# حثف — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AB%D9%81/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%AB%D9%81/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حثف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AB%D9%81.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: حثف

ح ث ف
حفث ، فحث ، حثف ، فثح : ( مستعملات ) .
حفث فحث : أبو عُبَيد عن الأحمر : الحَفِثُ والفَحِثُ : الذي يكونُ مع الكَرِشِ وهو يُشْبهها .
وقال الليث : الحفْثَةُ : ذَاتُ الطَّرَائق من الكَرِش كأَنها أَطْبَاقُ الفَرْثِ .
وأَنشد الليثُ :
لاتُكْرِبَنَّ بَعْدَها خُرْسِيّا
إنّا وَجَدْنَا لَحْمَها رَدِيّاً
الكِرْشَ والحِفْثَة والمَرِيّا
( فحث ) : وقال أبو عَمْرُو : الفَحِثُ : ذاتُ الطَّرَائق والقِبَةُ الأخرَى إلى جَنْبه . وليس فيها طرائق قال : وفيها لُغَاتٌ : حَفِثٌ ، وحَثِفٌ ، وحِفْثٌ ، وحِثْفٌ : وقيل : فِثْحٌ ، وثِحْفٌ ، ويُجْمْعُ الأحْثَافَ والأفْثَاحَ والأثحَافَ ، كُلٌّ قد قيلَ .
وقال شَمِر : الحُفَّاثُ : حَيَّةٌ ضخمٌ عظيمُ الرَّأْسِ أَرْقَشُ أحْمَرُ أكْدَرُ ، يُشْبُه الأسْوَد وليس به ، إذا حَرَّبْته انتَفَخَ ورِيدُه .
وقال ابنُ شميل : هو أكبرُ مِنَ الأرْقَمِ ، ورَقَشُه مِثلُ رَقَشِ الأرْقم ، لا يَضُرُّ أحداً ، وجَمْعُه حَفَافِيثُ . وقال جرير :
إنَّ الحفَافيثَ عِنْدِي يا بَنِي لَجَأٍ
يُطرِقْنَ حِينَ يصُولُ الحيَّةُ الذَّكَرُ
وقال الليثُ : الحُفَّاثُ : ضَرْبٌ من الحيَّات يأْكلُ الحشيشَ لا يضُرّ شيئاً .
ويقال للغَضْبان إذا انْتَفختْ أوْدَاجه : قدِ احرَنفَشَ حُفَّاثُه .
وفي ( النَّوَادرِ ) : افتحَثْتُ ما عند فُلاَنٍ وابْتَحَثتُ بمعنى واحدٍ .

### Türkçe

ح ث ف
**حفث** ، **فحث** ، **حثف** ، **فثح** : (kullanılanlar).

**حفث فحث** : Ebû ʿUbeyd, el-Ahmer’den: **الحَفِثُ** ve **الفَحِثُ**: işkembe ile birlikte bulunan ve ona benzeyen şeydir.
Leys dedi: **الحفْثَةُ**: işkembeden yolları olan (kısım); sanki dışkının tabaklarıdır.
Leys şu beyti okudu:
“Bundan sonra sakın **خُرْسِيّا** olma,
Biz onun etini kötü bulduk,
İşkembeyi, **الحِفْثَة**’yi ve **المَرِيّا**’yı.”

( **فحث** ) : Ebû ʿAmr dedi: **الفَحِثُ**: yolları olan (kısım) ve onun yanında olan öteki kubbedir. Onda yollar yoktur, dedi. Şöyle dedi: Onda lugatlar vardır: **حَفِثٌ** , **حَثِفٌ** , **حِفْثٌ** , **حِثْفٌ**; ve denildi ki: **فِثْحٌ** , **ثِحْفٌ**; ve **الأحْثَافَ** ve **الأفْثَاحَ** ve **الأثحَافَ** cem‘ olunur; her biri söylenmiştir.

Şemir dedi: **الحُفَّاثُ**: iri, büyük başlı, benekli, kızıl, koyu; siyaha benzer fakat o değildir; onu kızdırdığında şahdamarı şişer.
İbn Şümeyl dedi: O, **الأرْقَمِ**’den daha büyüktür; benekleri **الأرْقم**’in benekleri gibidir; kimseye zarar vermez; onun cemi **حَفَافِيثُ**’tir. Cerîr dedi:
“Şüphesiz **الحفَافيثَ** benim yanımda, ey **بَنِي لَجَأٍ**,
Erkek yılan saldırdığı zaman başlarını eğerler.”

Leys dedi: **الحُفَّاثُ**: yılanlardan bir türdür; otu yer; hiçbir şeye zarar vermez.
Ve öfkeli kimseye, boyun damarları şiştiğinde: **قدِ احرَنفَشَ حُفَّاثُه** denilir.

( **النَّوَادرِ** )’de: **افتحَثْتُ** falanın yanındakini ve **ابْتَحَثتُ** bir tek mânâdadır.
