# حجل — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D9%84/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%AC%D9%84/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D9%84.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: حجل

حَجَلَ
1 حَجَلَ حجل , aor. حَجُلَ and حَجِلَ , inf. n. حَجَلَانٌ (S, K) and حَجْلٌ, (K,) He walked having his legs shackled: (S:) or he raised one leg, and went slowly on the other leg: (M, K:) or he went with short steps, like him who has his legs shackled: (Ham p. 221:) and he raised one leg, and hopped on the other: (TA:) it is said of a bird: (S:) and it means, (S, K,) in like manner, (S,) as also ↓ حجّل, (TA,) he leaped in going; (S, K, TA;) said of a crow, or raven; (K, TA;) as leaps (يَحْجُلُ) the camel that is hocked [in one leg] upon three legs, and the boy upon one leg or upon two. (S.) -A2- حَجَلَتْ عَيْنُهُ, aor. حَجِلَ , inf. n. حُجُولٌ; (K;) and ↓ حجّلت, (As, S. K,) inf. n. تَحْجِيلٌ; (As, S;) His eye sank, or became depressed, in his head; (As, S, K;) said of a man, and of a camel, and of a horse: (TA:) and ↓ حَوْجَلَ, alone, signifies the same; (Ibn-' Abbلd, K;) said of a man. (Ibn-' Abbلd, TA.) -A3- حُجِلَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ, inf. n. حَجْلٌ, An obstacle was made to intervene between him, or it, and him, or it. (K.)

2 حَجَّلَ [حجّل, inf. n, تَحْجِيلٌ, originally, He ornamented a woman, or her legs, with anklets: and he shackled a man, or a man's legs: see حِجْلٌ. ― -b2- And hence,] حُجِّلَتْ قَوَائِمُهُ, inf. n. تَحْجِيلٌ, said of a horse, His legs were white in the lower parts, the whiteness extending [upwards] beyond the pasterns but not extending beyond the knees and hocks; because they [the lower parts of the leg] are the places of the احجال, i. e., the anklets, and the shackles. (S, TA.) [See تَحْجِيلٌ explained as a simple subst., below.] ― -b3- [Hence also,] حَجَّلَتْ بَنَانَهَا She (a woman) coloured the dye of her fingers, or of the extremities of her fingers. (K, TA.) In the copies of the T, لَوَّثَتْ is put in the place of لَوَّنَتْ, app. by a mistake. (TA.) ― -b4- [Hence also,] تَحْجِيلٌ in the وُضُوْء signifies The washing a portion of the عَضُد [or upper arm, perhaps a mistake for the ذِرَاع, or fore arm,] and a portion of the shank, while washing the hand and foot. (Msb.) ― -b5- [Hence also,] حُجّلَ المقْرَى, (TA,) inf. n. as above, (K,) (tropical:) A little milk, as much as the measure of the تَحْجِيل of a horse, was poured into the bowl for the guest, or guests, and then the bowl was filled up with water; this being done in a case of dearth, or drought, and want of milk: (K, * TA:) or, accord. to As, it means the bowl for the guest, or guests, was concealed in the حَجَلَة, through niggardliness, in order that the owners might drink its contents. (TA.) ― -b6- [Hence also, as تَحْجِيلٌ renders a horse conspicuous,] حَجَّلَ فُلَانٌ أَمْرَهُ (assumed tropical:) Such a one made his case, or affair, notorious, or public. (TA.) ― -b7- See also 1, first sentence. -A2- حَجَّلَهَا, inf. n. as above, He made for her a حَجَلَة: (M, K:) or he brought her, or put her, therein. (O, K.) ― -b2- [And hence حجّل signifies also He concealed a thing in the حَجَلَة: see above.] -A3- See also 1, second sentence.

احجل البَعِيرَ
4 احجل البَعِيرَ احجل البعير He loosed the camel's shacklefrom his left fore leg, and fastened it upon the right: (S, O, K:) or, accord. to the M, he loosed it from his right fore leg, and fastened it upon the left. (TA.)

حَوْجَلَ
Q. Q. 1 حَوْجَلَ حوجل : see 1.

حَجْلٌ
حَجْلٌ حجل : see what next follows.

حِجْلٌ
حِجْلٌ حجل and ↓ حَجْلٌ (S, Mgh, Msb, K) and ↓ حِجِلٌ (Sgh, K) and ↓ حِجِلٌّ (K) An anklet; or a pair of anklets; syn. خَلْخَالٌ: (S, Mgh, Msb, K:) and the first and second (S, Mgh, Msb, K) and third, as some say, (K,) by a metaphor, (Msb,) (tropical:) a shackle; or a pair of shackles, or hobbles; syn. قَيْدٌ: (S, Mgh, Msb, K:) and (assumed tropical:) the two rings of the قَيْد: (K:) pl. [of pauc.] أَحْحَالٌ (S, Mgh, Msb, K) and [of mult.] حَجُولٌ. (Mgh, Msb, K.) You say, ↓ فِى سَاقَيْهَا حِجِلٌّ [or حِجْلٌ &c.] Upon her legs are anklets. (TA.) And القُيُودُ حُجُولُ الرِّجَالِ وَالحُجُولُ لِرَبَّاتِ الحِجَالِ, i. e. Shackles are the anklets of men; and anklets are [for the mistresses of the curtained canopies, i. e.,] for women. (TA.) And خَرَجَ يَجُرُّ رِجْلَيْهِ وَيُطَابِقُ فِى حِجْلَيْهِ [He went forth dragging his legs, and hobbling in his shackles]. (TA.) And [hence] فَرَسٌ بَادٍ حُجُولُهُ i. q. مُحَجَّلٌ [q. v.]. (TA.) -A2- Also, the first, Whiteness: (M, K:) pl. أَحْجَالٌ. (K.)

حَجَلٌ
حَجَلٌ حجل [The partridge; or partridges; comprising several species, of which those most commonly known appear to be identical with the Barbary partridge and the Greek partridge; both red-legged: accord. to Forskهl, ( “ Descr. Animal., ” pp. vii. and 11,) applied both to this bird, tetrao perdix, and also to the phasianus meleagris:] a well-known bird; (Msb;) i. q. قَبْجٌ: (ISh, S:) or the male of the قَبْج: (K:) or the females of the يَعَاقِيب [pl. of يَعْقُوبٌ, q. v.]: (Lth:) also called دجاج البر [دَجَاجُ البَرِّ]: there are two species; نجد ى [نَجْدِ ىٌّ of Nejd] and تهامى [تِهَامِىٌّ of Tihلmeh]: the former species is أَخْضَرُ [here meaning of a dark, or an ashy, dust-colour], with red feet [or legs]; the latter, of the former colour intermixed with white: but نجدى is found used for the male: and غرغرة and بنت السعد ى, for the female: (Dmr, cited by Freytag:) a single bird of the kind is called ↓ حَجَلَةٌ: (S, Msb, K:) حَجَلٌ is a pl., as also حِجْلَانٌ and ↓ حِجْلَى; (S;) or [rather] حَجَلٌ is a coll. gen. n., (Msb, K,) and the pl., (Msb,) or quasi-pl. n., (K,) is ↓ حِجْلَى (Msb, K;) which is the only instance of its kind except ظِرْبَى: (S, K: in a copy of the Msb ظئرى:) its flesh is of moderate temperament. (K, TA,) more delicate than that of the دُرَّاج and that of the فَوَاخِت, and very fattening: (TA:) the swallowing half a mithkلl of its liver is good for the epilepsy; and the introduction of its gall-bladder into the nose once in every month sharpens the intellect greatly, and strengthens the sight: (K:) its flesh is good for the dropsy, benefits the stomach, and increases the venereal faculty. (Ibn-Seenà, TA.) ― -b2- Also, (S,) or ↓ حَجَلَةٌ, of which حَجَلٌ is pl., (K,) or حَجَلَةٌ is n. un. of حَجَلٌ, [which is a coll. gen. n.,] (S,) The young offspring of camels; the little ones thereof. (S, K.) ― -b3- دِبِّى حَجَلْ A certain game (Fr, K) of the Arabs of the desert. (Fr.) -A2- See also حَجَلَةٌ.

حِجِلٌ
حِجِلٌ حجل : see حِجْلٌ, in three places.

حِجِلٌّ
حِجِلٌّ حجل : see حِجْلٌ, in three places.

حَجَلَةٌ
حَجَلَةٌ حجل حجله حجلة [A kind of curtained canopy or alcove or the like, prepared for a bride;] a thing like a قُبَّة: (M, K:) and a place, (K,) or a tent, or pavilion, or chamber, (بَيْتٌ,) (S,) adorned with cloths (S, K) and with raised couches (S) and with curtains, for a bride: (S, K:) or the curtain of the bride, within a بَيْت [meaning tent, or pavilion, or chamber]: (Mgh:) pl. حِجَالٌ (S, Mgh, K) and [coll. gen. n.] ↓ حَجَلٌ. (K.) [See أَرِيكَةٌ, and مِنَصَّةٌ.] -A2- See also حَجَلٌ, in two places.

حِجْلَى
حِجْلَى حجل حجلى حجلي حجليي : see حَجَلٌ, in two places.

حَجْلَآءُ
حَجْلَآءُ حجلآء , applied to a ewe, (S, * K, * TA,) Whose fore and hind shanks are white, (S, K, TA,) and the rest of her black: os in the M and O. (TA.) [See also خَدْمَآءُ, voce أَخْدَمُ.]

حَجِيلٌ
حَجِيلٌ حجيل A horse that is مُحَجًّل [q. v.] in three legs. (Fr, Kudot.)

حَاجِلٌ
حَاجِلٌ حاجل [part. n. of حَجَلَ] has for its pl. حُجَّلٌ, which is applied by Jereer to crows or ravens [as meaning Leaping in going, as though shackled]. (TA.) [The fem. pl.] حَاجِلَاتٌ is also applied to camels, (Sudot, Kudot,) meaning That have been smitten in their legs, (Sudot,) or that have been ham strung, (Kudot,) and in consequence walk not on all of their legs. (Sudot, Kudot.)

حَوْجَلَةٌ
حَوْجَلَةٌ حوجله حوجلة (Sudot, Kudot, &c.) and حَوْجَلَّةٌ, (M, Kudot,) like حَوْصَلَةٌ and حَوْصَلَّةٌ, and دَوْخَلَةٌ and دَوْخَلَّةٌ, &c., (TA,) A flask, or bottle; syn. قَارُورةٌ: (Kudot:) or a small قارورة with a wide head, (S, M, O,) [the head] resembling a سُكُرُّجَة and the like: (M, TA:) or a قارورة large in the lower part: (K:) or one like the قَوَارِير of [the kind of perfume called] ذَرِيرَة: (TA:) pl. حَوَاجلُ and حَوَاجِيلُ; (M, K;) in the latter of which, the ى may be inserted by poetic license, or as a substitute for one of the ل s in حوجلّة. (M, TA.) [See also حَوْقَلَةٌ.]

تَحْجِيلٌ
تَحْجِيلٌ تحجيل [inf. n. of 2, q. v.: and also used as a simple subst., signifying] Whiteness in the legs of a horse, (S, K,) all of them; (K;) or in three of the legs: (S;) in the two hind legs and a fore leg; (K;) or in a hind leg and the two fore legs; (TA;) or in the two hind legs (S, K) only; (K;) or in one hind leg only; (K;) but not in the two fore legs alone, nor in one fore leg without the other, unless with the two hind legs, (AO, S, K, TA,) or with one hind leg; (A O, S, TA;) whether little or much, so that it extends [upwards] beyond the pastern but not beyond the knee and hock. (S.) ― -b2- Also A whiteness in a she-camel's teats, occasioned by the صِرَار [q. v.]. (K.) ― -b3- And, accord. to ISk and the K, A certain mark made with a hot iron upon a came;: but Sgh says that the right word is تَحْجِينٌ, with ن. (TA.)

مُحَجَّلٌ
مُحَجَّلٌ محجل Wearing أَحْجَال, i. e. anklets; [or adorned therewith;] applied to a woman [without ة because men do not wear anklets]: if applied to a man, shackled. (Ham p. 238.) ― -b2- [And hence,] applied to a horse, (S Mgh, Msb, K,) Having what is termed تَحْجِيلٌ, as explained in the first sentence of the paragraph next preceding; (S, K;) as also ↓ مَحْجُولٌ: (K:) white in the place of the anklet, and above that; wherefore the horse is thus termed: (Ham p. 53:) having his legs, (Mgh, Msb,) all four, (Mgh,) white; the whiteness extending [upwards] beyond the pasterns, (Mgh, Msb,) to a third, (Mgh,) or to half, (Mgh, Msb,) or thereabout, (Msb,) or to two thirds, (Mgh,) of the shank. (Mgh, Msb.) When the whiteness is in all the four legs, he is termed مُحَجَّلُ أَرْبَعٍ: when in the two hind legs, مُحَجَّلُ الرِّجْلَيْنِ: when in one of the hind legs, extending [upwards] beyond the pastern, مُحَجَّلُ الرِّجْلِ اليُمْنَى: when in three legs, exclusive of a hind leg or of a fore leg, اليُسْرَى ثَلَاثٍ مُطْلَقُ يَدٍ or رِجْلٍ: when in the fore leg and hind leg of one side, مُمْسَكُ الأَيَامِنِ مُطْلَقُ الأَيَاسِرِ or مُمْسَكُ الأَيَاسِرِ مُطْلَقُ الأَيَامِنِ: when on opposite sides, whether little or much, مَشْكُولٌ. (S.) Hence, in a trad., أُمَّتِى الغُرُّ المُحَجَّلُونَ يَوْمَ القِيَامَةِ مِنْ آثَارِ الوُضُوْءِ (assumed tropical:) [My followers will be those having a whiteness on the forehead and on the wrists and ankles, on the day of resurrec tion, from the effects of the ablution for prayer]. (TA.) [Hence also, because the horse that is مَحَجَّل is conspicuous,] رَكِبَ الشَّادِخَةَ المُحَجَّلَةَ (assumed tropical:) He committed a bad and notorious deed. (S in art. شدخ, q. v.) And the saying of El-Jaadee, satirizing Leylà El-Akhyaleeyeh,
فَقَدْ رَكِبَتْ أَمْرًا أَغَرَّ مُحَجَّلَا
(assumed tropical:) [For she has committed a glaring, notorious deed]. (Az, TA.) And يَوْمٌ أَغَرُّ مُحَجَّلٌ (assumed tropical:) A day bright and beaming with happiness and cheerfulness. (Har p. 377.) ― -b3- Also A she-camel's udder having a whiteness in the teats, occasioned by the صِرَار [q. v.]. (K.) -A2- A woman who keeps, or cleaves, to the حِجَال [pl. of حَجَلَةٌ]: and in like manner, a man; meaning (assumed tropical:) one who keeps much, or habitually, to the company of women. (Ham p. 238.)

مَحْجُولٌ
مَحْجُولٌ محجول see مُحَجَّلٌ.

### Türkçe

**حَجَلَ**
1 **حَجَلَ** حجل, muzâri‘ı **حَجُلَ** ve **حَجِلَ**, mastarı **حَجَلَانٌ** (S, K) ve **حَجْلٌ**, (K,) Bacakları prangalı olarak yürüdü: (S:) yahut bir bacağını kaldırdı ve öteki bacak üzerinde yavaşça gitti: (M, K:) yahut bacakları prangalı olan kimse gibi kısa adımlarla gitti: (Ham s. 221:) ve bir bacağını kaldırdı, öteki üzerinde sekerek gitti: (TA:) kuş hakkında söylenir: (S:) ve şu mânâya gelir, (S, K,) aynı şekilde, (S,) ve ayrıca ↓ **حجّل**, (TA,) yürürken sıçradı; (S, K, TA;) karga yahut kuzgun hakkında söylenir; (K, TA;) üç bacak üzerinde, bir bacağı dizden bükülmüş deve (يَحْجُلُ) nasıl sıçrarsa, ve çocuk bir bacak üzerinde yahut iki bacak üzerinde [nasıl sıçrarsa]. (S.) -A2- **حَجَلَتْ عَيْنُهُ**, muzâri‘ı **حَجِلَ**, mastarı **حُجُولٌ**; (K;) ve ↓ **حجّلت**, (As, S. K,) mastarı **تَحْجِيلٌ**; (As, S;) Gözü başında çöktü yahut içeri gömüldü; (As, S, K;) adam hakkında, deve hakkında ve at hakkında söylenir: (TA:) ve ↓ **حَوْجَلَ**, tek başına, aynı mânâyı ifade eder; (Ibn-' Abbلd, K;) adam hakkında söylenir. (Ibn-' Abbلd, TA.) -A3- **حُجِلَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ**, mastarı **حَجْلٌ**, Onunla onun arasına bir engel konuldu. (K.)

2 **حَجَّلَ** [**حجّل**, mastarı **تَحْجِيلٌ**, aslında, Bir kadını yahut onun bacaklarını halhallarla süsledi: ve bir adamı yahut adamın bacaklarını prangaladı: bk. **حِجْلٌ**. ― -b2- Ve bundan dolayı,] **حُجِّلَتْ قَوَائِمُهُ**, mastarı **تَحْجِيلٌ**, at hakkında söylenir, Bacaklarının alt kısımları beyaz oldu; beyazlık bileklerin üstüne doğru uzanır, fakat dizleri ve aşık eklemlerini aşmaz; çünkü onlar **احجال**, yani halhallar ve prangalar yerleridir. (S, TA.) [Aşağıda, yalın isim olarak açıklanan **تَحْجِيلٌ**’e bak.] ― -b3- [Bundan dolayı ayrıca,] **حَجَّلَتْ بَنَانَهَا** O (kadın) parmaklarının boyasını, yahut parmak uçlarının boyasını renklendirdi. (K, TA.) T’nin nüshalarında **لَوَّثَتْ**, **لَوَّنَتْ** yerine konmuştur; görünüşe göre bir hata ile. (TA.) ― -b4- [Bundan dolayı ayrıca,] **تَحْجِيلٌ** **وُضُوْء**’da, eli ve ayağı yıkarken **عَضُد**’un [yahut üst kolun; belki **ذِرَاع** yani önkol için bir hata,] bir kısmını ve incik kısmının bir bölümünü yıkamak demektir. (Msb.) ― -b5- [Bundan dolayı ayrıca,] **حُجّلَ المقْرَى**, (TA,) mastarı yukarıdaki gibi, (K,) (mecaz:) ata ait **تَحْجِيل** ölçüsü kadar, az bir süt misafir yahut misafirler için kâseye döküldü, sonra kâse su ile dolduruldu; bu, kıtlık yahut kuraklık ve süt azlığı hâlinde yapılır: (K, * TA:) yahut As’a göre, mânâsı şudur: cimrilikten dolayı misafir yahut misafirler için kâse **حَجَلَة** içinde gizlendi; ta ki sahipleri içindekini içsinler. (TA.) ― -b6- [Bundan dolayı ayrıca, çünkü **تَحْجِيلٌ** atı belirgin kılar,] **حَجَّلَ فُلَانٌ أَمْرَهُ** (farz edilen mecaz:) Falanca, işini yahut meselesini meşhur etti yahut alenîleştirdi. (TA.) ― -b7- Ayrıca 1’in ilk cümlesine bak. -A2- **حَجَّلَهَا**, mastarı yukarıdaki gibi, Onun için bir **حَجَلَة** yaptı: (M, K:) yahut onu oraya getirdi yahut oraya koydu. (O, K.) ― -b2- [Ve bundan dolayı **حجّل** ayrıca, Bir şeyi **حَجَلَة** içinde gizledi mânâsınadır: yukarıya bak.] -A3- Ayrıca 1’in ikinci cümlesine bak.

**احجل البَعِيرَ**
4 **احجل البَعِيرَ** **احجل البعير** Devenin sol ön bacağındaki prangayı çözdü ve onu sağa bağladı: (S, O, K:) yahut M’ye göre, onu sağ ön bacağından çözdü ve sola bağladı. (TA.)

**حَوْجَلَ**
Q. Q. 1 **حَوْجَلَ** حوجل : bk. 1.

**حَجْلٌ**
**حَجْلٌ** حجل : hemen ardından gelen şeye bak.

**حِجْلٌ**
**حِجْلٌ** حجل ve ↓ **حَجْلٌ** (S, Mgh, Msb, K) ve ↓ **حِجِلٌ** (Sgh, K) ve ↓ **حِجِلٌّ** (K) Halhal; yahut bir çift halhal; eş anlamlısı **خَلْخَالٌ**: (S, Mgh, Msb, K:) ve birinci ve ikinci (S, Mgh, Msb, K) ve üçüncü, bazılarına göre, (K,) mecaz yoluyla, (Msb,) (mecaz:) pranga; yahut bir çift pranga, yahut köstek; eş anlamlısı **قَيْدٌ**: (S, Mgh, Msb, K:) ve (farz edilen mecaz:) **قَيْد**’in iki halkası: (K:) cem‘-i kıllet [azlık çoğulu] **أَحْحَالٌ** (S, Mgh, Msb, K) ve cem‘-i kesret [çokluk çoğulu] **حَجُولٌ**. (Mgh, Msb, K.) Dersin ki, ↓ **فِى سَاقَيْهَا حِجِلٌّ** [yahut **حِجْلٌ** vb.] Onun bacaklarında halhallar vardır. (TA.) Ve **القُيُودُ حُجُولُ الرِّجَالِ وَالحُجُولُ لِرَبَّاتِ الحِجَالِ**, yani Prangalar erkeklerin halhallarıdır; halhallar da [perdeli kubbelerin hanımları, yani] kadınlar içindir. (TA.) Ve **خَرَجَ يَجُرُّ رِجْلَيْهِ وَيُطَابِقُ فِى حِجْلَيْهِ** [O, bacaklarını sürüyerek çıktı ve prangalarında sendeleyerek yürüdü]. (TA.) Ve [bundan dolayı] **فَرَسٌ بَادٍ حُجُولُهُ** yani **مُحَجَّلٌ** [bk.]. (TA.) -A2- Ayrıca, birincisi, Beyazlık: (M, K:) çoğulu **أَحْجَالٌ**. (K.)

**حَجَلٌ**
**حَجَلٌ** حجل [Keklik; yahut keklikler; birkaç türü kapsar; en çok bilinenleri Berberi kekliği ve Yunan kekliği ile aynı görünür; ikisi de kırmızı bacaklı: Forskهl’e göre, (“Descr. Animal.,” s. vii. ve 11,) bu kuşa, tetrao perdix’e, ve ayrıca phasianus meleagris’e uygulanır:] bilinen bir kuş; (Msb;) **قَبْجٌ** ile aynı: (ISh, S:) yahut **قَبْج**’in erkeği: (K:) yahut **يَعَاقِيب**’in dişileri [**يَعْقُوبٌ**’un çoğulu, bk.]: (Lth:) ayrıca **دجاج البر** [**دَجَاجُ البَرِّ**] diye adlandırılır: iki türü vardır; **نجد ى** [**نَجْدِ ىٌّ** Necd’e ait] ve **تهامى** [**تِهَامِىٌّ** Tihلmeh’e ait]: birinci tür **أَخْضَرُ** [burada koyu yahut külî toz rengi mânâsında], kırmızı ayaklı [yahut bacaklı]; ikinci, önceki renge beyaz karışmış: fakat **نجدى** erkeğe kullanılmış bulunur: ve **غرغرة** ve **بنت السعد ى**, dişiye: (Dmr, Freytag tarafından nakledilmiştir:) bu türden tek bir kuşa ↓ **حَجَلَةٌ** denir: (S, Msb, K:) **حَجَلٌ** bir çoğuldur; ayrıca **حِجْلَانٌ** ve ↓ **حِجْلَى**; (S;) yahut [daha doğrusu] **حَجَلٌ** bir cins topluluk ismidir, (Msb, K,) ve çoğulu, (Msb,) yahut çoğul benzeri isim, (K,) ↓ **حِجْلَى**’dır (Msb, K;); bu, **ظِرْبَى** dışında türünün tek örneğidir: (S, K: Msb’nin bir nüshasında **ظئرى**:) eti mutedil tabiatlıdır. (K, TA,) **دُرَّاج**’ın etinden ve **فَوَاخِت**’in etinden daha latiftir ve çok semirticidir: (TA:) karaciğerinden yarım miskal yutmak sara için iyidir; ve safra kesesini her ay bir defa buruna sokmak aklı çok keskinleştirir ve görmeyi güçlendirir: (K:) eti istiskaya iyidir, mideye fayda verir ve cinsel gücü artırır. (Ibn-Seenà, TA.) ― -b2- Ayrıca, (S,) yahut ↓ **حَجَلَةٌ**, ki **حَجَلٌ** onun çoğuludur, (K,) yahut **حَجَلَةٌ**, **حَجَلٌ**’ün tekilidir, [ki o bir cins topluluk ismidir,] (S,) Develerin yavru dölü; onların küçükleri. (S, K.) ― -b3- **دِبِّى حَجَلْ** Çöl Araplarının belirli bir oyunu. (Fr, K) (Fr.) -A2- Ayrıca **حَجَلَةٌ**’ye bak.

**حِجِلٌ**
**حِجِلٌ** حجل : üç yerde **حِجْلٌ**’e bak.

**حِجِلٌّ**
**حِجِلٌّ** حجل : üç yerde **حِجْلٌ**’e bak.

**حَجَلَةٌ**
**حَجَلَةٌ** حجل حجله حجلة [Gelin için hazırlanmış, perdeli bir kubbe yahut niş benzeri bir şey;] **قُبَّة** gibi bir şey: (M, K:) ve bir yer, (K,) yahut bir çadır, yahut bir pavyon, yahut bir oda, (**بَيْتٌ,**) (S,) kumaşlarla süslenmiş (S, K) ve yükseltilmiş sedirlerle (S) ve perdelerle, gelin için: (S, K:) yahut bir **بَيْت** içinde [çadır, yahut pavyon, yahut oda mânâsında] gelinin perdesi: (Mgh:) çoğulu **حِجَالٌ** (S, Mgh, K) ve [cins topluluk ismi] ↓ **حَجَلٌ**. (K.) [**أَرِيكَةٌ**’ye ve **مِنَصَّةٌ**’ye bak.] -A2- Ayrıca iki yerde **حَجَلٌ**’e bak.

**حِجْلَى**
**حِجْلَى** حجل حجلى حجلي حجليي : iki yerde **حَجَلٌ**’e bak.

**حَجْلَآءُ**
**حَجْلَآءُ** حجلآء, bir koyuna nispetle, (S, * K, * TA,) Ön ve arka incikleri beyaz olan, (S, K, TA,) geri kalanı siyah olan: M ve O’da **os**. (TA.) [Ayrıca **خَدْمَآءُ**’ya, **أَخْدَمُ** maddesinde, bak.]

**حَجِيلٌ**
**حَجِيلٌ** حجيل Üç bacağında **مُحَجًّل** [bk.] olan bir at. (Fr, Kudot.)

**حَاجِلٌ**
**حَاجِلٌ** حاجل [**حَجَلَ**’in ism-i fâili] çoğulu **حُجَّلٌ**’dür; bu, Jereer tarafından kargalara yahut kuzgunlara uygulanır [yürürken sıçrayan, sanki prangalı gibi mânâsında]. (TA.) [Dişi çoğulu] **حَاجِلَاتٌ** de develere uygulanır, (Sudot, Kudot,) mânâsı: bacaklarından vurulmuş olanlar, (Sudot,) yahut diz kirişi kesilmiş olanlar, (Kudot,) ve bunun sonucu olarak bütün bacakları üzerinde yürümeyenler. (Sudot, Kudot.)

**حَوْجَلَةٌ**
**حَوْجَلَةٌ** حوجله حوجلة (Sudot, Kudot, vb.) ve **حَوْجَلَّةٌ**, (M, Kudot,) **حَوْصَلَةٌ** ve **حَوْصَلَّةٌ** gibi, ve **دَوْخَلَةٌ** ve **دَوْخَلَّةٌ** vb., (TA,) Bir matara yahut şişe; eş anlamlısı **قَارُورةٌ**: (Kudot:) yahut geniş ağızlı küçük bir **قَارُورة**, (S, M, O,) [ağzı] **سُكُرُّجَة** ve benzerine benzeyen: (M, TA:) yahut alt kısmı büyük bir **قَارُورة**: (K:) yahut [**ذَرِيرَة** denilen] bir tür kokuya ait **قَوَارِير** gibi olan: (TA:) çoğulu **حَوَاجلُ** ve **حَوَاجِيلُ**; (M, K;) ikincisinde, şiir zaruretiyle **ى** sokulabilir, yahut **حوجلّة**’deki iki **ل**’den birinin yerine bedel olarak. (M, TA.) [Ayrıca **حَوْقَلَةٌ**’ye bak.]

**تَحْجِيلٌ**
**تَحْجِيلٌ** تحجيل [2’nin mastarı, bk.: ve ayrıca yalın isim olarak kullanılır; mânâsı] Atın bacaklarında beyazlık, (S, K,) hepsinde; (K;) yahut bacakların üçünde: (S;) iki arka bacakta ve bir ön bacakta; (K;) yahut bir arka bacakta ve iki ön bacakta; (TA;) yahut iki arka bacakta (S, K) yalnız; (K;) yahut bir arka bacakta yalnız; (K;) fakat yalnız iki ön bacakta olmaz; ne de iki arka bacakla birlikte olmadıkça, (AO, S, K, TA,) yahut bir arka bacakla birlikte olmadıkça, (A O, S, TA;) öteki olmaksızın bir ön bacakta [olur]; az yahut çok; öyle ki bileğin üstüne doğru uzanır, fakat diz ve aşık eklemini aşmaz. (S.) ― -b2- Ayrıca Dişi devenin memelerinde, **صِرَار** [bk.] sebebiyle meydana gelen bir beyazlık. (K.) ― -b3- Ve ISk ve K’ye göre, Deve üzerine kızgın demirle yapılan belirli bir dağlama izi; fakat Sgh, doğru kelimenin **تَحْجِينٌ**, **ن** ile, olduğunu söyler. (TA.)

**مُحَجَّلٌ**
**مُحَجَّلٌ** محجل **أَحْجَال** giyen, yani halhallar; [yahut onlarla süslenmiş;] bir kadına uygulanır [**ة** olmaksızın; çünkü erkekler halhal giymez]: bir erkeğe uygulanırsa, prangalı. (Ham s. 238.) ― -b2- [Ve bundan dolayı,] ata uygulanır, (S Mgh, Msb, K,) bir önceki paragrafın ilk cümlesinde açıklandığı üzere **تَحْجِيلٌ** denilen şeye sahip olan; (S, K;) ve ayrıca ↓ **مَحْجُولٌ**: (K:) halhal yerinde ve onun üstünde beyaz; bu sebeple at böyle adlandırılır: (Ham s. 53:) bacakları, (Mgh, Msb,) dört bacağının hepsi, (Mgh,) beyaz; beyazlık bileklerin üstüne doğru uzanır, (Mgh, Msb,) incik kısmının üçte birine, (Mgh,) yahut yarısına, (Mgh, Msb,) yahut buna yakın, (Msb,) yahut üçte ikisine, (Mgh,) [kadar]. (Mgh, Msb.) Beyazlık dört bacağın hepsinde olursa, ona **مُحَجَّلُ أَرْبَعٍ** denir: iki arka bacakta olursa, **مُحَجَّلُ الرِّجْلَيْنِ**: arka bacaklardan birinde, bileğin üstüne doğru uzanarak olursa, **مُحَجَّلُ الرِّجْلِ اليُمْنَى**: üç bacakta, bir arka bacak yahut bir ön bacak hariç olmak üzere olursa, **اليُسْرَى ثَلَاثٍ مُطْلَقُ يَدٍ** yahut **رِجْلٍ**: bir tarafın ön bacağı ve arka bacağı üzerinde olursa, **مُمْسَكُ الأَيَامِنِ مُطْلَقُ الأَيَاسِرِ** yahut **مُمْسَكُ الأَيَاسِرِ مُطْلَقُ الأَيَامِنِ**: karşılıklı taraflarda olursa, az yahut çok, **مَشْكُولٌ**. (S.) Bundan dolayı, bir hadiste, **أُمَّتِى الغُرُّ المُحَجَّلُونَ يَوْمَ القِيَامَةِ مِنْ آثَارِ الوُضُوْءِ** (farz edilen mecaz:) [Ümmetim, kıyamet gününde, abdestin eserlerinden dolayı alınlarında ve bileklerinde ve ayak bileklerinde beyazlık olanlardır]. (TA.) [Bundan dolayı ayrıca, çünkü **مَحَجَّل** olan at belirgindir,] **رَكِبَ الشَّادِخَةَ المُحَجَّلَةَ** (farz edilen mecaz:) Kötü ve meşhur bir iş işledi. (S, **شدخ** maddesinde, bk.) Ve El-Jaadee’nin, Leylà El-Akhyaleeyeh’i hicvederek söylediği,
فَقَدْ رَكِبَتْ أَمْرًا أَغَرَّ مُحَجَّلَا
(farz edilen mecaz:) [Çünkü o, göz alıcı, meşhur bir iş işlemiştir]. (Az, TA.) Ve **يَوْمٌ أَغَرُّ مُحَجَّلٌ** (farz edilen mecaz:) Sevinç ve neşeyle parlak ve ışıldayan bir gün. (Har s. 377.) ― -b3- Ayrıca Dişi devenin memesi; **صِرَار** [bk.] sebebiyle memelerde beyazlık bulunan. (K.) -A2- **حِجَال**’a [**حَجَلَةٌ**’nin çoğulu] bağlı kalan yahut ona yapışan bir kadın: ve aynı şekilde bir erkek; mânâsı (farz edilen mecaz:) kadınların sohbetine çokça yahut alışkanlıkla devam eden kimse. (Ham s. 238.)

**مَحْجُولٌ**
**مَحْجُولٌ** محجول bk. **مُحَجَّلٌ**.
