# حثم — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AB%D9%85/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%AB%D9%85/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حثم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AB%D9%85.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: حثم

| | ( الحَثْمَةُ : الأَكَمَةُ الصَّغِيرَةُ الحَمْراءُ ) ، | كما في الصحاح ، ( أو السَّوْداءُ من | حِجارَةٍ ) كما في المحكم ، | ( ويُحَرَّكُ ) ، عن الأَزهريّ ، ونَصُّه : | سَمِعْتُ العَرَب تقولُ للرّابِيَةِ الحَثَمَة ، | يقال : انْزِلْ بهاتِيكَ الحَثَمَة ، وجمعها | حَثَماتٌ ، ويجوز حَثْمَة بسكُون الثاء . | | ( و ) الحَثَمَةُ : ( أَرْنَبَةُ الأَنْفِ ، و ) | أيضاً : ( المُهْرُ الصَّغِيرُ ) ، كلاهما عن | الهَجَرِيّ ، ( ج ) أي : جَمْع الكُلّ : | ( حِثامٌ ) ، بالكَسْر . | | ( و ) في حَدِيث عُمَرَ رَضِيَ الله تعالَى | عنه ذِكْر حَثْمَة ، وهو ( ع ) بمَكَّة ( قُرْبَ | الحَجُونِ ) ، أو بالقُرْبِ من دارِ الأَرْقَمِ ، | وقِيلَ : صَخَراتٌ في رَبْع عُمَرَ بنِ | الخَطَّاب ، قال عُمَر :   أَنَّى لي | بالشَّهادَةِ وإِنَّ الَّذِي أَخْرَجَنِي من | الحَثْمَة قادِرٌ أَنْ يَسُوقَها إِلَيَّ   ، قالَه | نصر . | | ( و ) حَثْمَة ، ( بلا لامٍ ) : اسمُ | ( امْرَأَة ) ، قال الجوهريّ : سُمِّيت | بالحَثْمَة بِمَعْنَى الأَكَمَة الحَمْراء . | | ( وأبو حَثْمَة ) : رجُلٌ ( من جُلَساءِ | عُمَرَ ) رضي اللهُ تعالى عنه ، كُنِيَ بذلِك . | | ( وابْنُ أَبِي حَثْمَةَ ) هو الإمام ( أبو | بَكْرِ بن سُلَيْمانَ ) بن أبي حَثْمَة بنِ | حُذَيْفَة بن غانِمِ بنِ عامِرِ بن عَبْدِ الله بن | عُبَيْدِ بنِ عُوَيْج بن عَدِيٍّ العَدَوِيّ | المَدَنيّ ( المُحَدِّثُ ، من عُلَماءِ | قُرَيْشٍ ) ، روى عن أَبِيه وحَفْصَةَ وابنِ | عُمَرَ وسَعِيدِ بن زَيْدٍ ، وعنه الزُّهْريُّ | وصالِحُ بنُ كَيْسان وأَبُوهُ سُلَيْمان ، | هاجَرَتْ به أُمُّه الشّفاءُ صَغِيراً ، وَوَلِيَ | لِعُمَرَ سُوقَ المَدِينَةِ وَقَضاءَ مِصْرَ لِعَمْرِو | ابن العاصِ . |

| | ( و ) الحُثْمَةُ : ( بالضَّمِّ : مَصَبُّ الماءِ | عِنْدَ السَّدِّ ) . | | ( والحَوْثَمُ ) : كَجَوْهَرٍ : ( المُتَوَسِّطً | الطُّولِ مِنّا ومن الإِبِلِ ) . | | ( والحَثْماءُ : بَقِيَّةٌ في الوادِي من | الرَّمْلِ ) . | | ( وحَثَمَ لَهُ ) الشَّيْءَ يَحْثِمُه ( حَثْماً : | أَعْطاهُ ) ، نقله الجوهريّ . | | [ ] وَمِمّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْه : | | الحُثُمُ : الطُّرُق العالِيَة . | | وحَثَمَ الشَّيْءَ يَحْثِمُهُ حَثْماً : دَلَكَهُ | بِيَدِه دَلْكاً شديداً كَمَحَثَهُ ، وقد نَقَلَه | الجوهريّ ، ولكن ابن دُرَيْدٍ قال : إِنَّه | ليسَ بثابِتٍ . |

### Türkçe

| | ( **الحَثْمَةُ** : küçük kırmızı tepecik ) ، | الصحاح’ta olduğu gibi ، ( yahut taşlardan olan siyahı ) كما في **المحكم** ، | ( ve harekelenir ) ، Ezherî’den ، ve onun nassı: | Arapların tepeye **الحَثَمَة** dediklerini işittim ، | denilir: Şu **الحَثَمَة**’ye in ، onun çoğulu | **حَثَماتٌ**’tır ، ve **حَثْمَة**’nin **الثاء**’sı sükûnlu olması câizdir. | | ( ve ) **الحَثَمَةُ** : ( burnun ucu ، ve ) | ayrıca: ( küçük tay ) ، ikisi de Hecerî’den ، ( ج ) yani: hepsinin çoğulu: | ( **حِثامٌ** ) ، kesre ile. | | ( ve ) Ömer’in -Allah Teâlâ ondan razı olsun- hadîsinde | **حَثْمَة** zikri vardır; o ( özel isim ) Mekke’de ( **الحَجُونِ** yakınında ) ، yahut Erkam’ın evine yakın ، | ve denildi: Ömer b. Hattâb’ın mahallesinde kayalıklardır; | Ömer dedi:   Şehâdet nerede bana, hâlbuki beni | **الحَثْمَة**’den çıkaran, onu bana sevk etmeye kâdirdir   ، bunu | Nasr söyledi. | | ( ve ) **حَثْمَة** ، ( lamsız ) : bir | ( kadın ) adıdır; Cevherî dedi: | kırmızı tepecik mânâsındaki **الحَثْمَة** ile adlandırıldı. | | ( ve **أبو حَثْمَة** ) : bir adamdır ( Ömer’in meclis arkadaşlarından ) ، Allah Teâlâ ondan razı olsun; bununla künyelendi. | | ( ve **ابْنُ أَبِي حَثْمَةَ** ) o, imamdır ( **أبو بَكْرِ بن سُلَيْمانَ** ) b. Ebî Hathme b. | Huzeyfe b. Gânim b. Âmir b. Abdillah b. | Ubeyd b. Uveyc b. Adiyy el-Adevî | el-Medenî ( muhaddis, Kureyş âlimlerindendir ) ، babasından, Hafsa’dan, İbn | Ömer’den ve Saîd b. Zeyd’den rivayet etti; ondan da Zührî | ve Sâlih b. Keysân ve babası Süleyman (rivayet etti); | annesi Şifâ onu küçükken hicret ettirdi; Ömer için | Medine çarşısını ve Amr b. Âs için Mısır kadılığını üstlendi. |

| | ( ve ) **الحُثْمَةُ** : ( zamme ile: bendin yanında suyun döküldüğü yer ) . | | ( ve **الحَوْثَمُ** ) : Cevher gibi: ( bizden ve develerden orta boylu olan ) . | | ( ve **الحَثْماءُ** : vadide kumdan bir kalıntı ) . | | ( ve **حَثَمَ لَهُ** ) şeyi **يَحْثِمُه** ( **حَثْماً** : ona verdi ) ، Cevherî onu nakletti. | | [ ] Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: | | **الحُثُمُ** : yüksek yollar. | | **حَثَمَ** şeyi **يَحْثِمُهُ** **حَثْماً** : onu eliyle şiddetli bir ovma ile ovdu, **كَمَحَثَهُ** gibi; Cevherî onu nakletmiştir, fakat İbn Düreyd dedi: Şüphesiz o sabit değildir. |
