by accident, what decency requires to be concealed should become exposed. (IAth, TA.) You say also, احتبى بِيَدَيْهِ [He confined his legs against his belly with his hands, or arms, in sitting, to support himself by so doing]. (S, Msb. *) [See also قُرْفُصَآءُ.] الاِحْتِبَآءُ with the sword is practised on the occasions of making a covenant for mutual protection, or war, or appointing a chief, and the like; because the sword may be wanted in these cases. (Ham p. 711.)

حَبًا
حَبًا حب حبا : see حَبِىٌّ.

حُبَةٌ
حُبَةٌ حب حبه حبة A grape: (K:) or grapes when they first grow, from the berry, not from planting: (TA:) pl. حُبًى. (K.)

حَبْوَةٌ
حَبْوَةٌ حب حبا حبو حبوه حبوة : see حِبَآءٌ.

حُبْوَةٌ
حُبْوَةٌ حب حبا حبو حبوه حبوة a subst. from اِحْتَبَى, (Yaakoob, S, K,) as also ↓ حِبْوَةٌ (S, Msb, K) and حِبْيَةٌ (K) and ↓ حِبَآءُ and ↓ حُبَآءٌ: (Ks, K:) meaning [The act denoted by اِحْتَبَى; i. e. اِحْتِبَآءٌ: and also] a turban, or piece of cloth, or some other thing with which a man performs what is termed الاِحْتِبَآءُ: (Har p. 179:) pl. حُبًى (Yaakoob, TA) and حِبًى. (Yaakoob, S, TA.) [See an ex. from a trad. voce نَمِرَةٌ: and see also a verse of El-Farezdak cited voce حَلَّ.] Hence, حَلَّ حُبْوَتَهُ and عَقَدَ حُبْوَتَهُ mean (assumed tropical:) He rose, or stood up, and (assumed tropical:) He sat. (Har p. 179. The former phrase is also mentioned in the S.) And the saying, الحُبَى حِيطَانُ العَرَبِ [The things used for the purpose of اِحْتِبَآء are the walls of the Arabs: see 8]. (TA.) And the saying, in a trad. of ElAhnaf (when he was asked in a time of war, “ When is forbearance? ”), ↓ عِنْدِ الحُبَآءِ [On the occasion of اِحْتِبَآء]; meaning that forbearance is to be approved in peace, not in war. (TA.) الحبوة on Friday, when the Imám is reciting the khutbeh, is forbidden; because الاِحْتِبَآء induces sleep, and exposes the purity of the worshipper to be annulled. (TA.) -A2- See also حِبَآءٌ.

حِبْوَةٌ
حِبْوَةٌ حب حبا حبو حبوه حبوة : see حُبْوَةٌ: -A2- and see also حِبَآءٌ.

حُبَآءٌ
حُبَآءٌ حبآء ; see حُبْوَةٌ, in two places.

حِبَآءٌ
حِبَآءٌ حبآء (S, Mgh, K) a subst. from حَبَاهُ “ he gave him without any compensation ” &c., (K,) as also ↓ حُبْوَةٌ (Msb, K) and ↓ حَبْوَةٌ and ↓ حِبْوَةٌ; (K;) all held by Lh to be inf. ns.: (TA:) or meaning A gift. (S, Mgh.) And the first, The dowry of a woman or wife. (TA.) -A2- See also حُبْوَةٌ, in two places.

حَبِىٌّ
حَبِىٌّ حب حبى حبي : see حَابٍ. ― -b2- Also A collection of clouds; syn. سَحَابٌ; because it creeps along; or from حَبَا meaning عَرَضَ, wherefore it is also called عَارِضٌ: (Mgh:) or applied to a collection of clouds as meaning that presents itself, or its breadth, or width, or its side, or extends sideways, (S, Ham p. 785, and EM p. 51,) heaped up, (EM,) in the tracts of the horizon, (Ham,) like a mountain, before it covers the sky; (S, EM;) as also ↓ حَبًا; (S;) so called because near to the earth, (S, Ham,) as though creeping, or crawling, like a child; or from حَبَا; like as سَحَابٌ is from سَحَبَ, (Ham,) or from سَحَبَ أَهْدَابَهُ: (TA:) or, as also ↓ حُبِىٌّ, a collection of clouds overpeering (يُشْرِفُ, in [some of] the copies of the K, erroneously, يشرق, TA) from the horizon upon the earth: or heaped up, one part above another. (K, TA.)

حُبِىٌّ
حُبِىٌّ حب حبى حبي : see the next preceding paragraph.

حَابٍ
حَابٍ حاب Near; applied to thing of any kind. (S.) [Hence,] حَابِى الحُيُودِ Having the heads of the ribs connected [by means of the cartilages], one with another. (Az, TA.) And اـِنَّهُ لَحَابِى الشَّرَاسِيفِ Verily he is protuberant in the two sides. (S.) ― -b2- Having the shoulder-joints elevated to, or towards, the neck; (K;) applied to a man, and likewise to a camel. (TA.) -A2- An arrow that creeps along (Kt, K) upon the ground (Kt) to the butt, (Kt, K,) having fallen short of it: (Kt:) or an arrow that glides along the ground, and then hits the butt: pl. حَوَابٍ. (Msb.) Hence the saying, in a trad., اـِنَّ حَابِيًا خَيْرٌ مِنْ زَاهِقٍ, i. e. An arrow such as is termed حَابٍ, though weak, having hit the butt, is better than one that goes beyond the butt by its vehemence of passage, and its force, not having hit it: meaning, by the two arrows, one who attains the truth, or right, or a part thereof, though weak; and another who goes beyond it, and far from it, though strong. (TA.) -A3- A thing presenting itself, or its breadth, or width, or its side; as also ↓ حَبِىٌّ; (K;) as in the saying of El-'Ajjáj, describing a [vessel such as is called] قُرْقُور,
فَهْوَ اـِذَا حَبَا لَهُ حَبِىُّ
i. e. [So it,] when waves present themselves, or their breadth, &c., to it. (TA.) [Hence,] رَمَلٌ حَابٍ Overpeering sands presenting themselves, or their breadth, &c. (TA.) And جَبَلٌ حَابٍ A heavy, overpeering mountain. (TA.) ― -b2- Also A certain plant: (K:) so called because of its height. (TA.) And حَابِيَةٌ A tract of sand (رَمْلَةٌ), (K, TA,) elevated and overpeering, (TA,) producing that plant. (K, TA.)

### Türkçe

**حَبَا**
1 **حَبَا** حب حبا , (Msb, K,) [muzâri‘i **يَحْبُو**,] mastar ismi **حُبُوٌّ**, (K,) O, yahut o (bir şey, Msb, TA), yakındı; yahut yakın oldu; yahut yaklaştı. (Msb, K.) Ve bundan dolayı, (TA,) **حَبَوْتُ لِلْخَمْسِينَ** Elli [yaş]a yakındım; yahut elliye yaklaştım; (S, ISd, TA;) [**حبوت الخَمْسِينَ** da böyledir; zira] IAar der ki **حَبَاهَا** ve **حَبَا لَهَا** ikisi de bu anlamdadır. (TA.) ― -b2- **حَبَتِ الأَضْلَاعُ اـِلَى الصُّلْبِ** Kaburgalar omurgaya birleşti; (K;) ve aynı şekilde, aynı anlamla, bağırsaklar hakkında da söylenir: ve kaburgalar omurgaya yakın oldu. (TA.) Ve **حَبَتِ الشَّرَاسِيفُ**, (K,) mastar ismi yukarıdaki gibi, (TA,) yani [karnın üzerine taşan kaburga uçları] uzun oldu; öyle ki birbirine yakın oldular. (K.) Ve **حَبَا المَسِيلُ** Sel yatağı yahut selin kanalı [daraldı,] öyle ki onun bir kısmı diğer bir kısmına yakın oldu. (K.) -A2- **حَبَا**, (S, Mgh, Msb, K,) muzâri‘i **يَحْبُو**, (Mgh, Msb,) mastar ismi **حَبْوٌ**, bir çocuk hakkında, (S, Mgh, Msb, K,) ayağa kalkmadan önce; (Lth, TA;) **حَبَى** da böyledir, muzâri‘i **يَحْبِى**, mastar ismi **حَبْىٌ**, ancak bu nadirdir; (Msb;) Kalçaları üzerinde süründü; (Mgh;) yahut **حبا عَلَى اسْتِهِ** böyledir: (S:) yahut kalçaları üzerinde gitti, göğsünü ileri çıkararak: (K:) yahut dört [üzerinde; bizim dediğimiz gibi dört ayak üzerinde] gitti: bu son anlamda fakihlerce kullanılır. (Mgh.) Ve, bir adam hakkında, elleri yahut kolları ve karnı üzerinde gitti: (K:) yahut elleri yahut kolları ve dizleri üzerinde: yahut kalçaları üzerinde: yahut dirsekleri ve dizleri üzerinde: (TA:) [yahut süründü; zira] **مَا جَآءَ اـِلَّا حَبْوًا** dersin; anlamı: Sürünerekten başka gelmedi: ve **مَانَجَافُلَانٌ اـِلَّا حَبْوًا** [Falanca sürünerekten başka kurtulmadı]. (TA.) Yine, ön incik kemiği koluna bağlanmış bir deve hakkında, sürünerek gitti: [yahut yerde kendini sürükledi:] ve, bir deve hakkında, yorgunluktan dolayı yattı ve süründü, [yahut kendini sürükledi:] yahut bazılarınca, zor bir kum yolunu çıkmaya mecbur bırakılınca göğsünü ileri çıkardı, sonra süründü. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] bir ok hakkında, yerde kaydı, sonra hedefin dibine isabet etti: (S:) yahut **حبا اـِلَى الغَرَضِ** böyledir. (Msb.) ― -b3- Ve **حبا المَالُ**, (K,) mastar ismi **حَبْوٌ**, (TA,) Zayıflıktan dolayı davarlar yere yapıştı, hareketsiz. (K.) ― -b4- Ve **حَبَتِ السَّفِينَةُ**, (K,) mastar ismi **حَبْوٌ**, (TA,) Gemi koştu. (K.) -A3- **حَبَا لَهُ** O (bir şey) ona yahut ona (şeye) enini, yahut genişliğini, yahut yanını arz etti; eş anlamlısı **اِعْتَرَضَ**, (K,) yahut **عَرَضَ**; (Mgh;) mesela dalgaların gemiye [arz etmesi] gibi; (TA;) ve bulutların, göğü kaplamadan önce, dağ gibi [arz etmesi] gibi. (S.) Ve **حبا الرَّمْلُ**, muzâri‘i **يَحْبُو**, mastar ismi **حَبْوٌ**, Kumlar yanlamasına uzanarak (مُعْتَرِضًا) yükseldi: (TA:) yahut genişçe yayıldı. (IAar, TA.) -A4- **حَبَاهُ**, (S, Msb, K,) muzâri‘i yukarıdaki gibi, (TA,) mastar ismi **حَبْوٌ** (TA) ve **حَبْوَةٌ**, (S, TA,) yahut bu yalın isimdir, (K,) ve mastar ismi **حِبَآءٌ**dur, (Msb,) yahut bu sonuncu da yalın isimdir, (S, * K,) Ona (S, Msb, K) bir şeyi (Msb) hiçbir karşılık olmaksızın (Msb, K) ve hiçbir lütuf yahut fayda [almaksızın] verdi: yahut genel anlamda. (K. [Aşağıda **حِبَآءٌ**’a da bak.]) **حَبَاهُ كَذَا** ve **بِكَذَا** dersin: O (Allah yahut bir adam) ona şu şeyi, [bir lütuf yahut fayda almaksızın] ve karşılık olmaksızın verdi. (Ham s. 327 ve 654.) ― -b2- Ve ayrıca, (K,) muzâri‘i yukarıdaki gibi, mastar ismi **حِبَآءٌ**, (TA,) Ona vermeyi inkâr etti, onu reddetti, yahut ona vermeyi reddetti; (K, TA;) yalnız IAar rivayetine göre. (TA.) Böylece fiil iki zıt anlam taşır. (K.) ― -b3- **حبا مَا حَوْلَهُ** Etrafında olanı savundu, korudu yahut gözetti; (As, S, K;) **حبّاهُ** da böyledir, mastar ismi **تَحْبِيَةٌ**. (S, K.) J, birincil fiile örnek olarak, İbn-Ahmar’ın bir şiirinden **لَمْ يَحْبُهَا فَحْلٌ** ibaresini nakleder [sanki “Bir aygır onları savunmadı” anlamında]; dişi develere işaret ederek: fakat AHn’ye göre anlamı “onları umursamadı”dır; kendisiyle meşgul idi. (TA.) ― -b4- Yine dersin ki, **فُلَانٌ يَحْبُو قَصَاهُمْ** ve **يَحُوطُ قَصَاهُمْ** [Falanca onların savunmasında dövüşür; yahut uzak bir tarafta onları savunur: fakat genellikle kinayeli kastedilir: **حوط** maddesinde 1’e bak]: ikisi de aynı anlama gelir. (Abu-l-'Abbás, TA.)

2 **حَبَّوَ**: 1’e bak.

**حاباهُ**
3 **حاباهُ** حاباه حاباة حابى , (Msb, K,) mastar ismi **مُحَابَاةٌ** (Msb, K, KL) ve **حِبَآءٌ**, (K,) Onunla vermede yarıştı yahut çekişti. (KL.) ― -b2- Ona yardım etti yahut destek oldu: ona tarafgirlikle muamele etti yahut ona karşı tarafgir oldu: ona meyletti: (K:) ona kolay ve yumuşak bir tarzda muamele etti. (Msb.) ― -b3- **حاباهُ فِى البَيْعِ**, (S, MA,) mastar ismi **مُحَابَاةٌ**, (S, Mgh, KL,) Satışta ona fiyatı yahut ödemeyi indirdi: (MA, KL, PS:) yahut onda ona kolay ve yumuşak bir tarzda muamele etti: (TK:) “hediye” anlamındaki **حِبَآءٌ**dan. (Mgh.)

**رَمَى فَأَحْبَى**
4 **رَمَى فَأَحْبَى** ذ O attı ve okunu hedefin dibinden kısa düşürdü (IAar, K) sonra hedefin dibine isabet edecek şekilde sıçrattı. (IAar, TA.)

5 **تَحَبَّوَ**: hemen ardından gelene bak.

**احتبى**
8 **احتبى** احتبى احتبي أحتبى أحتبي ٱحتبى Sırtını ve inciklerini (S, Mgh, Msb, ve Har s. 179) **رِدَآء**’ı ile, (S,) yahut bir elbise yahut bez parçası yahut başka bir şey ile, (Mgh, Msb, ve Har mezkûr yerde,) otururken, [sırtını bir duvara dayayan] kimse gibi olmak üzere topladı ve bağladı: (Har mezkûr yerde:) bacaklarını karnına doğru bir elbise yahut bez parçası ile çekti, onları onunla, sırtıyla birlikte, bağlayarak; ve onu onların üzerine bağladı yahut sıktı; böylece [oturduğunda] onu düşmekten korudu, bir duvar gibi: (IAth, TA:) ve **تحبّى** da aynı anlama gelir: (TA:) yahut **احتبى بِالثَّوْبِ**: elbise ile sarındı: yahut bir sarık veya benzeri ile sırtını ve inciklerini topladı ve bağladı: (K:) zira Arapların çöllerinde toplanmalarında dayanacak duvarları olmadığından, adam oturuşunda dizlerini diker, onlara bir kılıç dayar, yahut onları [ve sırtını] bir bez parçasıyla çepeçevre sarar, yahut ellerini yahut kollarını onların üzerinde birbirine kenetler ve onlara dayanırdı; bu, dayanmanın yerini tutardı. (Har mezkûr yerde.) Bunu tek bir elbise ile yapmak, bir rivayette yasaklanmıştır; kazara, örtülmesi gereken şey açığa çıkmasın diye. (IAth, TA.) Yine dersin ki, **احتبى بِيَدَيْهِ** [Otururken bacaklarını karnına doğru elleri yahut kolları ile bağladı; bunu yaparak kendini dayamak için]. (S, Msb. *) [**قُرْفُصَآءُ**’a da bak.] **الاِحْتِبَآءُ** kılıçla, karşılıklı koruma yahut savaş için ahitleşme, yahut bir reis tayin etme ve benzeri durumlarda yapılır; çünkü bu hallerde kılıca ihtiyaç duyulabilir. (Ham s. 711.)

**حَبًا**
**حَبًا** حب حبا : **حَبِىٌّ**’ye bak.

**حُبَةٌ**
**حُبَةٌ** حب حبه حبة Bir üzüm: (K:) yahut ilk büyüdüklerinde, fideden değil taneden olan üzümler: (TA:) çoğulu **حُبًى**. (K.)

**حَبْوَةٌ**
**حَبْوَةٌ** حب حبا حبو حبوه حبوة : **حِبَآءٌ**’ye bak.

**حُبْوَةٌ**
**حُبْوَةٌ** حب حبا حبو حبوه حبوة **اِحْتَبَى**’dan türemiş bir isimdir, (Yaakoob, S, K,) **حِبْوَةٌ** (S, Msb, K) ve **حِبْيَةٌ** (K) ve **حِبَآءُ** ve **حُبَآءٌ** da böyledir: (Ks, K:) anlamı [**اِحْتَبَى**’nın delalet ettiği fiil; yani **اِحْتِبَآءٌ**: ve ayrıca] bir adamın **الاِحْتِبَآءُ** denilen şeyi yaptığı sarık yahut bez parçası yahut başka bir şeydir: (Har s. 179:) çoğulu **حُبًى** (Yaakoob, TA) ve **حِبًى**. (Yaakoob, S, TA.) [Bir rivayetten bir örnek **نَمِرَةٌ** maddesinde: ve ayrıca **حَلَّ** maddesinde nakledilen El-Farezdak’ın bir beytine de bak.] Bundan dolayı, **حَلَّ حُبْوَتَهُ** ve **عَقَدَ حُبْوَتَهُ** şu anlama gelir (mecaz kabul edilerek:) O kalktı yahut ayağa durdu; ve (mecaz kabul edilerek:) O oturdu. (Har s. 179. Birinci ibare S’de de zikredilmiştir.) Ve şu söz: **الحُبَى حِيطَانُ العَرَبِ** [**اِحْتِبَآء** maksadıyla kullanılan şeyler Arapların duvarlarıdır: 8’e bak]. (TA.) Ve ElAhnaf’ın bir rivayetinde (savaş zamanında kendisine “Yumuşak huyluluk ne zamandır?” diye sorulduğunda) **عِنْدِ الحُبَآءِ** sözü: [**اِحْتِبَآء** vaktinde]; anlamı: yumuşak huyluluk barışta övülür, savaşta değil. (TA.) Cuma günü, imam hutbeyi okurken **الحبوة** yasaktır; çünkü **الاِحْتِبَآءُ** uyku getirir ve ibadet edenin temizliğinin bozulmasını açığa çıkarır. (TA.) -A2- **حِبَآءٌ**’a da bak.

**حِبْوَةٌ**
**حِبْوَةٌ** حب حبا حبو حبوه حبوة : **حُبْوَةٌ**’ye bak: -A2- ve ayrıca **حِبَآءٌ**’a da bak.

**حُبَآءٌ**
**حُبَآءٌ** حبآء ; iki yerde **حُبْوَةٌ**’ye bak.

**حِبَآءٌ**
**حِبَآءٌ** حبآء (S, Mgh, K) **حَبَاهُ** “ona hiçbir karşılık olmaksızın verdi” vb.’den türemiş bir isimdir, (K,) **حُبْوَةٌ** (Msb, K) ve **حَبْوَةٌ** ve **حِبْوَةٌ** da böyledir; (K;) Lh tarafından hepsi mastar isimleri sayılmıştır: (TA:) yahut anlamı: Bir hediye. (S, Mgh.) Ve birincisi, kadının yahut eşin mehri. (TA.) -A2- İki yerde **حُبْوَةٌ**’ye de bak.

**حَبِىٌّ**
**حَبِىٌّ** حب حبى حبي : **حَابٍ**’ye bak. ― -b2- Ayrıca bir bulut yığını; eş anlamlısı **سَحَابٌ**; çünkü sürünür; yahut **حَبَا** “**عَرَضَ**” anlamındandır; bu sebeple ona **عَارِضٌ** da denir: (Mgh:) yahut göğü kaplamadan önce ufuk bölgelerinde (Ham,) dağ gibi (S, EM) yığılmış (EM) olarak, kendini yahut enini yahut genişliğini yahut yanını arz eden yahut yanlamasına uzanan anlamıyla bulut yığınına uygulanır; (S, Ham s. 785, ve EM s. 51;) **حَبًا** da böyledir; (S;) yere yakın olduğundan böyle adlandırılmıştır, (S, Ham,) sanki çocuk gibi sürünür yahut emekler gibi; yahut **حَبَا**’dandır; tıpkı **سَحَابٌ**’un **سَحَبَ**’dan olması gibi, (Ham,) yahut **سَحَبَ أَهْدَابَهُ**’dan: (TA:) yahut **حُبِىٌّ** de böyledir: ufuktan yer üzerine doğru yükselip görünen (K’nin [bazı] nüshalarında hatayla **يشرق**, doğrusu **يُشْرِفُ**, TA) bir bulut yığını: yahut bir kısmı diğerinin üstünde yığılmış. (K, TA.)

**حُبِىٌّ**
**حُبِىٌّ** حب حبى حبي : bir önceki paragraf’a bak.

**حَابٍ**
**حَابٍ** حاب Yakın; her türden şeye uygulanır. (S.) [Bundan dolayı,] **حَابِى الحُيُودِ** Kaburga başları [kıkırdaklar vasıtasıyla] birbirine bağlı olan. (Az, TA.) Ve **اـِنَّهُ لَحَابِى الشَّرَاسِيفِ** Şüphesiz o, iki yanda çıkıntılıdır. (S.) ― -b2- Omuz eklemleri boyna doğru yükselmiş olan; (K;) bir adama ve aynı şekilde bir deveye uygulanır. (TA.) -A2- Yerde (Kt) hedefin dibine doğru (Kt, K) sürünerek giden (Kt, K) bir ok; hedefin dibinden kısa düşmüş olarak: (Kt:) yahut yerde kayıp sonra hedefin dibine isabet eden bir ok: çoğulu **حَوَابٍ**. (Msb.) Bundan dolayı bir rivayetteki söz: **اـِنَّ حَابِيًا خَيْرٌ مِنْ زَاهِقٍ**, yani **حَابٍ** denilen türden bir ok, zayıf olsa da hedefin dibine isabet etmiş olarak, şiddetli geçişi ve kuvvetiyle hedefin dibini aşıp geçen ve ona isabet etmeyen oktan daha hayırlıdır: iki ok ile kastedilen, zayıf da olsa hakkı yahut doğruyu yahut onun bir kısmını elde eden kimse; ve güçlü de olsa onu aşan ve ondan uzaklaşan diğeridir. (TA.) -A3- Kendini yahut enini yahut genişliğini yahut yanını arz eden bir şey; **حَبِىٌّ** de böyledir; (K;) El-‘Ajjáj’ın **قُرْقُور** denilen [kap]ı tasvir ederken söylediği şu sözde olduğu gibi,
**فَهْوَ اـِذَا حَبَا لَهُ حَبِىُّ**
yani [O,] dalgalar ona kendini yahut enini vb. arz ettiğinde. (TA.) [Bundan dolayı,] **رَمَلٌ حَابٍ** Kendini yahut enini vb. arz eden, yükselip görünen kumlar. (TA.) Ve **جَبَلٌ حَابٍ** Ağır, yükselip görünen bir dağ. (TA.) ― -b2- Ayrıca belirli bir bitki: (K:) yüksekliğinden dolayı böyle adlandırılmıştır. (TA.) Ve **حَابِيَةٌ** bir kumluk (رَمْلَةٌ), (K, TA,) yükselmiş ve yükselip görünen, (TA,) o bitkiyi bitiren. (K, TA.)
