# حتى (ح-ت-ى) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%AA%D9%89

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: -e kadar

- Harfler: ح - ت - ى
- Kur'an'da: 142 geçiş · 138 ayet · 1 sîga
- 5 sözlük

_Bu bir edat; komşulukları genel ve zayıf anlam taşır._

## Sîgalar (1)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [حَتَّى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/siga/%D8%AD%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D9%89.md) | حَتَّى | -e kadar; Hatta | 142 | 138 | [2:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/2:55.md) |

## Mücavir kökler — 245 mücavir (555 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [جيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3.md) — 27 ortak ayet · G² 46 · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir
2. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 58 ortak ayet · G² 28 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
3. [وجد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%AF.md) — 13 ortak ayet · G² 27 · Su birikintisidir
4. [بلغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA.md) — 11 ortak ayet · G² 25 · İş ayakkabısı
5. [زول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%88%D9%84.md) — 5 ortak ayet · G² 23 · “Zeval” öğle vaktinde güneşin en yüksekte olduğu yer…
6. [برح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AD.md) — 3 ortak ayet · G² 23 · Berah ağaçsız, nebatsız geniş yer, boş saha demektir
7. [أتي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AA%D9%8A.md) — 27 ortak ayet · G² 20 · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır
8. [خوض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D8%B6.md) — 4 ortak ayet · G² 18 · Havz (hı) : Havuz demektir
9. [نكح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%AD.md) — 5 ortak ayet · G² 17 · Nikah
10. [عفو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D9%88.md) — 6 ortak ayet · G² 17 · Affetti
11. [بين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — 24 ortak ayet · G² 16 · Beyn topraktaki yarık demektir
12. [حين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D9%86.md) — 6 ortak ayet · G² 16 · İna (Elif) sütün sağıldığı kap demektir
13. [فتح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D8%AD.md) — 6 ortak ayet · G² 16 · Feth, kapının açılması demektir
14. [أهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%87%D9%84.md) — 11 ortak ayet · G² 16 · Hilal yeni ay demektir
15. [ثخن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%AE%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 15 · Sehyn sıcak yemek demektir
16. [خيط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%8A%D8%B7.md) — 2 ortak ayet · G² 15 · Hayt iplik demektir
17. [زمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%85%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 15 · Zümer toplulukların içindeki gruplaşmalara, kümelere denir
18. [بغت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA.md) — 4 ortak ayet · G² 15 · Baas aniden ortaya çıkıp saldıran hayvan demektir
19. [بوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%88%D8%A8.md) — 5 ortak ayet · G² 15 · Bab kapı demektir
20. [أمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B1.md) — 15 ortak ayet · G² 14 · Murar acı bir ağacın adıdır
21. [أذن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0%D9%86.md) — 9 ortak ayet · G² 14 · Kulak demektir
22. [فتن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D9%86.md) — 7 ortak ayet · G² 13 · Fitne, Madeni curuftan temizlemek için eritmek demektir
23. [حيث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D8%AB.md) — 5 ortak ayet · G² 13 · Hayese sürülmüş tarla demektir
24. [شدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AF%D8%AF.md) — 9 ortak ayet · G² 13 · Sicim bağıdır
25. [فرط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%B7.md) — 3 ortak ayet · G² 13 · Fert (tı) Topluluktan ayrılan kişidir
26. [قتل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AA%D9%84.md) — 10 ortak ayet · G² 12 · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…
27. [أبو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D9%88.md) — 9 ortak ayet · G² 12 · Bab kapı demektir
28. [رسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%84.md) — 21 ortak ayet · G² 12 · Saçak demektir
29. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 60 ortak ayet · G² 11 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
30. [طلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D9%82.md) — 4 ortak ayet · G² 11 · “Dalk” sansar demektir
31. [قرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A8.md) — 8 ortak ayet · G² 11 · Suyun içine konduğu kap veya tulum demektir
32. [نفس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B3.md) — 15 ortak ayet · G² 11 · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
33. [يأس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%A3%D8%B3.md) — 3 ortak ayet · G² 10 · Hayızdan kesilen kadın demektir
34. [بلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D9%88.md) — 6 ortak ayet · G² 10 · Biley taşı
35. [ربص](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%B5.md) — 3 ortak ayet · G² 10 · “Rebş” ağaçların yaprakları döktükten sonra yeniden…
36. [ظنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%86%D9%86.md) — 6 ortak ayet · G² 10 · Suyu belirsiz, suyun olup olmadığı kuyu demektir
37. [زخرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%AE%D8%B1%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Süs, desen demektir
38. [عفف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Haramdan kaçınırlar
39. [مول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D9%84.md) — 7 ortak ayet · G² 9 · Onların malları
40. [خزن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B2%D9%86.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Hazen : Depo demektir
41. [وذر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B0%D8%B1.md) — 5 ortak ayet · G² 9 · “Bezr” tohum, “tebzil” etmek tohumu saçmak demektir
42. [شيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — 20 ortak ayet · G² 9 · Şey
43. [وزر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B2%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Kemiksiz et parçası demektir
44. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 28 ortak ayet · G² 9 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
45. [وفي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%81%D9%8A.md) — 6 ortak ayet · G² 9 · “Vefyü” düzlük yerde oluşan tümsek yer veya tepecikler…
46. [طيب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D8%A8.md) — 5 ortak ayet · G² 8 · İyi
47. [وثق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AB%D9%82.md) — 4 ortak ayet · G² 8 · Anlaşma
48. [دخل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AE%D9%84.md) — 8 ortak ayet · G² 8 · Dahl: Kuytu yer demektir
49. [سوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D9%82.md) — 3 ortak ayet · G² 8 · Sevk bacak demektir
50. [حصد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B5%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Hasad: Biçilen ekin demektir
51. [طلع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%B9.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Dal demektir
52. [نسو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%88.md) — 5 ortak ayet · G² 7 · Kadınlar
53. [وحد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AD%D8%AF.md) — 9 ortak ayet · G² 7 · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…
54. [كره](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D9%87.md) — 4 ortak ayet · G² 7 · Hoşlanmadı
55. [فتي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Kepçe, kefe demektir
56. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 38 ortak ayet · G² 7 · Kevn, tepe demektir
57. [حدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AF%D8%AF.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Hadid demir demektir
58. [فقه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%82%D9%87.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Kavrarlar
59. [نسي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%8A.md) — 4 ortak ayet · G² 7 · Çadırın kurulduğu yer demektir
60. [فجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AC%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · Fecr Yarık demektir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%AA%D9%89/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | حتى |
| Yapı | Edat (işlev sözü) |
| Özel Durum | Gayr-ı müştak edat, son harfi elif-i maksûre |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [الى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%89.md), كي, [بلغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA.md) |
| Zıt Kök | من |
| Çekirdek Özet 1 | Bir hareketin, sürecin veya zamanın ulaştığı nihai sınır ve tükeniş noktası |
| Çekirdek Özet 2 | Sürecin hedefine varmasını, gayenin gerçekleşmesini veya şartın tamamlanmasını bildiren sınır edatı |
| Çekirdek Özet 3 | Şart, gaye ve illiyet bağı kurarak önceki eylemi nihai bir eşiğe bağlayan nizam unsuru |
| Kritik Hata Riski | Edatın yalnızca basit bir zaman bağlacı sayılarak ta'lîl (gaye-sebep) ve istînâf (netice) boyutlarının göz ardı edilmesi |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| حت | Kazıma, kabuğunu soyma, bir şeyin üzerindekini döküp tüketerek son sınırına vardırma | ى | Somut kazıma ve tüketme eylemini, zamansal ve mekânsal süreçlerin nihai tükeniş eşiğine ve gayesine işaret eden işlevsel bir edata dönüştürmüştür. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ح | Çit, duvar | Bir alanın etrafını çeviren, geçişi durduran veya ayıran sınır engeli. |
| ت | İşaret, çarpı | Varılacak son nokta, im, sınır taşının dikildiği nihai mevki. |
| ى | El ve kol | Sürecin bir hedefe doğru uzanması, yönelmesi ve o sınıra fiilen erişmesi. |
| حتى | Bir sürecin veya eylemin koruyucu bir sınır engeli (ح) boyunca nihai hedefe (ت) doğru uzanarak (ى) tam o sınır eşiğinde durmasını ve gayeye kilitlenmesini ifade eder. |  |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir mesafenin, sürenin veya eylemin ulaştığı en son fiziksel sınır; bir şeyin parçasının son ucuna kadar tükendiği nihai merhale. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Veri bulunamadı |
| Erken Arapça kullanım | Klasik Arap nesrinde ve erken hadis rivayetlerinde hem gāye hem netice bildiren edat olarak yer alır; nitekim erken rivayette amelin bıkma sınırına varmasını ifade etmek üzere Arapça şöyle kullanılmıştır: إن الله تعالى لا يمل حتى تملوا |

Kaynak: el-Müfredât (Râgıb el-İsfahânî), Lisânü’l-ʿArab, Tehzîbü’l-Luğa.

### Sami etimolojik katman

Arapça حتى edatı, Sami dillerinde gaye ve sınır bildiren parçacıklarla morfo-sentaktik ve işlevsel bir süreklilik arz eder. Kuzeybatı Sami grubunda ve İbranicede aynı intihâ-i gāye işlevini gören עַד (ʿad) ve Akadcadaki adi edatları, bir sürecin zamansal veya uzamsal sınırını belirlemede Arapçadaki [الى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%89.md) ve حتى işlevlerini karşılar. Filolojik tahlillerde حتى edatının, arkaik Sami dillerindeki sınır/zaman işaretleyicisi ile yönelme unsurlarının birleşmesinden doğduğu veya iç Arapça gelişimde حت (sona vardırma, sıyırma) kökünden işlevselleşerek son sınırı bildiren bir harfe dönüştüğü kaydedilir. Süryanicedeki ܥܕܡܐ (ʿadammā) yapısı da benzer şekilde bir başlangıç noktasından nihai sınıra doğru uzanan hattın tamamlanmasını ifade eder. Arapçada bu edat, yalnızca yalın bir yöneliş bildiren [الى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%89.md) edatından farklı olarak, sınırın önceki hükme dahil olması (duhulü'l-gaye) ve sebep-sonuç bağıntısı kurmasıyla özelleşmiştir.

Güven: Muhtemel

Kaynak: Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | حت kökünden işlevselleşme | Bir şeyin sonuna kadar kazınması veya dökülmesi anlamındaki kökün nihai tükeniş sınırını bildiren edata evrilmesi. | Muhtemel |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice עַד (ʿad) ve Akadca adi ile işlevsel örtüşme | Sami genelinde intihâ-i gāye (son sınır) bildiren edat yapısının Arapçada morfolojik olarak özgünleşmiş biçimidir. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik dışı ailelerde düzenli bir morfolojik soydaşlık doğrulanmamıştır. | Veri bulunamadı |

Kaynak: Lisânü’l-ʿArab, Dictionnaire des racines sémitiques (Cohen).

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| حتى | Anlamlı | Gaye ve sınır edatı | Eylemin nihai noktaya eriştiğini veya gayesini bildiren edat. | Hedef kök; Kur'an'da 142 kez geçer. |
| حىت | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Sözlüklerde bu dizilişte müstakil bir kök kullanımı kaydedilmemiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| [تحى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D9%8A.md) | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Bu fonetik dizilim klasik Arapçada terk edilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| تىح | Anlamlı | Takdir edilme, hazırlanma, kolaylaşma | Bir şeyin bir kimseye takdir edilmesi, yolunun açılması ve hazır kılınması. | Kur'an'da geçmez; hedef kökle doğrudan anlam bağı yoktur. |
| ىحت | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap fonetiğinde ilk harfi ya olan bu üçlü yapı kökleşmemiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| ىتح | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Bu dizilim fonetik kurallar gereği Arapçada kök olarak kullanılmaz. | Kur'an'da geçmez. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| حتى | Merkez | Gaye, sınır, netice | Sürecin nihai eşiğe ulaştığını ve çoğunlukla son sınırın da önceki hükme dahil olduğunu bildirir. | Zaman, mekân, şart ve gaye sınırını kuran edat. |
| [الى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%89.md) | Komşu | Yönelme ve intihâ | Salt yöneliş ve bitiş noktasını gösterir; son sınırın önceki hükme dahil olması şart değildir. | Bir noktadan diğerine yönelme ve orada durma. |
| كي | Komşu | Ta'lîl ve sebep | Eylemin arkasındaki doğrudan gerekçeyi ve amacı bildirir; zaman sınırı taşımaz. | Bir fiilin yapılma maksadını açıklayan sebep edatı. |
| [بلغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA.md) | Komşu | Erişme ve varma | Edat değil fiildir; failin belirlenmiş bir hedefe bizzat ulaşıp olgunlaşmasını anlatır. | Hacim, mekân veya yaş sınırına fiilen ulaşmak. |
| من | Zıt | Başlangıç noktası (ibtidâ) | Sürecin bittiği yeri değil, doğduğu ve çıktığı ilk sınırı bildirir. | İbtidâ-i gāye edatıdır; حتى edatının intihâ işlevinin karşıtıdır. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | حتى | Sınır, gaye, netice | Bir eylemin bittiği nihai eşik, gerekçe veya peşinden gelen kaçınılmaz sonuç. | Kesin |
| Latince | donec, usque ad | -e kadar, oluncaya dek | Usque ad mekânsal ve zamansal sınırı, donec ise olaya bağlı sınır koşulunu karşılar. | Güçlü |
| İngilizce | until, up to, so that | -e kadar, ta ki, böylece | Until zaman sınırını, up to derece sınırını, so that ise kökün ta'lîl boyutunu verir. | Kesin |
| Almanca | bis, damit | -e kadar, ta ki | Bis salt zamansal/mekânsal sınırı, damit ise amaç ve sonuç ilişkisini kurar. | Kesin |
| Fransızca | jusqu'à, afin que | -e kadar, ta ki | Jusqu'à sınır eşiğini belirtirken afin que amaç boyutunu karşılar. | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| Zamansal sınır (İntihâ-i gāye) | Bir vaktin veya sürenin nihai bitiş anı | Gecenin veya belirlenmiş bir sürenin son bulduğu sınır bağlamı; Kadr [97:5](https://lisan.digital/tr/ayet/97:5.md), Yûsuf [12:35](https://lisan.digital/tr/ayet/12:35.md). |
| Amaç ve gerekçe (Ta'lîl / Sebep) | Bir eylemin gerçekleşmesi için hedeflenen gaye | İmanın veya teslimiyetin gerçekleşmesi maksadıyla tanınan imkân bağlamı; Tevbe [9:6](https://lisan.digital/tr/ayet/9:6.md), Bakara [2:55](https://lisan.digital/tr/ayet/2:55.md). |
| Şart ve ruhsat sınırı (Tahdîd) | Bir yasağın kalkması veya hükmün değişmesi için gereken eşik | Abdest, gusül veya arınma şartının hükmü sonlandırması bağlamı; Nisâ [4:43](https://lisan.digital/tr/ayet/4:43.md), Bakara [2:222](https://lisan.digital/tr/ayet/2:222.md). |
| Netice ve hayret (İstînâf / Sonuç) | Öncesindeki zorluğun doğurduğu nihai sarsıcı durum | Müminlerin ve elçinin sabır eşiğini zorlayan şiddetli imtihan bağlamı; Bakara [2:214](https://lisan.digital/tr/ayet/2:214.md). |
| Uyanış eşiği (İnkıtâ') | Gafletin ancak ölüm veya azapla son bulduğu acı eşik | Dünyevî yarışın kabre kadar sürmesi veya azap gelene dek uyarılardan kaçış bağlamı; Tekâsür [102:2](https://lisan.digital/tr/ayet/102:2.md), Mü’minûn [23:64](https://lisan.digital/tr/ayet/23:64.md). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi fiillerde hikmet ve illet | Allah'ın emir ve yasaklarındaki gayelilik; fiillerin bir maksada matuf olup olmadığı tartışması. | İmtihan ve mühletin nihai bir gayeye bağlı kılınması. |
| Fıkıh | Ahkâmda sınır ve istisna tespiti | Edattan sonra gelen sınırın (gāyenin) önceki hükme dahil olup olmadığı (duhulü'l-gāye fi'l-mugayyâ). | İbadet ve yasakların bitiş anını belirleyen bağlayıcı sınır. |
| Tefsir | İrab ve mana ilişkisi | Muzari fiilin nasb veya ref ile okunması durumunda (Bakara [2:214](https://lisan.digital/tr/ayet/2:214.md)) cümlenin sebep mi netice mi bildirdiği. | Ayetteki psikolojik ve tarihsel eşiğin derinliğini tayin. |
| Hadis | Sorumluluk ve amel eşikleri | Amellerin kabulü veya mükellefiyetin başlangıç-bitiş sınırlarını belirten rivayetler. | Bir eylemin bittiği veya tavrın değiştiği dönüm noktası. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Mükellefiyet ve mühlet | İmtihan Eşiği | İnsana tanınan sürenin sınırını çizerek sorumluluğu kesinleştirir. | Hükümler sonsuz ve belirsiz değil, belirli bir arınma veya tevbe eşiğine kadar geçerlidir. | Kesin |
| İlmi | İlliyet ve metodoloji | Limit ve Hedef | Bilgi süreçlerinde hipotezin veya deneyin doğrulandığı nihai sınırı belirler. | Bir sürecin hangi parametreye ulaştığında nitelik değiştireceğini tespit eder. | Güçlü |
| Siyasi | Hukuk ve meşruiyet sınırı | Yetki Termini | Yönetim yetkisinin veya savaş halinin sona erdiği objektif koşulu koyar. | Zulüm ve fitne kalkıncaya kadar ilkesinde olduğu gibi mücadeleye hukuki sınır çizer. | Güçlü |
| İktisadi | Sözleşme ve borç vadeleri | Vade ve İtfa Eşiği | İktisadi yükümlülüğün, borcun veya mülkiyet kısıtının biteceği anı sabitler. | Belirsizliği (garar) önleyerek iktisadi akitlerin sonlanma şartını kesinleştirir. | Kesin |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Limit ve integrasyon üst sınırı | Bir değişkenin belirli bir değere sonsuz yaklaşarak ulaştığı sınır değer veya bir eğri altında hesaplanan alanın bittiği üst sınır noktasıdır. | Kesin |
| Beşeri bilimler | İnfisah şartı ve geciktirici sınır (hukuk) | Bir hukuki muamelenin yürürlükte kalmasını veya bir hakkın doğumunu önceden belirlenen bir olayın gerçekleşmesine bağlayan kritik eşiktir. | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Edatın yalnızca Türkçedeki basit zaman bağlacı «-e kadar» ifadesine indirgenerek sebep (ta'lîl) ve netice (istînâf) işlevlerinin silinmesi. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Eylemlerin ardındaki ilahi hikmeti, insanın sabır ve tahammül sınırını, ceza veya mükâfatın devreye girdiği kritik dönüşüm anını kuran kurucu edat olması. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Şart ve gaye içeren ayetlerde hükmün kalkış anı ile gayesi karıştırılır; sebep-sonuç ilişkisi koparılarak ilahi mühlet mekanizması anlamsız bir erteleme gibi algılanır. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın süreç mantığını inşa eder; hiçbir durumun, azabın, mühletin veya ibadetin başıboş ve sonsuz olmadığını, her varoluşsal sürecin ilahi bir sınıra ve hedefe kilitlendiğini gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Hukuki ve fıkhi sınırların belirlendiği ahkâm ayetlerinde, peygamberlerin ve toplumların sınandığı sabır ayetlerinde ve kâfirlere tanınan sürenin anlatıldığı mühlet ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İlahi adaletin geciktiği zannını düzeltir; mühletin bir ihmal değil, belirlenmiş bir gayeye ve tükeniş eşiğine kadar işleyen ilahi bir nizam olduğunu ortaya koyar. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Bir hareketin, mesafenin veya nesnenin ulaştığı nihai fiziksel uç, kazınarak tükenilen son sınır.
- Soyut anlam: Bir sürecin veya eylemin hedeflenen gaye, şart veya netice eşiğine vararak tamamlanması.
- Sistematik karşılık: Mükellefiyet, hukuk ve kozmolojide süreçleri hedefe bağlayan, mühleti sınırlayan ve hükmü dönüştüren limit mekanizması.
- LaTeX modeli: $$ S(t) \xrightarrow{\Delta t} L \implies \Delta H(S) $$
- LaTeX açıklaması: Formülde $S(t)$ zamana veya eyleme bağlı devam eden bir süreci, $\Delta t$ bu sürece tanınan mühlet ve akışı, $L$ edatın işaret ettiği nihai sınır ve gayeyi (limiti), $\implies$ bu eşiğe ulaşıldığında gerçekleşen zorunlu mantıksal ve fıkhi geçişi, $\Delta H(S)$ ise eşik aşıldığında süreç üzerindeki hükmün, durumun veya halin niteliksel olarak değişmesini temsil eder.

## Geçtiği ayetler (138 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%AA%D9%89/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/2:55.md) — حَتَّى

وَإِذْ قُلْتُمْ يَامُوسَى لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى نَرَى اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْكُمُ الصَّاعِقَةُ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ

Meal (IK): Bir de, hani siz: Ey Musa, biz Allah’ı apaşikar görünceye kadar sana inanmayacağız, demiştiniz de, bakıp dururken sizi yıldırım çarpmıştı.

### [Bakara 2:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/2:102.md) — حَتَّى

وَاتَّبَعُوا مَا تَتْلُو الشَّيَاطِينُ عَلَى مُلْكِ سُلَيْمَانَ وَمَا كَفَرَ سُلَيْمَانُ وَلَكِنَّ الشَّيَاطِينَ كَفَرُوا يُعَلِّمُونَ النَّاسَ السِّحْرَ وَمَا أُنْزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ بِبَابِلَ هَارُوتَ وَمَارُوتَ وَمَا يُعَلِّمَانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّى يَقُولَا إِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلَا تَكْفُرْ فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُمَا مَا يُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ وَزَوْجِهِ وَمَا هُمْ بِضَارِّينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ وَيَتَعَلَّمُونَ مَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنْفَعُهُمْ وَلَقَدْ عَلِمُوا لَمَنِ اشْتَرَاهُ مَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ وَلَبِئْسَ مَا شَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Ve onlar şeytanların Süleyman’ın mülkü aleyhine uydurdukları şeylerin ardına düştüler. Halbuki Süleyman asla küfretmedi. Sadece şeytanlar küfrettiler. Onlar, insanlara sihri ve Babil’de ki iki meleğe; Harut ile Marut a indirilenleri öğretiyorlardı. Bu iki melek ise: «Biz ancak imtihan için gönderildik, sakın küfretme. «demedikçe kimseye sihirden bir şey öğretmezlerdi. Onlardan koca ile karısının arasını ayıracak şeyler öğrendiler. Halbuki bunlar, Allah’ın izni olmadıkça o sihirle kimseye zarar verici değillerdi. Onlarsa kendilerine zarar verip fayda vermeyen şeyleri öğreniyorlardı. Andolsun ki, onlar onu satın alan kimse için ahirette hiçbir olmayacağını biliyorlardı. Ne fena birşey karşılığında nefislerini sattılar. Şayet bilmiş olsalardı?

### [Bakara 2:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/2:109.md) — حَتَّى

وَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِكُمْ كُفَّارًا حَسَدًا مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ فَاعْفُوا وَاصْفَحُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Kitab ehlinin çoğu, hak kendilerine apaçık belli olduktan sonra içlerindeki çekememezlikten ötürü, sizi imandan sonra küfre döndürmek isterler. Allah’ın açıklayıcı emri gelene kadar onları affedin, geçin. Şüphesiz ki Allah her şeye kadir’dir.

### [Bakara 2:120](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/2:120.md) — حَتَّى

وَلَنْ تَرْضَى عَنْكَ الْيَهُودُ وَلَا النَّصَارَى حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدَى وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ بَعْدَ الَّذِي جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ

Meal (IK): Sen, dinlerine uymadıkça Yahudiler de, Hristiyanlar da, senden asla hoşnud olmazlar. Allah’ın hidayeti asıl hidayetin ta kendisidir, de. Şayet sana gelen ilimden sonra, onların heveslerine uyacak olursan; and olsun ki senin için Allah tarafından ne bir yar bulunur, ne de bir yardımcı.

### [Bakara 2:187](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/2:187.md) — حَتَّى

أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إِلَى نِسَائِكُمْ هُنَّ لِبَاسٌ لَكُمْ وَأَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتَانُونَ أَنْفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنْكُمْ فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَابْتَغُوا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْلِ وَلَا تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنْتُمْ عَاكِفُونَ فِي الْمَسَاجِدِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

Meal (IK): Oruç gecesi kadınlarınıza yaklaşmak size helal kılındı. Onlar sizin için, siz de onlar için bir elbisesiniz. Sizin nefislerinize hıyanet eder olduğunuzu Allah bildi de tevbenizi kabul edip, sizi bağışladı. Artık onlara yaklaşın ve Allah’ın hakkınızda yazdığını isteyin. Sizin için şafağın beyaz ipliği, siyah ipliğinden seçilinceye kadar yeyin, için sonra geceye kadar orucu tamamlayın. Mescidlerde i’tikafta bulunduğunuz zaman, kadınlarınıza yaklaşmayın. Bu Allah’ın hudududur. Sakın onlara yaklaşmayın. İşte Allah ayetlerini insanlara, korunsunlar diye böyle açıklar.

### [Bakara 2:191](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/2:191.md) — حَتَّى

وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَأَخْرِجُوهُمْ مِنْ حَيْثُ أَخْرَجُوكُمْ وَالْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا تُقَاتِلُوهُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ حَتَّى يُقَاتِلُوكُمْ فِيهِ فَإِنْ قَاتَلُوكُمْ فَاقْتُلُوهُمْ كَذَلِكَ جَزَاءُ الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Ve onları nerede yakalarsanız öldürün. Sizi çıkardıkları yerden siz de onları çıkarın. Fitne, katilden beterdir. Onlar sizinle savaşmadıkça, siz de Mescid-i Haram’da onlarla savaşmayın. Ancak onlar sizinle savaşırlarsa, siz de onları öldürün. İşte kafirlerin cezası böyledir.

### [Bakara 2:193](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/2:193.md) — حَتَّى

وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ لِلَّهِ فَإِنِ انْتَهَوْا فَلَا عُدْوَانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Fitne kalmayıp, din de Allah’ın oluncaya kadar onlarla savaşın. Vaz geçerlerse, artık zalimlerden başkasına düşmanlık yoktur.

### [Bakara 2:196](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/2:196.md) — حَتَّى

وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ وَلَا تَحْلِقُوا رُءُوسَكُمْ حَتَّى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ بِهِ أَذًى مِنْ رَأْسِهِ فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ فَإِذَا أَمِنْتُمْ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ إِذَا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ذَلِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حَاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ

Meal (IK): Allah için haccı da; ümreyi de tamamlayın. Fakat alıkonulursanız, kurbandan kolayınıza geleni gönderin. Kurban yerine varıncaya kadar, başlarınızı tıraş etmeyin. İçinizden her kim, hasta olursa veya başında bir eziyet bulunursa; ona oruçtan, sadakadan veya kurbandan fidye. Emin olduğunuz vakitte; kim, hacc zamanına kadar umre ile faydalanmak isterse, kolayına gelen bir kurban keser. Ama bulamazsa, hacc günlerinde üç; döndüğünüz vakit yedi gün olmak üzere tam on gün oruç tutar. Bu; ailesi Mescid-i Haram’da oturmayanlar içindir. Allah’tan korkun. Ve bilin ki Allah, azabı pek şiddetli olandır.

### [Bakara 2:214](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/2:214.md) — حَتَّى

أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُمْ مَثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ مَسَّتْهُمُ الْبَأْسَاءُ وَالضَّرَّاءُ وَزُلْزِلُوا حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتَى نَصْرُ اللَّهِ أَلَا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ

Meal (IK): Yoksa siz; sizden önce geçenlerin durumu başınıza gelmeden cennete girivereceğinizi mi sandınız? Onlara öyle yoksulluk, öyle sıkıntı gelmiş ve sarsıntıya uğramışlardı ki, nihayet Peygamber ve beraberindeki mü’minler: Allah’ın yardımı ne zaman? diyordu. Bilesiniz ki, Allah’ın yardımı pek yakındır.

### [Bakara 2:217](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/2:217.md) — حَتَّى

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَصَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَكُفْرٌ بِهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): Sana haram aydan ve onda savaştan soruyorlar. De ki: O ayda savaşmak; büyük bir günahtır. Fakat insanları Allah yolundan alıkoymak ve O’nu inkar etmek, Mescid-i Haram’a gitmelerine engel olmak, onun ehlini oradan çıkarmak Allah katında daha büyük günahtır. Fitne, katilden de beterdir. Kafirlerin güçleri yetse, sizi dininizden döndürünceye kadar sizinle savaşa devam ederler. Sizden her kim dininden dönerde kafir olarak ölürse; onların yaptığı ameller dünyada da, ahirette de boşa gitmiştir. Ve onlar, cehennem ehlidirler. Orada temelli kalacaklardır.

### [Bakara 2:221](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/2:221.md) — حَتَّى

وَلَا تَنْكِحُوا الْمُشْرِكَاتِ حَتَّى يُؤْمِنَّ وَلَأَمَةٌ مُؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكَةٍ وَلَوْ أَعْجَبَتْكُمْ وَلَا تُنْكِحُوا الْمُشْرِكِينَ حَتَّى يُؤْمِنُوا وَلَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكٍ وَلَوْ أَعْجَبَكُمْ أُولَئِكَ يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ وَاللَّهُ يَدْعُو إِلَى الْجَنَّةِ وَالْمَغْفِرَةِ بِإِذْنِهِ وَيُبَيِّنُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ

Meal (IK): İman edinceye kadar putperest kadınları nikahlamayın. İman eden bir cariye puta tapan bir kadındano hoşunuza gitse dedaha iyidir. İman edinceye kadar onları puta tapan erkeklerle de nikah ettirmeyin. İman eden bir köle, -hoşunuza gitse deputa tapan erkekten daha iyidir. Onlar sizi cehenneme çağırırlar. Allah ise cennete ve mağfirete çağırır ve öğüt alsınlar diye insanlara ayetlerini açıkça bildirir.

### [Bakara 2:222](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/2:222.md) — حَتَّى

وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ قُلْ هُوَ أَذًى فَاعْتَزِلُوا النِّسَاءَ فِي الْمَحِيضِ وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّى يَطْهُرْنَ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ

Meal (IK): Sana adet halinden de soruyorlar. De ki: O, bir ezadır. Onun için adet halinde kadınlarınızdan ayrılın. Temizleninceye kadar onlara yaklaşmayın. İyice temizlendikleri vakit, Allah’ın size emrettiği yerden onlara varın. Şüphesiz ki Allah; hem çok tevbe edenleri sever, hem de çok temizlenenleri sever.

### [Bakara 2:230](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/2:230.md) — حَتَّى

فَإِنْ طَلَّقَهَا فَلَا تَحِلُّ لَهُ مِنْ بَعْدُ حَتَّى تَنْكِحَ زَوْجًا غَيْرَهُ فَإِنْ طَلَّقَهَا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَنْ يَتَرَاجَعَا إِنْ ظَنَّا أَنْ يُقِيمَا حُدُودَ اللَّهِ وَتِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ يُبَيِّنُهَا لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Şayet erkek eşini bir daha boşarsa; artık ondan sonra kadın, başka bir kocaya nikahlanıp varıncaya kadar ona helal olmaz. Şayet bu koca da onu boşar ve onlar Allah’ın hududunu ikame edeceklerini zannederlerse; tekrar birbirlerine dönmelerinde her ikisi için de bir günah yoktur. Bunlar Allah’ın hudududur. Bunları, bilen bir kavim için açıklıyor.

### [Bakara 2:235](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/2:235.md) — حَتَّى

وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا عَرَّضْتُمْ بِهِ مِنْ خِطْبَةِ النِّسَاءِ أَوْ أَكْنَنْتُمْ فِي أَنْفُسِكُمْ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ وَلَكِنْ لَا تُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا إِلَّا أَنْ تَقُولُوا قَوْلًا مَعْرُوفًا وَلَا تَعْزِمُوا عُقْدَةَ النِّكَاحِ حَتَّى يَبْلُغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي أَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ

Meal (IK): Böyle kadınları nikahlamak isteğinizi bildirmenizden veya bir arzuyu gönüllerinizde saklamanızdan dolayı size bir vebal yoktur. Allah bilmiştir k; siz, onları mutlaka hatırlayacaksınız, fakat uygun bir sözle söylememeniz müstesna, onlarla gizlice sözleşmeyin. İddeti nihayet bulmadıkça nikah bağını bağlamaya kalkmayın. Ve bilin ki; şüphesiz Allah, gönüllerinizde olanı bilir. Artık O’ndan sakının. Ve yine bilin ki; şüphesiz Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Ali İmran 3:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/3:92.md) — حَتَّى

لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ

Meal (IK): Sevdiğiniz şeylerden infak etmedikçe, asla bir’e erişemezsiniz. Ve her ne infak ederseniz; şüphesiz Allah, onu bilir.

### [Ali İmran 3:152](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/3:152.md) — حَتَّى

وَلَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ حَتَّى إِذَا فَشِلْتُمْ وَتَنَازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَعَصَيْتُمْ مِنْ بَعْدِ مَا أَرَاكُمْ مَا تُحِبُّونَ مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الدُّنْيَا وَمِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الْآخِرَةَ ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ وَلَقَدْ عَفَا عَنْكُمْ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Gerçekten Allah’ın size olan vaadi doğru çıktı; O’nun izni ile kafirleri kırıp biçiyordunuz ki içinizden, dünyayı isteyenler ve ahireti isteyenler bulunduğundan sevdiğiniz zaferi size gösterdikten sonra; baş kaldırdığınız, verilen emir hakkında çekiştiğiniz ve yıldığınız zaman, imtihan etmek için Allah sizi mağlubiyete uğrattı. Bununla beraber sizi bağışladı. Allah mü’minlere lütufkardır.

### [Ali İmran 3:179](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/3:179.md) — حَتَّى

مَا كَانَ اللَّهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ حَتَّى يَمِيزَ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغَيْبِ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَجْتَبِي مِنْ رُسُلِهِ مَنْ يَشَاءُ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَإِنْ تُؤْمِنُوا وَتَتَّقُوا فَلَكُمْ أَجْرٌ عَظِيمٌ

Meal (IK): Allah; mü’minleri oldukları halde bırakacak değildir. Nihayet murdarı temizden ayıracaktır. Allah, size gaybı da bildirecek değildir. Fakat Allah, peygamberlerinden dilediğini seçer. Bunun için siz, Allah’a ve peygamberlerine inanın. İnanır ve sakınırsanız; size çok büyük bir mükafat vardır.

### [Ali İmran 3:183](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/3:183.md) — حَتَّى

الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ عَهِدَ إِلَيْنَا أَلَّا نُؤْمِنَ لِرَسُولٍ حَتَّى يَأْتِيَنَا بِقُرْبَانٍ تَأْكُلُهُ النَّارُ قُلْ قَدْ جَاءَكُمْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِي بِالْبَيِّنَاتِ وَبِالَّذِي قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

Meal (IK): Doğrusu, ateşin yiyeyceği bir kurban getirmedikçe; hiçbir peygambere inanmamamız için Allah, bize and verdi, diyenlere; benden önce nice peygamberler size apaçık delillerle ve dediğiniz şeylerle geldi. Doğru söylüyorsanız niçin onları öldürdünüz? de.

### [Nisa 4:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/4:6.md) — حَتَّى

وَابْتَلُوا الْيَتَامَى حَتَّى إِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَلَا تَأْكُلُوهَا إِسْرَافًا وَبِدَارًا أَنْ يَكْبَرُوا وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ فَإِذَا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ فَأَشْهِدُوا عَلَيْهِمْ وَكَفَى بِاللَّهِ حَسِيبًا

Meal (IK): Öksüzleri evlenme çağına gelene kadar deneyin. O vakit kendilerinde bir olgunlaşma görürseniz; mallarını kendilerine teslim edin. Büyüyecekler de geri alacaklar diye onları israf edip de tez elden yemeyin. Zengin olan sakınsın. Fakir olan da uygun bir şekilde yesin. Mallarını kendilerine verdiğinizde yanlarında şahid bulundurun. Hesab sorucu olarak Allah kafidir.

### [Nisa 4:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/4:15.md) — حَتَّى

وَاللَّاتِي يَأْتِينَ الْفَاحِشَةَ مِنْ نِسَائِكُمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةً مِنْكُمْ فَإِنْ شَهِدُوا فَأَمْسِكُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ حَتَّى يَتَوَفَّاهُنَّ الْمَوْتُ أَوْ يَجْعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلًا

Meal (IK): Kadınlarınızdan fuhuş yapanlara karşı, içinizden dört şahid getirin. Onlar şehadet ederlerse; ölünceye veya Allah onlara bir yol gösterinceye kadar evlerde tutun.

### [Nisa 4:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/4:18.md) — حَتَّى

وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ وَلَا الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَهُمْ كُفَّارٌ أُولَئِكَ أَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا

Meal (IK): Kötülükleri işleyip dururken, ölüm gelip çatınca: Şimdi işte gerçekten tevbe ettim, diyenlerin ve kafir olarak ölenlerin tevbesi kabul değildir. İşte onlar için, elem verici bir azab hazırlamışızdır.

### [Nisa 4:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/4:43.md) — حَتَّى

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى حَتَّى تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ وَلَا جُنُبًا إِلَّا عَابِرِي سَبِيلٍ حَتَّى تَغْتَسِلُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَفُوًّا غَفُورًا

Meal (IK): Ey iman edenler; sarhoşken, ne söylediğinizi bilinceye kadar, bir de cünübken -yolcu olmanız müstesnagusül yapmadıkça namaza yaklaşmayın. Eğer hasta veya yolculukta iseniz, yahut herhangi biriniz heladan gelirse veya kadınlara yaklaşıp da su bulamazsanız, temiz bir toprağa teyemmüm edin, yüzlerinize ve ellerinize sürün. Şüphesiz ki Allah; Afüvv ve Gafur olandır.

### [Nisa 4:65](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/4:65.md) — حَتَّى

فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا

Meal (IK): Hayır, Rabbına andolsun ki; aralarında çekiştikleri şeylerde seni hakem ta’yin edip sonra haklarında verdiği hükümden dolayı içlerinde bir sıkıntı duymadan kendilerini tamamen teslim etmedikçe iman etmiş olmazlar.

### [Nisa 4:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/4:89.md) — حَتَّى

وَدُّوا لَوْ تَكْفُرُونَ كَمَا كَفَرُوا فَتَكُونُونَ سَوَاءً فَلَا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ أَوْلِيَاءَ حَتَّى يُهَاجِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَخُذُوهُمْ وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَلَا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا

Meal (IK): Kendileri küfrettikleri gibi, sizin de küfretmenizi isterler. O halde onlar, Allah yolunda hicret edinceye kadar içlerinden dost edinmeyin. Eğer yüz çevirirlerse; bulduğunuz yerde onları öldürün ve onlardan ne bir dost, ne de bir yardımcı edinin.

### [Nisa 4:140](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/4:140.md) — حَتَّى

وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ أَنْ إِذَا سَمِعْتُمْ آيَاتِ اللَّهِ يُكْفَرُ بِهَا وَيُسْتَهْزَأُ بِهَا فَلَا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ إِنَّكُمْ إِذًا مِثْلُهُمْ إِنَّ اللَّهَ جَامِعُ الْمُنَافِقِينَ وَالْكَافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعًا

Meal (IK): O, size kitabda; Allah’ın ayetlerine küfür edildiğini ve alaya alındığını işittiğinizde, onlar başka bir mevzua intikal edinceye kadar yanlarında oturmayın, yoksa siz de onlar gibi olursunuz, diye bildirdi. Doğrusu Allah; münafıkların ve kafirlerin hepsini cehennemde toplayacaktır.

### [Maide 5:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/5:22.md) — حَتَّى

قَالُوا يَامُوسَى إِنَّ فِيهَا قَوْمًا جَبَّارِينَ وَإِنَّا لَنْ نَدْخُلَهَا حَتَّى يَخْرُجُوا مِنْهَا فَإِنْ يَخْرُجُوا مِنْهَا فَإِنَّا دَاخِلُونَ

Meal (IK): Demişlerdi ki: Ey Musa; orada gerçekten zorba bir kavim var. Onlar oradan çıkmadıkça biz katiyyen oraya girmeyiz. Eğer oradan çıkarlarsa biz de gireriz.

### [Maide 5:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/5:68.md) — حَتَّى

قُلْ يَاأَهْلَ الْكِتَابِ لَسْتُمْ عَلَى شَيْءٍ حَتَّى تُقِيمُوا التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْيَانًا وَكُفْرًا فَلَا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ

Meal (IK): De ki: Ey Ehl-i Kitab; Tevrat’ı, İncil’i ve Rabbınızdan size indirileni dosdoğru tatbik etmedikçe; hiç bir şey üzerinde değilsiniz. Andolsun ki; Rabbından sana indirilen; onlardan çoğunun azgınlık ve küfrünü artıracaktır. Öyleyse o kafirler güruhu için tasalanma.

### [En'am 6:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/6:25.md) — حَتَّى

وَمِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ وَجَعَلْنَا عَلَى قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ وَفِي آذَانِهِمْ وَقْرًا وَإِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لَا يُؤْمِنُوا بِهَا حَتَّى إِذَا جَاءُوكَ يُجَادِلُونَكَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

Meal (IK): İçlerinden seni dinleyenler vardır. Halbuki Biz, onu anlarlar diye, kalblerine örtüler, kulaklarına da ağrılık koyduk. Onlar her ayeti görseler de yine inanmazlar. Hatta sana geldiklerinde, seninle çekişirler. O küfredenler derler ki; Bu, eskilerin masallarından başka birşey değildir.

### [En'am 6:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/6:31.md) — حَتَّى

قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقَاءِ اللَّهِ حَتَّى إِذَا جَاءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً قَالُوا يَاحَسْرَتَنَا عَلَى مَا فَرَّطْنَا فِيهَا وَهُمْ يَحْمِلُونَ أَوْزَارَهُمْ عَلَى ظُهُورِهِمْ أَلَا سَاءَ مَا يَزِرُونَ

Meal (IK): Allah’a kavuşmayı yalan sayanlar; gerçekten kaybetmişlerdir. Nihayet kıyamet ansızın gelip çattığı zaman; yüklerini sırtlarına yüklenerek: Orada yaptığımız eksiklerden dolayı yazıklar olsun bize, derler. Dikkat edin, ne kötüdür yüklendikleri şeyler.

### [En'am 6:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/6:34.md) — حَتَّى

وَلَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ فَصَبَرُوا عَلَى مَا كُذِّبُوا وَأُوذُوا حَتَّى أَتَاهُمْ نَصْرُنَا وَلَا مُبَدِّلَ لِكَلِمَاتِ اللَّهِ وَلَقَدْ جَاءَكَ مِنْ نَبَأِ الْمُرْسَلِينَ

Meal (IK): Andolsun ki; senden önce de nice peygamberler yalanlandı da yalanlanmalarına ve eziyyet edilmelerine sabrettiler. Nihayet onlara yardımımız gelip yetişti. Allah’ın kelimelerini değiştirebilecek yoktur. Andolsun ki; peygamberlerin haberinden bir kısmı sana gelmiştir.

### [En'am 6:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/6:44.md) — حَتَّى

فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ أَبْوَابَ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى إِذَا فَرِحُوا بِمَا أُوتُوا أَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً فَإِذَا هُمْ مُبْلِسُونَ

Meal (IK): Onlar, kendilerine hatırlatılan şeyleri unutunca; Biz de kendilerine her şeyin kapılarını açtık. Nihayet kendilerine verilen o şeyler yüzünden sevinince; onları, ansızın yakaladık ve bütün ümitlerinden mahrum kaldılar.

### [En'am 6:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/6:61.md) — حَتَّى

وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا وَهُمْ لَا يُفَرِّطُونَ

Meal (IK): O, kulları üzerinde yegane hakimdir. Ve size, koruyucular yollar. Nihayet herhangi birinize ölüm gelince; elçilerimiz bir eksiklik yapmaksızın onun canını alırlar.

### [En'am 6:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/6:68.md) — حَتَّى

وَإِذَا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آيَاتِنَا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ وَإِمَّا يُنْسِيَنَّكَ الشَّيْطَانُ فَلَا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرَى مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Ayetlerimizi çekişmeye dalanları gördüğün vakit; onlar başka bir söze geçinceye kadar, kendilerinden yüzçevir. Eğer şeytan sana unutturursa; hatırladıktan sonra, artık zalimler güruhu ile oturma.

### [En'am 6:124](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/6:124.md) — حَتَّى

وَإِذَا جَاءَتْهُمْ آيَةٌ قَالُوا لَنْ نُؤْمِنَ حَتَّى نُؤْتَى مِثْلَ مَا أُوتِيَ رُسُلُ اللَّهِ اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسَالَتَهُ سَيُصِيبُ الَّذِينَ أَجْرَمُوا صَغَارٌ عِنْدَ اللَّهِ وَعَذَابٌ شَدِيدٌ بِمَا كَانُوا يَمْكُرُونَ

Meal (IK): Onlara bir ayet geldiği zaman; derler ki: Allah’ın peygamberlerine verilen bize de verilmedikçe asla iman etmeyiz. Allah, risaletini nereye vereceğini en iyi bilendir. Suç işleyenlere; yapageldikleri hilekarlık yüzünden Allah katında bir horluk ve şiddetli bir azab erişecektir.

### [En'am 6:148](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/6:148.md) — حَتَّى

سَيَقُولُ الَّذِينَ أَشْرَكُوا لَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا أَشْرَكْنَا وَلَا آبَاؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ شَيْءٍ كَذَلِكَ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ حَتَّى ذَاقُوا بَأْسَنَا قُلْ هَلْ عِنْدَكُمْ مِنْ عِلْمٍ فَتُخْرِجُوهُ لَنَا إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنْ أَنْتُمْ إِلَّا تَخْرُصُونَ

Meal (IK): Şirk koşanlar diyecekler ki: Eğer Allah dileseydi; biz de, atalarımız da şirk koşmazdık. Hiçbir şeyi haram da kılmazdık. Onlardan öncekiler de, Bizim gücümüzü tadana kadar böyle dediler. De ki: Bize karşı yanınızda ortaya koyabileceğiniz bir bilgi var mı? Siz, ancak zanna uyuyorsunuz ve siz, sadece yalanlar atıyorsunuz.

### [En'am 6:152](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/6:152.md) — حَتَّى

وَلَا تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ وَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيزَانَ بِالْقِسْطِ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا وَإِذَا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَى وَبِعَهْدِ اللَّهِ أَوْفُوا ذَلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

Meal (IK): Yetimin malına; erginlik çağına gelinceye kadar o en güzel olanından başka bir şekilde yaklaşmayın. Ölçüyü, tartıyı da tam ve doğru yapın. Biz kimseye, gücünün yettiğinden başkasını yüklemeyiz. Söylediğiniz zaman da -akraba dahi olsa-adil olun. Allah’ın ahdini de yerine getirin. İşte iyice düşünesiniz diye size bunları emretti.

### [Araf 7:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/7:37.md) — حَتَّى

فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِآيَاتِهِ أُولَئِكَ يَنَالُهُمْ نَصِيبُهُمْ مِنَ الْكِتَابِ حَتَّى إِذَا جَاءَتْهُمْ رُسُلُنَا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قَالُوا أَيْنَمَا كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قَالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَشَهِدُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُوا كَافِرِينَ

Meal (IK): Allah’a karşı yalan uyduran veya O’nun ayetlerini yalan sayanlardan daha zalim kim vardır? İşte onlara; kitabdaki payları erişecektir. Nihayet, elçilerimiz canlarını almak üzere onlara geldiklerinde; diyeceklerdir ki: Allah’tan başka tapar olduklarınız nerede? Onlar da derler ki: Onlar, bizi bırakıp kaçtılar. Ve onlar, kendi aleyhlerine gerçekten kafir olduklarına şehadet ederler.

### [Araf 7:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/7:38.md) — حَتَّى

قَالَ ادْخُلُوا فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ فِي النَّارِ كُلَّمَا دَخَلَتْ أُمَّةٌ لَعَنَتْ أُخْتَهَا حَتَّى إِذَا ادَّارَكُوا فِيهَا جَمِيعًا قَالَتْ أُخْرَاهُمْ لِأُولَاهُمْ رَبَّنَا هَؤُلَاءِ أَضَلُّونَا فَآتِهِمْ عَذَابًا ضِعْفًا مِنَ النَّارِ قَالَ لِكُلٍّ ضِعْفٌ وَلَكِنْ لَا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Buyurdu ki: Sizden önce geçmiş cinn ve insan topluluklarıyla girin ateşe. Her ümmet girdikçe; yoldaşına la’net eder. Nihayet hepsi birbiri ardından orada toplanınca; sonrakiler öncekiler için derler ki: Rabbımız; işte bizi bunlar saptırdı. Onun için bunlara katmerli azab ver. Buyurur ki: Hepiniz Evet, dediler. Bunun üzerine aralarında bir münadi: Allah’ın la’neti; zalimlerin üzerinedir, diye seslendi.

### [Araf 7:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/7:40.md) — حَتَّى

إِنَّ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَاسْتَكْبَرُوا عَنْهَا لَا تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَلَا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِيَاطِ وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُجْرِمِينَ

Meal (IK): Muhakkak ki ayetlerimizi yalan sayıp onlara karşı büyüklük taslayanlara; işte onlara, göğün kapıları açılmaz ve onlar; deve iğne deliğinden geçinceye kadar cennete de giremezler. Biz, suçluları işte böyle cezalandırırız.

### [Araf 7:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/7:57.md) — حَتَّى

وَهُوَ الَّذِي يُرْسِلُ الرِّيَاحَ بُشْرًا بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ حَتَّى إِذَا أَقَلَّتْ سَحَابًا ثِقَالًا سُقْنَاهُ لِبَلَدٍ مَيِّتٍ فَأَنْزَلْنَا بِهِ الْمَاءَ فَأَخْرَجْنَا بِهِ مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ كَذَلِكَ نُخْرِجُ الْمَوْتَى لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

Meal (IK): O’dur ki rahmetinin önünde rüzgarı müjdeci olarak gönderir. Nihayet bunlar, ağır yüklü bulutları yüklendiğinde; Biz, onu ölü bir memlekete gönderir, su indirir ve onunla her tür mahsulleri yetiştiririz. İşte ölüleri de böylece çıkarırız. Ta ki iyice düşünüp ibret alasınız.

### [Araf 7:87](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/7:87.md) — حَتَّى

وَإِنْ كَانَ طَائِفَةٌ مِنْكُمْ آمَنُوا بِالَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِ وَطَائِفَةٌ لَمْ يُؤْمِنُوا فَاصْبِرُوا حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ بَيْنَنَا وَهُوَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ

Meal (IK): Eğer içinizden bir kısmı benimle gönderilene inanmış, bir kısmı da inanmamışsa; Allah, aranızdaki hükmü verinceye kadar sabredin. O; hüküm verenlerin en hayırlısıdır.

### [Araf 7:95](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/7:95.md) — حَتَّى

ثُمَّ بَدَّلْنَا مَكَانَ السَّيِّئَةِ الْحَسَنَةَ حَتَّى عَفَوْا وَقَالُوا قَدْ مَسَّ آبَاءَنَا الضَّرَّاءُ وَالسَّرَّاءُ فَأَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ

Meal (IK): Sonra kötülüğün yerine iyilik koyduk. Nihayet çoğaldılar ve; atalarımıza da fakirlik, şiddet, hastalık, iyilik ve genişlik dokunmuştu, dediler. Bunun üzerine Biz de onları kendilerine farkına varmadan ansızın yakalayıverdik.

### [Enfal 8:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/8:39.md) — حَتَّى

وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ كُلُّهُ لِلَّهِ فَإِنِ انْتَهَوْا فَإِنَّ اللَّهَ بِمَا يَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

Meal (IK): Fitne kalmayıp din de yalnız Allah için oluncaya kadar onlarla savaşın. Eğer vazgeçerlerse; muhakkak ki Allah, yaptıklarını görendir.

### [Enfal 8:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/8:53.md) — حَتَّى

ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّرًا نِعْمَةً أَنْعَمَهَا عَلَى قَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ وَأَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): Bunun sebebi; bir topluluk kendi nefislerindekini değiştirmedikçe, Allah’ ın onlara verdiği nimetini değiştirmeyeceğidir. Ve muhakkak ki Allah; Semi’dir, Alim’dir.

### [Enfal 8:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/8:67.md) — حَتَّى

مَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرَى حَتَّى يُثْخِنَ فِي الْأَرْضِ تُرِيدُونَ عَرَضَ الدُّنْيَا وَاللَّهُ يُرِيدُ الْآخِرَةَ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Hiç bir peygambere yeryüzünde savaşırken zaferler kazanıncaya kadar esirler alması yaraşmaz. Geçici dünya malını istiyorsunuz. Allah ise ahireti istiyor. Ve Allah; Aziz’dir, Hakim’dir.

### [Enfal 8:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/8:72.md) — حَتَّى

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَئِكَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يُهَاجِرُوا مَا لَكُمْ مِنْ وَلَايَتِهِمْ مِنْ شَيْءٍ حَتَّى يُهَاجِرُوا وَإِنِ اسْتَنْصَرُوكُمْ فِي الدِّينِ فَعَلَيْكُمُ النَّصْرُ إِلَّا عَلَى قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثَاقٌ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

Meal (IK): Muhakkak ki iman edip hicret eden, mallarıyla ve canlarıyla Allah yolunda cihad edenler; barındırıp yardım edenler, işte onlar; birbirinin dostudurlar. İman edip de hicret etmeyenlere gelince; hicret edene kadar sizin onlarla bir dostluğunuz yoktur. Şayet onlar da din hususunda sizden yardım isterlerse; sizinle aralarında muahede bulunan bir kavim aleyhinde olmamak üzere onlara yardım etmek boynunuza borçtur. Allah yaptıklarınızı görendir.

### [Tevbe 9:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/9:6.md) — حَتَّى

وَإِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ اسْتَجَارَكَ فَأَجِرْهُ حَتَّى يَسْمَعَ كَلَامَ اللَّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Eğer müşriklerden birisi senden aman dilerse; ona aman ver. Ta ki Allah’ın kelamını dinlesin. Sonra onu emin olacağı yere kadar ulaştır. Bu; onların bilmez bir kavim olmaları sebebiyledir.

### [Tevbe 9:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/9:24.md) — حَتَّى

قُلْ إِنْ كَانَ آبَاؤُكُمْ وَأَبْنَاؤُكُمْ وَإِخْوَانُكُمْ وَأَزْوَاجُكُمْ وَعَشِيرَتُكُمْ وَأَمْوَالٌ اقْتَرَفْتُمُوهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا وَمَسَاكِنُ تَرْضَوْنَهَا أَحَبَّ إِلَيْكُمْ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَجِهَادٍ فِي سَبِيلِهِ فَتَرَبَّصُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ

Meal (IK): De ki: Eğer babalarınız, oğullarınız, kardeşleriniz, eşleriniz, kabileniz, elinize geçirdiğiniz mallar, durgunluğa uğramasından korktuğunuz ticaret, hoşunuza giden evler, size Allah’tan vve peygamberden ve Allah yolunda cihaddan daha sevimli ise; o zaman Allah’ın emri gelinceye kadar bekleyedurun. Ve Allah; fasıklar güruhunu hidayete erdirmez.

### [Tevbe 9:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/9:29.md) — حَتَّى

قَاتِلُوا الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَلَا يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَلَا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ

Meal (IK): Kitab verilmiş olanlardan; Allah’a da, ahiret gününe de inanmayan, Allah ve peygamberinin haram kıldığını haram saymayan ve hak din edinmeyenlerle -boyun eğip kendi elleriyle cizye verinceye kadarsavaşın.

### [Tevbe 9:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/9:43.md) — حَتَّى

عَفَا اللَّهُ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَتَعْلَمَ الْكَاذِبِينَ

Meal (IK): Allah seni affetsin. Doğrular sana besbelli olup yalancıları bilmeden önce neden onlara izin verdin?

### [Tevbe 9:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/9:48.md) — حَتَّى

لَقَدِ ابْتَغَوُا الْفِتْنَةَ مِنْ قَبْلُ وَقَلَّبُوا لَكَ الْأُمُورَ حَتَّى جَاءَ الْحَقُّ وَظَهَرَ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ كَارِهُونَ

Meal (IK): Andolsun ki, onlar daha önce de fitne aramışlar ve sana karşı bir takım işler çevirmişlerdi. Nihayet Hak geldi ve onlar istemedikleri halde Allah’ın emri zahir oldu.

### [Tevbe 9:115](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/9:115.md) — حَتَّى

وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُضِلَّ قَوْمًا بَعْدَ إِذْ هَدَاهُمْ حَتَّى يُبَيِّنَ لَهُمْ مَا يَتَّقُونَ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Meal (IK): Allah bir kavmi hidayete erdirdikten sonra; sakınacakları şeyleri onlara açıklamadıkça dalalete düşürmez. Muhakkak ki Allah; her şeyi bilendir.

### [Tevbe 9:118](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/9:118.md) — حَتَّى

وَعَلَى الثَّلَاثَةِ الَّذِينَ خُلِّفُوا حَتَّى إِذَا ضَاقَتْ عَلَيْهِمُ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ وَضَاقَتْ عَلَيْهِمْ أَنْفُسُهُمْ وَظَنُّوا أَنْ لَا مَلْجَأَ مِنَ اللَّهِ إِلَّا إِلَيْهِ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوبُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ

Meal (IK): Geri bırakılan üç kişiye de yeryüzü bütün genişliğine rağmen dar gelmiş ve nefisleri kendilerini sıkıştırmıştı da, Allah’tan başka sığınacak hiç bir şey olmadığını anlamışlardı. Sonra onları da eski hallerine dönsünler diye tevbeye muvaffak kıldı. Muhakkak ki Allah; Tevvab, Rahim olandır.

### [Yunus 10:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/10:22.md) — حَتَّى

هُوَ الَّذِي يُسَيِّرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ حَتَّى إِذَا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ وَجَرَيْنَ بِهِمْ بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ وَفَرِحُوا بِهَا جَاءَتْهَا رِيحٌ عَاصِفٌ وَجَاءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ كُلِّ مَكَانٍ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ لَئِنْ أَنْجَيْتَنَا مِنْ هَذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ

Meal (IK): Sizi karada ve denizde yürüten O’dur. Gemide bulunduğunuzda geminin onları hoş bir rüzgarla götürdüğünde ve onunla sevindiklerinde; birden şiddetli bir kasırga gelip onları her taraftan dalgaların sardığı ve çepeçevre kuşatıldıklarını sandıkları anda, Allah’ın dinine sarılarak: Bizi bu tehlikeden kurtarırsan; andolsun ki, şükredenlerden oluruz, diye O’na yalvarırlar.

### [Yunus 10:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/10:24.md) — حَتَّى

إِنَّمَا مَثَلُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَاءٍ أَنْزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الْأَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالْأَنْعَامُ حَتَّى إِذَا أَخَذَتِ الْأَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ وَظَنَّ أَهْلُهَا أَنَّهُمْ قَادِرُونَ عَلَيْهَا أَتَاهَا أَمْرُنَا لَيْلًا أَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنَاهَا حَصِيدًا كَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالْأَمْسِ كَذَلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

Meal (IK): Dünya hayatının misali; sadece gökten indirdiğimiz su gibidir. Onunla, insan ve hayvanların yiyerek beslendikleri bitkiler bol bol yetişir; yeryüzü renk renk, çeşit çeşit masullerle süslenir. Ve yerin sahibleri bütün bunlara kadir olduklarını sandıkları sırada; geceleyin veya gündüzün emrimiz geliverirde orayı hiç birşey bitirmemişe çeviririz. Daha dün birşey yokmuş gibi olur. İşte Biz, ayetlerimizi düşünen insanlar için böylece açıklarız.

### [Yunus 10:88](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/10:88.md) — حَتَّى

وَقَالَ مُوسَى رَبَّنَا إِنَّكَ آتَيْتَ فِرْعَوْنَ وَمَلَأَهُ زِينَةً وَأَمْوَالًا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا رَبَّنَا لِيُضِلُّوا عَنْ سَبِيلِكَ رَبَّنَا اطْمِسْ عَلَى أَمْوَالِهِمْ وَاشْدُدْ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُوا حَتَّى يَرَوُا الْعَذَابَ الْأَلِيمَ

Meal (IK): Musa dedi ki: Rabbımız, doğrusu sen Firavun’a ve erkanına bu dünyada hayatında süsler ve mallar verdin. Rabbımız; Senin yolundan insanları saptırsınlar diye mi? Rabbımız; mallarını yok et, onların kalblerini sık. Çünkü onlar, elim azabı görmedikçe iman etmezler.

### [Yunus 10:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/10:90.md) — حَتَّى

وَجَاوَزْنَا بِبَنِي إِسْرَائِيلَ الْبَحْرَ فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ وَجُنُودُهُ بَغْيًا وَعَدْوًا حَتَّى إِذَا أَدْرَكَهُ الْغَرَقُ قَالَ آمَنْتُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُو إِسْرَائِيلَ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ

Meal (IK): İsrailoğullarına da denizi geçirdik. Firavun ve askerleri haksızlık ve düşmanlıkla ardlarına düştüler. Firavun boğulacağı anda: İsrailoğullarının iman ettiğinden başka tanrı olmadığına inandım. Artık ben de müslümanlardanım, dedi.

### [Yunus 10:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/10:93.md) — حَتَّى

وَلَقَدْ بَوَّأْنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ مُبَوَّأَ صِدْقٍ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ فَمَا اخْتَلَفُوا حَتَّى جَاءَهُمُ الْعِلْمُ إِنَّ رَبَّكَ يَقْضِي بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ

Meal (IK): Biz, İsrailoğullarını güzel bir yere yerleştirmiştik. Onlara tertemiz şeylerden rızıklar verdik. Kendilerine ilim gelinceye kadar hiç ihtilafa düşmediler. Şüphesiz Rabbın, kıyamet günü aralarındaki ihtilaflar hakkında hükmünü verecektir.

### [Yunus 10:97](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/10:97.md) — حَتَّى

وَلَوْ جَاءَتْهُمْ كُلُّ آيَةٍ حَتَّى يَرَوُا الْعَذَابَ الْأَلِيمَ

Meal (IK): Onlara her türlü ayet gelse bile elem verici azabı görünceye kadar.

### [Yunus 10:99](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/10:99.md) — حَتَّى

وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ لَآمَنَ مَنْ فِي الْأَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيعًا أَفَأَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتَّى يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Eğer Rabbın dileseydi; yeryüzündeki insanların hepsi iman ederdi. Öyleyse sen mi insanları mü’min olmaları için zorlayacaksın.

### [Yunus 10:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/10:109.md) — حَتَّى

وَاتَّبِعْ مَا يُوحَى إِلَيْكَ وَاصْبِرْ حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ وَهُوَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ

Meal (IK): Sana vahyedilene uy. Allah hükmünü verinceye kadar sabret. O, hüküm verenlerin en hayırlısıdır.

### [Hud 11:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/11:40.md) — حَتَّى

حَتَّى إِذَا جَاءَ أَمْرُنَا وَفَارَ التَّنُّورُ قُلْنَا احْمِلْ فِيهَا مِنْ كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَأَهْلَكَ إِلَّا مَنْ سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ وَمَنْ آمَنَ وَمَا آمَنَ مَعَهُ إِلَّا قَلِيلٌ

Meal (IK): Nihayet buyruğumuz gelip sular kaynamaya başlayınca: Her cinsten birer çifti ve hakkında hüküm verilmiş olanın dışında kalan çoluk çocuğunu ve inananları gemiye al, dedik. Zaten onunla beraber pek az kimse inanmıştı.

### [Yusuf 12:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/12:35.md) — حَتَّى

ثُمَّ بَدَا لَهُمْ مِنْ بَعْدِ مَا رَأَوُا الْآيَاتِ لَيَسْجُنُنَّهُ حَتَّى حِينٍ

Meal (IK): Sonra bütün delilleri onun lehine gördükleri halde yine de bir süre için onu zindana atmayı uygun buldular.

### [Yusuf 12:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/12:66.md) — حَتَّى

قَالَ لَنْ أُرْسِلَهُ مَعَكُمْ حَتَّى تُؤْتُونِ مَوْثِقًا مِنَ اللَّهِ لَتَأْتُنَّنِي بِهِ إِلَّا أَنْ يُحَاطَ بِكُمْ فَلَمَّا آتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللَّهُ عَلَى مَا نَقُولُ وَكِيلٌ

Meal (IK): Dedi ki: Etrafınız kuşatılmadıkça muhakkak bana getireceğinize dair Allah’a karşı sağlam bir söz vermezseniz, onu sizinle asla göndermem. Artık onlar söz verince: Allah söylediklerinize Vekil’dir, dedi.

### [Yusuf 12:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/12:80.md) — حَتَّى

فَلَمَّا اسْتَيْئَسُوا مِنْهُ خَلَصُوا نَجِيًّا قَالَ كَبِيرُهُمْ أَلَمْ تَعْلَمُوا أَنَّ أَبَاكُمْ قَدْ أَخَذَ عَلَيْكُمْ مَوْثِقًا مِنَ اللَّهِ وَمِنْ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُمْ فِي يُوسُفَ فَلَنْ أَبْرَحَ الْأَرْضَ حَتَّى يَأْذَنَ لِي أَبِي أَوْ يَحْكُمَ اللَّهُ لِي وَهُوَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ

Meal (IK): Ondan ümitlerini kesince; fısıldaşarak bir yana çekildiler. Büyükleri dedi ki: Bilmiyor musunuz ki, babanız sizden Allah adına bir söz almıştı, daha önce de Yusuf hakkında bir kusur işlemiştiniz. Babam bana izin verinceye veya Allah hakkımda hükmedinceye kadar, ben buradan asla ayrılmam. O, hükmedenlerin en hayırlısıdır.

### [Yusuf 12:85](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/12:85.md) — حَتَّى

قَالُوا تَاللَّهِ تَفْتَأُ تَذْكُرُ يُوسُفَ حَتَّى تَكُونَ حَرَضًا أَوْ تَكُونَ مِنَ الْهَالِكِينَ

Meal (IK): Dediler ki: Vallahi sen, hala Yusuf’u anıp duruyorsun, sonunda ya kederinden bitkin düşeceksin veya helake uğrayanlardan olacaksın.

### [Yusuf 12:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/12:110.md) — حَتَّى

حَتَّى إِذَا اسْتَيْئَسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوا جَاءَهُمْ نَصْرُنَا فَنُجِّيَ مَنْ نَشَاءُ وَلَا يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِينَ

Meal (IK): Nihayet o Peygamber ümitsizliğe düşüp kesinlikle yalanladıklarını sandıkları sırada, onlara yardımımız gelmiştir. Böylece dilediğimiz kurtarılmıştır. Suçlular güruhundan ise baskınımız asla geri çevrilmeyecektir.

### [Rad 13:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/13:11.md) — حَتَّى

لَهُ مُعَقِّبَاتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ وَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ بِقَوْمٍ سُوءًا فَلَا مَرَدَّ لَهُ وَمَا لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَالٍ

Meal (IK): Ardından ve önünden takib edenler vardır. Allah’ın emriyle onu gözetirler. Şüphesiz ki bir kavim, kendini değiştirmedikçe; Allah da onları değiştirmez. Ve Allah, bir kavimin fenalığını dileyince; artık onun önüne geçilemez. Allah’tan başka onları koruyacak birisi de bulunmaz.

### [Rad 13:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/13:31.md) — حَتَّى

وَلَوْ أَنَّ قُرْآنًا سُيِّرَتْ بِهِ الْجِبَالُ أَوْ قُطِّعَتْ بِهِ الْأَرْضُ أَوْ كُلِّمَ بِهِ الْمَوْتَى بَلْ لِلَّهِ الْأَمْرُ جَمِيعًا أَفَلَمْ يَيْئَسِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنْ لَوْ يَشَاءُ اللَّهُ لَهَدَى النَّاسَ جَمِيعًا وَلَا يَزَالُ الَّذِينَ كَفَرُوا تُصِيبُهُمْ بِمَا صَنَعُوا قَارِعَةٌ أَوْ تَحُلُّ قَرِيبًا مِنْ دَارِهِمْ حَتَّى يَأْتِيَ وَعْدُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يُخْلِفُ الْمِيعَادَ

Meal (IK): Şayet Kur’an ile; dağlar yürütülmüş veya yeryüzü parçalanmış, yahut ölüler konuşturulmuş olsaydı; kafirler yine de inanmazlardı. Halbuki bütün işler Allah’a aittir. İnananlar hala anlamadılar mı ki; Allah dileseydi bütün insanları doğru yola eriştirirdi. Ve yaptıklarından dolayı Allah’ın vaadi yerine gelene kadar küfredenlerin ya başına veya evlerinin yakınına bir bela gelirdi. Şüphesiz Allah, verdiği sözden caymaz.

### [Hicr 15:99](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/15:99.md) — حَتَّى

وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ

Meal (IK): Ve sana yakin gelinceye kadar Rabbına ibadet et.

### [İsra 17:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/17:15.md) — حَتَّى

مَنِ اهْتَدَى فَإِنَّمَا يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ وَمَنْ ضَلَّ فَإِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيْهَا وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى وَمَا كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولًا

Meal (IK): Kim, hidayete ererse; kendi nefsi için hidayete ermiş olur. Kim de dalalete düşerse; kendi nefsi aleyhine dalalete düşmüş olur. Hiç kimse başkasının yükünü yüklenmez. Biz, bir peygamber göndermedikçe azab ediciler değiliz.

### [İsra 17:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/17:34.md) — حَتَّى

وَلَا تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ وَأَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كَانَ مَسْئُولًا

Meal (IK): Erginlik çağına ulaşıncaya kadar, en güzel şeklin dışında yetimin malına yaklaşmayın. Ahdi yerine getirin. Muhakkak ki ahid, mes’uliyettir.

### [İsra 17:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/17:90.md) — حَتَّى

وَقَالُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى تَفْجُرَ لَنَا مِنَ الْأَرْضِ يَنْبُوعًا

Meal (IK): Dediler ki: Sen, bize yerden bir kaynak fışkırtıncaya kadar sana asla inanmayacağız.

### [İsra 17:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/17:93.md) — حَتَّى

أَوْ يَكُونَ لَكَ بَيْتٌ مِنْ زُخْرُفٍ أَوْ تَرْقَى فِي السَّمَاءِ وَلَنْ نُؤْمِنَ لِرُقِيِّكَ حَتَّى تُنَزِّلَ عَلَيْنَا كِتَابًا نَقْرَؤُهُ قُلْ سُبْحَانَ رَبِّي هَلْ كُنْتُ إِلَّا بَشَرًا رَسُولًا

Meal (IK): Yahut da altundan bir evin olsun veya göğe yükselesin. Oradan bize okuyacağımız bir kitab indirilinceye kadar, senin yükselmene de inanmayacağız. De ki: Tenzih ederim Rabbımı. Ben, peygamber olarak gönderilmiş bir beşerden başkası değilim.

### [Kehf 18:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/18:60.md) — حَتَّى

وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ لَا أَبْرَحُ حَتَّى أَبْلُغَ مَجْمَعَ الْبَحْرَيْنِ أَوْ أَمْضِيَ حُقُبًا

Meal (IK): Hani Musa delikanlısına demişti ki: Ben iki denizin birleştiği yere ulaşmaya, yahut yıllarca yürümeye kararlıyım.

### [Kehf 18:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/18:70.md) — حَتَّى

قَالَ فَإِنِ اتَّبَعْتَنِي فَلَا تَسْأَلْنِي عَنْ شَيْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا

Meal (IK): O halde bana uyacaksan; ben sana anlatmadıkça herhangi bir şey hakkında soru sormayacaksın, dedi.

### [Kehf 18:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/18:71.md) — حَتَّى

فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا رَكِبَا فِي السَّفِينَةِ خَرَقَهَا قَالَ أَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا

Meal (IK): Bunun üzerine kalkıp gittiler. Nihayet bir gemiye bindiklerinde; o, bu gemiyi deliverdi. Musa: Gemiyi içindekileri boğmak için mi deldin? Doğrusu şaşılacak bir şey yaptın, dedi.

### [Kehf 18:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/18:74.md) — حَتَّى

فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا لَقِيَا غُلَامًا فَقَتَلَهُ قَالَ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا

Meal (IK): Yine gittiler, nihayet bir erkek çocuğa rastladılar. O, hemen bunu öldürdü. Cana karşılık olmaksızın masum bir kimseye mi kıydın? Doğrusu, çok kötü bir şey yaptın, dedi.

### [Kehf 18:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/18:77.md) — حَتَّى

فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ قَالَ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا

Meal (IK): Yine gittiler ve nihayet vardıkları kasaba halkından yiyecek istediler. Kasaba halkı bu ikisini misafir etmek istemedi. İkisi şehrin içinde yıkılmaya yüz tutan bir duvar gördüler. O, bunu doğrultuverdi. Musa: Dileseydin; buna karşı bir ücret alabilirdin, dedi.

### [Kehf 18:86](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/18:86.md) — حَتَّى

حَتَّى إِذَا بَلَغَ مَغْرِبَ الشَّمْسِ وَجَدَهَا تَغْرُبُ فِي عَيْنٍ حَمِئَةٍ وَوَجَدَ عِنْدَهَا قَوْمًا قُلْنَا يَاذَا الْقَرْنَيْنِ إِمَّا أَنْ تُعَذِّبَ وَإِمَّا أَنْ تَتَّخِذَ فِيهِمْ حُسْنًا

Meal (IK): En sonunda güneşin battığı yere vardığı zaman; onu kara bir suda batıyor buldu. Orada bir kavme rastladı. Zülkarneyn, onlara azab da edebilirsin, iyi muamelede de bulunabilirsin, dedik.

### [Kehf 18:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/18:90.md) — حَتَّى

حَتَّى إِذَا بَلَغَ مَطْلِعَ الشَّمْسِ وَجَدَهَا تَطْلُعُ عَلَى قَوْمٍ لَمْ نَجْعَلْ لَهُمْ مِنْ دُونِهَا سِتْرًا

Meal (IK): Nihayet güneşin doğduğu yere ulaştığında; onun, güneşe karşı hiç bir siper yapmadığımız bir kavmin üzerine doğduğunu gördü.

### [Kehf 18:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/18:93.md) — حَتَّى

حَتَّى إِذَا بَلَغَ بَيْنَ السَّدَّيْنِ وَجَدَ مِنْ دُونِهِمَا قَوْمًا لَا يَكَادُونَ يَفْقَهُونَ قَوْلًا

Meal (IK): En sonunda iki dağın arasına varınca; orada hemen hemen hiç bir söz anlamayan bir kavme rastladı.

### [Kehf 18:96](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/18:96.md) — حَتَّى

آتُونِي زُبَرَ الْحَدِيدِ حَتَّى إِذَا سَاوَى بَيْنَ الصَّدَفَيْنِ قَالَ انْفُخُوا حَتَّى إِذَا جَعَلَهُ نَارًا قَالَ آتُونِي أُفْرِغْ عَلَيْهِ قِطْرًا

Meal (IK): Bana demir kütleleri getirin. Bunlar iki dağın arasını doldurunca; körükleyin, dedi. Nihayet o, bir ateş haline gelince; bana erimiş bakır getirin de üzerine dökeyim, dedi.

### [Meryem 19:75](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/19:75.md) — حَتَّى

قُلْ مَنْ كَانَ فِي الضَّلَالَةِ فَلْيَمْدُدْ لَهُ الرَّحْمَنُ مَدًّا حَتَّى إِذَا رَأَوْا مَا يُوعَدُونَ إِمَّا الْعَذَابَ وَإِمَّا السَّاعَةَ فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ شَرٌّ مَكَانًا وَأَضْعَفُ جُنْدًا

Meal (IK): De ki: Rahman; sapıklıkta olanın günlerinin uzunluğunu uzattıkça uzatır. Nihayet tehdit edildikleri azabı veya kıyamet gününü gördükleri zaman; kimin yerinin daha kötü ve taraftarlarının daha güçsüz olduğunu bileceklerdir.

### [Taha 20:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/20:91.md) — حَتَّى

قَالُوا لَنْ نَبْرَحَ عَلَيْهِ عَاكِفِينَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَيْنَا مُوسَى

Meal (IK): Onlar da: Musa bize dönene kadar, buna sarılmaktan asla vazgeçmeyeceğiz, demişlerdi.

### [Enbiya 21:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/21:15.md) — حَتَّى

فَمَا زَالَتْ تِلْكَ دَعْوَاهُمْ حَتَّى جَعَلْنَاهُمْ حَصِيدًا خَامِدِينَ

Meal (IK): Bu haykırmaları devam edip dururken Biz; onları, biçilmiş bir ot, sönmüş bir ocak haline getirdik.

### [Enbiya 21:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/21:44.md) — حَتَّى

بَلْ مَتَّعْنَا هَؤُلَاءِ وَآبَاءَهُمْ حَتَّى طَالَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُ أَفَلَا يَرَوْنَ أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنْقُصُهَا مِنْ أَطْرَافِهَا أَفَهُمُ الْغَالِبُونَ

Meal (IK): Evet Biz; onlara da, atalarına da geçimlikleri verdik. Öyle ki ömürleri kendilerine uzun geldi. Fakat şimdi görmüyorlar mı ki; Biz; o yeryüzüne gelip çevresinden eksiltip durmaktayız. Onlar mıdır galip gelenler şu halde?

### [Enbiya 21:96](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/21:96.md) — حَتَّى

حَتَّى إِذَا فُتِحَتْ يَأْجُوجُ وَمَأْجُوجُ وَهُمْ مِنْ كُلِّ حَدَبٍ يَنْسِلُونَ

Meal (IK): Ye’cuc ve Me’cuc açılıp da her tepeden ve dereden akın ettikleri vakit.

### [Hac 22:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/22:55.md) — حَتَّى

وَلَا يَزَالُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي مِرْيَةٍ مِنْهُ حَتَّى تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً أَوْ يَأْتِيَهُمْ عَذَابُ يَوْمٍ عَقِيمٍ

Meal (IK): Küfredenler; kendilerine o saat ansızın gelinceye veya gecesi olmayan günün azabı çatana kadar ondan yana devamlı bir şüphe içinde kalırlar.

### [Müminun 23:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/23:25.md) — حَتَّى

إِنْ هُوَ إِلَّا رَجُلٌ بِهِ جِنَّةٌ فَتَرَبَّصُوا بِهِ حَتَّى حِينٍ

Meal (IK): O, kendisinde delilik bulunan bir adamdan başkası değildir. Bir süreye kadar onu gözetleyin.

### [Müminun 23:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/23:54.md) — حَتَّى

فَذَرْهُمْ فِي غَمْرَتِهِمْ حَتَّى حِينٍ

Meal (IK): Bir süreye kadar onları kendi sapıklıklarıyla başbaşa bırak.

### [Müminun 23:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/23:64.md) — حَتَّى

حَتَّى إِذَا أَخَذْنَا مُتْرَفِيهِمْ بِالْعَذَابِ إِذَا هُمْ يَجْأَرُونَ

Meal (IK): En sonunda onların refahla şımaranlarını azabla yakaladığımız zaman hemen feryad ederler.

### [Müminun 23:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/23:77.md) — حَتَّى

حَتَّى إِذَا فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ بَابًا ذَا عَذَابٍ شَدِيدٍ إِذَا هُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ

Meal (IK): Sonunda onlara şiddetli bir azab kapısı açtığımızda şaşkına dönüp ümitsiz kalıverdiler

### [Müminun 23:99](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/23:99.md) — حَتَّى

حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ

Meal (IK): Onlardan birine ölüm geldiği vakit der ki: Rabbım, beni geri döndür.

### [Müminun 23:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/23:110.md) — حَتَّى

فَاتَّخَذْتُمُوهُمْ سِخْرِيًّا حَتَّى أَنْسَوْكُمْ ذِكْرِي وَكُنْتُمْ مِنْهُمْ تَضْحَكُونَ

Meal (IK): Siz ise, onları alaya alıyordunuz. Öyle ki size Benim zikrimi unutturdular. Ve siz, onlara hep gülüyordunuz.

### [Nur 24:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/24:27.md) — حَتَّى

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتًا غَيْرَ بُيُوتِكُمْ حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا وَتُسَلِّمُوا عَلَى أَهْلِهَا ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; evlerinizden başka evlere, sahibleriyle alışkanlık kurup selam vermeden girmeyin. Bu, sizin için daha hayırlıdır. Olur ki iyice düşünürsünüz.

### [Nur 24:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/24:28.md) — حَتَّى

فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فِيهَا أَحَدًا فَلَا تَدْخُلُوهَا حَتَّى يُؤْذَنَ لَكُمْ وَإِنْ قِيلَ لَكُمُ ارْجِعُوا فَارْجِعُوا هُوَ أَزْكَى لَكُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ

Meal (IK): Eğer orada kimseyi bulamazsanız; size izin verilinceye kadar içeri girmeyin. Şayet size; dönün, denilirse, dönün. Bu, sizin için daha temizdir. Ve Allah; yaptıklarınızı bilir.

### [Nur 24:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/24:33.md) — حَتَّى

وَلْيَسْتَعْفِفِ الَّذِينَ لَا يَجِدُونَ نِكَاحًا حَتَّى يُغْنِيَهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَالَّذِينَ يَبْتَغُونَ الْكِتَابَ مِمَّا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ فَكَاتِبُوهُمْ إِنْ عَلِمْتُمْ فِيهِمْ خَيْرًا وَآتُوهُمْ مِنْ مَالِ اللَّهِ الَّذِي آتَاكُمْ وَلَا تُكْرِهُوا فَتَيَاتِكُمْ عَلَى الْبِغَاءِ إِنْ أَرَدْنَ تَحَصُّنًا لِتَبْتَغُوا عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَنْ يُكْرِهْهُنَّ فَإِنَّ اللَّهَ مِنْ بَعْدِ إِكْرَاهِهِنَّ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Evlenemeyenler de; kendilerini Allah, lutfuyla zenginleştirinceye kadar iffetli davransınlar. Kölelerinizden hür olmak için bedel vermek isteyenlerin bedel vermelerini kabul edin. Şayet onlarda bir hayır görüyorsanız Ve Allah’ın size verdiği maldan onlara verin. Dünya hayatının geçici menfaatını elde etmek için iffetli olmak isteyen cariyelerinizi fuhşa zorlamayın. Kim onları zorlarsa şüphesiz ki Allah, onların zorlamalarından sonra da Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Nur 24:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/24:39.md) — حَتَّى

وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَعْمَالُهُمْ كَسَرَابٍ بِقِيعَةٍ يَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ مَاءً حَتَّى إِذَا جَاءَهُ لَمْ يَجِدْهُ شَيْئًا وَوَجَدَ اللَّهَ عِنْدَهُ فَوَفَّاهُ حِسَابَهُ وَاللَّهُ سَرِيعُ الْحِسَابِ

Meal (IK): Küfredenlere gelince; onların amelleri, engin çöllerde serap gibidir. Susayan kimse onu, su sanır. Fakat yanına vardığı zaman hiç bir şey bulamaz. Kendi yanında Allah’ı bulur ve O da hesabını tastamam görür. Allah hesabı çabucak görendir.

### [Nur 24:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/24:62.md) — حَتَّى

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَإِذَا كَانُوا مَعَهُ عَلَى أَمْرٍ جَامِعٍ لَمْ يَذْهَبُوا حَتَّى يَسْتَأْذِنُوهُ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَأْذِنُونَكَ أُولَئِكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ فَإِذَا اسْتَأْذَنُوكَ لِبَعْضِ شَأْنِهِمْ فَأْذَنْ لِمَنْ شِئْتَ مِنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمُ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Mü’minler; ancak Allah’a ve Rasulüne iman edenler ve peygamberle birlikte bir işe karar vermek için toplandıklarında, ondan izin isteyip alıncaya kadar ayrılıp gitmeyenlerdir. Gerçekten senden izin isteyenler; işte onlar, Allah’a ve Rasulüne iman edenlerdir. Bir takım işleri için senden izin isterlerse içlerinden dilediğine izin ver ve Allah’tan onların bağışlanmalarını dile. Şüphesiz ki Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Furkan 25:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/25:18.md) — حَتَّى

قَالُوا سُبْحَانَكَ مَا كَانَ يَنْبَغِي لَنَا أَنْ نَتَّخِذَ مِنْ دُونِكَ مِنْ أَوْلِيَاءَ وَلَكِنْ مَتَّعْتَهُمْ وَآبَاءَهُمْ حَتَّى نَسُوا الذِّكْرَ وَكَانُوا قَوْمًا بُورًا

Meal (IK): Onlar da derler ki: Tenzih ederiz, Seni bırakır da başka dostlar edinmek bize yaraşmaz. Ama Sen, onlara ve babalarına nimetler verdin de, Seni anmayı unuttular ve helaki hak eden bir kavim oldular.

### [Şuara 26:201](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/26:201.md) — حَتَّى

لَا يُؤْمِنُونَ بِهِ حَتَّى يَرَوُا الْعَذَابَ الْأَلِيمَ

Meal (IK): Elim azabı görünceye kadar ona inanmazlar.

### [Neml 27:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/27:18.md) — حَتَّى

حَتَّى إِذَا أَتَوْا عَلَى وَادِ النَّمْلِ قَالَتْ نَمْلَةٌ يَاأَيُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوا مَسَاكِنَكُمْ لَا يَحْطِمَنَّكُمْ سُلَيْمَانُ وَجُنُودُهُ وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ

Meal (IK): Nihayet karıncaların bulunduğu vadiye geldiklerinde bir karınca dedi ki: Ey karıncalar, yuvalarınıza girin. Süleyman ve orduları farkına varmadan sakın sizi ezmesin.

### [Neml 27:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/27:32.md) — حَتَّى

قَالَتْ يَاأَيُّهَا الْمَلَأُ أَفْتُونِي فِي أَمْرِي مَا كُنْتُ قَاطِعَةً أَمْرًا حَتَّى تَشْهَدُونِ

Meal (IK): Dedi ki: Ey ileri gelenler, vereceğim emir hakkında bana görüşünüzü söyleyin. Siz, benim yanımda bulunmadıkça bir iş hakkında kesin bir hüküm veremem.

### [Neml 27:84](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/27:84.md) — حَتَّى

حَتَّى إِذَا جَاءُوا قَالَ أَكَذَّبْتُمْ بِآيَاتِي وَلَمْ تُحِيطُوا بِهَا عِلْمًا أَمْ مَاذَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Nihayet geldikleri zaman; buyurur ki: Siz, Benim ayetlerimi anlamadığınız halde mi yalanladınız? Yoksa yaptığınız ne idi.

### [Kasas 28:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/28:23.md) — حَتَّى

وَلَمَّا وَرَدَ مَاءَ مَدْيَنَ وَجَدَ عَلَيْهِ أُمَّةً مِنَ النَّاسِ يَسْقُونَ وَوَجَدَ مِنْ دُونِهِمُ امْرَأَتَيْنِ تَذُودَانِ قَالَ مَا خَطْبُكُمَا قَالَتَا لَا نَسْقِي حَتَّى يُصْدِرَ الرِّعَاءُ وَأَبُونَا شَيْخٌ كَبِيرٌ

Meal (IK): Medyen suyuna varınca; davarlarını sulayan bir insan topluluğu gördü. Ve onlardan başka sürülerini gözetleyen iki kadın buldu. Onlara: İşiniz nedir? dedi. Onlar da: Çobanlar ayrılana kadar biz sulamayız. Babamız çok yaşlıdır da ondan, dediler.

### [Kasas 28:59](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/28:59.md) — حَتَّى

وَمَا كَانَ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرَى حَتَّى يَبْعَثَ فِي أُمِّهَا رَسُولًا يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِنَا وَمَا كُنَّا مُهْلِكِي الْقُرَى إِلَّا وَأَهْلُهَا ظَالِمُونَ

Meal (IK): Anasına, ayetlerimizi okuyacak bir peygamber göndermedikçe Rabbın kasabaları helak etmiş değildir. Ve Biz; halkı zalim olan kasabalardan başkasını helak edici değiliz.

### [Sebe 34:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/34:23.md) — حَتَّى

وَلَا تَنْفَعُ الشَّفَاعَةُ عِنْدَهُ إِلَّا لِمَنْ أَذِنَ لَهُ حَتَّى إِذَا فُزِّعَ عَنْ قُلُوبِهِمْ قَالُوا مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ قَالُوا الْحَقَّ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ

Meal (IK): O’nun katında, kendisine izin verdiğinden başkası şefaat edemez. Nihayet kalblerindeki korku giderilince: Rabbınız ne dedi? dediler. Hakkı, dediler. Ve O, Aliyy’dir, Kebir’dir.

### [Yasin 36:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/36:39.md) — حَتَّى

وَالْقَمَرَ قَدَّرْنَاهُ مَنَازِلَ حَتَّى عَادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ

Meal (IK): Ay için de konaklar ta’yin etmişizdir. Sonunda eski hurma dalına döner.

### [Saffat 37:174](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/37:174.md) — حَتَّى

فَتَوَلَّ عَنْهُمْ حَتَّى حِينٍ

Meal (IK): Sen, bir süreye kadar onlardan yüz çevir.

### [Saffat 37:178](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/37:178.md) — حَتَّى

وَتَوَلَّ عَنْهُمْ حَتَّى حِينٍ

Meal (IK): Sen, bir süreye kadar onlardan yüz çevir.

### [Sad 38:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/38:32.md) — حَتَّى

فَقَالَ إِنِّي أَحْبَبْتُ حُبَّ الْخَيْرِ عَنْ ذِكْرِ رَبِّي حَتَّى تَوَارَتْ بِالْحِجَابِ

Meal (IK): Demişti ki: Doğrusu ben, Rabbımı zikretmek için mal sevgisine düştüm. Nihayet perdenin arkasına gizlenmişti.

### [Zümer 39:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/39:71.md) — حَتَّى

وَسِيقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلَى جَهَنَّمَ زُمَرًا حَتَّى إِذَا جَاءُوهَا فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَتْلُونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِ رَبِّكُمْ وَيُنْذِرُونَكُمْ لِقَاءَ يَوْمِكُمْ هَذَا قَالُوا بَلَى وَلَكِنْ حَقَّتْ كَلِمَةُ الْعَذَابِ عَلَى الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Küfredenler bölük bölük cehenneme sürüldü. Oraya vardıklarında kapıları açıldı ve bekçileri onlara dediler ki: İçinizden, size Rabbınızın ayetlerini okuyan ve bugüne kavuşacağınızı ihtar eden elçiler gelmedi mi? Onlar da: Evet, dediler. Fakat azab sözü küfredenlerin üzerine hak oldu.

### [Zümer 39:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/39:73.md) — حَتَّى

وَسِيقَ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ إِلَى الْجَنَّةِ زُمَرًا حَتَّى إِذَا جَاءُوهَا وَفُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا سَلَامٌ عَلَيْكُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوهَا خَالِدِينَ

Meal (IK): Rabblarından sakınanlar ise fevc fevc cennete götürüldüler. Oraya varıp da kapıları açılınca, bekçileri onlara dediler ki: Selam olsun size. Hoş geldiniz. Temelli olarak girin buraya.

### [Mü'min 40:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/40:34.md) — حَتَّى

وَلَقَدْ جَاءَكُمْ يُوسُفُ مِنْ قَبْلُ بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا زِلْتُمْ فِي شَكٍّ مِمَّا جَاءَكُمْ بِهِ حَتَّى إِذَا هَلَكَ قُلْتُمْ لَنْ يَبْعَثَ اللَّهُ مِنْ بَعْدِهِ رَسُولًا كَذَلِكَ يُضِلُّ اللَّهُ مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ مُرْتَابٌ

Meal (IK): Andolsun ki; daha önce Yusuf da size apaçık burhanlarla gelmişti. O zaman da size getirdiği şeylerden şüphelenip durmuştunuz. Nihayet vefat edince: Allah, bundan sonra hiç bir peygamber göndermez, demiştiniz. İşte Allah; haddi aşan aşırı şüphecileri böyle şaşırtır.

### [Fussilet 41:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/41:20.md) — حَتَّى

حَتَّى إِذَا مَا جَاءُوهَا شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَأَبْصَارُهُمْ وَجُلُودُهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Nihayet oraya varınca; kulakları, gözleri ve derileri yapar oldukları şeye aleyhlerinde şehadet ederler.

### [Fussilet 41:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/41:53.md) — حَتَّى

سَنُرِيهِمْ آيَاتِنَا فِي الْآفَاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ

Meal (IK): Onun hak olduğunu anlayıncaya kadar ayetlerimizi onlara hem ufuklarda hem de kendi nefislerinde göstereceğiz. Rabbının her şeye şahid olması yetmez mi?

### [Zuhruf 43:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/43:29.md) — حَتَّى

بَلْ مَتَّعْتُ هَؤُلَاءِ وَآبَاءَهُمْ حَتَّى جَاءَهُمُ الْحَقُّ وَرَسُولٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Hayır. Ben, onları da, atalarını da hakkı açıklayan bir peygamber gelene kadar geçindirdim.

### [Zuhruf 43:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/43:38.md) — حَتَّى

حَتَّى إِذَا جَاءَنَا قَالَ يَالَيْتَ بَيْنِي وَبَيْنَكَ بُعْدَ الْمَشْرِقَيْنِ فَبِئْسَ الْقَرِينُ

Meal (IK): Nihayet Bize gelince der ki: Keşki benimle senin aranda Doğu ile Batı arasındaki kadar uzaklık olsaydı. Sen, ne kötü arkadaş imişsin.

### [Zuhruf 43:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/43:83.md) — حَتَّى

فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَيَلْعَبُوا حَتَّى يُلَاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ

Meal (IK): Bırak onları, kendilerine vaadedilen güne ulaşıncaya kadar dalsınlar, oyalanıp dursunlar.

### [Ahkaf 46:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/46:15.md) — حَتَّى

وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ إِحْسَانًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهًا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًا وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شَهْرًا حَتَّى إِذَا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَبَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً قَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَى وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي إِنِّي تُبْتُ إِلَيْكَ وَإِنِّي مِنَ الْمُسْلِمِينَ

Meal (IK): Biz; insana, anne ve babasına ihsan etmesini tavsiye ettik. Annesi onu zahmetle taşıdı ve zahmetle doğurdu. Taşınması ve sütten kesilmesi otuz aydır. Nihayet erginlik çağına ulaşınca ve kırk yaşına varınca der ki: Rabbım bana; ana-babama verdiğin nimete şükretmemi ve senin hoşnud olacağın salih amel işlememi ilham et. Bana verdiğin gibi soyuma da salah ver. Doğrusu ben, Sana döndüm. Ve gerçekten ben, müslümanlardanım.

### [Muhammed 47:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/47:4.md) — حَتَّى

فَإِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ حَتَّى إِذَا أَثْخَنْتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثَاقَ فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَإِمَّا فِدَاءً حَتَّى تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزَارَهَا ذَلِكَ وَلَوْ يَشَاءُ اللَّهُ لَانْتَصَرَ مِنْهُمْ وَلَكِنْ لِيَبْلُوَ بَعْضَكُمْ بِبَعْضٍ وَالَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَلَنْ يُضِلَّ أَعْمَالَهُمْ

Meal (IK): Öyleyse küfredenlerle karşılaştığınızda hemen boyunlarını vurun. Nihayet onları sindirince, bağı sıkı basın. Sonra da ya bir lütuf veya bir fidye. Yeter ki harb hazırlıklarını bıraksın. Eğer Allah, dileseydi; onlardan elbette intikam alırdı. Fakat kiminizi kiminizle denemek ister. Allah yolunda öldürülenlere gelince; Allah onların amellerini asla boşa çıkarmaz.

### [Muhammed 47:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/47:16.md) — حَتَّى

وَمِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ حَتَّى إِذَا خَرَجُوا مِنْ عِنْدِكَ قَالُوا لِلَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مَاذَا قَالَ آنِفًا أُولَئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَاتَّبَعُوا أَهْوَاءَهُمْ

Meal (IK): Onların arasında seni dinleyenler vardır. Nihayet senin yanından çıkınca, kendilerine ilim verilmiş olanlara: Az önce ne demişti? diye sorarlar. İşte bunlar, Allah’ın kalblerini mühürlemiş olduğu ve kendi heveslerine uyan kimselerdir.

### [Muhammed 47:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/47:31.md) — حَتَّى

وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجَاهِدِينَ مِنْكُمْ وَالصَّابِرِينَ وَنَبْلُوَ أَخْبَارَكُمْ

Meal (IK): Andolsun ki; içinizden, cihad edenlerle sabredenleri belirleyinceye ve haberlerinizi açıklayıncaya kadar sizi imtihan edeceğiz.

### [Hucurat 49:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/49:5.md) — حَتَّى

وَلَوْ أَنَّهُمْ صَبَرُوا حَتَّى تَخْرُجَ إِلَيْهِمْ لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Eğer onlar; sen, yanlarından çıkıncaya kadar sabretselerdi; kendileri için elbette daha hayırlı olurdu. Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Hucurat 49:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/49:9.md) — حَتَّى

وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَى فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِيءَ إِلَى أَمْرِ اللَّهِ فَإِنْ فَاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ

Meal (IK): Eğer mü’minlerden iki taife çarpışacak olursa; aralarını düzeltin. Şayet biri diğeri üzerine saldırırsa; saldıranlarla Allah’ın buyruğuna dönünceye kadar savaşın. Eğer dönerlerse; artık adaletle aralarını bulun ve adil davranın. Şüphesiz ki Allah; adil davrananları sever.

### [Zariyat 51:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/51:43.md) — حَتَّى

وَفِي ثَمُودَ إِذْ قِيلَ لَهُمْ تَمَتَّعُوا حَتَّى حِينٍ

Meal (IK): Semud’da da. Hani onlara: Bir süreye kadar yararlanın, demişti.

### [Tur 52:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/52:45.md) — حَتَّى

فَذَرْهُمْ حَتَّى يُلَاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي فِيهِ يُصْعَقُونَ

Meal (IK): Artık çarpılacakları günlerine erişinceye kadar bırak onları.

### [Hadid 57:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/57:14.md) — حَتَّى

يُنَادُونَهُمْ أَلَمْ نَكُنْ مَعَكُمْ قَالُوا بَلَى وَلَكِنَّكُمْ فَتَنْتُمْ أَنْفُسَكُمْ وَتَرَبَّصْتُمْ وَارْتَبْتُمْ وَغَرَّتْكُمُ الْأَمَانِيُّ حَتَّى جَاءَ أَمْرُ اللَّهِ وَغَرَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ

Meal (IK): Onlara: Biz sizinle beraber değil miydik? diye seslenirler. Onlar da: Evet, ama siz kendinizi aldattınız, pusu kurdunuz, şüpheye düştünüz ve kuruntular sizi aldattı. O çok aldatan, sizi Allah’a karşı bile aldattı. Nihayet Allah’ın emri gelip çattı.

### [Mümtehine 60:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/60:4.md) — حَتَّى

قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قَالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَآءُ مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاءُ أَبَدًا حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ إِلَّا قَوْلَ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَمَا أَمْلِكُ لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَإِلَيْكَ أَنَبْنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): İbrahim’de ve onun beraberinde olanlarda sizin için gerçekten güzel bir örnek vardı. Hani onlar, kavimlerine demişlerdi ki: Biz, sizden ve Allah’ ı bırakıp taptığınız başka şeylerden uzağız. Sizi inkar ediyoruz. Yalnız Allah’a inanıncaya kadar bizimle sizin aranızda ebedi düşmanlık ve öfke belirmiştir. Yalnız İbrahim’in babasına; andolsun ki, senin için mağfiret dileyeceğim. Ama Allah’tan sana gelecek herhangi birşeyi def’etmeye gücüm yetmez, demesi müstesna. Ey Rabbımız; Sana tevekkül ettik ve Sana yöneldik. Dönüş de ancak Sana’dır.

### [Münafikun 63:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/63:7.md) — حَتَّى

هُمُ الَّذِينَ يَقُولُونَ لَا تُنْفِقُوا عَلَى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّى يَنْفَضُّوا وَلِلَّهِ خَزَائِنُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلَكِنَّ الْمُنَافِقِينَ لَا يَفْقَهُونَ

Meal (IK): Onlar öyle kimselerdir ki; Allah’ın peygamberinin yanında bulunanlar için hiç bir şey infak etmeyin de dağılıp gitsinler, derler. Halbuki göklerin ve yerin hazineleri Allah’ındır. Ama o münafıklar, bunu anlamazlar.

### [Talak 65:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/65:6.md) — حَتَّى

أَسْكِنُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ سَكَنْتُمْ مِنْ وُجْدِكُمْ وَلَا تُضَارُّوهُنَّ لِتُضَيِّقُوا عَلَيْهِنَّ وَإِنْ كُنَّ أُولَاتِ حَمْلٍ فَأَنْفِقُوا عَلَيْهِنَّ حَتَّى يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ فَإِنْ أَرْضَعْنَ لَكُمْ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ وَأْتَمِرُوا بَيْنَكُمْ بِمَعْرُوفٍ وَإِنْ تَعَاسَرْتُمْ فَسَتُرْضِعُ لَهُ أُخْرَى

Meal (IK): Onları, gücünüzün yettiği kadar ikamet ettiğiniz yerin bir kısmında oturtun. Onları, sıkıntıya sokmak için zarar vermeye kalkışmayın. Eğer hamile iseler, yüklerini koyuncaya kadar nafakalarını verin. Sizin için emzirirlerse; onlara, ücretlerini verin. Aranızda uygun bir şekilde anlaşın. Eğer güçlüğe uğrarsanız; çocuğu bir başka kadın emzirir.

### [Mearic 70:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/70:42.md) — حَتَّى

فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَيَلْعَبُوا حَتَّى يُلَاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ

Meal (IK): Bırak onları, kendilerine vaadolunan güne kavuşuncaya kadar dalıp oynasınlar.

### [Cin 72:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/72:24.md) — حَتَّى

حَتَّى إِذَا رَأَوْا مَا يُوعَدُونَ فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ أَضْعَفُ نَاصِرًا وَأَقَلُّ عَدَدًا

Meal (IK): Nihayet kendilerine vaadedilenleri gördükleri zaman, kimin yardımcısının daha zayıf ve sayıca daha az olduğunu bileceklerdir.

### [Müddessir 74:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/74:47.md) — حَتَّى

حَتَّى أَتَانَا الْيَقِينُ

Meal (IK): Nihayet ölüm bize gelip çattı.

### [Kadir 97:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/97:5.md) — حَتَّى

سَلَامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ

Meal (IK): O, tanyeri ağarıncaya kadar bir selamettir.

### [Beyyine 98:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/98:1.md) — حَتَّى

لَمْ يَكُنِ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ مُنْفَكِّينَ حَتَّى تَأْتِيَهُمُ الْبَيِّنَةُ

Meal (IK): Kitab ehlinden ve müşriklerden küfredenler, kendilerine apaçık bir huccet gelinceye kadar vazgeçecek değillerdi.

### [Tekasür 102:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/ayet/102:2.md) — حَتَّى

حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقَابِرَ

Meal (IK): Mezarlıkları bile ziyaret ettiniz,

## Sözlükler (5)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

حَتَّى: فَعْلَى، وهي حرف، تكون جارَّةً بمنزلة إلى انتهاء والغاية. وتكون عاطفة بمنزلة الواو، وقد تكون حرف ابتداء يُسْتأنفُ بها الكلام بعدها، كما قال جرير:
فما زالت القتلى تَمُجُّ دِماءَها		بدِجلَةَ حتَّى ماءُ دجلة أَشْكَلُ
فإنْ أدخلتَها على الفعل المستقبل نصبتَة بإضمار أَنْ، تقول: سِرْتُ إلى الكوفة حتَّى أدخلَها، بمعنى إلى أَنُْ أدخلها. فإنْ كنتَ في حال دُخولِ رَفَعْتَ. وقُرِئ: "وَزُلْزِلوا حتَّى يَقولَ الرسولُ" و"يقولُ الرسولُ" فمن نَصَب جعله غايةً، ومن رفعَ جعله حالاً بمعنى حَتَّى الرسول هذه حَالُهُ.
وقولهم: حَتَّامَ، أصْلُه حَتَّى ما، فحذفت ألف ما للاستفهام.

##### Türkçe

**حَتَّى**: **فَعْلَى** (veznindedir); ve o bir harftir. **إلى** (gibi) sona erme ve nihayet (bildirme) makamında cer edici olur. Ve **الواو** (gibi) atıf edici olur. Ve bazen bir başlangıç harfi olur; onunla, ondan sonra söz yeniden başlatılır; Cerîr’in dediği gibi:

فما زالت القتلى تَمُجُّ دِماءَها		بدِجلَةَ حتَّى ماءُ دجلة أَشْكَلُ

Onu gelecek fiilin üzerine dâhil edersen, **أَنْ**’ın gizlenmesiyle onu nasb edersin; şöyle dersin: “Sِرْتُ إلى الكوفة حتَّى أدخلَها”, “إلى أَنُْ أدخلها” mânâsında. Eğer giriş hâlinde isen ref‘ edersin. Ve şöyle okunmuştur: “وَزُلْزِلوا حتَّى يَقولَ الرسولُ” ve “يقولُ الرسولُ”. Kim nasb ederse onu bir gaye kılar; kim ref‘ ederse onu bir hâl kılar; “حَتَّى الرسول هذه حَالُهُ” mânâsında.

Onların sözü: **حَتَّامَ**; aslı **حَتَّى ما**’dır; istifham için **ما**’nın elifi hazfedildi.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الحاء والتاء
حتى ، حات ، تاح ، وتح ، تحى .
حتى : مُشَدّدة التاء تكتب بالياء ولا تُمَالُ في اللَّفظ ، وتكون غايةً معناها معنى ( إلَى ) مع الأسماء ، وإذا كانت مع الأفعال فمعناها ( إلَى أَنْ ) وَكذَلك نصبوا بها المستقبلَ .
وقال أبو زيد : سمعت العرب تقول : جلست عنده عتّى الليل يريدون حتى الليل فيقْلِبُون الحاء عَيْناً .
وقال الليث : الْحَتْوُ كفُّك هُدْبَ الكساءِ مُلْزَقاً به ، تقول حَتَوْتُه أَحْتُوهُ حَتْواً وفي لغة حتأته حتأ .
أبو عبيد عن أبي عمرو : أحتأتُ الثَّوْبَ إذا فتلْتَه فَتْلَ الأكْسِيَة .
ثعلب عن ابن الأَعرابي حَتَيْتُ الثوب وأحْتيته حتأته إذا خطته .
وأخبرني الإيادي عن شمر قال : حاشيةُ الثوب طُرَّتُه مع الطول وصِنْفَتُه ناحيته التي تلي الهُدْبَ .
يقال أحْتِ صِنْفَة هذا الكساءِ ، وهو أن يُفْتَل كما يفتل الكساءُ القُومَسِيّ .
قال : والْحَتيُ : الفتل .
أبو عمرو : حتأتُ المرأةَ حَتْأً وخَجَأتُها إذا نكحتَها .
قال : وحَتَأْتُه حتْأ إذا ضربتَه ، وهو الحُتُوءُ بالهمز .
وقال الليث : الحَتِيُّ سَوِيقُ المقلِ .
وفي ( النوادر ) الحتي : الدمن ، والحتيُ في الغزل والحتيّ ثُفْل التَّمْر وقشوره .
قال ابن الأعرابي : الحاتىء : الكثير الشراب .
حوت : قال الليث : الحُوت معروفُ وجمعه الحيتانُ ، وهو السمك .
قال الله في قصة يونس : ( ُ )ِأَحَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ ) ( الصَّافات : 142 ) . قال : والحَوْتُ والحَوَتَانُ حَوَمَان الطائر حول الماء ، وحَومَانُ الوحشيَّة حول شيء وقال طرفة :
ما كنتُ مَجدُوداً إذا غدوت
وما رأيت مثل ما لقِيت
لِطائر ظَلَّ بنا يحوتُ
ينصبُّ في اللوح فما يَفُوت
يكاد من رهبتنا يموت
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : المحاوتَةُ المراوغة يقال : هو يحاوتني يراوغُني . قال : والحائت الكثير العذل .
وتح : قال الليث : الوَتْحُ : القليلُ من كل شيء ، يقال : أَعْطَاني عَطاءً وَتْحاً ، وقد وَتَحَ عطاءه ووتُح عطاؤُه وَتَاحَةً وتِحَةً .
أبو عبيد قليل وَتْحٌ وَوَعْرٌ وهي الوُتوحَةُ والوعورَةُ ، وقال اللّحياني قليلٌ وَتيحٌ ، وقال غيرُه : أَوْتَحَ فلان عطاءَه أي أَقَلَّه .
أخبرني المنذريّ عن ثعلب عن ابن الأعرابي أنه أنشده :
دَرَادِقاً وهي الشيوخُ قُرَّعاً
فَرْقَمَهم عيش خبيثٌ أوتحا
أي يأكلون أكْلَ الكبار وهم صِغَارٌ قُرَّحاً : أي قد انتهى أسنَانُهم ، الدّرادِقُ : الصغار ، قَرْقَمهم : أساء غذاءهم . قال وأوتَحَ جَهَدَهم ، وبلغ منه ، وأوتَختَ منّي بلغت منّي أبدل الخاء من الحاء .
تيح : قال الليث : يقال : وقع فلانٌ في مهلَكَةٍ فتاح له رجلٌ فأنقذه ، وأتاح الله له منْ أنْقذه ، ويقال أُتيح لفلان الشيءُ أي هُيىء له .
وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي أتاح الله له كذا وكذا أي قَدَّره وأتيح له الشيء أي قدر قال الهذلي :
أتيح لها أُقَيْدِرُ ذو حَشيفٍ
إذا سامت على المَلَقَاتِ ساما
أي قُدر لها . وقال الليث : رجل مِتْيَحٌ لا يزال يقع في بليَّة . وقلبٌ مِتْيَحٌ . وأنشد للطرماح :
أفي أَثَر الأظْعَانِ عينُك تلمح
نعم لاَت هَنّا إنّ قلبك مِتْيَحُ
وروى أبو عبيد عن أبي عبيدة قال : يقال رجل مِعَنٌّ مِتْيَحٌ وهو الذي يعرض في كل شيء ويدخل فيما لا يعنيه . قال : وهو تفسير قولهم بالفارسيّة اندروبست .
ثعلب عن ابن الأعرابي قال المِتْيَحُ والنفيحُ والمنفح بالحاء الداخل مع القوم ليس شأنُه شأنَهُم .
وقال أبو الهيثم : التَّيحان والتَّيَّحان الطويل وقال غيره رجل تيّحان يتعرض لكل مكرمة وأمر سديد وقال العجاج :
لقد مُنُوا بَتَيحَانٍ ساطى
وقال الآخر :
أُقَومُ دَرْءَ خَصْمٍ تَيحَانٍ
وفَرَس تَيحَانٌ شديدُ الجَرْي ، وكذلك فرس تَيَّاحٌ أي جواد ، ويقال : تاح لِفلان كذا وكذا أي تَقَدّر ومنه قول الأغلب :
تَاحَ لها بعدَك حِنْزَابٌ وَأَي
وقال الأصمعيّ : الحيُّوتُ : الذكر من الحيّات قلت : والتاء في الحيّوت زائدة لأن أصله الحيَّة .
تحى : أهمله الليث ، وقال ابن الأعرابي : التَّاحي البستان بَانَ وأبو تَحْيَاء كنية رجل كأنه من حيَيْت تحيا وتحياء التاء ليست بأصليّة .

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **التاء**
**حتى** ، **حات** ، **تاح** ، **وتح** ، **تحى** .
**حتى** : **التاء**’sı şeddeli; **الياء** ile yazılır ve lafızda imâle edilmez; bir gaye olur; manası isimlerle birlikte ( **إلَى** ) manasıdır; fiillerle birlikte olduğunda manası ( **إلَى أَنْ** )’dır; ve bununla geleceği de nasb ettiler.
Ebu Zeyd dedi: Arapların şöyle dediğini işittim: “جلست عنده عتّى الليل” “حتى الليل”i kastederler; böylece **الحاء**’yı **عَيْناً**’ya çevirirler.
Leys dedi: **الْحَتْوُ** elbisenin saçaklarını ona yapışık olarak toplaman (kef etmen)dir; “**حَتَوْتُه** **أَحْتُوهُ** **حَتْواً**” dersin; bir dilde de “**حتأته** **حتأ**”.
Ebu Ubeyd, Ebu Amr’dan: **أحتأتُ** elbiseyi, onu elbiselerin bükümü gibi büktüğün zaman.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: “**حَتَيْتُ** elbiseyi ve **أحْتيته** **حتأته**” onu diktiğin zaman.
İyâdî bana Şemr’den haber verdi, dedi ki: Elbisenin kenarı, uzunlamasına olan bordürü ve onun **صِنْفَتُه**’si, saçaklara bitişik olan tarafıdır.
Denir: “**أحْتِ** **صِنْفَة** bu elbisenin”; o da, Kûmesî elbisenin büküldüğü gibi bükülmesidir.
Dedi: **والْحَتيُ**: büküm.
Ebu Amr: “**حتأتُ** kadını **حَتْأً** ve **خَجَأتُها**” onu nikâhladığın zaman.
Dedi: “**وحَتَأْتُه** **حتْأ**” onu dövdüğün zaman; o, hemzeli **الحُتُوءُ**’dur.
Leys dedi: **الحَتِيُّ** **المقلِ**’in kavrulmuş unudur (sevîk).
( **النوادر** )’de: **الحتي**: gübre; ve **الحتيُ** ip eğirmede; ve **الحتيّ** hurmanın posası ve kabuklarıdır.
İbnü’l-A‘râbî dedi: **الحاتىء**: çok içen.

**حوت** : Leys dedi: **الحُوت** bilinen (şey)dir; çoğulu **الحيتانُ**’dır; o, balıktır.
Allah, Yunus kıssasında dedi: ( ُ )ِأَحَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ ) ( **الصَّافات** : 142 ) . Dedi: **الحَوْتُ** ve **الحَوَتَانُ** kuşun su etrafında dönmesidir; ve yabanî (hayvanın) bir şey etrafında dönmesidir. Tarafe dedi:
ما كنتُ مَجدُوداً إذا غدوت
وما رأيت مثل ما لقِيت
لِطائر ظَلَّ بنا يحوتُ
ينصبُّ في اللوح فما يَفُوت
يكاد من رهبتنا يموت
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den dedi ki: **المحاوتَةُ** oyalama/kaçamaklı davranmadır; denir: “o, **يحاوتني**” yani beni oyalayıp kaçamak yapar. Dedi: **الحائت** çok kınayan (kimsedir).

**وتح** : Leys dedi: **الوَتْحُ** her şeyden az olandır; denir: “bana **عَطاءً وَتْحاً** verdi”; ve onun bağışını **وَتَحَ**; ve bağışı **ووتُح** oldu; **وَتَاحَةً** ve **تِحَةً** (olarak).
Ebu Ubeyd: az (şey) **وَتْحٌ** ve **وَوَعْرٌ**; o, **الوُتوحَةُ** ve **الوعورَةُ**’dur. Lihyânî dedi: az (şey) **وَتيحٌ**. Başkası dedi: “falanca bağışını **أَوْتَحَ**” yani onu azalttı.
Münzirî bana Sa‘leb’den, o da İbnü’l-A‘râbî’den haber verdi: ona şu beyti okudu:
دَرَادِقاً وهي الشيوخُ قُرَّعاً
فَرْقَمَهم عيش خبيثٌ أوتحا
Yani: büyüklerin yiyişi gibi yerler, hâlbuki küçüktürler. **قُرَّحاً**: yani dişleri bitmiştir. **الدّرادِقُ**: küçükler. **قَرْقَمهم**: onların gıdasını kötüleştirdi. Dedi: ve **أوتَحَ** onların gayretini; ve ondan (pay) aldı; ve “benden **أوتَختَ**” benden (pay) aldın; **الخاء**’yı **الحاء**’dan bedel kılar.

**تيح** : Leys dedi: denir: “falanca bir helâke düştü; ona bir adam **فتاح** oldu da onu kurtardı”; ve Allah ona, onu kurtaranı **أتاح**; ve denir: “falancaya şey **أُتيح**” yani ona hazırlandı.
Ebu’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti: “Allah ona şöyle şöyle **أتاح**” yani onu takdir etti; ve “şey ona **أتيح**” yani takdir edildi. Hüzelî dedi:
أتيح لها أُقَيْدِرُ ذو حَشيفٍ
إذا سامت على المَلَقَاتِ ساما
Yani: ona takdir edildi. Leys dedi: **مِتْيَحٌ** adam; sürekli bir belâya düşer. Ve **مِتْيَحٌ** kalp. Turammâh’tan şu beyit okundu:
أفي أَثَر الأظْعَانِ عينُك تلمح
نعم لاَت هَنّا إنّ قلبك مِتْيَحُ
Ebu Ubeyd, Ebu Ubeyde’den rivayet etti, dedi ki: denir: **مِعَنٌّ مِتْيَحٌ** adam; o, her şeye karışan ve kendisini ilgilendirmeyen şeye girendir. Dedi: o, onların Farsça “اندروبست” sözünün tefsiridir.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: **المِتْيَحُ** ve **النفيحُ** ve **المنفح** ( **الحاء** ile) kavimle birlikte içeri giren, işi onların işi olmayan (kimsedir).
Ebu’l-Heysem dedi: **التَّيحان** ve **التَّيَّحان** uzun (kimsedir). Başkası dedi: **تيّحان** adam; her şerefli işe ve doğru işe kendini arz eder. A‘câc dedi:
لقد مُنُوا بَتَيحَانٍ ساطى
Başkası dedi:
أُقَومُ دَرْءَ خَصْمٍ تَيحَانٍ
Ve **تَيحَانٌ** at: koşusu şiddetli; aynı şekilde **تَيَّاحٌ** at, yani koşucu/iyi at. Ve denir: “falancaya şöyle şöyle **تاح**” yani takdir olundu. Ağleb’in sözü bundandır:
تَاحَ لها بعدَك حِنْزَابٌ وَأَي
Asma‘î dedi: **الحيُّوتُ** yılanların erkeğidir. Dedim: **الحيّوت**’taki **التاء** ziyadedir; çünkü aslı **الحيَّة**’dir.

**تحى** : Leys onu ihmal etti. İbnü’l-A‘râbî dedi: **التَّاحي** bahçe **بَانَ**’dır. Ve **أبو تَحْيَاء** bir adamın künyesidir; sanki “**حيَيْت** **تحيا** ve **وتحياء**”dandır; **التاء** aslî değildir.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- حتى حرف يجر به تارة كإلى، لكن يدخل الحد المذكور بعده في حكم ما قبله، ويعطف به تارة، ويستأنف به تارة، نحو: أكلت السمكة حتى رأسها، ورأسها، ورأسها قال تعالى: ﴿ليسجننه حتى حين﴾ [يوسف/35]، و ﴿حتى مطلع الفجر﴾ [القدر/5].
ويدخل على الفعل المضارع فينصب ويرفع، وفي كل واحد وجهان:
فأحد وجهي النصب: إلى أن.
والثاني: كي.
وأحد وجهي الرفع أن يكون الفعل قبله ماضيا، نحو: مشيت حتى أدخل البصرة، أي: مشيت فدخلت البصرة.
والثاني: يكون ما بعده حالا، نحو: مرض حتى لا يرجونه، وقد قرئ: ﴿حتى يقول الرسول﴾ [البقرة/214]، بالنصب والرفع (قرأ بالرفع نافع وحده، والباقون بالنصب)، وحمل في كل واحدة من القراءتين على الوجهين. وقيل: إن ما بعد (حتى) يقتضي أن يكون بخلاف ما قبله، نحو قوله تعالى: ﴿ولا جنبا إلا عابري سبيل حتى تغتسلوا﴾ [النساء/43]، وقد يجيء ولا يكون كذلك نحو ما روي: (إن الله تعالى لا يمل حتى تملوا) (الحديث بهذا اللفظ أخرجه البزار عن أبي هريرة، وفي الصحيحين عن عائشة أن النبي دخل عليها وعندها امرأة، قال: (من هذه) ؟ قالت: هذه فلانة، تذكر من صلاتها، قال: (مه، عليكم بما تطيقون، فوالله لا يمل الله حتى تملوا) وكان أحب الدين إليه ما داوم صاحبه عليه. راجع: رياض الصالحين ص 104؛ وفتح الباري 3/31؛ ومسلم 785) لم يقصد أن يثبت ملالا لله تعالى بعد ملالهم (قال النووي: أي: لا يقطع ثوابه عنكم وجزاء أعمالكم ويعاملكم معاملة المال حتى تملوا فتتركوا).

##### Türkçe

- **حتى**: Bazen **إلى** gibi kendisiyle cer yapılan bir harftir; ancak kendisinden sonra zikredilen sınır, kendisinden öncekilerin hükmüne dâhil olur. Bazen kendisiyle atıf yapılır, bazen kendisiyle istinaf yapılır. Şu örnek gibi: “Balığı yedim **حتى** başını”; “ve başını”; “ve başını”. Yüce Allah’ın sözü: ﴿Onu mutlaka hapsedeceğim **حتى** bir vakte kadar﴾ [Yusuf/35] ve ﴿**حتى** fecrin doğuşu﴾ [Kadr/5].

Ve muzari fiilin üzerine girer; böylece nasb eder ve ref‘ eder; her birinde iki vech vardır:
Nasbın iki vechinden biri: **إلى أن**.
İkincisi: **كي**.
Ref‘in iki vechinden biri, kendisinden önceki fiilin mâzî olmasıdır; şu örnek gibi: “Yürüdüm **حتى** Basra’ya giriyorum”; yani: “Yürüdüm de Basra’ya girdim.”
İkincisi: kendisinden sonrasının hâl olmasıdır; şu örnek gibi: “Hastalandı **حتى** onu ummazlar.” Ve şu şekilde okunmuştur: ﴿**حتى** peygamber der﴾ [Bakara/214], nasb ile ve ref‘ ile (ref‘ ile yalnız Nâfi‘ okudu; geri kalanlar nasb ile). Ve iki kıraatin her birinde iki vech üzere hamledildi. Ve denildi ki: **حتى**’dan sonrası, kendisinden öncekine aykırı olmayı gerektirir; Yüce Allah’ın şu sözü gibi: ﴿Ve cünüp iken—yolcu olarak geçenler müstesna—**حتى** yıkanıncaya kadar﴾ [Nisâ/43]. Ve bazen gelir de böyle olmaz; rivayet olunduğu gibi: “Şüphesiz Allah Teâlâ bıkmaz **حتى** siz bıkarsınız.” (Hadis bu lafızla Bezzâr’ın Ebû Hureyre’den rivayetinde çıkarılmıştır; Sahîhayn’da Âişe’den: Peygamber onun yanına girdi, yanında bir kadın vardı; dedi: “Bu kim?” Dedi: “Bu falancadır; namazından söz ediyor.” Dedi: “Yeter; gücünüzün yettiği şey size gerekir; vallahi Allah bıkmaz **حتى** siz bıkarsınız.” Ve dinin ona en sevgilisi, sahibinin ona devam ettiği idi. Bkz.: Riyâzü’s-sâlihîn s. 104; Fethu’l-bârî 3/31; Müslim 785.) Allah Teâlâ için onların bıkmasından sonra bir bıkmayı ispat etmeyi kastetmedi. (Nevevî dedi ki: yani: siz bıkıp da terk edinceye kadar, sizin üzerinizden sevabını ve amellerinizin karşılığını kesmez ve bıkanın muamelesiyle size muamele etmez.)

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( ي ( *!الحَتِيُّ ، كغَنِيَ : سَويقُ المُقْلِ ) ؛ كما في الصِّحاح .
وفي حدِيثِ عليَ : فأَتَيْته بمِرْوَدٍ مَخْتُومٍ فإذا فيه *!حَتِيٌّ .
وقالَ أَبو حنيفَةَ : الحَتِيُّ ما حُتَّ عن المُقْل إذا أَدْرَكَ فأُكِلَ ؛ وأَنْشَدَ الجَوهريُّ للمُتَنَخل الهُذَليّ :
لا دَرَّ دَرِّي إنْ أَطْعَمْتُ نازِلَكُمْ
قِرْفَ الحَتِيِّ وعِنْدي البُرُّ مَكْنُوزُ ( و ) قيلَ : الحَتِيُّ ( المُقْلُ ) نفْسُه ؛ وبه فُسِّرَ البَيْتُ ؛ ( أَو رَدِيئُهُ أَو يابِسُهُ .
( و ( الحَتِيُّ : ( مَتاعُ الزَّبِيلِ أَو عَرَقُهُ ) وكِفافُه الذي في شَفَتِه .
( و ) الحَتِيُّ : ( ثُفْلُ التَّمْرِ وقُشُورُهُ .
( و ) الحَتِيُّ : ( الدِّمْنُ ) ؛ نَقَلَه الأزهريُّ .
( و ) أَيْضاً : ( قِشْرُ الشَّهْدِ ) ؛ نَقَلَه ثَعْلَب ؛ وأَنْشَدَ :
وأَتَتْهُ بزَغْدَبٍ *!وحَتِيَ
بَعْدَ طِرْمٍ وتامِكٍ وثُمالِ

( *!والحاتِي : الكثيرُ الشُّرْبِ ) ؛ نَقَلَه الأزْهريُّ عن ابنِ الأعْرابيِّ .
( *!وحَتَيْتُهُ ) ، أَي الثَّوْبَ ، *!حَتياً ، *!وأَحْتَيْتَهُ *!وأَحْتَأْتُهُ : ( خِطْتُهُ وأَحْكَمْتُهُ .
( و ) قيلَ : ( فَتَلْتُهُ ) فَتْلَ الأكْسِيَةِ .
وقالَ شَمِرٌ : يقالُ احْتُ صنفَةَ هذا الكِساءِ ، وهو أَنْ يُفْتل الكِساءُ القُومَسِيُّ .
قُلْتُ : ومنه *!الحَتِيَّة لمَا فُتِلَ مِن أَهْدابِ العِمامَةِ بلُغَةِ اليَمَنِ .
( وفَرَسٌ *!مُحْتاةُ الخَلْقِ ) : أَي ( مُوَثَّقَةٌ ؛ ) وأَنْشَدَ ابنُ الأَعرابيِّ :
ونَهْبٍ كجُمَّاعِ الثُّرَيَّا *!حَوَيْتُه
غِشَاشاً بمُحْتاةِ الصِّفاقَينِ خَيْفِقِقالَ ابنُ سِيدَة : إنَّما أَرادَ *!مُحْتَتياً فقَلَب مَوْضِع اللام إلى العَيْنِ ، وإلاَّ فلا مادّة له يَشْتَق منها .
وكَذَلِكَ زَعَمَ ابنُ الأَعرابي أنَّه مثْلُ قوْلِك *!حتَوْتُ الكِساءَ إلاَّ أَنَّه لم يُنَبّه على القَلْبِ ، والكَلِمَة واوِيَّةٌ ويائِيَّةٌ .
وممَّا يُسْتدركَ عليه :
الحَتِيُّ ، كغَنِيَ : مَتاعُ البَيْتِ .
وأَيْضاً : رَدِيءُ الغَزْلِ .

##### Türkçe

: (**الحَتِيُّ**; **غَنِيَ** gibi: **سَويقُ المُقْلِ**)؛ **الصِّحاح**’ta olduğu gibi.
Ve **عليّ**’nin hadisinde: “Ona mühürlü bir mil ile geldim; bir de baktım ki içinde **حَتِيٌّ** var.”
Ve **أَبو حنيفَةَ** dedi: **الحَتِيُّ**; **المُقْل**’den olgunlaştığında kazınıp yenilen şeydir; ve **الجَوهريُّ** **المُتَنَخل الهُذَليّ**’den (şu beyti) okudu:
لا دَرَّ دَرِّي إنْ أَطْعَمْتُ نازِلَكُمْ
قِرْفَ الحَتِيِّ وعِنْدي البُرُّ مَكْنُوزُ
(ve) denildi: **الحَتِيُّ** (**المُقْلُ**)’ün kendisidir; ve beyit bununla tefsir edildi; (yahut onun kötüsü yahut kurusu).
(ve) (**الحَتِيُّ**: (**مَتاعُ الزَّبِيلِ** yahut onun teri) ve dudağında olan onun **كِفافُه**’u.)
(ve) **الحَتِيُّ**: (**ثُفْلُ التَّمْرِ** ve onun kabukları).
(ve) **الحَتِيُّ**: (**الدِّمْنُ**)؛ bunu **الأزهريُّ** nakletti.
(ve) ayrıca: (**قِشْرُ الشَّهْدِ**)؛ bunu **ثَعْلَب** nakletti; ve (şu beyti) okudu:
وأَتَتْهُ بزَغْدَبٍ **وحَتِيَ**
بَعْدَ طِرْمٍ وتامِكٍ وثُمالِ

(**والحاتِي**: çok içen)؛ bunu **الأزْهريُّ** **ابنِ الأعْرابيِّ**’den nakletti.
(**وحَتَيْتُهُ**), yani elbiseyi, **حَتياً**, ve **أَحْتَيْتَهُ** ve **أَحْتَأْتُهُ**: (onu diktim ve sağlamlaştırdım).
(ve) denildi: (onu, elbiselerin bükümü gibi büktüm).
Ve **شَمِرٌ** dedi: “Bu örtünün saçak kısmını **احْتُ** (diye) söylenir”; bu, **الكِساءُ القُومَسِيُّ**’nin bükülmesidir.
Dedim ki: Bundan, Yemen lehçesinde sarığın püsküllerinden bükülen şeye **الحَتِيَّة** (denmesi)dir.
(Ve **فَرَسٌ مُحْتاةُ الخَلْقِ**): yani (sağlamlaştırılmış); ve **ابنُ الأَعرابيِّ** (şu beyti) okudu:
ونَهْبٍ كجُمَّاعِ الثُّرَيَّا **حَوَيْتُه**
غِشَاشاً بمُحْتاةِ الصِّفاقَينِ خَيْفِقِ
**ابنُ سِيدَة** dedi: O ancak **مُحْتَتياً**yı kastetti; sonra **اللام**’ın yerini **العَيْن**’e çevirdi; yoksa ondan türetileceği bir maddesi yoktur.
Ve yine **ابنُ الأَعرابي** bunun, “**حتَوْتُ الكِساءَ**” sözün gibi olduğunu iddia etti; ancak kalbe (harf yer değiştirmesine) dikkat çekmedi; kelime hem vâvî hem yâîdir.
Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir:
**الحَتِيُّ**, **غَنِيَ** gibi: ev eşyası.
Ve ayrıca: ipliğin kötüsü.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AA%D9%89/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

حَتِىٌّ
حَتِىٌّ حتى حتي The سَوِيق [or meal of what has been parched, or perhaps of what has been dried in the sun,] of the مُقْل [or fruit of the Theban palm, or cucifera Thebaïca]: (S, K:) or what is rasped, of the مُقْل, when it has become ripe, and is then eaten: (AHn, TA:) also, (K,) or as some say, (TA,) the [fruit called] مُقْل, (K, TA,) itself: (TA:) or what is bad thereof: or what is dry thereof. (K.) [See an ex. in a verse cited voce دَرٌّ.] ― -b2- The refuse (ثُفْل) and skins (قُشُور) of dates: (K:) [like حَثًا and حَثًى.] ― -b3- The scaly substances (قِشْر [app. meaning bits of the wax]) of honey, or of honey in the wax. (Th, K.) ― -b4- I. q. دِمْنٌ [Dung of beasts, compacted together; &c.] (Az, K, TA. [In the CK, الزِّمَنُ is put for الدِّمْنُ.]) ― -b5- The apparatus (مَتَاع) of the [kind of basket, made of palm-leaves, called] زَبِيل: or its عَرَق [meaning the suspensory, by which it is carried: see this word, which also means the “ suspensory ” of a water-skin]; (K;) its كِتَاف [or cord by which it is carried, being attached] in its شَفَة [or edge, lit. lip, and app., as is commonly the case, passed through a loop-shaped handle in the opposite edge, so that the two opposite edges are drawn together when it is carried: كِتَافٌ originally signifying “ a rope with which one's arms or hands are tied together behind his back ”]. (TA.) ― -b6- The مَتَاع [or furniture and utensils, &c.,] of a house or tent. (TA.) ― -b7- And What is bad of spun thread. (TA.)

حَتَّى
حَتَّى حتى حتي : see art. حت.

##### Türkçe

حَتِىٌّ
**حَتِىٌّ** **حتى** **حتي** **سَوِيق**: **مُقْل**’ün [yahut Tebâ hurmasının meyvesinin, yahut cucifera Thebaïca’nın] kavrulmuş olanından [veya güneşte kurutulmuş olanından] olan unu: (S, K:) yahut olgunlaştığında **مُقْل**’den rendelenen şey; sonra yenir: (AHn, TA:) ayrıca, (K,) yahut bazılarına göre, (TA,) [**مُقْل** denilen] meyvenin kendisi: (TA:) yahut onun kötü olanı: yahut onun kuru olanı. (K.) [**دَرٌّ** maddesinde zikredilen bir beyitte bir örneğine bak.] — -b2- Hurmanın posası (**ثُفْل**) ve kabukları (**قُشُور**): (K:) [**حَثًا** ve **حَثًى** gibi.] — -b3- Balın, yahut balmumundaki balın, kabuksu şeyleri (**قِشْر** [görünüşe göre balmumunun parçaları mânâsında]). (Th, K.) — -b4- **دِمْنٌ** ile aynı. [Hayvanların gübresi, birbirine yapışıp sıkışmış; vb.] (Az, K, TA. [CK’de **الدِّمْنُ** yerine **الزِّمَنُ** konulmuştur.]) — -b5- [Hurma yapraklarından yapılmış, **زَبِيل** denilen] sepet türünün takımı (**مَتَاع**): yahut onun **عَرَق**’ı [yani onunla taşındığı askı; bu kelimeye bak; ayrıca bir su tulumunun “askısı” mânâsına da gelir]; (K;) onun **شَفَة**’sinde [yahut kenarında, lafzen dudakta; ve görünüşe göre çoğu kez olduğu üzere, karşı kenardaki halka biçimli bir kulptan geçirilmiş olarak, taşındığında iki karşı kenar bir araya çekilsin diye] bağlı olan **كِتَاف**’ı [yahut onunla taşındığı ip]; **كِتَافٌ** aslında “kişinin kollarının yahut ellerinin sırtının arkasında birbirine bağlandığı ip” mânâsına gelir. (TA.) — -b6- Bir evin yahut çadırın **مَتَاع**’ı [yahut eşyası ve aletleri, vb.]. (TA.) — -b7- Ve eğrilmiş ipliğin kötü olanı. (TA.)

حَتَّى
**حَتَّى** **حتى** **حتي**: **حت** maddesine bak.
