# حجف (ح-ج-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%AC%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ح - ج - ف
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D9%81/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والجيم والفاء معهما
ح ج ف، ج ح ف، ف ح ج مستعملات
حجف:
الحَجَفُ: ضَرْبٌ من التِّرَسةِ مُقوِّرَةٌ من جُلُود الإبِل، الواحدة حَجَفة. والحُجاف: داءٌ يَعَتَري الإنسان من كَثرة الآكل أو من شَيءٍ لا يلائِمُه فيأخُذُ البطنَ استطلاقاً. وقيل رجلٌ مَحْجُوف، قال:
والمُشتَكي من مَغْلة المحَجُوفِ
جحف:
الجَحْفُ: شِبْهُ الجَرْف إلاّ أنّ الجَرْف للشيء الكثير والجَحْف للماء والكُرة وةنحوهما، تقول: اجتَحَفْنا ماءَ البئر إلاّ جُحفةً واحدة بالكَفِّ أو بالإناء. وتَجاحَفْنا الكُرَةَ بيننا بالصَوالِجة. وتَجاحَفْنا بالقِتال: تناول بعضُنا بعضاً بالعِصِيِّ والسُيُوف، قال العجاج:
وكانَ ما اهتَضَّ الجِحافُ بَهْرَجا
اهتَضَّ: أي كَسَرَ، بَهْرَجاً: أي باطلاً، والجِحاف: مُزاحَمةُ الحرب. وسنة مُجْحفةٌ: تُجحفُ بالقَوم وَتْجَتحِفُ أموالَهم. ويقال: مَن آثَرَ الدُنْيا أجْحَفَتْ بآخِرتِه. والجُحْفةُ: ميقات للإحرام.
فحج:
الفَحَجُ: تَباعُدُ ما بينَ الساقَيْن في الإنسان والدايَّة، والنعْتُ: أفحَجُ وفَحْجاءُ، ويُقال: لا فَجَحٌ فيها ولا صَكَكٌ.

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **الجيم** ve **الفاء**’ın onlarla birlikte olduğu bölüm
**ح ج ف**، **ج ح ف**، **ف ح ج** kullanımdadırlar

**حجف**:
**الحَجَفُ**: develerin derilerinden oyuk yapılmış kalkanlardan bir türdür; teki **حَجَفة**’dir. **الحُجاف**: çok yiyenden yahut ona uygun olmayan bir şeyden insana arız olan bir hastalıktır; böylece karın, ishal olarak tutar. Ve “**رجلٌ مَحْجُوف**” denilmiştir; dedi ki:
ve şikâyetçi olan, **المحَجُوف**’un hararetli ağrısından

**جحف**:
**الجَحْفُ**: **الجَرْف**’e benzer; ancak **الجَرْف** çok olan şey içindir, **الجَحْف** ise su ve top ve benzerleri içindir. Dersin ki: “kuyunun suyunu, avuçla yahut kapla bir tek **جُحفة** hariç, tamamen aldık.” Ve “topu aramızda sopalarla birbirimize atarak aldık.” Ve “savaşta birbirimize **تَجاحَفْنا** ettik”: bazımız bazımıza değnekler ve kılıçlarla uzandı. **العجاج** dedi ki:
ve **الجِحاف**’ın kırdığı şey bâtıl idi

**اهتَضَّ**: yani kırdı; **بَهْرَجاً**: yani bâtıl olarak; **الجِحاف**: savaşın itişip kakışmasıdır. Ve “**سنة مُجْحفةٌ**”: kavme zarar verir ve mallarını alıp götürür. Ve denilir: “kim dünyayı tercih ederse, onun âhiretine **أجْحَفَتْ**.” **الجُحْفةُ**: ihram için bir mikattır.

**فحج**:
**الفَحَجُ**: insanda ve dört ayaklıda iki bacak arasının uzak olmasıdır; sıfat: **أفحَجُ** ve **فَحْجاءُ**. Ve denilir: “onda ne **فَجَحٌ** vardır ne de **صَكَكٌ**.”

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D9%81/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

حاجفْتُ فلاناً، إذا عارضْتَه ودافعْتَه. واحْتَجَفْتُ نفسي عن كذا، أي ظَلَفْتُها. يقال للترس إذا كان من جلودٍ ليس فيه خشَب ولا عَقَبٌ: حَجَفَةٌ وَدَرَقةٌ، والجمع حَجَفٌ. والمُحادِفُ: المُقاتِلُ صاحب الحَجَفَةِ.

##### Türkçe

**حاجفْتُ** falancayı: ona karşı çıktığın ve onu savdığın zaman. Ve **احْتَجَفْتُ** kendimi şundan: yani onu men ettim. Kalkan için, eğer derilerden olup içinde ne tahta ne de sinir bulunursa, denir: **حَجَفَةٌ** ve **دَرَقةٌ**; çoğulu **حَجَفٌ**. Ve **المُحادِفُ**: **الحَجَفَةِ** sahibi olan savaşçı.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D9%81/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ح ج ف
حجف ، حفج ، جحف ، فحج : مستعملة .
حجف : الليث . الحَجَفُ : ضربٌ من التِّرَسَة ، تُتَّخَذ من جلود الإبل مُقَوَّرة ، والواحدة جَحَفَة . ونحوَ ذلك قال أبو عُبيد في الحَجَفِ .
وقال الليث : الْحُجَافُ : ما يَعتَري من كثرة الأكل أو من شيء لا يلائمهُ فيأخذُه البطن استِطْلاقاً ، ورجل مَحْجُوفٌ . وقال الراجز :
يا أيها الدّارِىءُ كالمَنْكُوفِ
والمُتَشَكِّي مَغْلَةَ المحجوفِ
هكذا أنشدنيه المُنْذِري عن ثعلب عن ابن الأعرابي . قال : والمحجُوفُ والمجحوفُ واحد ، وهو الجُحافُ والحُجافُ : مَغْسٌ في البطن شديد . والمَنْكوف : الذي يشتكي نكْفَتهُ ، وهو أصل اللِّهْزِمة . وقال بعض الجعفريِّين : احْتَجَفْتُ نفسي واحتجَنتُها إذا ظَلَفتُها .
جحف : أبو العبّاس عن ابن الأعرابي : الجُحْفَة : مِلْء اليد وجمعها جُحَف .
وقال الليث : الجَحْفُ : شدة الجَرْف إلا أن الجَرْف للشيء الكثير ، والجَحْفَ للماء . تقول : اجتحفْنا ماء البئر إلا جُحفةً واحدة بالكَفِّ أو بالإناء .
والفِتْيان يتجاحفون الكرة بينهم بالصَّوالجة . قال : والتَّجاحف أيضاً في القتال : تناول بعضهم بعضاً بالعصي والسُّيوف ، وقال العجَّاج :
وكان ما اهْتَضَّ الْجِحافُ بَهْرَجا
يعني ما كسره التَّجاحُف بينهم ، يريد به القتل .
والسنة المُجحِفة : التي تُجْحِف بالقوم قتلاً وإفساداً للأَموال .
وقال بعض الحكماء : من آثر الدنيا أجْحفت بآخِرته .
والْجُحفَة : ميقات أهل الشام : قرية تقرب من سِيفِ البحر .
أبو عُبيد عن الفراء : الْجِحافُ : أن يستقِيَ الرجل فيصيب الدلو فم البئر فَيَنْخَرِق وأنشد :
قد عَلِمَتْ دلوُ بني منَافِ
تَقْوِيمَ فَرْغَيْهَا عن الْجِحاف
الأصمعي والفّراء : سيل جُحاف وجُرافٌ وهو الذي يذهب بكل شيء ، وأنشد .
أَبْرز عنها جُحافٌ مُضِرّ
ورُوِي عن الأصْمَعي أنه قال : الجَحْف : أكل الثَّريد ، والجَحْفُ : الضرب بالسيف ، وأنشد :
( و ) لا يستوي الْجحفَان جَحْفُ ثَرِيدَة
وجَحفُ حرُوريَة بأبيض صارم
والجَحَّاف السُّلَمي : رجل من العرب معروف .
ثعلب عن ابن الأعرابي : الجَحُوف : الثَّريد يبقى في وسط الجَفْنة .
فحج : قال الليث : الفَحَجُ : تباعد ما بين أوساط السَّاقين في الإنسان والدَّابة ، والنعت أفْحَجُ وفَحْجاء . أبو عُبيد عن أبي عمرو : الأفحج : الذي في رجليه اعوجاج .
وقال أبو زيد : يقال : أفْحَج فلان عنَّا ، وأحجم وأفَّج إذا تباعد .

##### Türkçe

ح ج ف
**حجف** ، **حفج** ، **جحف** ، **فحج** : kullanımdadır.

**حجف** : el-Leys. **الحَجَفُ** : **التِّرَسَة**’den bir tür darbe; deve derilerinden, içbükey yapılmış olarak edinilir; tekili **جَحَفَة**’dir. Bunun benzerini Ebû Ubeyd **الحَجَفِ** hakkında söyledi.

el-Leys dedi: **الْحُجَافُ** : çok yemekten yahut ona uygun olmayan bir şeyden dolayı arız olan şey; böylece karın onu bir ishal olarak alır; ve **مَحْجُوفٌ** adam. Râciz dedi:
Ey **الدّارِىءُ** gibi **المَنْكُوفِ**
ve **المُتَشَكِّي** **مَغْلَةَ المحجوفِ**

Bunu bana Münzirî, Sa‘leb’den, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet ederek okuttu. Dedi: **المحجُوفُ** ile **المجحوفُ** birdir; o da **الجُحافُ** ve **الحُجافُ**’tır: karında şiddetli bir sancı. **المَنْكوف**: **نكْفَتهُ**’nden şikâyet eden kimsedir; o, **اللِّهْزِمة**’nin aslıdır. Ca‘ferîlerden bazıları dedi: Onu **ظَلَفتُها** ettiğimde “kendimi **احْتَجَفْتُ** ve onu **احتجَنتُها** ettim” (denir).

**جحف** : Ebû’l-‘Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den: **الجُحْفَة** : elin dolusu; çoğulu **جُحَف**’tır.

el-Leys dedi: **الجَحْفُ** : **الجَرْف**’in şiddetidir; ancak **الجَرْف** çok olan şey içindir, **الجَحْفَ** ise su içindir. Dersin ki: “Kuyu suyunu, avuçla yahut kapla bir tek **جُحفةً** hariç, **اجتحفْنا** ettik.”

Delikanlılar, **الصَّوالجة** ile aralarında topu **يتجاحفون** ederler. Dedi: **التَّجاحف** da savaşta: birbirlerinin üzerine sopalar ve kılıçlarla uzanıp almalarıdır. ‘Accâc dedi:
Ve **الْجِحافُ**’ın **بَهْرَجا** olarak **اهْتَضَّ** ettiği şey oldu

Yani aralarındaki **التَّجاحُف**’un kırdığı şey; bununla öldürmeyi kasteder.

**السنة المُجحِفة** : kavme öldürme ve malları bozma ile **تُجْحِف** eden (yıl).

Hikmet sahiplerinden bazıları dedi: Kim dünyayı tercih ederse, âhiretine **أجْحفت** eder.

**الْجُحفَة** : Şam ehlinin mîkâtı; deniz kıyısına yakın bir köydür.

Ebû Ubeyd, Ferrâ’dan: **الْجِحافُ** : adamın su çekmesi; sonra kovanın kuyu ağzına isabet edip delinmesidir. Şu beyit okundu:
Benî Menâf’ın kovası bilmiştir
**الْجِحاف**’dan onun iki ağzını doğrultmayı

Asma‘î ve Ferrâ: **سيل جُحاف** ve **جُرافٌ**: her şeyi götüren (sel)dir. Şu beyit okundu:
Ondan **جُحافٌ مُضِرّ** ortaya çıktı

Asma‘î’den rivayet olundu ki dedi: **الجَحْف** : **الثَّريد** yemek; **الجَحْفُ** : kılıçla vurmadır. Şu beyit okundu:
Ve iki **الْجحفَان** eşit olmaz: **جَحْفُ ثَرِيدَة**
ve beyaz keskin bir (kılıç) ile bir **حرُوريَة**’nin **جَحفُ**’u

**الجَحَّاف** es-Sülemî: Araplardan bilinen bir adamdır.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الجَحُوف** : **الجَفْنة**’nin ortasında kalan **الثَّريد**’dir.

**فحج** : el-Leys dedi: **الفَحَجُ** : insanda ve binek hayvanında iki baldırın orta kısımları arasının uzak olması; sıfatı **أفْحَجُ** ve **فَحْجاء**’dır. Ebû Ubeyd, Ebû ‘Amr’dan: **الأفحج** : ayaklarında eğrilik olan kimsedir.

Ebû Zeyd dedi: Denir ki: “Falan bizden **أفْحَج** etti, ve **أحجم** ve **أفَّج** etti” — uzaklaştığında.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D9%81/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الحاء والجيم وما يثلثهما)
  (حجر) الحاء والجيم والراء أصل واحد مطَّرد، وهو المنْع والإحاطة على الشيء. فالحَجْر حَجْر الإنسان، وقد تكسر حاؤه. ويقال حَجَر الحاكمُ على السَّفيه حَجْراً؛ وذلك منْعُه إيَّاه من التصرُّف في ماله. والعَقْل يسمَّى حِجْراً لأنّه يمنع من إتيانِ ما لا ينبغي، كما سُمِّي عَقْلاً تشبيهاً بالعِقال. قال الله تعالى: ﴿هَلْ فِي ذلِكَ قَسَمٌ لِذِي حِجْرٍ﴾ [الفجر 5]. وحَجْرٌ: قصبَة اليمامة.
  والحَجَر معروف، وأحسَِب أنَّ البابَ كلَّه محمولٌ عليه ومأخوذ منه، لشدَّته وصلابته. وقياسُ الجمْع في أدنى العدد أحجار، والحجارة أيضاً له قياس، كما يقال: جمل وجِمالة، وهو قليل. والحِجْر: الفرس الأنثى؛ وهي تصانُ ويُضَنُّ بها. والحاجرُ: ما يُمْسك الماءَ من مكانٍ منْهَبِط، وجمعه حُجْرانٌ([1]). وحَجْرة القوم: ناحية دارهم وهي حِماهُم. والحُجْرة من الأبنية معروفة. وحجَّر القَمَرُ، إذا صارت حولَه دارةٌ.
  ومما يشتقُّ من هذا قولهم: حَجَّرْتُ عينَ البعير، إذا وسمْتَ حولَها بميسمٍ مستدير. ومَحْجِر العَين: ما يدور بها، وهو الذي يظهر من النِّقاب. والحِجْر: حطِيم مَكَّة، هو المُدَار بالبيت. والحِجْر: القرابة. والقياس فيها قياس الباب؛ لأنها ذِمامٌ وذِمارٌ يُحمَى ويُحفَظ. قال:
يُرِيدُونَ أن يُقْصُوهُ عَنِّي وإنّه *** لَذُو حَسَبٍ دانٍ إليّ وذو حِجْرِ([2])  والحِجْر: الحرام. وكان الرجل يَلقَى الرجلَ يخافُه في الأشهُر الحُرُم، فيقول: حِجْراً؛ أي حراما؛ ومعناه حرامٌ عليك أن تنالَني بمكروه، فإذا كان يومُ القيامة رأى المشركون ملائكة العذاب فيقولون: ﴿حِجْراً مَحْجُوراً﴾ [الفرقان 22]، فظنُّوا أنّ ذلك ينفعهم في الآخرة كما كان ينفعهُم في الدُّنيا. ومن ذلك قول القائل:
حَتى دَعَوْنا بأَرحامٍ لهم سَلَفَتْ *** وقال قائلُهم إنِّي بحاجُورِ([3])  والمحاجر: الحدائق: واحدها مَحْجِر. قال لبيد:
  * تُرْوِي المَحَاجِرَ بازلٌ عُلْكومُ([4]) *
  (حجز) الحاء والجيم والزاء أصلٌ واحدٌ مطَّرد القياس، وهو الحَوْلُ بين الشيئين. وذلك قولهم: حَجَزْتُ بين الرجلين وذلك أن يُمنَع كلُّ واحدٍ منهما مِن صاحبه. والعرب تقول "حَجَازَيْك" على وزن حَنانَيْك، أي احْجُِزْ بينَ القوم وإنما سمِّيت الحجازُ حجازاً لأنها حَجَزَت بين نجدٍ والسَّراة. وحُجْزَة الإزار: مَعْقِده. وحُجْزة السراويل: موضع التِّكَّة. وهذا على التَّشبيه والتمثيل، كأنه حجز بين الأعلى والأسفل. ويقال: "كانت بينَ القوم رِمِّيَّا* ثم صارت إلى حِجِّيزَى"، أي ترامَوْا  ثم تحاجَزُوا. فأما قول القائل:
رِقاقُ النِّعال طيِّبٌ حُجُزَاتُهُمْ *** يُحَيَّوْنَ بالرِّيحانِ يومَ السباسبِ([5])  وهي جمع حُجْزة، كنايةٌ عن الفُروج، أي إنهم أَعِفّاء.
  (حجف) الحاء والجيم والفاء كلمةٌ واحدة لا قياس، وهي الحَجَفَة، وهي الترس الصَّغير يُطارَق بين جِلْدين وتُجعَل منهما حَجَفة. والجَمْع حَجَفٌ. قال:
أيمنَعُنا القومُ ماءَ الفرات *** وفينا السُّيوفُ وفينا الحَجَفْ([6])  (حجل) الحاء والجيم واللام ليس يتقارَبُ الكلامُ فيه إلا من جهةٍ واحدة فيها ضعف، يقال على طريقة الاحتمال والإمكان إنه شيءٌ يطيف بشيء. فالحِجْل الخَلْخال، وهو مُطِيفٌ بالسَّاق. والحَجَلة: حَجَلة العَرُوس. ومرّ فلانٌ يَحْجُِلُ في مِشْيته، أي يَتبختر. وهو قياسُ ما ذكرناه، كأنه يُدور على نفْسه. وتحجيل الفَرَس: بياضٌ يُطيف بأرساغه. والحَوْجلَة: القارورة. قال الراجِز([7]):
كأنَّ عينَيْهِ من الغُؤُورِ ***قَلْتَانِ في صَفْحِ صَفاً منْقُورِأذاكَ أم حَوْجَلَتَا قَارُورِ وقال علقمة:
  * كأَنَّ أعيُنَها فيها الحواجيلُ([8]) *
  ومما شذّ عن الباب الحَجَلُ، هذا الطائر. ومن الباب قول الأصمعيّ: حجَّلت العينُ: غارت.
  (حجم) الحاء والجيم والميم أصلٌ واحد، وهو ضربٌ من المنْع والصَّدْف([9]). يقال أحجَمْتُ عن الشيء، إذا نكَصْتَ عنه. وحُجِمَ البعيرُ، إذا شُدَّ فمُه بأدَمٍ ولِيف.
  ومما شذَّ عن الباب الحَوْجَمَة: الوردة الحمراء، والجمع حَوْجَم. والحَجْم: فِعل الحاجم.
  (حجن) الحاء والجيم والنون أصلٌ واحدٌ يدلُّ على مَيَل. فالحَجَن اعوجاجُ الخشبة وغيرها. والمِحْجَن: خشبةٌ أو عصا معَقّفة الرأس. واحتجَنْتُ بها الشيءَ: أخَذْتُه. ويقال للمخاليب المعقّفة حَجِنات. قال العجّاج:
  * بحَجِناتٍ يتثَقَّبْن البُهَرْ([10]) *
  وهي الأوساط. وأَحْجَنَ الثُّمام: خرجت خُوصَتُه؛ ولعلَّها تكونُ حَجْناء. واحتجَنْتُ الشيءَ لنفسي، وذلك إمالتُك إيّاه إلى نَفْسك. ويقولون: احتجن عليه حَجْنة، كما يقال حَجَرَ عليه.
  ومن الباب قولهم غَزْوةٌ حَجُونٌ، وذلك إذا أظهرْتَ غَيْرَها ثم مِلْتَ إليها([11]). ويقال غزاهم غَزْواً حَجُوناً.
  (حجا) الحاء والجيم والحرف المعتل أصلان متقاربان، أحدهما إطافةُ الشيءِ بالشيء وملازمتُه، والآخر القصد والتعمُّد.
  فأما الأول فالحَجْوَةُ وهي الحَدَقة، لأنها مِن أَحْدَقَ بالشيء. ويقال لنواحي البلاد وأطرافِها المحيطةِ بها أَحْجاءٌ قال ابنُ مُقْبِل:
لا يحْرِز المرءَ أَحْجاءُ البلادِ ولا *** يُبنَى له في السَّمواتِ السّلاليمُ([12])  ومحتملٌ أن يكون من هذا الباب الحَجَاة، وهي النُّفَّاخة تكون على الماء من قَطْر المطر، لأنها مستديرة.
  والأصل الثاني قولهم: تحجَّيت الشيءَ، إذا تحرَّيْتَه وتعمّدتَه. قال ذو الرمة:
  * فجاءَتْ بأغْباشٍ تَحَجَّى شَرِيعةً([13]) *
  ويقولون حَجِيتُ بالمكان وتحجَّيت به. قال:
  * حيث تَحَجّى مُطرِقٌ بالفالِقِ([14]) *
  والحَجْوُ بالشيء: الضَّنُّ به؛ يقال حَجِئتُ به أي ضَنِنْت. وبه سمِّي الرجل حَجْوة. وحَجَأت به: فرحت. وقد قلنا إنّ البابين متقاربان، والقياس فيهما لمن نَظَرَ قياسٌ واحد.
  فأمّا الأُحجِيَّة والحُجَيَّا، وهي الأُغلُوطة يتعاطاها الناس بينهم، يقول أحدهم: أُحاجيك ما كذا؛ فقد يجوز أن يكون شاذّاً عن هذين الأصلين، ويمكن أن يُحمَل عليهما، فيقال أحاجيك، أي اقصُدْ وانظُرْ وتعمَّد لِعِلم ما أسألك عنه.ومنه أنتَ حَجٍ أن تفعل كذا، كما تقول حرِيٌّ.
  (حجب) الحاء والجيم والباء أصل واحد، وهو المنع. يقال حجبته عن كذا، أي منَعتُه. وحِجابُ الجَوْف: ما يَحْجُبُ بين الفُؤاد وسائر الجَوْف. والحاجبان العظمان فوق العينين بالشّعَْر واللّحم. *وهذا على التشبيه، كأنهما تحجبان شيئاً يصل إلى العينين. وكذلك حاجبُ  الشّمس، إنما هو مشبَّهٌ بحاجب الإنسان. وكذلك الحَجَبة: رأس الوَرِك، تشبيهٌ أيضاً لإشرافِهِ.
---------------------------------------------------------------
([1]) في الأصل: "حجرات".
([2]) البيت لذي الرمة في ديوانه 260 واللسان والمجمل (حجر). لكن رواية الديوان: "فأخفيت شوقي من رفيقي". وفي الديوان واللسان: "لذو نسب".
([3]).البيت في المجمل واللسان (حجر).
([4]) سيعيده في ص362. وصدره كما في ديوانه 94 واللسان (حجر).
* بكرت به جرشية مقطورة *
وفي الأصل: "بلوى المحاجر"، صوابه في المجمل واللسان والديوان.
([5]) للنابغة في ديوانه 9 واللسان (حجز، سبسب). والسباسب: يوم عيد عند النصارى. وفي الأصل: "السبائب"، تحريف.
([6]) البيت من أبيات رواها نصر بن مزاحم في وقعة صفين 184.
([7]) هو العجاج. ديوانه 27 واللسان (حجل).
([8]) لم يرد في ديوان علقمة. وأنشده في اللسان (حجل) بدون نسبة.
([9]) يقال صدف عن الشيء يصدف صدفاً وصدوفاً.
([10]) ديوان العجاج 17.
([11]) في اللسان: "الغزوة الحجون: التي تظهر غيرها ثم تخالف إلى غير ذلك الموضع وتقصد إليها".
([12]) البيت في المجمل واللسان (حجا).
([13]) في الديوان: 536: "تحرى شريعة". وعجزه كما في الديوان واللسان (حجا):
* تلادا عليها رميها واحتبالها *
([14]) الفالق: اسم موضع. والبيت لعمارة بن أيمن الربائي، كما في اللسان (حجا 181). وقد أنشده في نهاية مادة (فلق) بدون نسبة.
ـ

##### Türkçe

(**باب الحاء والجيم وما يثلثهما**)
  (**حجر**) **الحاء** ve **الجيم** ve **الراء** tek bir asıldır, düzenli (mutṭarid); o da şey üzerine men‘ ve kuşatmadır. Şu hâlde **الحَجْر** insanın **حَجْر**’ıdır; ve onun **حاء**’sı kırılabilir. Ve denilir: hâkim sefih üzerine **حَجْراً** **حَجَر** etti; bu, onu malında tasarruftan men‘ etmesidir. Ve akıl **حِجْراً** diye adlandırılır; çünkü gelmemesi gerekeni yapmaktan men‘ eder; tıpkı **عَقْلاً** diye adlandırıldığı gibi, **العِقال**’a benzetme yoluyla. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿هَلْ فِي ذلِكَ قَسَمٌ لِذِي حِجْرٍ﴾ [الفجر 5]. Ve **حَجْرٌ**: Yemâme’nin kasabasıdır.
  Ve **الحَجَر** mâlûmdur; ve sanırım ki kapının tamamı onun üzerine taşınmıştır ve ondan alınmıştır; onun şiddeti ve katılığı sebebiyle. Ve cem‘in en az sayıda kıyası **أحجار**’dır; ve **الحجارة** da onun için kıyaslıdır; nitekim denilir: **جمل** ve **جِمالة**; ve o azdır. Ve **الحِجْر**: dişi attır; o korunur ve onunla cimrilik edilir. Ve **الحاجر**: alçalan bir yerden suyu tutan şeydir; onun cem‘i **حُجْرانٌ**’dır. Ve **حَجْرة القوم**: evlerinin tarafıdır ve o onların himâsıdır. Ve **الحُجْرة** binalardan mâlûmdur. Ve ay **حجَّر** etti; onun etrafında bir halka olduğunda.
  Ve bundan türeyenlerdendir onların sözü: devenin gözünü **حَجَّرْتُ**; yani onun etrafını yuvarlak bir dağlama demiriyle dağladığında. Ve gözün **مَحْجِر**’i: onunla dönen şeydir; ve o, peçeden görünen şeydir. Ve **الحِجْر**: Mekke’nin **حطِيم**’idir; o, evin etrafında dolaşılan yerdir. Ve **الحِجْر**: akrabalıktır. Ve onda kıyas, kapının kıyasıdır; çünkü o, korunup muhafaza edilen bir zimmet ve bir zımardır. Dedi ki:
يُرِيدُونَ أن يُقْصُوهُ عَنِّي وإنّه *** لَذُو حَسَبٍ دانٍ إليّ وذو حِجْرِ  **الحِجْر**: haramdır. Adam, haram aylarda korktuğu adamla karşılaşırdı da “**حِجْراً**” derdi; yani haram (dokunulmaz); mânâsı: bana bir kötülükle erişmen sana haramdır. Kıyamet günü olunca müşrikler azap meleklerini görürler de derler: ﴿حِجْراً مَحْجُوراً﴾ [الفرقان 22]; böylece zannettiler ki bu, dünyada kendilerine fayda verdiği gibi âhirette de kendilerine fayda verir. Ve bundan, söyleyenin sözü:
حَتى دَعَوْنا بأَرحامٍ لهم سَلَفَتْ *** وقال قائلُهم إنِّي بحاجُورِ  Ve **المحاجر**: bahçelerdir; onun teki **مَحْجِر**’dir. Lebîd dedi:
  * تُرْوِي المَحَاجِرَ بازلٌ عُلْكومُ *
  (**حجز**) **الحاء** ve **الجيم** ve **الزاء** tek bir asıldır, kıyası düzenlidir; o da iki şeyin arasına girmektir. Bu, onların sözü: iki adamın arasını **حَجَزْتُ**; bu, her birinin diğerinden men‘ edilmesidir. Ve Arap “**حَجَازَيْك**” der, **حَنانَيْك** vezninde; yani kavmin arasını ayır; ve **الحجاز** ancak **حجازاً** diye adlandırıldı, çünkü Necd ile Serât arasında ayırdı. Ve **حُجْزَة الإزار**: onun bağlandığı yerdir. Ve **حُجْزة السراويل**: **التِّكَّة**’nin yeridir. Ve bu, teşbih ve temsil üzerinedir; sanki üst ile alt arasında ayırdı. Ve denilir: “kavim arasında **رِمِّيَّا** vardı, sonra **حِجِّيزَى**’ya döndü”; yani atıştılar, sonra birbirlerinden ayrıldılar. Ama söyleyenin sözü:
رِقاقُ النِّعال طيِّبٌ حُجُزَاتُهُمْ *** يُحَيَّوْنَ بالرِّيحانِ يومَ السباسبِ  ve o, **حُجْزة**’nin cem‘idir; furuçlara kinayedir; yani onlar iffetlidirler.
  (**حجف**) **الحاء** ve **الجيم** ve **الفاء** kıyası olmayan tek bir kelimedir; o da **الحَجَفَة**’dir; ve o, iki deri arasında dövülen küçük kalkandır; ve onlardan bir **حَجَفة** yapılır. Ve cem‘i **حَجَفٌ**’dır. Dedi ki:
أيمنَعُنا القومُ ماءَ الفرات *** وفينا السُّيوفُ وفينا الحَجَفْ  (**حجل**) **الحاء** ve **الجيم** ve **اللام**’da söz, zayıf olan tek bir yönden başka birbirine yaklaşmaz; ihtimal ve imkân yolu üzere denilir ki o, bir şeyin bir şeyi kuşatmasıdır. Şu hâlde **الحِجْل** halhaldır; ve o, baldırı kuşatandır. Ve **الحَجَلة**: gelinin **حَجَلة**’sidir. Ve falan kimse yürüyüşünde **يَحْجُِلُ** olarak geçti; yani salınır. Ve bu, zikrettiğimizin kıyasıdır; sanki kendi üzerine döner. Ve atın **تحجيل**’i: onun bileklerini kuşatan beyazlıktır. Ve **الحَوْجلَة**: şişedir. Recez söyleyen dedi:
كأنَّ عينَيْهِ من الغُؤُورِ ***قَلْتَانِ في صَفْحِ صَفاً منْقُورِأذاكَ أم حَوْجَلَتَا قَارُورِ Ve Alkame dedi:
  * كأَنَّ أعيُنَها فيها الحواجيلُ *
  Ve kapıdan şâz olanlardandır **الحَجَلُ**: şu kuş. Ve kapıdandır Asma‘î’nin sözü: göz **حجَّلت** etti; yani çöktü.
  (**حجم**) **الحاء** ve **الجيم** ve **الميم** tek bir asıldır; ve o, men‘ ve yüz çevirmenin bir türüdür. Denilir: şeyden **أحجَمْتُ**; ondan geri döndüğünde. Ve deve **حُجِمَ** edildi; yani ağzı deri ve lif ile bağlandığında.
  Ve kapıdan şâz olan **الحَوْجَمَة**: kırmızı güldür; ve cem‘i **حَوْجَم**’dır. Ve **الحَجْم**: hacamatçının fiilidir.
  (**حجن**) **الحاء** ve **الجيم** ve **النون** tek bir asıldır; meyle delâlet eder. Şu hâlde **الحَجَن**: tahta ve başkasının eğriliğidir. Ve **المِحْجَن**: başı kıvrık bir tahta yahut asadır. Ve onunla şeyi **احتجَنْتُ**: onu aldım. Ve kıvrık pençelere **حَجِنات** denilir. A‘câc dedi:
  * بحَجِناتٍ يتثَقَّبْن البُهَرْ *
  ve o, ortalardır. Ve **الثُّمام** **أَحْجَنَ** etti: onun yaprağı çıktı; ve belki o **حَجْناء** olur. Ve şeyi kendim için **احتجَنْتُ**; bu, onu kendine doğru eğmendir. Ve derler: onun üzerine bir **حَجْنة** ile **احتجن** etti; nitekim “onun üzerine **حَجَرَ** etti” denildiği gibi.
  Ve kapıdandır onların sözü: **غَزْوةٌ حَجُونٌ**; bu, başkasını gösterip sonra ona meylettiğinde olur. Ve denilir: onları **غَزْواً حَجُوناً** olarak gazâ etti.
  (**حجا**) **الحاء** ve **الجيم** ve illetli harf iki asıldır, birbirine yakındır: birincisi şeyin şeyle kuşatılması ve ona bitişmesidir; ikincisi kasıt ve taammüttür.
  Birincisine gelince: **الحَجْوَةُ**’dur; ve o, gözbebeğidir; çünkü o, şeyle **أَحْدَقَ**’tan (kuşattı)dır. Ve ülkelerin çevreleri ve onları kuşatan uçlarına **أَحْجاءٌ** denilir. İbn Mukbil dedi:
لا يحْرِز المرءَ أَحْجاءُ البلادِ ولا *** يُبنَى له في السَّمواتِ السّلاليمُ  Ve muhtemeldir ki bu kapıdandır **الحَجَاة**; ve o, yağmur damlasından su üzerinde olan kabarcıktır; çünkü o yuvarlaktır.
  Ve ikinci asıl onların sözü: şeyi **تحجَّيت**; onu araştırıp kastettiğinde. Zü’r-Rumme dedi:
  * فجاءَتْ بأغْباشٍ تَحَجَّى شَرِيعةً *
  Ve derler: mekânda **حَجِيتُ** ve onunla **تحجَّيت**. Dedi ki:
  * حيث تَحَجّى مُطرِقٌ بالفالِقِ *
  Ve şeyle **الحَجْوُ**: onunla cimriliktir; denilir: onunla **حَجِئتُ**; yani cimrilik ettim. Ve bununla adam **حَجْوة** diye adlandırıldı. Ve onunla **حَجَأت**: sevindim. Ve biz dedik ki iki kapı birbirine yakındır; ve ikisinde kıyas, bakan kimse için tek bir kıyastır.
  Ama **الأُحجِيَّة** ve **الحُجَيَّا**; ve o, insanların aralarında yaptıkları bilmece/aldatmaca (uğlûta)dır; birisi “**أُحاجيك** şu nedir” der; artık caizdir ki bu iki asıldan şâz olsun; ve mümkündür ki onlara hamledilsin; böylece “**أحاجيك**” denilir; yani sorduğum şeyin bilgisini elde etmek için kasdet, bak ve taammüt et. Ve ondandır: “sen şunu yapmaya **حَجٍ**’sin”; nitekim “**حرِيٌّ**” dediğin gibi.
  (**حجب**) **الحاء** ve **الجيم** ve **الباء** tek bir asıldır; ve o, men‘dir. Denilir: onu şundan **حجبته**; yani onu men‘ ettim. Ve **حِجابُ الجَوْف**: fuâd ile gövdenin geri kalanı arasını örten şeydir. Ve iki **الحاجبان**: gözlerin üstünde kıl ve et ile olan iki kemiktir. Bu, teşbih üzerinedir; sanki onlar gözlere ulaşan bir şeyi örterler. Ve aynı şekilde güneşin **حاجبُ**’i; ancak insanın kaşına benzetilmiştir. Ve aynı şekilde **الحَجَبة**: kalçanın başıdır; onun yüksekliği sebebiyle yine bir teşbihtir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D9%81/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ح ج ف
إتقـاه بحجفـة وهـي تـرس مـن جلـد مطارق وجاءوا بالحراب والحجف‏.‏
وأقبلوا محاجفين مجاحفين‏.‏

##### Türkçe

ح ج ف
Ona **بحجفة** ile korunma sağladı; o, dövülmüş deriden bir kalkandır. Ve mızraklarla ve **الحجف** ile geldiler.‏
Ve **محاجفين** **مجاحفين** olarak geldiler.‏

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D9%81/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الحَجَفُ: ضَرْب من التِّرَسَةِ، واحدتها حَجَفةٌ، وقيل: هي من الجُلودِ خاصَّة، وقيل: هي من جلود الإبل مُقَوَّرةً، وقال ابن سيده: هي من جلودِ الإبل يُطارَقُ بعضُها ببعض؛ قال الأَعشى:
لَسْنا بِعِيرٍ، وبَيْتِ اللّه، مائرةٍ،
لَكِنْ عَلَيْنا دُروعُ القَوْمِ والحَجَفُ.
ويقال للتُّرْس إذا كان من جلود ليس فيه خشَب ولا عَقَبٌ: حَجَفةٌ ودَرَقةٌ، والجمع حَجَفٌ؛ قال سُؤْرُ الذِّئْب:
ما بالُ عَيْنٍ عن كَراها قد جَفَتْ،
وشَفَّها مِن حُزْنِها ما كَلِفَتْ؟
كأَنَّ عُوَّاراً بها، أَو طُرِفَتْ
مسْبَلةً، تَسْتَنُّ لَـمَّا عَرَفَتْ
داراً لِلَيْلى بَعْدَ حَوْلٍ قد عَفَتْ،
كأَنـَّها مَهارِقٌ قد زُخْرِفَتْ
تَسْمَعُ لِلحَلْيِ، إذا ما انْصَرَفَتْ،
كَزَجَلِ الرِّيح، إذا ما زَفْزَفَتْ
ما ضَرَّها أَم ما علَيْها لوْ شَفَتْ
مُتَيَّماً بنَظْرةٍ، وأَسْعَفَتْ؟
قد تَبَلَتْ فُؤَادَه وشَغَفَتْ،
بل جَوْزِ تَيْهاءَ كَظَهْرِ الحَجَفَتْ،
قَطَعْتُها إذا المَها تَجَوَّفَتْ،
مَآرِناً إلى ذَراها أَهْدَفَتْ
يريد رُبَّ جَوْزِ تَيْهاء، ومن العرب من إذا سكت على الهاء جعلها تاء فقال: هذا طلحتْ، وخُبز الذُّرتْ. وفي حديث بناء الكعبة: فَتَطَوَّقَتْ بالبيت كالحَجَفةِ؛ هي التُّرْس.
والـمُحاجِفُ: الـمُقاتِلُ صاحِبُ الحَجَفةِ. وحاجَفْتُ فلاناً إذا عارَضْته ودافَعْته. واحتَجَفْتُ نفسي عن كذا واحْتَجَنْتها (* قوله
«واحتجنتها» كذا بالأصل، والذي في شرح القاموس: واجتحفتها.) أَي ظَلَفْتُها.والحُجافُ: ما يَعْتَري من كثرة الأَكل أَو من أَكل شيء لا يلائم فيأْخذُه البطنُ اسْتِطْلاقاً، وقيل: هو أَن يقع عليه الـمَشْيُ والقَيء من التُّخَمةِ، ورجل مَحْجُوفٌ؛ قال رؤبةُ:
يا أَيـُّها الدَّارِئُ كالـمَنْكُوفِ،
والـمُتَشكِّي مَغْلَة الـمَحْجُوفِ
الدَّارِئُ: الذي دَرَأَت غُدّتُه أَي خرجت، والـمَنْكُوفُ: الذي يَتَشَكَّى نَكَفَته وهما الغُدّتانِ اللَّتانِ في رَأْدي اللَّحْيَيْنِ، وقال الأَزهري: هي أَصل اللِّهْزِمةِ، وقال: الـمَحْجُوفُ والـمَجْحُوفُ واحد، قال: وهو الحُجاف والجُحاف مَغَسٌ في البطن شديد.
وحَجَفةُ: أَبو ذَرْوة بن حَجَفةَ، قال ثعلب: هو من شعرائهم.

##### Türkçe

**الحَجَفُ**: **التِّرَسَةِ**’den bir tür darbedir; onun bir tanesi **حَجَفةٌ**’dir. Ve denildi: o, özellikle **الجُلودِ**’dendir. Ve denildi: o, deve derilerindendir, oyulmuş olarak. İbn Sîde dedi: o, deve derilerindendir; onların bir kısmı bir kısmıyla dövülür; **الأَعشى** dedi:

Biz bir **بِعِيرٍ** değiliz, Allah’ın evi hakkı için, sütü bol (deve) de değiliz,
Lâkin üzerimizde kavmin zırhları ve **الحَجَفُ** vardır.

Ve **التُّرْس** için, eğer derilerden ise, içinde ne tahta ne de sinir bulunmazsa: **حَجَفةٌ** ve **دَرَقةٌ** denilir; çoğulu **حَجَفٌ**’tır; **سُؤْرُ الذِّئْب** dedi:

Ne oldu da bir göz, uykusundan uzaklaşıp kurudu,
Ve hüznünden alıştığı şey onu inceltti?
Sanki onda bir ağrı var, yahut göz ucu değdi,
Sarkık (göz kapağı) olarak; tanıyınca (yaş) akıtır,
Bir yıl sonra silinmiş olan Leylâ’nın bir yurdunu,
Sanki o, süslenmiş **مَهارِقٌ** gibidir,
Döndüğü vakit, süs için işitir,
Rüzgârın uğultusu gibi, estiği vakit.
Ona ne zarar verdi yahut ona ne (olur) eğer şifa bulsa,
Bir bakışla tutkun olmuş (kimseyi) ve yardım etse?
Onun gönlünü yıprattı ve **شَغَفَتْ** etti,
Hatta **جَوْزِ تَيْهاءَ**’nın (ortası), **الحَجَفَتْ**’in sırtı gibi (oldu),
Onu, onun suyu çekildiği vakit kestim,
Burnu yukarılarına doğru hedeflenmiş.

“**رُبَّ جَوْزِ تَيْهاء**”yı kasteder; ve Araplardan, **الهاء** üzerinde sükûn edince onu **تاء** yapan kimse vardır; böylece: “bu **طلحتْ**” ve “**خُبز الذُّرتْ**” der. Ve Kâbe’nin inşası hadîsinde: “Evin etrafına **الحَجَفةِ** gibi kuşandı”; o, **التُّرْس**’tür.

Ve **الـمُحاجِفُ**: **الحَجَفةِ** sahibi savaşçı. Ve “**حاجَفْتُ** falancayı” (demek), ona karşı çıktığım ve onu savdığım zamandır. Ve “**احتَجَفْتُ** kendimi şundan” ve **احْتَجَنْتها** (* onun sözü: “**واحتجنتها**” asılda böyle; **شرح القاموس**’ta olan ise: “**واجتحفتها**”.) yani onu korudum. Ve **الحُجافُ**: çok yemekten yahut uygun düşmeyen bir şey yemekten dolayı arız olan şeydir; böylece karın onu ishal olarak alır. Ve denildi: o, tokluktan dolayı yürüyüş ve kusmanın onun üzerine düşmesidir. Ve **مَحْجُوفٌ** adam; **رؤبةُ** dedi:

Ey **الدَّارِئُ** olan, **الـمَنْكُوفِ** gibi,
Ve **الـمَحْجُوفِ**’un **مَغْلَة**’sinden şikâyet eden!

**الدَّارِئُ**: **غُدّتُه** (bezi) çıkan, yani çıkmış olan kimsedir. Ve **الـمَنْكُوفُ**: **نَكَفَته**’sinden şikâyet eden kimsedir; ikisi, iki çenenin iki yanındaki iki bezdir. Ve **الأَزهري** dedi: o, **اللِّهْزِمةِ**’nin aslıdır. Ve dedi: **الـمَحْجُوفُ** ile **الـمَجْحُوفُ** birdir. Dedi: ve o, **الحُجاف** ve **الجُحاف**’tır; karında şiddetli bir sancıdır.

Ve **حَجَفةُ**: **حَجَفةَ**’nin oğlu **أَبو ذَرْوة**’dir. **ثعلب** dedi: o, onların şairlerindendir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D9%81/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ح ج ف * يقال للترس إذا كان من جلود ليس فيه خشب ولا عقب * حجَفَةٌ * ودرقة والجمع * حَجَفٌ

##### Türkçe

* **ح ج ف** * **يقال للترس إذا كان من جلود ليس فيه خشب ولا عقب**: Kalkan için, eğer derilerden ise, içinde ne tahta ne de arka yüz (takviye) yoksa, denilir. * **حجَفَةٌ** * ve **درقة**; çoğulu **حَجَفٌ**.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D9%81/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

حاجفهُ
3 حاجفهُ حاجف حاجفه حاجفة He opposed him and repelled him, [app. with a حَجَفَة, (see the act. part. n., below,)] being opposed and repelled by him. (S.)

حَجَفٌ
حَجَفٌ حجف : see what next follows, in two places.

حَجَفَةٌ
حَجَفَةٌ حجفه حجفة A shield made of skins, (S, K, TA,) or, as some say, of the skins of camels, cut out in a round form, (TA,) without wood and without sinews; (S, K, TA;) as also دَرَقَةٌ: (S:) or of skins sewed one over another; as also دَرَقَةٌ: (ISd:) or a small shield made of two [pieces of] skins sewed together, one over the other: (Msb:) pl. ↓ حَجَفٌ, (S, Msb, K,) [or rather this is a coll. gen. n.,] and [the pl. is] حَجَفَاتٌ. (Msb.) The saying of the rلjiz, (S,) namely, Su-r-edhDhi-b, (TA,)
بَلْ جَوْزِتَيْهَآءَ كَظَهْرِ الحَجَفَتْ
means رُبَّ جَوْزِ تَيْهَآءَ [i. e. Many a middle of a desert in which one loses his way, like the back of a shield such as is called حجفة]: and [by احجفت is meant الحجفه; for] some of the Arabs, in pausing upon a ة, make it ت: thus they say, هٰذَا طَلْحَتْ, and خُبْزُ الذٌّرَتْ: (S, Sgh:) these are Teiyi. (Sgh, TA.) ― -b2- (tropical:) The breast, or chest; (Abu-l-'Omeythil, K:) as being likened to a shield: (Abu-l-'Omeythil, TA:) pl. [or coll. gen. n.] ↓ حَجَفٌ. (Abu-l-'Omeythil, K.)

مُحَاجِفٌ
مُحَاجِفٌ محاجف Fighting with another, having a حَجَفَة: (S, K:) opposing reciprocally. (K.)

##### Türkçe

**حاجفهُ**
3 **حاجفهُ** **حاجف** **حاجفه** **حاجفة** Ona karşı koydu ve onu geri püskürttü, [görünüşe göre bir **حَجَفَة** ile, (aşağıda ism-i fâil maddesine bakınız,)] onun tarafından karşı konulup geri püskürtülmüş olarak. (S.)

**حَجَفٌ**
**حَجَفٌ** **حجف**: iki yerde, hemen sonra gelen şeye bakınız.

**حَجَفَةٌ**
**حَجَفَةٌ** **حجفه** **حجفة** Derilerden yapılmış bir kalkan, (S, K, TA,) yahut bazılarının dediğine göre, develerin derilerinden, yuvarlak bir biçimde kesilmiş, (TA,) tahtasız ve sinirsiz; (S, K, TA;) bunun gibi **دَرَقَةٌ** da: (S:) yahut üst üste dikilmiş derilerden; bunun gibi **دَرَقَةٌ** da: (ISd:) yahut iki [parça] deriden yapılmış, birbirinin üstüne, birlikte dikilmiş küçük bir kalkan: (Msb:) çoğulu ↓ **حَجَفٌ**, (S, Msb, K,) [yahut daha doğrusu bu bir cem‘-i cins ismidir,] ve [çoğul] **حَجَفَاتٌ**’tır. (Msb.) Recez şairinin sözü, (S,) yani, Su-r-edhDhi-b’in, (TA,)
بَلْ جَوْزِتَيْهَآءَ كَظَهْرِ الحَجَفَتْ
şu anlama gelir: رُبَّ جَوْزِ تَيْهَآءَ [yani: nice bir çölün ortası ki onda kişi yolunu kaybeder, **حجفة** denilen bir kalkanın sırtı gibi]: ve [**احجفت** ile kastedilen **الحجفه**’dir; çünkü] Arapların bazısı, bir **ة** üzerinde vakfederken onu **ت** yapar: böylece derler ki, هٰذَا طَلْحَتْ, ve خُبْزُ الذٌّرَتْ: (S, Sgh:) bunlar Teiyi’dir. (Sgh, TA.) ― -b2- (mecaz:) Göğüs, yahut sadr; (Abu-l-'Omeythil, K:) bir kalkana benzetilmesi itibarıyla: (Abu-l-'Omeythil, TA:) çoğulu [yahut cem‘-i cins ismi] ↓ **حَجَفٌ**. (Abu-l-'Omeythil, K.)

**مُحَاجِفٌ**
**مُحَاجِفٌ** **محاجف** Başkasıyla savaşan, bir **حَجَفَة** sahibi olarak: (S, K:) karşılıklı olarak karşı koyan. (K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D9%81/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

حَجَفَ
حَجَفَ حَاْجَفَ III ,
a.  Opposed, resisted.

اِنْحَجَفَ
اِنْحَجَفَ VII ,
a.  Besought, supplicated.

اِحْتَجَفَ
اِحْتَجَفَ VIII ,
a.  Appropriated.

##### Türkçe

**حَجَفَ**
**حَجَفَ** **حَاْجَفَ** III ,
a. Karşı koydu, direndi.

**اِنْحَجَفَ**
**اِنْحَجَفَ** VII ,
a. Yalvardı, niyaz etti.

**اِحْتَجَفَ**
**اِحْتَجَفَ** VIII ,
a. Sahiplendi.
