# حجن (ح-ج-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%AC%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ح - ج - ن
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D9%86/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والجيم والنون معهما
ح ج ن، ن ج ح، ج ح ن، ج ن ح مستعملات
حَجَنَ:
المِحْجَنة والمِحْجَن: عصا في طَرَفها عُقّاقة. واحتَجَنَ الرَجُل: إذا اختصَّ بشيءٍ لنفسه دونَ أصحابه. والاحتجان أيضاً بالمِحْجَن. حَجَنته عنه: أي صَدَدْتُه، قال:
ولا بُدَّ للمشَعُوف من تَبَع الـهَـوَى		إذا لم يَزَعْه من هَوَى النفس حاجنُ
وغَزوةٌ حَجون: وهي التي تظهر غيرها ثمَّ تخالف إلى غير ذلك الموضع، ويُقْصَدُ إليها. يقال: غَزاهم غَزوةً حَجوناً، ويقال: هي البعيدة، قال الأعشى:
فتلك إذا الحَجونُ ثَنَى عليها		عِطافَ الهَمِّ واختَلَطَ المَريدُ
والحَجون: مَوضع بمكّة قال:
فما أنتَ من أهل الحَجون ولا الصَفا
والحُجْنة: مَوضع أصابَه اعوِجاجٌ. والحَجَنُ: اعوجاجُ الشيء الأحجَن والصَّقْر وما يشبه من الطَّير أحْجَن المِنقار. ومن الأُنُوف أحجَن وهو ما أقبَلْتْ رَوثَتُه نحوَ الفَم فاستَأْخَرَتْ ناشزتاه قُبْحاً. وتكون الحُجْنةُ من الشَّعر: الذي جُعُودتُه في أطرافه.
نجح:
النُجْح والنَجاح: من الظَّفَر بالحوائج. نَجَحَتْ حاجتُك وأنجَحْتُها لك. وسِرْتُ سَيراً نُجحاً وناجحاً ونجيحاً: أي وشيكاً، قال:
يَشُلُّهُنَّ قَرَباً نَجيحاً
يصف قرباً على طريق المصدر. ورأيٌ نَجيحٌ: صَوابٌ. وتناجَحَتْ أحلامُه: إذا تَتابَعَت عليه رؤيا صِدقٍ. ونَجَحَ أمره: سَهُل ويَسَر.
جحن:
جَيْحُونُ وجَيْحانُ: اسم نَهْرٍ بالشام. والجَحِن: السَيِّء الغِذاء، قال الشّماخ يذكُر ناقةً:
وقد عَرِقَتْ مَغاِبنُها وجادَتْ		بدرَّتِها قِرَى جَحِنٍ قَتـينِ
أي قليلُ الطُّعْم.
جنح:
جَنَحَ الطائرُ جُنُوحاً: أي كَسَرَ من جَناحَيْه ثم أقبَلَ كالواقِعِ اللاَّجِئِ إلى موضع والرجُلُ يَجْنَحُ: إذا أقبَلَ على الشَيءِ يعَملُه بَيدَيْه وقد حَنَى إليه صدرهَ، قال:
جُنُوحَ الهالِكيِّ على يَدَيْه		مُكِبّاً يَجْتَلي نُقَبَ النِصال
وقال في جُنوح الطائر:
تَرَى الطَّيْرَ العتاق يَطَلْنَ منه		جُنُـوحـــاً.............
والسَفينةُ تجنَحُ جُنوحاً: إذا انتَهَتْ إلى الماءِ القليل فَلزِقَتْ بالأرض فلم تَمْض. واجتَنَحَ الرجُلُ على رِجْله في مَقْعَده: إذا انكَبَّ على يَدَيْه كالمُتَّكِئ على يَدٍ واحدة. وجَنَحَ الظَلامُ جُنُوحاً: إذا أقبَلَ اللَّيلُ، والاسم: الجِنْج والجُنْح، لغتان، يقال: كأنُّه جِنْج اللَّيْل يُشَبَّهُ به العَسْكَرُ الجَرّار. وجَناحا الطائر: يداه. ويَدا الإنسان: جناحاه. وجَناحا العَسْكَر: جانِباه. وجَناحا الوادي: أنْ يكونَ له مَجْرى عن يَمينه وعن شمَالِه. وجَنَحَت الناقةُ: إذا كانَتْ باركةً فمالَتْ عن أحَدِ شِقَّيْها. وجَنَحَتِ الإبِل في السَّيْر: أسرَعَتْ، قال:
والعيِسُ المَراسيلُ جُنَّحُ
وناقةٌ مُجَنَّحُة الجَنْبَيْن: أي واسعتها. وجَنَحْتُه عن وجهه جنحاً فاجتَنَحَ: أي أمَلْتُه فمالَ. واجْنَحْتُه فجَنَحَ: أمَلْتُه فمال، قال:
فإن تَنْأ لَيْلَى بعدَ قُرْبٍ ويَنْفَتِلْ		بها مُجْنَحُ الأَيّام أو مُستقيمُها
وجَوانِح الصَّدْر: الأضلاعُ المتَّصِلةُ رُؤوسُها في وَسَط الزَّوْر، الواحدةُ جانِحةٌ.
جنح:
يقال: حَنَجْتُه فاحتَنَجَ: أي أمَلْتُه فمالَ، وأحْنَجْتُه، لغة، قال العجاج:
فَتُحْمِلِ الأرواحَ حاجاً مُحْنَجاً		إليَّ أعرِفْ وَجْهَها المُلَجْلَجا
يَعني حاجةً ليسَتْ بواضحةٍ على وجهها ولكنَّها مُمالةُ المَعْنَى.
والحَنْج: إمالة الشَيءِ عن وجهه. والمِحْنجة: شَيءٌ من الأدَوات.

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **الجيم** ve **النون** bunlarla beraber

**ح ج ن**، **ن ج ح**، **ج ح ن**، **ج ن ح** kullanımdadırlar
**حَجَنَ**:
**المِحْجَنة** ve **المِحْجَن**: ucunda kanca bulunan bir değnek. Ve **احتَجَنَ الرَجُل**: bir şeyi, arkadaşları dışında, kendisi için tahsis ettiğinde. Ve **الاحتجان** da **بالمِحْجَن** iledir. **حَجَنته عنه**: yani onu ondan çevirdim (men ettim), dedi ki:
Ve hevesin peşine düşen tutkun için mutlaka (şu vardır): eğer onu nefsin hevesinden bir **حاجن** vazgeçirmezse.

Ve **غَزوةٌ حَجون**: o, başkasını gösterip sonra o yerin dışına başka bir yere aykırı (yönelip) giden (sefer)dir; ona kasdedilir. Denir: onları **غَزوةً حَجوناً** bir seferle vurdu; ve denir: o uzak olandır, **الأعشى** dedi ki:
İşte o, **الحَجون** onun üzerine (dönüp) büktüğünde, kederin kıvrımını; ve isteyen (kişi) karıştı.

Ve **الحَجون**: Mekke’de bir yerdir, dedi ki:
Sen ne **الحَجون** ehlin-densin ne de **الصَفا** (ehlin-densin).

Ve **الحُجْنة**: kendisine eğrilik isabet etmiş bir yer. Ve **الحَجَنُ**: **الأحجَن** şeyin eğriliğidir; ve **الصَّقْر** ve kuşlardan ona benzeyenler: gagası **أحْجَن**dır. Ve burunlardan da **أحجَن** (olan) vardır; o, dışkısının (uç kısmının) ağza doğru yönelip iki çıkıntısının çirkinlikten geriye kalmasıdır. Ve **الحُجْنة** saçtan da olur: kıvırcıklığı uçlarında olan (saç).

**نجح**:
**النُجْح** ve **النَجاح**: ihtiyaçlarda başarı elde etmekten (olan şey). **نَجَحَتْ حاجتُك** ve **أنجَحْتُها لك**. Ve **سِرْتُ سَيراً نُجحاً وناجحاً ونجيحاً**: yani yakın (vakitli) olarak, dedi ki:
Onları, yakın bir yakınlıkla (**قَرَباً نَجيحاً**) sürer.

Bir mastar yolu üzere “yakınlık”ı vasfeder. Ve **رأيٌ نَجيحٌ**: doğru (olan). Ve **تناجَحَتْ أحلامُه**: üzerine doğru rüya ardı ardına geldiğinde. Ve **نَجَحَ أمره**: kolay oldu ve yumuşadı.

**جحن**:
**جَيْحُونُ** ve **جَيْحانُ**: Şam’da bir nehrin adıdır. Ve **الجَحِن**: gıdası kötü olan (kimse/şey). **الشّماخ** bir deveyi anarak dedi ki:
Ve onun koltuk altları terledi; ve sütüyle, yerleşik bir **جَحِن**in ağırlanmasını verdi.

Yani tadı az (olan).

**جنح**:
**جَنَحَ الطائرُ جُنُوحاً**: yani iki kanadından (bir kısmını) kırdı; sonra düşen, sığınan gibi bir yere yöneldi. Ve adam **يَجْنَحُ**: bir şeye, onu iki eliyle yaparak yöneldiğinde; ve göğsünü ona doğru eğdiğinde, dedi ki:
Helâk olanın iki eli üzerine eğilişi gibi; (o) kapanmış, ok uçlarının deliklerini inceler.

Ve kuşun **جُنوح**u hakkında dedi:
Sen asil kuşları görürsün; ondan, **جُنُوحاً** .............

Ve gemi **تجنَحُ جُنوحاً**: az suya ulaşıp yere yapıştığında, artık geçip gitmediğinde. Ve **اجتَنَحَ الرجُلُ على رِجْله في مَقْعَده**: iki eli üzerine kapanıp tek bir ele dayanır gibi olduğunda. Ve **جَنَحَ الظَلامُ جُنُوحاً**: gece geldiğinde; isim: **الجِنْج** ve **الجُنْح**; iki lehçedir. Denir: sanki o, gecenin **جِنْج**idir; onunla büyük ordu benzetilir. Ve kuşun iki **جَناح**ı: iki elidir. Ve insanın iki eli: iki **جناح**ıdır. Ve ordunun iki **جَناح**ı: iki yanıdır. Ve vadinin iki **جَناح**ı: sağında ve solunda bir akıntı yatağı bulunmasıdır. Ve deve **جَنَحَت**: çökmüş iken iki yanından birinden yana meylettiğinde. Ve develer yürüyüşte **جَنَحَت**: hızlandığında, dedi ki:
Ve salıverilmiş beyaz develer **جُنَّحُ**tur.

Ve iki yanı geniş deve: **مُجَنَّحُة الجَنْبَيْن**; yani geniş yanlısı. Ve **جَنَحْتُه عن وجهه جنحاً فاجتَنَحَ**: yani onu eğdim de eğildi. Ve **اجْنَحْتُه فجَنَحَ**: onu eğdim de eğildi, dedi ki:
Eğer Leylâ yakınlıktan sonra uzaklaşır ve onunla günlerin eğdireni yahut doğrusu (yol alıp) ayrılırsa...

Ve göğsün **جَوانِح**i: başları göğüs ortasında birleşen kaburgalardır; teki **جانِحة**dır.

**جنح**:
Denir: **حَنَجْتُه فاحتَنَجَ**: yani onu eğdim de eğildi; ve **أحْنَجْتُه** (de denir); bir lehçedir. **العجاج** dedi ki:
Böylece ruhları, eğdirilmiş bir ihtiyaç olarak (**حاجاً مُحْنَجاً**) bana yüklersin; ben onun yüzünü, yuvarlanıp duranını bilirim.

Yani yüzü üzere açık olmayan, fakat anlamı eğdirilmiş bir ihtiyaç.

Ve **الحَنْج**: bir şeyi yüzünden (doğrultusundan) eğmektir. Ve **المِحْنجة**: aletlerden bir şeydir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D9%86/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الحجَنُ بالتحريك: الاعوجاج. وصَقْرٌ أَحْجَنُ المخالب: معوجّها. والمِحْجَنُ كالصولجان. وحَجَنْتُ الشيء واحْتَجَنْتُهُ، إذا جذبتَه بالمِحْجِنِ إلى نفسك. ومنه قول قيس بن عاصم في وصيته: عليكم بالماس واحْتِجانِهِ، وهو ضَمُّكَه إلى نفسك وإمساكُك إياه. وحُجْنَةُ المِغْزل بالضم، هي المُنْعَقِفَةُ في رأسه. وحْجَنَ الثُمامُ، إذا خرجت حُجْنَتُهُ، وهي خوصُه. غزوٌ حَجونٌ، أي بعيدة. وسرنا عُقْبَةً حَجوناً، وهي البعيدة الطويلة.

##### Türkçe

**الحجَنُ** (harekeli): eğrilik. Ve **صَقْرٌ أَحْجَنُ المخالب**: pençeleri eğri olan. Ve **المِحْجَنُ**: topuz gibi. Ve **حَجَنْتُ** şeyi ve **احْتَجَنْتُهُ**, onu **المِحْجِنِ** ile kendine doğru çektiğin zaman. Ve ondan, Kays b. Âsım’ın vasiyetindeki sözü: “Üzerinize **الماس** ve onun **احْتِجانِهِ** (vardır)”; o, onu kendine katman ve onu tutmandır. Ve **حُجْنَةُ المِغْزل** (ötre ile): onun başındaki kıvrılmış olandır. **وحْجَنَ الثُمامُ**, **حُجْنَتُهُ** çıktığı zaman; o da onun yapraklarıdır. **غزوٌ حَجونٌ**: yani uzak. Ve uzak uzun olan (yani) uzak uzun bir yokuş olan **عُقْبَةً حَجوناً** yürüdük.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D9%86/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ح ج ن
حجن ، حنج ، جنح ، جحن ، نجح : مستعملات .
حجن : قال الليث : الحَجَن : اعْوِجَاج الشيء الأَحْجَن ، والصقر أحجن المنقار ، ومن الأنوف أَحْجَن وهو ما أقبلت رَوْثَتُه نحو الفم ، واستأْخَرَت ناشزتاه قُبْحاً ، والناشِزَة : حرف المَنْخَر .
والحُجْنة : مصدر كالْحَجَن وهو الشَّعَر الذي جُعودتُه في أطرافه ، والْحُجْنَةُ أيضاً : موضع أصابه اعْوِجاج من العصا .
والمِحْجَن : عصاً في طرفها عُقَّافة ، والفعل بها الاحتجان ، ومن ذلك يقال للرجل إذا اخْتَص بشيء لنفسه : قد احْتجنه لنفسه دون أصحابه .
وتقول : حَجَنتُه عنه أي صَدَدتُه وصرفته ومنه قوله :
ولا بدَّ للمشعُوفِ من تَبَعِ الهوى
إذا لم يَزَعْه من هوى النفس حاجن
والغَزوة الحَجُون : التي يُظْهَرُ غيرها ثم يُخالَف إلى غير ذلك الموضع ) ، ويُقْصدُ إليها يقال : غزاهم غَزْوَة حَجُونا ، ويقال هي البعيدة .
والحَجُون : موضع بمكة ، ومنه قوله :
فما أنت من أهل الحَجُون ولا الصَّفَا
ولا لك حَقُّ الشِّرْبِ في ماء زَمْزَم
وقال غيره : حَجَنْتُ البعير فأنا أَحْجنِهُ وهو بعير محجون إذا وُسِم بسمة المِحْجن ،
وهو خط في طرفه عَقْفة مثل مِحْجَن العصا .
أبو عبيد التَّحْجِين : سِمَةٌ مُعْوَجَّة .
وفلان مِحْجَنُ مال أي حسن القيام على المال وأنشد :
مِحْجَنَ مالٍ حَيْثُما تَصرَّفا
وفي الحديث : ( تُوضَع الرّحِمُ يوم القيامة لها حُجْنَةٌ كحُجْنة المِغْزَل . قيل : حُجْنة المغزل صِنَّارَتُها . وهي الحديدة العقْفَاءُ التي يُعلَّق بها الخيط ، ثم يفتل الغَزْل ، وكل مُنْعَقِف أَحْجَن .
واحْتجانُ المال : إصلاحه وجمعه وضمُّ ما انتشر منه . واحتجان مال غيرك : اقتِطاعه وسَرِقَتهُ .
وصاحب المِحْجَن في الجاهلية : رجل كان معه مِحْجَن وكان يقعدُ في جادَّة الطريق فيأخُذُ بمحْجَنه الشيء بعد الشيء من أثاث المارة ، فإن عُثِر عليه اعْتَلَّ بأنه تعلق بمحجنه .
وقال أبو زيد : الأحْجَن : الشعَرُ الرَّجِلُ والحُجنة : الرَّجَل والسبِطُ الذي ليست فيه حِجْنة ، وسرتُ عَقَبَة حجوناً أي بعيدة .
جحن : أبو عُبيد عن الكِسائي : الجَحِن : السّيِّء الغِذاء وقد أجحَنَتْه أُمُّه ، وقال الأصمعي : في المُجْحَن مِثْلَه .
وقال أبو زيد : الجَحِن : البطيء الشَّباب . وقال الشَّمّاخ :
وقد عرِقت مَغابِنُهَا وجادت
بِدرَّتها قِرَى جَحِنٍ قَتِينِ
يعني أنها عَرِقَت فسار عرقها قِرًى للقُراد . ومَثَلٌ من الأمثال : ( عجِبْتُ أن يَجِيء من جَحِنٍ خَيْرٌ ) .
الليث : جَيْحون ، وجيْحان : اسم نهر جاء فيهما حديث .
وقال غيره : نَبْت جَحِنٌ : زَمِرٌ صغير مُعَطَّش ، وكل نَبْتٍ ضَعُفَ فهو جَحِن .
ثعلب عن ابن الأعرابي : يقال جحَن وأجحَنَ وجَحَّن ، وحَجَنَ وأحجَن وحجَّن ، وجحَدَ وأجْحَدَ وجَحَّد كله معناه إذا ضَيَّق على عِياله فَقْراً أو بُخْلاً .
ويقال : حُجيْناء قلبي ولُوَيْحاء قلبي ولُوَيْذَاءُ قلبي يعني ما لزم القلبَ .
جنح : الليث : جَنَحَ الطائِرُ جُنوحاً إذا كَسَر من جناحَيْه ثم أقبل كالواقع اللاّجِىء إلى موضع .
وقال الشاعر :
تَرَى الطيرَ العِتاق يَظَلْن منه
جُنُوحاً إن سَمِعْن له حسِيسَا
والرجلُ يَجْنح إذا أقبل على الشيء يعمله بيديه ، وقد حَنَى عليه صدرَه ، وقال لَبِيد :
جُنُوحَ الهالِكِيّ على يديه
مُكِبّاً يَجْتَلي نُقَب النِّصالِ
والسفينةُ تجنَح جُنُوحاً إذا انتهت إلى الماء القليل فلَزِقت بالأرض فلم تمْضِ .
وقال ابن شُمَيل : جَنَح الرّجلُ إلى الْحَرورِيّة ، وجَنَح لهم إذا تابعهم وخضع لهم .
وقال الليث : اجتنح الرّجل على رِجْله في مَقْعدِه إذا انكَبّ على يديْه كالمتكىء على يَدٍ واحدة .
وروى أبو صالح السَّمَّان عن أبي هُرَيْرة أنَّ رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) أَمَرَ بالتَّجَنُّح في الصلاة فشَكا ناسٌ إلى النبي ( صلى الله عليه وسلم ) الضَّعْفَ فأمرهم أن يستعينوا بالرُّكَب . قال شمر : التّجنُّح والاجْتِناح كأنه الاعتماد في السُّجود على الكَفّيْن والادِّعامُ على الرّاحتيْن وتَرْكُ الافْتراشِ للذِّرَاعين ، قال : وقال ابن شُمَيْل : جَنَح الرجلُ على مَرْفِقَيْه إذا اعتمد عليهما وقد وضعهما بالأرض أو على الوِسادة يَجْنحُ جُنوحاً وجَنْحاً .
قال شمر : ومما يُصَدِّق ذلك حَديثُ النُّعْمان بن أبي عَيّاش قال : شكا أصحاب رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) إليه الاعتمادَ في السُّجود ، فرخَّص لهم أن يستعينُوا بمرافِقِهم على رُكَبهم .
وقال ابن شُمَيْل : الاجْتِناحُ في الناقة : كَأنّ مُؤَخّرها يُسْنَد إلى مُقَدَّمها من شدة اندفاعها يَحْفِزُها رِجْلاها إلى صدرها .
وقال شمر : اجتنَحَتِ النّاقةُ في سَيْرها إذا أَسْرَعَت وأنشد :
من كُلِّ وَرْقاء لها دَفٌّ قَرِحْ
إذا تَبادَرْنَ الطريقَ تجْتَنِحْ
وقال أبو عُبيدة : المُجْتَنِح من الخيْل : الذي يكون حُضْرُه واحداً لأحد شِقَّيْه يَجْتنِح عليه أي يعْتَمِدُه في حُضْره .
وقال الليث : جَنَح الظَّلامُ جنوحاً إذا أقبل الليل . وجنحُ الظلام وجُنْحهُ لغتان ، ويقال : كأنه جِنْحُ ليل يُشَبَّه به العسكرُ الجرار .
غَيْرِ سُو ( صلى الله عليه وسلم )
1764 ءٍ وَاضْمُمْ إِلَيْكَ جَنَاحَكَ ) ( القَصَص : 32 ) معنى جَنَاحك هنا العَضُد ، ويقال : اليدُ كُلّه جَناحٌ ، وقال في قوله جَلّ وعز : ( وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ ) ( الإسرَاء : 24 ) أي أَلِنْ لهما جانِبَك .
الليث : جَنَحَتِ الإبل في سيرها إذا أسرعت ، والنَّاقةُ الباركةُ إذا مالت على أحد شِقَّيها يقال : جَنَحَت ، وقال ذُو الرُّمَّة :
إذا مال فوق الرَّحْل أَحْييْتِ نَفْسه
بِذِكْراك والعِيسُ المَراسيلُ جُنَّحُ
ويقال للناقة إذا كانت واسِعةَ الْجَنْبَيْن إنها لمجنحة الْجَنْبَين .
وجَوَانِح الصدر من الأضلاعِ : المتصلةُ رُؤوسُها في وَسْطِ الزَّوْر ، الواحدة جانِحَة .
ويقال : أقمتُ الشيءَ فاستقَام ، وأجنحتُ الشيءَ أي أَمَلْته فجنح أي مال ، وقال الله : ( وَإِن جَنَحُواْ لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا ) ( الأنفَال : 61 ) أي إن مالوا إليك للصلح فمِلْ إليها ، والسِّلْمُ : المُصَالَحة ، ولذلك أُنِّثَتْ .
وقال أبو الهيثم في قوله تعالى : ( وَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا عَرَّضْتُم بِهِ ) ( البَقَرَة : 235 ) الْجُنَاحُ : الْجِنَايَة والْجُرْمُ ، وأنشد قولَ ابن حِلِّزَةَ :
أَعلينا جُناحُ كِنْدَةَ أَنْ يَغْ
نَمَ غَازِيهُمُ ومِنَّا الجَزَاءُ
وصف كِنْدَةَ بأنهم جَنَوْا على بني تَغْلِبَ جناية ، ثم فسر الجناية أن يَغْنَم غَازِيهم بأَنهم غَزَوْكم فَقَتَلُوكم ، وتحمِّلُونَنَا جَزَاء فِعْلهم أي عِقابَ فعلهم ، والجزاء يكون ثواباً وعِقَابا ، وقيل في قوله : ( وَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ ) ( البقرة : 235 ) أي لا إثْمَ عليكم ولا تضييق .
وأخبرني المُنْذريّ عن ثعلب عن ابن الأعرابي قال : العرب تقول : أنا إليك بِجُناح أي مُتَشَوِّق وأنشدنا :
يا لَهْفَ نَفِسي بعد أُسْرَةِ واهِبٍ
ذهبوا وكُنْتُ إليهم بجُناح
وجَناحُ الشيء : نفسه ، ومنه قول عَدِيّ بن زَيد :
وأَحْوَرُ العَيْن مرْبُوب له غُسَنٌ
مُقَلَّدٌ من جَنَاحِ الدُّرِّ تَقْصَارا
وقيل : جَنَاحُ الدُّرِّ : نَظْمٌ منه يُعَرَّض .
وقال أبو عمرو : كلُّ شيء جعلتَه في نظام فهو جَنَاحٌ . وللعرب في الجَناح أمثالٌ منها قولهم للرجل إذا جَدَّ في الأمر واحتفَل : ( رَكِبَ فلانٌ جَنَاحَيْ نَعَامة ) .
وقال الشَّمَّاخ :
فمن يَسْع أو يَركَبْ جَنَاحَيْ نَعَامَة
ليُدْرِكَ ما قَدَّمْتَ بالأَمْسِ يُسْبَقُ
ويقال : ركب القومُ جَنَاحَي الطائر إذا فارقوا أوطانهم ، وأنشد الفَرَّاءُ :
كأَنما بجناحي طائر طاروا
ويقال : فلان في جَنَاحَي طَائِر إذا كان قلِقاً دهشاً كما يقال : كأَنه على قرن أَعفَر ، ويقال : نحن على جناح سَفَر أي نريد السَّفَر . وفلان في جناح فلان أي في ذَراه وكَنَفِه ، وأما قول الطرمّاح :
يَبُلّ بمَعْصُورٍ جَنَاحيْ ضَئيلَةٍ
أَفَاوِيقَ منها هَلَّةٌ ونُقوعُ
فإنّه يريد بالجناحين الشَّفَتين . ويقال : أراد بهما جانبي اللَّهاةِ والحَلْق .
وقال أبو النَّجْم يصف سحابا :
وَسَحَّ كلَّ مُدْجِنٍ سَحَّاحِ
يَرْعُدُ في بِيض الذُّرى جُنَّاح
قال الأصمعي : جُنّاحٌ : دَانِيةٌ من الأرض ، وقال غيره : جُنّاحٌ : مائلة عن القَصْد .
حنج : قال الليث : الْحَنجُ : إمالة الشيء عن وجهه ، يقال : حَنَجْتُه أي أَمَلْتُهُ فاحْتَنَج فعل لازم ، ويقال أيضاً : أحنَجْتهُ ، وقال أبو عمرو : الإحْناجُ أن يَلْوِي الخبر عن وجههِ ، وقال العجَّاج :
فتَحْمِلُ الأرواحُ وحْياً مُحْنَجاً
قال : والمُحْنَج : الكلام المَلْوِيّ عن جهته كيلا يُفْطَن له ، يقال : أَحْنَجَ عنِّي أمرَه أي لواه . وقال الليث : المِحْنجَةُ : شيء من الأدوات .
وقال الأصمعي يقال : رجع فلان إلى حِنجه وبِنْجه أي رجع إلى أصله .
أبو عُبيد عن أبي عُبيدة : هو الحِنْجُ والبِنْجُ للأصْل . سَلَمة عن الفراء : هو السِّرَارُ ، والإحْنَاجُ ، والنَّسِيفُ ، والمُهَالَسَةُ ، والمُعامَسةُ واحد .
عمرو عن أبيه : الحِنَاجُ : الأصول ، واحدُها حِنْج .
نجح : الليث : نجَحَتْ حَاجَتُك وأَنجحتُها
لك . وسار فلان سيراً ناجحاً ونَجِيحاً ، وقال لبيد :
فمضَيْنَا فقَضَيْنَا ناجِحاً
مَوْطِناً يُسأَل عنه ما فَعَلْ
ورأي نجيحٌ : صوابٌ ، ورجل نجيح : مُنْجِح للحاجات ، وقال أَوْسٌ :
نَجيحٌ جَوَادٌ أَخُو مَأْقِطٍ
نِقَابٌ يُحدِّثُ بالغائِبِ
ويقال للنائم إذا تتَابعت عليه رُؤَى صدق : تناجَحت أحلامه .
وقال شمر : أنجَحَ بك الباطِلُ أي غلبك الباطل ، وكل شيء غلبك فقد أنجحَ بك ، وإذا غلبته فقد أَنجحت به .
وقال أبو عمرو . النَّجاحةُ : الصَّبر .
ويقال : ما نَفْسي عنه بنجيحة أي بصابرة ، وقال ابن مَيَّادة :
وما هَجْرُ ليلَى أن تكون تباعدت
عليك ولا أَنْ أَحْصَرتك شغُولي
ولا أن تكون النفسُ عنها نجيحةً
بشيء ولا مُلْتَاقَةً ببديل

##### Türkçe

ح ج ن
**حجن** ، **حنج** ، **جنح** ، **جحن** ، **نجح** : kullanılmış olanlardır.

**حجن** : **الليث** dedi: **الحَجَن**: **الأَحْجَن** olan şeyin eğriliğidir; doğan gagası eğridir; burunlardan da **أَحْجَن** olan vardır; o, pisliğinin ağza doğru geldiği, ve iki çıkıntısının çirkinlikçe geri kaldığı şeydir; **الناشِزَة**: burun deliğinin kenarıdır.

**والحُجْنة** : **الْحَجَن** gibi bir mastardır; o, kıvırcıklığı uçlarında olan saçtır; **والْحُجْنَةُ** ayrıca: değnekten eğrilik isabet etmiş bir yerdir.

**والمِحْجَن** : ucunda kanca olan bir değnektir; onunla yapılan fiil **الاحتجان**’dır; bundan dolayı, bir şeye arkadaşları dışında kendisi için tahsis eden adama şöyle denir: onu kendisi için **احْتجنه**.

Ve dersin: onu ondan **حَجَنتُه**; yani onu engelledim ve çevirdim; ondan onun sözü:
ولا بدَّ للمشعُوفِ من تَبَعِ الهوى
إذا لم يَزَعْه من هوى النفس حاجن

Ve **الحَجُون** olan gazve: başkası gösterilip sonra o yerin dışındaki bir yere gidilerek muhalefet edilen (yer)dir; ona kasdedilir; denir: onlara **غَزْوَة حَجُونا** gazve etti; ve denir: o uzaktır.

Ve **الحَجُون**: Mekke’de bir yerdir; ondan onun sözü:
فما أنت من أهل الحَجُون ولا الصَّفَا
ولا لك حَقُّ الشِّرْبِ في ماء زَمْزَم

Ve başkası dedi: deveyi **حَجَنْتُ**; ben onu **أَحْجنِهُ**; ve o, **المِحْجن** damgasıyla damgalanırsa **بعير محجون**’dur;
ve o, ucunda değnek **مِحْجَن**’i gibi bir kanca bulunan bir çizgidir.

**أبو عبيد**: **التَّحْجِين**: eğri bir damgadır.

Ve falan, malın **مِحْجَنُ**’idir; yani mala iyi bakıp gözetmedir; ve şu beyit okunmuştur:
مِحْجَنَ مالٍ حَيْثُما تَصرَّفا

Ve hadiste: (Kıyamet günü rahim konur; onun için **حُجْنَةٌ** vardır, **حُجْنة المِغْزَل** gibi.) Denildi: **حُجْنة المغزل** onun kancasıdır; o, ipliğin kendisine asıldığı, sonra ipliğin büküldüğü eğri demirdir; ve her eğrilmiş olan **أَحْجَن**’dır.

Ve **احْتجانُ المال**: onu düzeltmek, toplamak ve ondan dağılmış olanı bir araya getirip katmaktır. Ve başkasının malını **احتجان**: onu koparıp almak ve çalmaktır.

Ve cahiliyede **صاحب المِحْجَن**: yanında **مِحْجَن** bulunan bir adamdı; yolun ana caddesinde oturur, **مِحْجَن**’iyle geçenlerin eşyasından şey üstüne şey alırdı; eğer yakalanırsa, onun **مِحْجَن**’ine takıldığını ileri sürerek mazeret uydururdu.

Ve **أبو زيد** dedi: **الأحْجَن**: kıvırcık saçtır; **الحُجنة**: kıvırcıklık; ve düz, içinde **حِجْنة** bulunmayan (saç) **السبِطُ**tur; ve “**عَقَبَة**’yi **حجوناً** (olarak) yürüdüm” yani uzak (olarak).

**جحن** : **أبو عُبيد** **الكِسائي**’den: **الجَحِن**: kötü beslenmiş olandır; annesi onu **أجحَنَتْه**; **الأصمعي** dedi: **المُجْحَن** hakkında da bunun benzeri.

Ve **أبو زيد** dedi: **الجَحِن**: gençliği yavaş olandır. Ve **الشَّمّاخ** dedi:
وقد عرِقت مَغابِنُهَا وجادت
بِدرَّتها قِرَى جَحِنٍ قَتِينِ

Yani o terledi; böylece onun teri, keneler için bir ağırlama oldu. Ve atasözlerinden bir misal: (Şaşarım ki **جَحِن**’den hayır gelsin).

**الليث**: **جَيْحون** ve **جيْحان**: içinde hadis gelmiş bir nehrin adıdır.

Ve başkası dedi: **نَبْت جَحِنٌ**: küçük, susuz kalmış bir ottur; ve her bitki zayıflarsa o **جَحِن**’dir.

**ثعلب** **ابن الأعرابي**’den: denir: **جحَن** ve **أجحَنَ** ve **جَحَّن**; ve **حَجَنَ** ve **أحجَن** ve **حجَّن**; ve **جحَدَ** ve **أجْحَدَ** ve **جَحَّد**; hepsinin manası: fakirlikten yahut cimrilikten dolayı ailesine daraltırsa.

Ve denir: **حُجيْناء قلبي** ve **لُوَيْحاء قلبي** ve **لُوَيْذَاءُ قلبي**; yani kalbe yapışıp kalan şey.

**جنح** : **الليث**: kuş, iki kanadından kırıp sonra düşen, sığınan gibi bir yere yönelirse **جَنَحَ** **جُنوحاً** (yapar).

Şair dedi:
تَرَى الطيرَ العِتاق يَظَلْن منه
جُنُوحاً إن سَمِعْن له حسِيسَا

Ve adam **يَجْنح**: bir şeye yönelip onu elleriyle yaparsa; ve göğsünü onun üzerine eğmiştir. Ve **لَبِيد** dedi:
جُنُوحَ الهالِكِيّ على يديه
مُكِبّاً يَجْتَلي نُقَب النِّصالِ

Ve gemi, az suya varıp yere yapışıp ilerlemezse **جُنُوحاً** **تجنَح** eder.

Ve **ابن شُمَيل** dedi: adam **الْحَرورِيّة**’ye **جَنَح**; ve onlara **جَنَح**: onlara uydu ve onlara boyun eğdi.

Ve **الليث** dedi: adam oturduğu yerde ayağı üzerinde **اجتنح**: iki eli üzerine kapanıp tek ele dayanır gibi olursa.

Ve **أبو صالح السَّمَّان** **أبي هُرَيْرة**’den rivayet etti: Resûlullah ( صلى الله عليه وسلم ) namazda **التَّجَنُّح** ile emretti; insanlar zayıflığı Peygamber’e ( صلى الله عليه وسلم ) şikâyet ettiler; onlara dizlerle yardım almalarını emretti. **شمر** dedi: **التّجنُّح** ve **الاجْتِناح** sanki secdede avuçlara dayanmak, iki avuç içiyle desteklenmek ve kolları yere yaymayı terk etmektir. Dedi: ve **ابن شُمَيْل** dedi: adam dirsekleri üzerine **جَنَح**: onları yere yahut yastığa koymuşken onlara dayanırsa; **جُنوحاً** ve **جَنْحاً** **يَجْنحُ** eder.

**شمر** dedi: bunu doğrulayan şeylerden biri, **النُّعْمان بن أبي عَيّاش** hadisi: Resûlullah’ın ( صلى الله عليه وسلم ) ashabı ona secdede dayanmayı şikâyet etti; onlara dizleri üzerinde dirsekleriyle yardım almalarına ruhsat verdi.

Ve **ابن شُمَيْل** dedi: devede **الاجْتِناح**: sanki şiddetli atılımından dolayı onun arkası önüne dayandırılır; iki ayağı onu göğsüne doğru iter.

Ve **شمر** dedi: deve yürüyüşünde **اجتنَحَت**: hızlandığında; ve şu beyit okunmuştur:
من كُلِّ وَرْقاء لها دَفٌّ قَرِحْ
إذا تَبادَرْنَ الطريقَ تجْتَنِحْ

Ve **أبو عُبيدة** dedi: atlardan **المُجْتَنِح**: koşuşu iki yanından birine tek taraflı olan; koşuşunda ona **يَجْتنِح** eder; yani ona dayanır.

Ve **الليث** dedi: karanlık, gece gelince **جَنَح الظَّلامُ** **جنوحاً**. Ve **جنحُ الظلام** ve **جُنْحهُ** iki lehçedir. Ve denir: sanki o, onunla büyük orduya benzetilen bir gecenin **جِنْحُ**’ıdır.

غَيْرِ سُو ( صلى الله عليه وسلم )
1764 ءٍ وَاضْمُمْ إِلَيْكَ جَنَاحَكَ ) ( القَصَص : 32 ) Burada **جَنَاحك**’ın manası: pazıdır; ve denir: elin tamamı **جَناحٌ**tır. Ve O’nun (celâl ve عز) sözü hakkında: ( وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ ) ( الإسرَاء : 24 ) yani onlara karşı yanını yumuşat.

**الليث**: develer yürüyüşlerinde hızlanırsa **جَنَحَتِ الإبل**; ve çökmüş deve bir yanına meylederse ona **جَنَحَت** denir. Ve **ذُو الرُّمَّة** dedi:
إذا مال فوق الرَّحْل أَحْييْتِ نَفْسه
بِذِكْراك والعِيسُ المَراسيلُ جُنَّحُ

Ve iki yanı geniş olan deveye, iki yanı **لمجنحة** denir.

Ve göğsün kaburgalardan olan **جَوَانِح**’i: başları göğüs ortasında birleşik olanlardır; teki **جانِحَة**’dir.

Ve denir: şeyi doğrulttum da doğruldu; ve şeyi **أجنحتُ**: yani onu eğdim; böylece **جنح**: yani meyletti. Ve Allah dedi: ( وَإِن جَنَحُواْ لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا ) ( الأنفَال : 61 ) yani eğer sana barış için meylederlerse sen de ona meylet. Ve **السِّلْمُ**: barışmadır; bu yüzden müennes kılınmıştır.

Ve **أبو الهيثم** şu yüce söz hakkında: ( وَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا عَرَّضْتُم بِهِ ) ( البَقَرَة : 235 ) **الْجُنَاحُ**: cinayet ve suçtur. Ve **ابن حِلِّزَة**’nin sözünü okuttu:
أَعلينا جُناحُ كِنْدَةَ أَنْ يَغْ
نَمَ غَازِيهُمُ ومِنَّا الجَزَاءُ

**كِنْدَة**’yi, **بني تَغْلِب**’e karşı bir cinayet işledikleriyle vasfetti; sonra cinayeti, onların akıncısının ganimet alması diye açıkladı; yani size saldırdılar da sizi öldürdüler; ve onların fiilinin **جَزَاء**’ını, yani fiillerinin cezasını bize yüklüyorsunuz. Ve **الجزاء** sevap da olur ceza da. Ve şu söz hakkında da denildi: ( وَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ ) ( البقرة : 235 ) yani üzerinize günah yoktur ve daraltma yoktur.

Ve bana **المُنْذريّ**, **ثعلب**’dan, **ابن الأعرابي**’den haber verdi; dedi: Araplar der: “Ben sana **بِجُناح** (olarak)” yani iştiyaklı (olarak). Ve bize şu beyit okundu:
يا لَهْفَ نَفِسي بعد أُسْرَةِ واهِبٍ
ذهبوا وكُنْتُ إليهم بجُناح

Ve bir şeyin **جَناحُ**’ı: kendisidir. Ondan **عَدِيّ بن زَيد**’in sözü:
وأَحْوَرُ العَيْن مرْبُوب له غُسَنٌ
مُقَلَّدٌ من جَنَاحِ الدُّرِّ تَقْصَارا

Ve denildi: **جَنَاحُ الدُّرِّ**: ondan bir dizimdir; yanlamasına dizilir.

Ve **أبو عمرو** dedi: her şey ki onu bir dizime koyarsın, o **جَنَاحٌ**tır. Ve Arapların **الجَناح** hakkında darbımeselleri vardır; onlardan, adam işte ciddileşip ihtimam gösterdiğinde söyledikleri: (Falan, devekuşunun iki **جَنَاح**’ına bindi).

Ve **الشَّمَّاخ** dedi:
فمن يَسْع أو يَركَبْ جَنَاحَيْ نَعَامَة
ليُدْرِكَ ما قَدَّمْتَ بالأَمْسِ يُسْبَقُ

Ve denir: kavim, kuşun iki **جَنَاح**’ına bindi: yurtlarını terk ettiklerinde. Ve **الفَرَّاءُ** şu beyiti okuttu:
كأَنما بجناحي طائر طاروا

Ve denir: falan, bir kuşun iki **جَنَاح**’ı içindedir: tedirgin, şaşkın olduğunda; nitekim “sanki tozlu bir boynuz üzerindedir” denildiği gibi. Ve denir: biz bir seferin **جناح**’ı üzerindeyiz; yani sefere niyet ediyoruz. Ve falan, falanın **جناح**’ındadır; yani onun himayesinde ve kenarındadır. **الطرمّاح**’ın sözüne gelince:
يَبُلّ بمَعْصُورٍ جَنَاحيْ ضَئيلَةٍ
أَفَاوِيقَ منها هَلَّةٌ ونُقوعُ

O, iki **جناح** ile iki dudağı kasteder. Ve denir: onlarla küçük dilin ve boğazın iki yanını kastetti.

Ve **أبو النَّجْم** bir bulutu vasfederek dedi:
وَسَحَّ كلَّ مُدْجِنٍ سَحَّاحِ
يَرْعُدُ في بِيض الذُّرى جُنَّاح

**الأصمعي** dedi: **جُنّاحٌ**: yere yakın (olandır). Ve başkası dedi: **جُنّاحٌ**: maksattan sapmış, eğilmiş (olandır).

**حنج** : **الليث** dedi: **الْحَنجُ**: bir şeyi yönünden eğmektir. Denir: onu **حَنَجْتُه**; yani onu eğdim; böylece **فاحْتَنَج** (bu) lâzım fiildir. Ve ayrıca denir: onu **أحنَجْتهُ**. Ve **أبو عمرو** dedi: **الإحْناجُ** haberin yönünü bükmendir. Ve **العجَّاج** dedi:
فتَحْمِلُ الأرواحُ وحْياً مُحْنَجاً

Dedi: **المُحْنَج**: kendisine dikkat edilmesin diye yönünden bükülmüş sözdür. Denir: işini benden **أَحْنَجَ**; yani onu büktü. Ve **الليث** dedi: **المِحْنجَةُ**: aletlerden bir şeydir.

Ve **الأصمعي**: denir: falan, **حِنجه** ve **بِنْجه**’sine döndü; yani aslına döndü.

**أبو عُبيد** **أبي عُبيدة**’den: o, asıl için **الحِنْجُ** ve **البِنْجُ**’dür. **سَلَمة** **الفراء**’dan: o, **السِّرَارُ** ve **الإحْنَاجُ** ve **النَّسِيفُ** ve **المُهَالَسَةُ** ve **المُعامَسةُ** birdir.

**عمرو** babasından: **الحِنَاجُ**: asıllardır; teki **حِنْج**’dir.

**نجح** : **الليث**: ihtiyacın **نجَحَتْ**; ve onu senin için **أَنجحتُها**. Ve falan, **ناجحاً** ve **نَجِيحاً** bir yürüyüşle yürüdü. Ve **لبيد** dedi:
فمضَيْنَا فقَضَيْنَا ناجِحاً
مَوْطِناً يُسأَل عنه ما فَعَلْ

Ve **رأي نجيحٌ**: doğru (görüş)tir. Ve **رجل نجيح**: ihtiyaçları gideren (kimsedir). Ve **أَوْسٌ** dedi:
نَجيحٌ جَوَادٌ أَخُو مَأْقِطٍ
نِقَابٌ يُحدِّثُ بالغائِبِ

Ve uyuyana, üzerine doğru rüyalar ardı ardına gelirse denir: rüyaları **تناجَحت**.

Ve **شمر** dedi: batıl, sana karşı **أنجَحَ**; yani batıl seni yendi. Ve her şey ki seni yenerse, sana karşı **أنجحَ** etmiştir; eğer sen onu yenersen, onunla **أَنجحت** etmiş olursun.

Ve **أبو عمرو** dedi: **النَّجاحةُ**: sabırdır.

Ve denir: nefsim ondan yana **بنجيحة** değildir; yani sabırlı değildir. Ve **ابن مَيَّادة** dedi:
وما هَجْرُ ليلَى أن تكون تباعدت
عليك ولا أَنْ أَحْصَرتك شغُولي
ولا أن تكون النفسُ عنها نجيحةً
بشيء ولا مُلْتَاقَةً ببديل

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D9%86/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الحاء والجيم وما يثلثهما)
  (حجر) الحاء والجيم والراء أصل واحد مطَّرد، وهو المنْع والإحاطة على الشيء. فالحَجْر حَجْر الإنسان، وقد تكسر حاؤه. ويقال حَجَر الحاكمُ على السَّفيه حَجْراً؛ وذلك منْعُه إيَّاه من التصرُّف في ماله. والعَقْل يسمَّى حِجْراً لأنّه يمنع من إتيانِ ما لا ينبغي، كما سُمِّي عَقْلاً تشبيهاً بالعِقال. قال الله تعالى: ﴿هَلْ فِي ذلِكَ قَسَمٌ لِذِي حِجْرٍ﴾ [الفجر 5]. وحَجْرٌ: قصبَة اليمامة.
  والحَجَر معروف، وأحسَِب أنَّ البابَ كلَّه محمولٌ عليه ومأخوذ منه، لشدَّته وصلابته. وقياسُ الجمْع في أدنى العدد أحجار، والحجارة أيضاً له قياس، كما يقال: جمل وجِمالة، وهو قليل. والحِجْر: الفرس الأنثى؛ وهي تصانُ ويُضَنُّ بها. والحاجرُ: ما يُمْسك الماءَ من مكانٍ منْهَبِط، وجمعه حُجْرانٌ([1]). وحَجْرة القوم: ناحية دارهم وهي حِماهُم. والحُجْرة من الأبنية معروفة. وحجَّر القَمَرُ، إذا صارت حولَه دارةٌ.
  ومما يشتقُّ من هذا قولهم: حَجَّرْتُ عينَ البعير، إذا وسمْتَ حولَها بميسمٍ مستدير. ومَحْجِر العَين: ما يدور بها، وهو الذي يظهر من النِّقاب. والحِجْر: حطِيم مَكَّة، هو المُدَار بالبيت. والحِجْر: القرابة. والقياس فيها قياس الباب؛ لأنها ذِمامٌ وذِمارٌ يُحمَى ويُحفَظ. قال:
يُرِيدُونَ أن يُقْصُوهُ عَنِّي وإنّه *** لَذُو حَسَبٍ دانٍ إليّ وذو حِجْرِ([2])  والحِجْر: الحرام. وكان الرجل يَلقَى الرجلَ يخافُه في الأشهُر الحُرُم، فيقول: حِجْراً؛ أي حراما؛ ومعناه حرامٌ عليك أن تنالَني بمكروه، فإذا كان يومُ القيامة رأى المشركون ملائكة العذاب فيقولون: ﴿حِجْراً مَحْجُوراً﴾ [الفرقان 22]، فظنُّوا أنّ ذلك ينفعهم في الآخرة كما كان ينفعهُم في الدُّنيا. ومن ذلك قول القائل:
حَتى دَعَوْنا بأَرحامٍ لهم سَلَفَتْ *** وقال قائلُهم إنِّي بحاجُورِ([3])  والمحاجر: الحدائق: واحدها مَحْجِر. قال لبيد:
  * تُرْوِي المَحَاجِرَ بازلٌ عُلْكومُ([4]) *
  (حجز) الحاء والجيم والزاء أصلٌ واحدٌ مطَّرد القياس، وهو الحَوْلُ بين الشيئين. وذلك قولهم: حَجَزْتُ بين الرجلين وذلك أن يُمنَع كلُّ واحدٍ منهما مِن صاحبه. والعرب تقول "حَجَازَيْك" على وزن حَنانَيْك، أي احْجُِزْ بينَ القوم وإنما سمِّيت الحجازُ حجازاً لأنها حَجَزَت بين نجدٍ والسَّراة. وحُجْزَة الإزار: مَعْقِده. وحُجْزة السراويل: موضع التِّكَّة. وهذا على التَّشبيه والتمثيل، كأنه حجز بين الأعلى والأسفل. ويقال: "كانت بينَ القوم رِمِّيَّا* ثم صارت إلى حِجِّيزَى"، أي ترامَوْا  ثم تحاجَزُوا. فأما قول القائل:
رِقاقُ النِّعال طيِّبٌ حُجُزَاتُهُمْ *** يُحَيَّوْنَ بالرِّيحانِ يومَ السباسبِ([5])  وهي جمع حُجْزة، كنايةٌ عن الفُروج، أي إنهم أَعِفّاء.
  (حجف) الحاء والجيم والفاء كلمةٌ واحدة لا قياس، وهي الحَجَفَة، وهي الترس الصَّغير يُطارَق بين جِلْدين وتُجعَل منهما حَجَفة. والجَمْع حَجَفٌ. قال:
أيمنَعُنا القومُ ماءَ الفرات *** وفينا السُّيوفُ وفينا الحَجَفْ([6])  (حجل) الحاء والجيم واللام ليس يتقارَبُ الكلامُ فيه إلا من جهةٍ واحدة فيها ضعف، يقال على طريقة الاحتمال والإمكان إنه شيءٌ يطيف بشيء. فالحِجْل الخَلْخال، وهو مُطِيفٌ بالسَّاق. والحَجَلة: حَجَلة العَرُوس. ومرّ فلانٌ يَحْجُِلُ في مِشْيته، أي يَتبختر. وهو قياسُ ما ذكرناه، كأنه يُدور على نفْسه. وتحجيل الفَرَس: بياضٌ يُطيف بأرساغه. والحَوْجلَة: القارورة. قال الراجِز([7]):
كأنَّ عينَيْهِ من الغُؤُورِ ***قَلْتَانِ في صَفْحِ صَفاً منْقُورِأذاكَ أم حَوْجَلَتَا قَارُورِ وقال علقمة:
  * كأَنَّ أعيُنَها فيها الحواجيلُ([8]) *
  ومما شذّ عن الباب الحَجَلُ، هذا الطائر. ومن الباب قول الأصمعيّ: حجَّلت العينُ: غارت.
  (حجم) الحاء والجيم والميم أصلٌ واحد، وهو ضربٌ من المنْع والصَّدْف([9]). يقال أحجَمْتُ عن الشيء، إذا نكَصْتَ عنه. وحُجِمَ البعيرُ، إذا شُدَّ فمُه بأدَمٍ ولِيف.
  ومما شذَّ عن الباب الحَوْجَمَة: الوردة الحمراء، والجمع حَوْجَم. والحَجْم: فِعل الحاجم.
  (حجن) الحاء والجيم والنون أصلٌ واحدٌ يدلُّ على مَيَل. فالحَجَن اعوجاجُ الخشبة وغيرها. والمِحْجَن: خشبةٌ أو عصا معَقّفة الرأس. واحتجَنْتُ بها الشيءَ: أخَذْتُه. ويقال للمخاليب المعقّفة حَجِنات. قال العجّاج:
  * بحَجِناتٍ يتثَقَّبْن البُهَرْ([10]) *
  وهي الأوساط. وأَحْجَنَ الثُّمام: خرجت خُوصَتُه؛ ولعلَّها تكونُ حَجْناء. واحتجَنْتُ الشيءَ لنفسي، وذلك إمالتُك إيّاه إلى نَفْسك. ويقولون: احتجن عليه حَجْنة، كما يقال حَجَرَ عليه.
  ومن الباب قولهم غَزْوةٌ حَجُونٌ، وذلك إذا أظهرْتَ غَيْرَها ثم مِلْتَ إليها([11]). ويقال غزاهم غَزْواً حَجُوناً.
  (حجا) الحاء والجيم والحرف المعتل أصلان متقاربان، أحدهما إطافةُ الشيءِ بالشيء وملازمتُه، والآخر القصد والتعمُّد.
  فأما الأول فالحَجْوَةُ وهي الحَدَقة، لأنها مِن أَحْدَقَ بالشيء. ويقال لنواحي البلاد وأطرافِها المحيطةِ بها أَحْجاءٌ قال ابنُ مُقْبِل:
لا يحْرِز المرءَ أَحْجاءُ البلادِ ولا *** يُبنَى له في السَّمواتِ السّلاليمُ([12])  ومحتملٌ أن يكون من هذا الباب الحَجَاة، وهي النُّفَّاخة تكون على الماء من قَطْر المطر، لأنها مستديرة.
  والأصل الثاني قولهم: تحجَّيت الشيءَ، إذا تحرَّيْتَه وتعمّدتَه. قال ذو الرمة:
  * فجاءَتْ بأغْباشٍ تَحَجَّى شَرِيعةً([13]) *
  ويقولون حَجِيتُ بالمكان وتحجَّيت به. قال:
  * حيث تَحَجّى مُطرِقٌ بالفالِقِ([14]) *
  والحَجْوُ بالشيء: الضَّنُّ به؛ يقال حَجِئتُ به أي ضَنِنْت. وبه سمِّي الرجل حَجْوة. وحَجَأت به: فرحت. وقد قلنا إنّ البابين متقاربان، والقياس فيهما لمن نَظَرَ قياسٌ واحد.
  فأمّا الأُحجِيَّة والحُجَيَّا، وهي الأُغلُوطة يتعاطاها الناس بينهم، يقول أحدهم: أُحاجيك ما كذا؛ فقد يجوز أن يكون شاذّاً عن هذين الأصلين، ويمكن أن يُحمَل عليهما، فيقال أحاجيك، أي اقصُدْ وانظُرْ وتعمَّد لِعِلم ما أسألك عنه.ومنه أنتَ حَجٍ أن تفعل كذا، كما تقول حرِيٌّ.
  (حجب) الحاء والجيم والباء أصل واحد، وهو المنع. يقال حجبته عن كذا، أي منَعتُه. وحِجابُ الجَوْف: ما يَحْجُبُ بين الفُؤاد وسائر الجَوْف. والحاجبان العظمان فوق العينين بالشّعَْر واللّحم. *وهذا على التشبيه، كأنهما تحجبان شيئاً يصل إلى العينين. وكذلك حاجبُ  الشّمس، إنما هو مشبَّهٌ بحاجب الإنسان. وكذلك الحَجَبة: رأس الوَرِك، تشبيهٌ أيضاً لإشرافِهِ.
---------------------------------------------------------------
([1]) في الأصل: "حجرات".
([2]) البيت لذي الرمة في ديوانه 260 واللسان والمجمل (حجر). لكن رواية الديوان: "فأخفيت شوقي من رفيقي". وفي الديوان واللسان: "لذو نسب".
([3]).البيت في المجمل واللسان (حجر).
([4]) سيعيده في ص362. وصدره كما في ديوانه 94 واللسان (حجر).
* بكرت به جرشية مقطورة *
وفي الأصل: "بلوى المحاجر"، صوابه في المجمل واللسان والديوان.
([5]) للنابغة في ديوانه 9 واللسان (حجز، سبسب). والسباسب: يوم عيد عند النصارى. وفي الأصل: "السبائب"، تحريف.
([6]) البيت من أبيات رواها نصر بن مزاحم في وقعة صفين 184.
([7]) هو العجاج. ديوانه 27 واللسان (حجل).
([8]) لم يرد في ديوان علقمة. وأنشده في اللسان (حجل) بدون نسبة.
([9]) يقال صدف عن الشيء يصدف صدفاً وصدوفاً.
([10]) ديوان العجاج 17.
([11]) في اللسان: "الغزوة الحجون: التي تظهر غيرها ثم تخالف إلى غير ذلك الموضع وتقصد إليها".
([12]) البيت في المجمل واللسان (حجا).
([13]) في الديوان: 536: "تحرى شريعة". وعجزه كما في الديوان واللسان (حجا):
* تلادا عليها رميها واحتبالها *
([14]) الفالق: اسم موضع. والبيت لعمارة بن أيمن الربائي، كما في اللسان (حجا 181). وقد أنشده في نهاية مادة (فلق) بدون نسبة.
ـ

##### Türkçe

(حarf **الحاء** ve **الجيم** ve ikisini üçleyenler babı)
  (**حجر**) **الحاء** ve **الجيم** ve **الراء** tek bir asıldır, düzenli (mutṭarid); o da şey üzerinde men‘ ve kuşatmadır. Şu halde **الحَجْر** insanın **حَجْر**’ıdır; ve **حاؤه**’u kesrelenebilir. Ve denir: **حَجَر** hâkim, sefih üzerine **حَجْراً**; bu da onu malında tasarruftan men‘ etmesidir. Ve akıl **حِجْراً** diye adlandırılır; çünkü gelmemesi gerekeni yapmaktan men‘ eder; tıpkı **عَقْلاً** diye adlandırıldığı gibi, **العِقال**’a benzetme yoluyla. Allah Teâlâ dedi: ﴿هَلْ فِي ذلِكَ قَسَمٌ لِذِي حِجْرٍ﴾ [الفجر 5]. Ve **حَجْرٌ**: Yemâme’nin kasabasıdır.
  Ve **الحَجَر** mâlûmdur; ve zannederim ki babın tamamı onun üzerine hamledilmiş ve ondan alınmıştır; onun şiddeti ve katılığı sebebiyle. Ve cem‘in en az sayıda kıyası **أحجار**’dır; ve **الحجارة** da onun için kıyaslıdır; nitekim denir: **جمل** ve **جِمالة**; ve o azdır. Ve **الحِجْر**: dişi attır; korunur ve onunla cimrilik edilir. Ve **الحاجرُ**: alçak bir yerden suyu tutan şeydir; cem‘i **حُجْرانٌ**([1]). Ve **حَجْرة القوم**: evlerinin tarafıdır ve o onların himâsıdır. Ve **الحُجْرة** binalardan mâlûmdur. Ve **حجَّر القَمَرُ**: etrafında bir halka olduğunda.
  Ve bundan türeyenlerdendir onların sözü: **حَجَّرْتُ عينَ البعير**; yani onun etrafını yuvarlak bir dağlama demiriyle dağladığında. Ve **مَحْجِر العَين**: onun etrafında dönen şeydir; ve o, **النِّقاب**’dan görünen şeydir. Ve **الحِجْر**: Mekke’nin **حطِيم**’idir; o, evin etrafında dolaşılan yerdir. Ve **الحِجْر**: akrabalıktır. Ve onda kıyas, babın kıyasıdır; çünkü o, korunup gözetilen bir zimmet ve bir himâyedir. Dedi:
يُرِيدُونَ أن يُقْصُوهُ عَنِّي وإنّه *** لَذُو حَسَبٍ دانٍ إليّ وذو حِجْرِ([2])  Ve **الحِجْر**: haramdır. Adam, haram aylarda kendisinden korktuğu adamla karşılaşırdı da derdi: **حِجْراً**; yani haram; ve mânâsı: bana bir kötülükle erişmen sana haramdır. Kıyamet günü olunca müşrikler azap meleklerini görürler de derler: ﴿حِجْراً مَحْجُوراً﴾ [الفرقان 22]; böylece zannettiler ki bu, dünyada kendilerine fayda verdiği gibi âhirette de kendilerine fayda verir. Ve bundandır söyleyenin sözü:
حَتى دَعَوْنا بأَرحامٍ لهم سَلَفَتْ *** وقال قائلُهم إنِّي بحاجُورِ([3])  Ve **المحاجر**: bahçelerdir; tekili **مَحْجِر**’dir. Lebîd dedi:
  * تُرْوِي المَحَاجِرَ بازلٌ عُلْكومُ([4]) *
  (**حجز**) **الحاء** ve **الجيم** ve **الزاء** tek bir asıldır, kıyası düzenli; o da iki şeyin arasına girmektir. Bu, onların sözü: **حَجَزْتُ** iki adamın arasını; bu da her birinin diğerinden men‘ edilmesidir. Ve Araplar “**حَجَازَيْك**” der, **حَنانَيْك** vezninde; yani kavmin arasını ayır; ve **الحجاز** ancak **حجازاً** diye adlandırıldı, çünkü Necd ile Serât arasında ayırdı. Ve **حُجْزَة الإزار**: onun bağlandığı yerdir. Ve **حُجْزة السراويل**: **التِّكَّة**’nin yeridir. Ve bu, teşbih ve temsil üzerinedir; sanki üst ile alt arasında ayırdı. Ve denir: “**كانت بينَ القوم رِمِّيَّا* ثم صارت إلى حِجِّيزَى**”; yani atıştılar sonra birbirlerinden ayrıldılar. Amma söyleyenin sözü:
رِقاقُ النِّعال طيِّبٌ حُجُزَاتُهُمْ *** يُحَيَّوْنَ بالرِّيحانِ يومَ السباسبِ([5])  ve o, **حُجْزة**’nin cem‘idir; ferclerden kinâyedir; yani onlar iffetlidirler.
  (**حجف**) **الحاء** ve **الجيم** ve **الفاء** tek bir kelimedir, kıyas yoktur; ve o **الحَجَفَة**’dir; ve o, iki deri arasında dövülüp (kat kat) yapılan küçük kalkandır; ve onlardan bir **حَجَفة** yapılır. Ve cem‘ **حَجَفٌ**’dır. Dedi:
أيمنَعُنا القومُ ماءَ الفرات *** وفينا السُّيوفُ وفينا الحَجَفْ([6])  (**حجل**) **الحاء** ve **الجيم** ve **اللام**; onda söz, ancak zayıf bir yönden tek bir cihetten yakınlaşır: ihtimal ve imkân yolu üzere denir ki o, bir şeyin bir şeyi kuşatmasıdır. Şu halde **الحِجْل** halhaldır; ve o, baldırı kuşatandır. Ve **الحَجَلة**: gelinin **حَجَلة**’sidir. Ve falan geçti, yürüyüşünde **يَحْجُِلُ**; yani salınır. Ve bu, zikrettiğimizin kıyasıdır; sanki kendi üzerine döner. Ve **تحجيل الفَرَس**: bileklerinin etrafını kuşatan beyazlıktır. Ve **الحَوْجلَة**: şişedir. Râciz dedi([7]):
كأنَّ عينَيْهِ من الغُؤُورِ ***قَلْتَانِ في صَفْحِ صَفاً منْقُورِأذاكَ أم حَوْجَلَتَا قَارُورِ وقال علقمة:
  * كأَنَّ أعيُنَها فيها الحواجيلُ([8]) *
  Ve babdan şâz olanlardandır **الحَجَلُ**: şu kuş. Ve babdandır Asma‘î’nin sözü: **حجَّلت العينُ**: çöktü.
  (**حجم**) **الحاء** ve **الجيم** ve **الميم** tek bir asıldır; ve o, men‘ ve yüz çevirmenin bir türüdür([9]). Denir: **أحجَمْتُ** şeyden; ondan geri döndüğünde. Ve **حُجِمَ البعيرُ**; yani ağzı deri ve lif ile bağlandığında.
  Ve babdan şâz olanlardandır **الحَوْجَمَة**: kırmızı gül; cem‘i **حَوْجَم**. Ve **الحَجْم**: hacamatçının fiilidir.
  (**حجن**) **الحاء** ve **الجيم** ve **النون** tek bir asıldır; bir meyle delâlet eder. Şu halde **الحَجَن**: tahta ve başkasının eğriliğidir. Ve **المِحْجَن**: başı kıvrık bir tahta yahut asadır. Ve **احتجَنْتُ** onunla şeyi: onu aldım. Ve kıvrık pençelere **حَجِنات** denir. A‘câc dedi:
  * بحَجِناتٍ يتثَقَّبْن البُهَرْ([10]) *
  Ve o, orta kısımlardır. Ve **أَحْجَنَ الثُّمام**: yaprakçığı çıktı; ve belki o **حَجْناء** olur. Ve **احتجَنْتُ** şeyi kendim için; bu, onu kendine doğru eğmendir. Ve derler: onun üzerine **حَجْنة** ile **احتجن**; nitekim denir: onun üzerine **حَجَرَ**.
  Ve babdandır onların sözü: **غَزْوةٌ حَجُونٌ**; bu, başkasını ortaya koyup sonra ona meylettiğinde([11]). Ve denir: onları **غَزْواً حَجُوناً** ile gazâ etti.
  (**حجا**) **الحاء** ve **الجيم** ve illetli harf iki asıldır, birbirine yakın: birincisi şeyin şeyle kuşatılması ve ona yapışması; ikincisi kasıt ve taammüttür.
  Birincisine gelince: **الحَجْوَةُ**; ve o, göz bebeğidir; çünkü o, **أَحْدَقَ**’dan (şeyi kuşatmak)dır. Ve ülkelerin çevresindeki taraflarına ve uçlarına, onları kuşatan, **أَحْجاءٌ** denir. İbn Mukbil dedi:
لا يحْرِز المرءَ أَحْجاءُ البلادِ ولا *** يُبنَى له في السَّمواتِ السّلاليمُ([12])  Ve muhtemeldir ki bu babdandır **الحَجَاة**; ve o, yağmur damlasından su üzerinde olan kabarcıktır; çünkü o yuvarlaktır.
  İkinci asıl: onların sözü **تحجَّيت** şeyi; onu araştırıp taammüt ettiğinde. Zü’r-Rumme dedi:
  * فجاءَتْ بأغْباشٍ تَحَجَّى شَرِيعةً([13]) *
  Ve derler: **حَجِيتُ** mekân ile ve onunla **تحجَّيت**. Dedi:
  * حيث تَحَجّى مُطرِقٌ بالفالِقِ([14]) *
  Ve şey ile **الحَجْوُ**: onunla cimriliktir; denir: onunla **حَجِئتُ**; yani cimrilik ettim. Ve bununla adama **حَجْوة** adı verildi. Ve onunla **حَجَأت**: sevindim. Ve demiştik ki iki bab birbirine yakındır; ve ikisinde kıyas, bakan için tek bir kıyastır.
  Amma **الأُحجِيَّة** ve **الحُجَيَّا**; ve o, insanların aralarında birbirlerine yaptıkları bilmece; birisi der ki: **أُحاجيك** şu nedir; artık câizdir ki bu iki asıldan şâz olsun; ve mümkündür ki onlara hamledilsin; böylece denir: **أحاجيك**; yani kasdet ve bak ve benden sorduğum şeyin bilgisini taammüt et. Ve bundandır: sen, şunu yapmaya **حَجٍ**’sin; nitekim **حرِيٌّ** dersin.
  (**حجب**) **الحاء** ve **الجيم** ve **الباء** tek bir asıldır; ve o men‘dir. Denir: onu şundan **حجبته**; yani onu men‘ ettim. Ve **حِجابُ الجَوْف**: **الفُؤاد** ile gövdenin geri kalanı arasında örten şeydir. Ve iki **الحاجبان**: gözlerin üstünde kıl ve et ile olan iki kemiktir. *Ve bu, teşbih üzerinedir; sanki ikisi, gözlere ulaşan bir şeyi örter. Ve aynı şekilde güneşin **حاجبُ**’i; ancak insanın kaşına benzetilmiştir. Ve aynı şekilde **الحَجَبة**: kalçanın başıdır; onun yüksekliği sebebiyle yine bir teşbihtir.
---------------------------------------------------------------
([1]) Asılda: “حجرات”.
([2]) Beyit, divanında 260’ta ve **اللسان** ve **المجمل**’de (**حجر**) Zü’r-Rumme’nindir. Lâkin divan rivayeti: “فأخفيت شوقي من رفيقي”. Ve divanda ve **اللسان**’da: “لذو نسب”.
([3]) Beyit **المجمل** ve **اللسان**’da (**حجر**)dadır.
([4]) Onu s.362’de iade edecektir. Ve صدرُه, divanında 94’te ve **اللسان**’da (**حجر**) olduğu üzere:
* بكرت به جرشية مقطورة *
Ve asılda: “بلوى المحاجر”; doğrusu **المجمل** ve **اللسان** ve divandadır.
([5]) Nâbiga’nındır; divanında 9’da ve **اللسان**’da (**حجز**، **سبسب**). Ve **السباسب**: Hristiyanlarda bayram günü. Ve asılda: “السبائب”; tahriftir.
([6]) Beyit, Nasr b. Muzâhim’in **وقعة صفين** 184’te rivayet ettiği beyitlerdendir.
([7]) O, A‘câc’tır. Divanı 27 ve **اللسان** (**حجل**).
([8]) Alkame’nin divanında gelmemiştir. **اللسان**’da (**حجل**) nisbesiz olarak inşâd edilmiştir.
([9]) Denir: **صدف** şeyden, **يصدف** **صدفاً** ve **صدوفاً**.
([10]) A‘câc’ın divanı 17.
([11]) **اللسان**’da: “**الغزوة الحجون**: التي تظهر غيرها ثم تخالف إلى غير ذلك الموضع وتقصد إليها”.
([12]) Beyit **المجمل** ve **اللسان**’da (**حجا**).
([13]) Divanda: 536: “تحرى شريعة”. Ve عجزُه, divanda ve **اللسان**’da (**حجا**) olduğu üzere:
* تلادا عليها رميها واحتبالها *
([14]) **الفالق**: bir yer adıdır. Ve beyit, **اللسان**’da (**حجا 181**) olduğu üzere Umâre b. Eymen er-Rubâ‘î’nindir. Ve onu (**فلق**) maddesinin sonunda nisbesiz olarak inşâd etmiştir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D9%86/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ح ج ن
عود أحجن وعصا حجناء بينة الحجن‏.‏
قال يصف قوساً‏:‏ وفي شمالـي قضبـة مـن تألـب فـي سيتيهـا حجن كالعقرب وله حجنة كحجنة المغزل وهـي عقافتـه والطـرف المعـوج بعينـه وأمـا الحجـن فالعـوج وعصـاً محجنة‏.‏
وجذبه بالمحجن وهو الصولجان‏.‏
واحتجنت الشيء‏:‏ اجتذبته بالمحجن‏.‏
ومن المجاز‏:‏ إحتجن فلان مالي‏.‏
وحجنته عن كذا‏:‏ صرفته‏.‏
وفلان يغزو الغزوة الحجون وهي المورّى عنها بغيرها يظهر أنه يغزو جهة ثم يخالف عنها إلى أخرى‏.‏
وفلان محجن مال‏:‏ حسن القيام بالإبل ضام لقواصيها المنتشرة‏.‏
قال‏:‏ وفي وصيـة قيـس بـن عاصـم‏:‏ عليكـم بالـال واحتجانـه أي استصلاحـه‏.‏
وشعـر أحجـن‏:‏ جعودتـه فـي أطرافه وفي ذؤابته حجنة‏.‏

##### Türkçe

ح ج ن
**عود أحجن** ve **عصا حجناء**: **الحجن**’in apaçık olduğu (şey).

Bir yayı vasfederek dedi ki:
“Ve sol tarafımda, iki ucu arasında, **حجن** akrep gibi olan, sertleşmiş (bir ağaçtan) bir çubuk; ve onun **حجنة**’si, iğin **حجنة**’si gibidir; o, onun eğriliğidir; ve (bu) bizzat eğri olan uçtur. Ama **الحجن** ise eğriliktir. Ve **عصاً محجنة** (vardır).”

Onu **بالمحجن** ile çekti; o, **الصولجان**’dır.

**واحتجنت الشيء**: onu **بالمحجن** ile çektim.

Mecazdan:
Falanca benim malımı **إحتجن** etti.

Onu şundan **حجنته**: onu çevirdim (saptırdım).

Ve falanca, **الغزوة الحجون** olan bir gazveyi yapar; o, ondan başka bir şeyle üstü örtülen (gazvedir): bir yöne gazve yaptığını gösterir, sonra ondan ayrılıp başka bir yöne muhalefet eder.

Ve falanca **محجن مال**: develerle iyi kaim olan, dağınık olan yanlarını toplayandır.

Dedi ki: Kays b. Âsım’ın vasiyetinde:
“Size mal ve onun **احتجانه**’si gerekir”; yani onu ıslah etmek.

**شعر أحجن**: uçlarında kıvırcıklığı; ve perçeminde bir **حجنة** vardır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

حَجَنَ العُودَ يَحْجِنُه حَجْناً وحَجَّنَه: عطَفَه. والحَجَنُ والحُجْنةُ والتحَجُّن: اعْوجاج الشيء، وفي التهذيب: اعوِجاجُ الشيء الأَحْجَنِ. والمِحْجَنُ والمِحْجَنَةُ: العَصَا المُعْوَجَّةُ. الجوهري: المِحْجَنُ كالصَّوْلَجانِ. وفي الحديث: أَنه كان يَسْتَلِم الرُّكْنَ بمِحْجَنَهِ؛ المِحْجَنُ: عَصاً مُعَقَّفة الرأْس كالصَّوْلجان، قال: والميم زائدة، وكلُّ معطوف مُعْوجّ كذلك؛ قال ابن مقبل:
قد صَرَّح السَّيْرُ عن كُتْمانَ، وابتُذِلَت
وَقْعُ المَحاجِنِ بالمَهْرِيَّةِ الذُّقُنِ.
أَراد: وابتُذِلَت المَحَاجِنُ، وأَنَّثَ الوَقْعَ لإضافته إلى المَحاجِن. وفلانٌ لا يَرْكُضُ المِحْجَن أَي لا غَنَاءَ عنده، وأَصل ذلك أَن يُدْخَلَ مِحْجَن بين رِجْلَي البعير، فإنْ كان البعيرُ بَليداً لم يَرْكُض ذلك المِحْجَنَ، وإن كان ذَكِيّاً رَكَض المِحْجَن ومضَى. والاحْتِجانُ: الفعلُ بالمِحْجَن. والصَّقْرُ أَحْجَنُ المِنْقارِ. وصقرٌ أَحْجَنُ المَخالِب: مُعَوَجُّها. ومِحْجَنُ الطائِرِ: مِنْقَارُه لاعْوِجاجِهِ. والتَّحْجِينُ: سِمةٌ مُعْوَجَّة، اسْمٌ كالتَّنْبيتِ والتَّمْتين. ويقال: حَجَنْت البعيرَ فأَنا أَحْجِنُه، وهو بَعِيرٌ مَحْجون إذا وُسِمَ بِسِمَة المِحْجَن، وهو خَطٌّ في طرَفِهِ عَقْفة مثل مِحْجَنِ العصا. وأُذُنٌ حجناء: ماثلةُ أَحد الطرَفين من قِبَل الجبهة سُفْلاً، وقيل: هي التي أَقْبَل أَطراف إحداهما على الأُخرى قِبَل الجَبْهة، وكلُّ ذلك مع اعْوِجاج. الأَزهري: الحُجْنةُ مصدرٌ كالحَجَن، وهو الشعرُ الذي جُعودته في أَطرافه. قال ابن سيده: وشعر حَجِنٌ وأَحْجَنُ مُتَسَلْسِلٌ مُسْتَرْسِلٌ رَجِلٌ، في أَطْرافه شيءٌ من جُعودةٍ وتكسُّرٍ. وقيل: مُعَقّف متداخلٌ بعضه في بعض. قال أَبو زيد: الأَحْجَنُ الشعَرُ الرَّجِلُ. والحُجْنةُ: الرَّجَلُ. والسَّبِطُ: الذي ليست فيه حُجْنة. قال الأَزهري: ومن الأُنوف أَحْجَنُ. وأَنْف أَحْجَنُ: مُقْبِل الرَّوْثةِ نحوَ الفمِ، زاد الأَزهري: واستأْخرت ناشِزتاه قُبْحاً. والحُجْنةُ: موضع أَصابه اعْوِجاجٌ من العصا. والمِحْجَن: عصاً في طرَفها عُقَّافة، والفعل بها الاحْتِجان. ابن سيده: الحُجْنةُ موضعُ الاعْوِجاج. وحُجْنةُ المِغْزَل، بالضم: هي المُنْعَقِفةُ في رأْسه. وفي الحديث: توضَع الرحِمُ يومَ القيامة لها حُجْنةٌ كحُجْنةِ المِغْزَل أَي صِنّارتِه المُعْوَجَّة في رأْسه التي يُعَلَّق بها الخيطُ يفتل للغَزْل، وكلُّ مُتَعَقِّفٍ أَحْجَنُ. والحُجْنةُ: ما اختَزَنْتَ من شيء واخْتَصَصْتَ به نفسك؛ الأَزهري: ومن ذلك يقال للرجل إذا اختصَّ بشيء لنفسه قد احْتَجَنه لنفسه دون أَصحابه. والاحْتِجانُ: جمعُ الشيء وضمُّه إليك، وهو افْتِعال من المِحْجَن. وفي الحديث: ما أَقْطَعَك العَقيقَ لتَحْتَجنَه أَي تتملَّكه دون الناس. واحْتَجَن الشيءَ: احْتَوَى عليه. وفي حديث ابن ذي يَزَن: واحْتَجَنّاه دون غيرنا. واحْتَجَنَ عليه: حَجَر. وحَجِنَ عليه حَجَناً: ضَنَّ. وحَجِنَ به: كحَجِيَ به، وهو نحو الأَول. وحَجِنَ بالدار: أَقام. وحُجْنَةُ الثُّمامِ وحَجَنَتُه: خُوصتُه. وأَحْجَنَ الثُّمامُ: خرجت حُجْنَتُه، وهي خوصه. وفي حديث أُصَيْل حين قَدِمَ من مكة: فسأَله رسول الله، صلى الله عليه وسلم، فقال: تركتُها قد أَحْجَنَ ثُمامُها وأَعْذَقَ إذْ خِرُها وأَمْشَرَ سَلَمُها، فقال: يا أُصَيْل، دَعِ القلوبَ تَقِرُّ، أَي بدا وَرَقُه
(* الضمير عائد إلى الثمان). والثُّمام
نبت معروف. والحَجَنُ: قَصَدٌ ينبُت في أَعراض عِيدان الثُّمام والضِّعةِ. والحَجَنُ: القُضْبانُ القِصَارُ التي فيها العنب، واحدتُه حَجَنة. وإنه لمِحْجَنُ مالٍ: يَصْلُح المالُ على يديه ويُحْسِن رِعْيَته والقيامَ عليه؛ قال نافع بن لقيط الأَسدي:
قد عَنَّتَ الجَلْعَدُ شَيْخاً أَعْجَفا،
مِحْجَنَ مالٍ أَينَمَا تَصَرَّفا.
واحْتِجانُ المالِ: إصْلاحُه وجَمْعُه وضَمُّ ما انتشر منه. واحْتِجانُ مالِ غيرِك: اقتِطاعُه وسَرِقتُه. وصاحبُ المِحْجَن في الجاهلية: رجلٌ كان معه محجَن، وكان يقْعُد في جادَّة الطريق فيأْخذ بمحْجنِه الشيء بعد الشيء من أَثاث المارَّة، فإن عُثِرَ عليه اعْتَلَّ بأَنه تعلق بمحْجنه، وقد ورد في الحديث: كان يَسْرِقُ الحاجَّ بمحْجَنِه. فإِذا فُطِنَ به قال تعلَّق بمِحْجَني، والجمع مَحاجِنُ. وفي حديث القيامة: وجَعلَت المَحاجِنُ تُمْسِكُ رجالاً. وحَجَنْت الشيءَ واحْتَجَنْتُه إذا جَذَبْتَه بالمِحْجَنِ إلى نَفْسِك؛ ومنه قولُ قيس بن عاصم في وصيَّتِه: عليكم بالمال واحْتِجانِه، وهو ضمُّكَه إلى نفْسِك وإِمساكُكَ إياه. وحَجَنَه عن الشيء: صَدَّه وصَرَفه؛ قال:
ولا بُدَّ للمَشْعُوفِ من تَبَعِ الهَوى،
إذا لم يَزَعْه من هَوَى النَّفْسِ حاجِنُ
والغَزْوَةُ الحَجُونُ: التي تُظهر غيرها ثم تخالف إلى غير ذلك الموضع ويُقْصَدُ إليها، ويقال: هي البعيدة قال الأَعشى:
ولا بُدَّ من غَزوةٍ، في الرَّبيع،
حَجُونٍ تُكِلُّ الوَقاحَ الشَّكورا.
ويقال: سِرْنا عقَبةً حَجُوناً أَي بعيدةً طويلة. والحَجُونُ: موضعٌ بمكة ناحية من البيت؛ قال الأَعشى:
فما أَنتَ من أَهل الحَجُونِ ولا الصَّفا،
ولا لك حَقُّ الشِّرْبِ في ماء زَمْزَم.
قال الجوهري: الحَجونُ، بفتح الحاء، جبلٌ بمكة وهي مَقْبُرة. وقال عمرو بن الحرث بن مُضاض بن عمرو يتأَسَّف على البيت، وقيل هو للحرث الجُرْهمي: كأَنْ لم يكن بين الحَجونِ إلى الصَّفا
أَنِيسٌ، ولم يَسْمُر بمكَّة سامِرُ
بَلى نحن كُنّا أَهلَها، فأَبادَنا
صُروفُ الليالي والجُدودُ العواثِرُ.
وفي الحديث: أَنه كان على الحَجُون كَئيباً. وقال ابن الأَثير: الحَجُونُ الجبلُ المُشْرِف مما يَلي شِعْب الجَزَّارين بمكة، وقيل: هو موضع بمكة فيه اعْوِجاج، قال: والمشهور الأَوَّل، وهو بفتح الحاء. والحَوْجَنُ، بالنون: الوَرْدُ الأَحمر؛ عن كراع. وقد سمَّوْا حَجْناً وحُجَيْناً وحَجْناءَ وأَحْجَنَ، وهو أَبو بَطْنٍ منهم، ومِحْجَناً، وهو مِحْجَن بن عُطارِد العَنْبَريّ شاعر معروف؛ وذكر ابن بري في هذه الترجمة ما صورته: والحَجِنُ المرأَةُ القليلةُ الطَّعْم؛ قال الشمّاخ:
وقد عَرِقَتْ مَغابِنُها، وجادَتْ
بِدرَّتِها قِرَى حَجِنٍ قَتِينِ.
قال: والقَتِينُ مثل الحَجِين أَيضاً، أَراد بالحَجِن قُراداً، وجعل عَرَق هذه الناقة قُوتاً له، وهذا البيت بعينه ذكره الأَزهري وابن سيده في ترجمة جحن، بالجيم قبل الحاء، فإِما أَن يكون الشيخ ابن بري وجد له وجهاً فنقله أَو وَهم فيه.

##### Türkçe

**حَجَنَ** değneği **يَحْجِنُه** **حَجْناً** ve **حَجَّنَه**: onu büktü. Ve **الحَجَنُ**
ve **الحُجْنةُ** ve **التحَجُّن**: şeyin eğriliği; ve **التهذيب**’de: şeyin
**الأَحْجَنِ**’inin eğriliği. Ve **المِحْجَنُ** ve **المِحْجَنَةُ**: eğri değnek. **الجوهري**:
**المِحْجَنُ** **الصَّوْلَجانِ** gibidir. Ve hadiste: onun **الرُّكْنَ**’i
**بمِحْجَنَهِ** ile istilâm ettiği; **المِحْجَنُ**: başı kıvrık bir değnek, **الصَّوْلَجان** gibi; dedi ki: ve **الميم**
ziyadedir; ve her bükülmüş eğri de böyledir; İbn Mukbil dedi:
قد صَرَّح السَّيْرُ عن كُتْمانَ، وابتُذِلَت
وَقْعُ المَحاجِنِ بالمَهْرِيَّةِ الذُّقُنِ.
Muradı: **وابتُذِلَت المَحَاجِنُ**; ve **الوَقْعَ**’ı, **المَحاجِن**’e izafe edilmesi sebebiyle müennes yaptı. Ve falan kimse **المِحْجَن**’i koşturmaz, yani onda bir fayda yoktur; bunun aslı şudur ki:
devenin iki bacağı arasına bir **مِحْجَن** sokulur; deve ağırkanlı ise o **المِحْجَنَ**’i koşturmaz; zeki ise **المِحْجَن**’i koşturur ve gider. Ve **الاحْتِجانُ**:
**المِحْجَن** ile yapılan fiildir. Ve doğan **أَحْجَنُ المِنْقارِ**dır. Ve bir doğan **أَحْجَنُ
المَخالِب**: onların eğrisi. Ve kuşun **مِحْجَنُ**’i: eğriliğinden dolayı onun gagasıdır.
Ve **التَّحْجِينُ**: eğri bir damga; **التَّنْبيتِ** ve **التَّمْتين** gibi bir isimdir. Ve denir:
**حَجَنْت** deveyi, ben onu **أَحْجِنُه**; ve o, **بَعِيرٌ مَحْجون**dur, **المِحْجَن** damgasıyla damgalandığı zaman; o, ucunda değneğin **مِحْجَنِ**i gibi bir kıvrım bulunan bir çizgidir. Ve bir kulak
**حجناء**: alın tarafınca aşağıya doğru iki uçtan birinin belirgin olmasıdır; ve denildi: o, alın tarafınca uçlarından birinin ötekine doğru yöneldiği kulaktır; bütün bunlar eğrilikle beraberdir.
**الأَزهري**: **الحُجْنةُ** **الحَجَن** gibi bir masdardır; o, kıvırcıklığı uçlarında olan saçtır.
İbn Sîde dedi: ve **حَجِنٌ** saç ve **أَحْجَنُ**: zincirleme, salıverilmiş, **رَجِلٌ**; uçlarında bir miktar kıvırcıklık ve kırılma vardır. Ve denildi: kıvrılmış, iç içe geçmiş, bir kısmı bir kısmının içine.
Ebû Zeyd dedi: **الأَحْجَنُ** **الشعَرُ الرَّجِلُ**dür. Ve **الحُجْنةُ**: **الرَّجَلُ**dür.
Ve **السَّبِطُ**: kendisinde **حُجْنة** olmayan kimsedir. **الأَزهري** dedi: burunlardan da **أَحْجَنُ** vardır.
Ve **أَنْف أَحْجَنُ**: **الرَّوْثةِ**’si ağza doğru yönelmiş olandır; **الأَزهري** ekledi:
ve iki çıkıntısı çirkinlikçe geriye kalmıştır. Ve **الحُجْنةُ**: değneğin eğrilik isabet etmiş yeri.
Ve **المِحْجَن**: ucunda bir kıvrım bulunan değnek; onunla yapılan fiil **الاحْتِجان**dır. İbn Sîde:
**الحُجْنةُ** eğriliğin yeridir. Ve **حُجْنةُ المِغْزَل** (ضم ile): onun başındaki kıvrılmış kısımdır.
Ve hadiste: kıyamet günü rahim konur; onun için **حُجْنةٌ** vardır, **حُجْنةِ
المِغْزَل** gibi; yani başındaki, ipliğin asıldığı, eğirme için bükülmek üzere asılan, başındaki eğri kancası; ve her kıvrılmış olan **أَحْجَنُ**dur. Ve **الحُجْنةُ**: bir şeyden saklayıp kendine ayırdığın şeydir; **الأَزهري**: bundan dolayı, bir adam bir şeyi kendine ayırdığında, onu arkadaşları dışında kendine **احْتَجَنه** denir. Ve **الاحْتِجانُ**: şeyi toplamak ve onu kendine katmaktır; o, **المِحْجَن**’den **افْتِعال**dır. Ve hadiste: **ما أَقْطَعَك العَقيقَ
لتَحْتَجنَه** yani onu insanlar dışında mülk edinesin. Ve **احْتَجَن الشيءَ**: onu kuşattı. Ve İbn Zî Yezen hadîsinde: **واحْتَجَنّاه دون غيرنا**. Ve **احْتَجَنَ عليه**: engel oldu.
Ve **حَجِنَ عليه حَجَناً**: cimrilik etti. Ve **حَجِنَ به**: **حَجِيَ به** gibidir; o, birincisine yakındır.
Ve **حَجِنَ بالدار**: ikamet etti. Ve **حُجْنَةُ الثُّمامِ** ve **حَجَنَتُه**: onun yaprağıdır. Ve **أَحْجَنَ
الثُّمامُ**: **حُجْنَتُه** çıktı; o, onun yaprağıdır. Ve Mekke’den geldiğinde **أُصَيْل** hadîsinde:
Resûlullah, sallallahu aleyhi ve sellem, ona sordu; o dedi: onu, **ثُمامُها**’sı **أَحْجَنَ** olmuş, **إذْ خِرُها**’sı salkım vermiş ve **سَلَمُها**’sı yapraklanmış olarak bıraktım; o dedi: ey **أُصَيْل**,
kalpleri bırak da yerleşsin; yani onun yaprağı belirdi
(* zamir **الثمان**’a döner). Ve **الثُّمام**
bilinen bir bitkidir. Ve **الحَجَنُ**: **قَصَدٌ**dur; **الثُّمام**
ve **الضِّعةِ** çubuklarının yanlarında biter. Ve **الحَجَنُ**: içinde üzüm bulunan kısa çubuklardır; onun bir tanesi **حَجَنة**dir.
Ve o, malın **لِمْحْجَنُ**’idir: mal onun ellerinde düzelir ve onu gözetmeyi ve onunla ilgilenmeyi güzel yapar; Nâfi‘ b. Lekît el-Esedî dedi:
قد عَنَّتَ الجَلْعَدُ شَيْخاً أَعْجَفا،
مِحْجَنَ مالٍ أَينَمَا تَصَرَّفا.
Ve **احْتِجانُ المالِ**: onu ıslah etmek, toplamak ve ondan dağılmış olanı bir araya getirip katmaktır. Ve başkasının malının **احْتِجانُ**’ı: onu koparıp almak ve çalmaktır. Ve cahiliyede **صاحبُ المِحْجَن**: yanında bir **محجَن** bulunan bir adamdı; yolun ana caddesinde oturur, **محْجَنِه** ile geçenlerin eşyasından şey üstüne şey alırdı; eğer yakalanırsa, **محْجَنِه** ile takıldı diye mazeret ileri sürerdi; ve hadiste gelmiştir: hacıyı **محْجَنِه** ile çalardı. Böylece ona dikkat edilirse: **تعلَّق بمِحْجَني** derdi; çoğulu **مَحاجِنُ**dur. Ve kıyamet hadîsinde: **وجَعلَت المَحاجِنُ
تُمْسِكُ رجالاً**. Ve **حَجَنْت** şeyi ve **احْتَجَنْتُه**: onu **بالمِحْجَنِ** kendine doğru çektiğin zaman; bundan, Kays b. Âsım’ın vasiyetindeki sözü: **عليكم بالمال
واحْتِجانِه**; o, onu kendine katman ve onu tutmandır. Ve **حَجَنَه عن الشيء**:
onu engelledi ve çevirdi; dedi ki:
ولا بُدَّ للمَشْعُوفِ من تَبَعِ الهَوى،
إذا لم يَزَعْه من هَوَى النَّفْسِ حاجِنُ
Ve **الغَزْوَةُ الحَجُونُ**: başkasını gösterip sonra o yerin dışına dönerek başka bir yere aykırı giden ve ona kasdedilen gazvedir; ve denilir: o uzaktır; A‘şâ dedi:
ولا بُدَّ من غَزوةٍ، في الرَّبيع،
حَجُونٍ تُكِلُّ الوَقاحَ الشَّكورا.
Ve denilir: **سِرْنا عقَبةً حَجُوناً** yani uzak, uzun. Ve **الحَجُونُ**: Mekke’de evin bir tarafında bir yerdir; A‘şâ dedi:
فما أَنتَ من أَهل الحَجُونِ ولا الصَّفا،
ولا لك حَقُّ الشِّرْبِ في ماء زَمْزَم.
**الجوهري** dedi: **الحَجونُ**, **الحاء**’ın fethiyle, Mekke’de bir dağdır ve o bir kabristandır. Ve Amr b. el-Hâris b. Mudâd b. Amr, ev için teessüf ederek dedi; ve denildi: o, el-Hâris el-Cürhümî’nindir:
كأَنْ لم يكن بين الحَجونِ إلى الصَّفا
أَنِيسٌ، ولم يَسْمُر بمكَّة سامِرُ
بَلى نحن كُنّا أَهلَها، فأَبادَنا
صُروفُ الليالي والجُدودُ العواثِرُ.
Ve hadiste: onun **الحَجُون** üzerinde kederli olduğu. Ve İbnü’l-Esîr dedi:
**الحَجُونُ** Mekke’de **شِعْب الجَزَّارين** tarafına bitişik olan, yukarıdan bakan dağdır; ve denildi: o, Mekke’de içinde eğrilik bulunan bir yerdir; dedi ki: meşhur olan birincisidir; ve o, **الحاء**’ın fethiyle.
Ve **الحَوْجَنُ**,
**النون** ile: kırmızı gül; Kurâ‘dan. Ve **حَجْناً** ve **حُجَيْناً**
ve **حَجْناءَ** ve **أَحْجَنَ** diye adlandırdılar; ve o, onlardan bir karın babasıdır; ve **مِحْجَناً** (diye de); ve o, bilinen bir şair olan **مِحْجَن بن
عُطارِد العَنْبَريّ**’dir; ve İbn Berrî bu tercemede sureti şöyle olanı zikretti:
Ve **الحَجِنُ**: tadı az olan kadındır; eş-Şemmâh dedi:
وقد عَرِقَتْ مَغابِنُها، وجادَتْ
بِدرَّتِها قِرَى حَجِنٍ قَتِينِ.
Dedi ki: ve **القَتِينُ** da **الحَجِين** gibidir; **الحَجِن** ile bir **قُراداً** murad etti; ve bu devenin terini ona azık yaptı; ve bu beytin aynısını **الأَزهري** ve İbn Sîde, **جحن** maddesinde, **الجيم** **الحاء**’dan önce olmak üzere zikrettiler; öyleyse ya şeyh İbn Berrî ona bir vech buldu da onu nakletti yahut onda yanıldı.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D9%86/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ح ج ن * * المِحْجَنُ * كالصولجان و * حَجَنْتُ * الشيء من باب نصر و * احْتَجَنْتُهُ * إذا جذبته بالمحجن إلى نفسك و * الحَجُونُ * بفتح الحاء جبل بمكة وهي مقبرة

##### Türkçe

* ح ج ن * * **المِحْجَنُ** * **الصولجان** gibi ve * **حَجَنْتُ** * şey’i, **نصر** bâbından (yaptım) ve * **احْتَجَنْتُهُ** * onu, eğer onu **المحجن** ile kendine doğru çektiysen ve * **الحَجُونُ** * **الحاء**’ın fethiyle, Mekke’de bir dağdır ve o bir kabristandır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( حَجَنَ العُودَ يَحْجِنُه ) حَجْناً : ( عَطَفَه ، كحَجَّنَه ) تَحْجِيناً .
( و ) حَجَنَ ( فُلاناً ) عن الشيءِ : ( صَدَّه ) عنه ( وصرَفَه ) ، وهو مجازٌ ؛ قالَ :
ولا بُدَّ للمَشْعُوفِ من تَبَعِ الهَوى إِذا لم يَزَعْه عن هَوَى النَّفْسِ حاجِنُ ( و ) حَجَنَه حَجْناً : ( جَذَبَه بالمِحْجَنِ ) إِلى نفْسِه ، ( كاحْتَجَنَهُ ) ؛ ) نَقَلَهُ الجَوْهرِيُّ .
( والحَجَنُ ، محرَّكةً ، والحُجْنَةُ ، بالضَّمِّ ، والتَّحَجُّنُ : الاِعْوِجاجُ ) ؛ ) اقْتَصَرَ الجَوْهرِيُّ على الأُوْلى .
وفي التَّهْذِيبِ : التَّحَجُّنُ : اعْوِجاجُ الشيءِ الأَحْجَنِ .
( و ) المِحْجَنُ والمِحْجَنَةُ ، ( كمِنْبَرٍ ومِكْنَسَةٍ : العَصَا المُعْوَجَّةُ ) .
( قالَ الجَوْهرِيُّ : المِحْجَنُ كالصَّوْلَجانِ .
وقالَ ابنُ الأَثيرِ : عَصاً مُعَقَّفةُ الرأْسِ ؛ ومنه الحدِيْث : ( كانَ يَسْتَلِم الحجَر بمِحْجَنِه ) ؛ ( وكلُّ مَعْطوفٍ مُعْوَجَ ) كَذلِكَ ؛ قالَ ابنُ مُقْبِل :
قد صَرَّحَ السَّيْرُ عن كُتْمانَ وابتُذِلَتوَقْعُ المَحاجِنِ بالمَهْرِيَّةِ الذُّقُنِ ( و ) مِن المجازِ : ( احْتَجَنَ المالَ ) احْتِجاناً : إِذا ( ضَمَّه ) إِلى نفْسِه

( واحْتَواهُ ) ، ومنه قوْلُ قَيْسِ بنِ عاصِمٍ في وصيَّتِه : عليكُم بالمالِ واحْتِجانِه .
قالَ الجَوْهرِيُّ : هو ضَمُّكَهُ إِلى نفْسِك وإِمْساكُكَ إِيَّاه .
وقالَ الأَزْهرِيُّ : يقالُ للرَّجُلِ إِذا اخْتَصَّ بشيءٍ لنفْسِه : قد احْتَجَنَه لنفْسِه دونَ أَصْحابِه .
وفي الحدِيْث : ( ما أَقْطَعَكَ العَقيقَ لتَحْجَنَه ) ، أَي تَتَملَّكه دوْنَ الناسِ .
وفي حدِيْث ابنِ ذي يَزَنَ : ( واحْتَجَنَّاه دوْنَ غَيْرنا ) .
( والتَّحْجِينُ : سِمَةٌ مُعْوَجَّةٌ ) ؛ ) اسْمٌ كالتَّنْبيتِ والتَّمْتِينِ .
( والحَجْناءُ : فَرَسُ مُعاوِيَةَ البَكَّائِيّ .
( و ) الحَجْناءُ ( من الآذانِ : المائلَةُ أَحدِ الطَّرَفَيْنِ قِبَلَ الجَبْهَةِ سُفْلاً أَو التي أَقْبَلَ أَطْرافُ إِحْداهُما على الأُخْرَى قِبَلَ الجَبْهَةِ ) ، وكلُّ ذلِكَ مع اعْوِجاجٍ ، كما في المُحْكَمِ .
( وشَعَرٌ أَحْجَنُ و ) حَجِنٌ ، ( ككَتِفٍ : مُتَسَلْسِلٌ مُسْتَرْسِلٌ رَجِلٌ جَعْدُ الأَطْرافِ ) مُتَكَسِّرٌ .
وقيلَ : مُعَقَّفٌ مُتَداخِلٌ بَعْضه في بعضٍ ؛ كما في المُحْكَم وهو مجازٌ .
وقالَ الأَزْهرِيُّ : الحُجْنَةُ مَصْدَرٌ كالحَجَنِ ، وهو الشَّعَرُ الذي جُعُودَتُهُ في أَطْرافِه .
وقالَ أَبو زيْدٍ : الأَحْجَنُ الشَّعَرُ الرَّجِلُ .
( وحَجِنَ عليه وبه ، كفَرِحَ ) ، حَجَناً : ( ضَنَّ ) كحجن به .
( و ) حَجِنَ ( بالدَّارِ : أَقامَ .
( وحُجْنَةُ الثُّمامِ ، بالضَّمِّ ويُحَرَّكُ ) ، اقْتَصَرَ الجَوْهرِيُّ على الأُوْلى : ( خوصَتُه .
( وحُجْنَةُ المِغْزَلِ : النْعَقِّفَةُ التي في ( رَأْسِهِ ) نَقَلَهُ الجَوْهَرِيّ .
وقالَ ابنُ سِيَده : الحُجْنَصلى الله عليه وسلمنُ مَوْضِعُ الاِعْوِجاجِ وفي الحديث : ( يوضَعُ الرَّحِمُ يوم القيامةِ لها حُجْنَصلى الله عليه وسلمنٌ كحُجْنَصلى الله عليه وسلمنِالمِغْزَلِ ) أَي : صِنَّارتِه المُعْوَجَّةُ ) في رأَسِه التي يُعَلَّق بها الخيْطُ ثم يُفْتَل للغَزْلِ .

( والحَجونُ : الكسلانُ ) ؛ ) مِن حَجِنَ بالدَّارِ إِذا أَقامَ .
( و ) أَيْضاً : ( جَبَلٌ بمَعْلاةِ مكَّةَ ) مُشْرِفٌ ممَّا يلِي شِعْب الخرَّازِيْن ، فيه اعْوِجاجٌ ، عنْدَه مَقْبرَةٌ .
قالَ السَّهيليُّ : على فَرْسَخٍ وثلثين من مكَّةَ ؛ قالَ الأَعْشَى :
فما أَنتَ مِن أَهْلِ الحَجُونِ ولا الصَّفاولا لك حَقُّ الشِّرْبِ في ماءِ زَمْزَموقالَ عَمْرُو بنُ مُضاض الجُرْهُميُّ يتَأَسَّفُ على البيْتِ :
كأَنْ لم يكنْ بين الحَجونِ إِلى الصَّفاأَنِيسٌ ولم يَسْمُر بمكَّة سامِرُوهو بفتْحِ الحاءِ .
قالَ شَيْخُنا ، رحِمَه اللَّهُ تعالَى : وبعضُ المُتَشدِّقينَ يقولُه بضمِّ الحاءِ ولا أَصْل له .
( و ) الحَجونُ : ( ع آخَرُ ) .
( قالَ محمدُ بنُ عَمْرٍ و : الحَجونُ جَبَلٌ آخَرُ غَيْر هذا ؛ نَقَلَهُ نَصْر .
( و ) مِن المجازِ : الحَجونُ ( كلُّ غَزْوة يظهرُ غيرُها ثم يُخالِفُ إِلى ذلك الموضِعِ ) ، كذا في النسخِ ، والصَّوابُ : إِلى غيرِ ذلِكَ الموضِعِ ، ويُقْصَدُ إِليها ؛ كما هو نَصُّ المُحْكَم .
قالَ الأَعْشَى :
ولا بُدَّ من غَزْوةٍ في الرَّبيعِحَجُونٍ تُكِلُّ الوَقاحَ الشَّكوراوفي الأَساسِ : الغَزْوةُ الحَجونُ : هي المُورَّى عنها بغيْرِها يظهرُ أَنَّه يَغْزو جِهَةً ثم يُخالِفُ لأُخْرى .
( أَو هي البَعيدَةُ ) ؛ ) كما في الصِّحاحِ .
ويقالُ : سِرْنا عَقَبةً حَجُوناً ، وهي البَعيدَةُ

( الطَّويلَةُ ) ؛ ) كما في الصِّحاحِ .
( وكزُبَيْرٍ ) : ) حُجَيْنُ ( بنُ المُثَنَّى ) اليمانيُّ : ( مُحَدِّثٌ ) ثِقَةٌ قاضٍ رَئِيسٌ رَوَى عن ابنِ الماجشونِ واللَّيْثِ ، وعنه أَحْمَدُ وعبَّاس الدُّورِيُّ ، تُوفي سَنَة 305 .
قُلْت : الصَّوابُ فيه حُجَيْرٌ ، بالرَّاء ، وقد صَحَّفَ المصنِّفُ ، رَحِمَه اللَّهُ تعالَى .
( والحَجَنُ ، محرَّكةً وككَتِفٍ : القُرادُ ) ؛ ) هكذا ذَكَرَه ابنُ بَرِّي وفَسَّر به قوْلَ الشمَّاخ :
وقد عَرِقَتْ مَغابِنُها وجادَتْبدِرَّتِها قِرَى حَجِنٍ قَتِينِقالَ صاحِبُ اللِّسانِ : وهذا البَيْتُ بعَيْنِه ذَكَرَه الأَزْهرِيُّ وابنُ سِيْدَه في ترْجَمةِ حَجَنَ بالجيمِ قبْلَ الحاءِ ؛ فإِمَّا أَنْ يكونَ الشيخُ ابنُ بَرِّي وَجَدَ له وَجْهاً فنَقَلَه أَو وَهِمَ فيه ، واللَّهُ تعالَى أَعْلم .
( و ) الحَجَنُ ، ( بالتَّحْريكِ : الزَّمَنُ في الَّدابَّةِ .
( ولِهْبُ بنُ أَحْجَنَ : قَبيلَةٌ ) مِن العَرَبِ ( تُعْرَفُ بالقيافةِ ) ، كذا في النُّسخِ ، والصَّوابُ : بالعِيافَةِ . وهو لِهْبُ بنُ أَحْجَنَ بنِ كعْبِ بنِ الحَارِثِ بنِ كعْبِ بنِ عبدِ اللَّهِ بنِ مالِكِ بنِ نَصْر بنِ الأَزْدِ .
قالَ ابنُ دُرَيْدٍ : وكان لِهْبُ أَعْيَفَ العَرَبِ وكانَ إِذا قَدِمَ مكَّةَ أَتاهُ رِجالُ قُرَيْشٍ بغلْمانِهم يَنْظُرُ إِليهم .
( والحَوْجَنُ : الوَرْدُ الأَحْمَرُ ) ؛ ) عن كُراعٍ وتقدَّمَ في المِيمِ أَيْضاً .
( وحَجْنُ بنُ المُرَقِّعِ ) الأَزْدِيُّ القائديُّ ، له وِفادَةٌ .
قالَ ابنُ الكلْبيّ : هو الحجر بالرَّاءِ .
( ومِحْجَنُ بنُ الأَدْرَعِ ) الأَسْلَميُّ : قَدِيمُ الإِسْلامِ نزلَ البَصْرةَ واخْتَطَّ مَسْجِدَها ، له أَحادِيثٌ ؛

( ومِحْجَنُ بنُ أَبي مِحْجَنٍ ) الدَّيْلميُّ المَدنيُّ أَبو يُسْر ، وقيلَ : أَبو بشْرٍ ، وقيلَ : أَبو بسرٍ ، له حدِيْثٌ في صَلاةِ الجَماعَةِ ، ( صَحابِيُّونَ ) ، رضِيَ اللَّهُ تعالَى عنهم أَجْمَعِينَ .
( وسَمّوْا حُجَيْنَةَ ، كجُهَيْنَةَ ) .
( وممَّا يُسْتدركُ عليه :
يقالُ : فلانٌ لا يَرْكُضُ المِحْجَن ، أَي لا غَنَاءَ عنْدَه ، وأَصْلُ ذلِكَ أَنْ يُدْخَلَ مِحْجَنٌ بينَ رِجْلَي البَعيرِ ، فإِن كانَ البَعيرُ بَليداً لم يَرْكُضْ ذلِكَ المِحْجَنَ ، وإِن كانَ ذَكِيًّا رَكَضَ المِحْجَن ومضَى .
والصَّقْرُ أَحْجَنُ المِنْقارِ .
وصَقْرٌ أَحْجَنُ المَخالِبِ : مُعْوَجُّها .
ومِحْجَنُ الطائِرِ : مِنْقارُه لاعْوِجاجِه .
وحَجَنْت البَعيرَ حَجناً ، فهو مَحْجونٌ : إِذا وُسِمَ بسِمَةِ المِحْجَنِ ، وهو خَطٌّ في طرَفِه عَقْفه مِثْل مِحْجَنِ العَصَا .
وأَنْفٌ أَحْجَنُ : مُقْبِل الرَّوْثَةِ نحْوَ الفَمِ ؛ زادَ الأَزْهرِيُّ واسْتَأْخَرَت ناشِزَتاهُ قُبْحاً .
والحُجْنَةُ : موْضِعٌ أَصابَه اعْوِجاجٌ مِن العَصَا .
والحُجْنَةُ : ما اخْتَزَنْتَ مِن شيءٍ واخْتَصَصْتَ به نفْسَكَ .
واحْتَجَنَ عليه : حَجَرَ .
وأَحْجَنَ الثُّمامُ : خَرَجَتْ حُجْنَتُه ، أَي بَدا وَرَقُه .
والحَجَنُ : قَصَدٌ يَنْبُتُ في أَعْراضِ عِيدانِ الثُّمامِ والضَّعةِ .
والحَجَنُ : القُضْبانُ القِصارُ التي فيها العِنَبُ ، واحِدَتُها حَجَنَةٌ .
وإِنَّه لمِحْجَنُ مالٍ : يَصْلُحُ المالُ على يَدَيْه ويُحْسِن رِعْيَته والقِيامَ عليه ؛ قالَ نافِعُ بنُ لقيطٍ الأَسَدِيُّ :
قد عَنَّتَ الجَلْعَدُ شَيْخاً أَعْجَفامِحْجَنَ مالٍ أَيْنَما تصَرَّفا

واحْتِجانُ المالِ : إِصْلاحُه وجَمْعُه وضَمُّ ما انْتَشَرَ منه .
واحْتِجانُ مالِ غيرِكَ : اقْتِطاعُه وسَرِقَتُه وحجينُ بنُ عبدِ اللَّهِ : مِن أَتْباعِ التابِعِينَ ثِقةٌ ، رضِيَ اللَّهُ تعالَى عنه .
وصاحِبُ المِحْجَنِ : رجُلٌ كانَ في الجاهِلِيَّةِ معه مِحْجَنٌ ، وكان يِقْعُدُ في جادَّةِ الطَّريقِ ، فيَأْخُذُ بمِحْجَنِه الشيءَ بعْدَ الشيءِ مِن أَثاثِ المارَّةِ ، فإِن فُطِنَ به اعْتَلَّ وقالَ : إِنَّه اعتقل بمِحْجَنِه ، وقد جاءَ ذِكْرُه في الحدِيْثِ .
ومِحْجَنُ بنُ عصارٍ العَنْبرِيُّ : شاعِرٌ مَعْروفٌ .
ومِحْجَنٌ : مَوْضِعٌ لبَني ضبَّةَ بالدَّهْناءِ ، قالَهُ نَصْر .
والحجنُ ، ككَتِفٍ : المرْأَةُ القَلِيلَةُ الطَّعْمِ ؛ عن ابنِ بَرِّي .
وحُجْنَةُ بنُ وهبٍ ، بالضمِّ : بَطْنٌ مِن بَني سامَةَ بنِ لُؤَيَ عن ابنِ ماكولا .
قُلْت : وهو أَخُو حمْلِ بنِ وهبٍ .
وحَجَنَ ، كمَنَع ، وأَحْجَنَ وحجنَ : ضَيَّقَ على عِيالِه فقراً أَو بخلاً ، وتَقدُّم الجيمِ على الحاءِ لُغَة في الكلِّ ، وقد تقدَّمَ .
وأَبو مِحْجَنٍ الثَّقَفيُّ اسْمُه مالِكُ بنُ حبيبٍ ؛ وقيلَ : عبدُ اللَّهِ بنُ حَبيبٍ ، ذَكَرَه السّهيليّ ، رَحِمَه اللَّهُ تعالَى .
وأَبو مِحْجَنٍ توبةُ بنُ نمرٍ البسي قاضِي مِصْرَ ذُكِرَ في السِّيْن .

##### Türkçe

: (**حَجَنَ العُودَ يَحْجِنُه**) **حَجْناً**: (onu büktü; **حَجَّنَه** gibi) **تَحْجِيناً**.
(ve) **حَجَنَ** (falancayı) şeyden: (onu ondan alıkoydu) (ve çevirdi); bu mecazdır; dedi ki:
“Ve tutkunun tâbii olmaksızın olmaz, eğer onu nefsin hevasından alıkoyan bir **حاجِنُ** onu vazgeçirmezse.”
(ve) onu **حَجْناً**: (onu **المِحْجَنِ** ile) kendine doğru çekti, (**احْتَجَنَهُ** gibi); bunu el-Cevherî nakletti.

(ve **الحَجَنُ**, harekeli; ve **الحُجْنَةُ**, damme ile; ve **التَّحَجُّنُ**: eğrilik)؛ el-Cevherî birincisiyle yetindi.
Ve **التَّهْذِيب**’de: **التَّحَجُّنُ**: **الأَحْجَنِ** şeyin eğriliği.

(ve) **المِحْجَنُ** ve **المِحْجَنَةُ**, (**مِنْبَرٍ** ve **مِكْنَسَةٍ** gibi): (eğri değnek).

(el-Cevherî dedi ki: **المِحْجَنُ** **الصَّوْلَجانِ** gibidir.
Ve İbnü’l-Esîr dedi ki: başı kıvrık bir değnek; bundan hadis: (**كانَ يَسْتَلِم الحجَر بمِحْجَنِه**)؛ (ve her kıvrılmış eğri) böyledir; İbn Mukbil dedi ki:
“Yürüyüş gizlemekten açığa çıktı ve aşağılandı; **المَحاجِنِ**’in **المَهْرِيَّةِ** çenelerdeki vuruşu.”
(ve) mecazdan: (**احْتَجَنَ المالَ**) **احْتِجاناً**: (onu) kendine (topladı)

(ve onu içine aldı); bundan Kays b. Âsım’ın vasiyetindeki sözü: üzerinize mal ve onun **احْتِجانِه** (gerekir).
El-Cevherî dedi ki: o, onu kendine katman ve onu tutmandır.
El-Ezherî dedi ki: bir adam bir şeyi kendine mahsus kıldığında ona denir: onu, arkadaşları dışında, kendine **احْتَجَنَه**.
Ve hadiste: (**ما أَقْطَعَكَ العَقيقَ لتَحْجَنَه**) yani onu insanlardan ayrı olarak mülk edinmen için.
Ve İbn Zî Yezen hadîsinde: (**واحْتَجَنَّاه دوْنَ غَيْرنا**).

(ve **التَّحْجِينُ**: eğri bir damga/nişan)؛ **التَّنْبيتِ** ve **التَّمْتِينِ** gibi bir isimdir.
(ve **الحَجْناءُ**: Muâviye el-Bekkâî’nin atı.
(ve) **الحَجْناءُ** (kulaklardan: iki uçtan birinin alın tarafına doğru aşağı meyletmiş olan; yahut ikisinden birinin uçları alın tarafında ötekine doğru dönmüş olan), bütün bunlar bir eğrilikle beraberdir; **المُحْكَم**’de olduğu gibi.

(ve **شَعَرٌ أَحْجَنُ** ve) **حَجِنٌ**, (**كَتِفٍ** gibi): (zincirli, salınmış, düz/gevşek, uçları kıvırcık) kırık/bükük.
Ve denildi ki: kıvrık, iç içe geçmiş, bir kısmı bir kısmının içine girmiş; **المُحْكَم**’de olduğu gibi; bu mecazdır.
El-Ezherî dedi ki: **الحُجْنَةُ** **الحَجَنِ** gibi bir mastardır; o, kıvırcıklığı uçlarında olan saçtır.
Ebû Zeyd dedi ki: **الأَحْجَنُ** düz/gevşek saçtır.

(**وحَجِنَ عليه وبه**، **فَرِحَ** gibi), **حَجَناً**: (cimrilik etti) **حجن به** gibi.
(ve) **حَجِنَ** (evde: ikamet etti).
(ve **حُجْنَةُ الثُّمامِ**, damme ile; ve harekelenir), el-Cevherî birincisiyle yetindi: (onun yaprağı/lifi).
(ve **حُجْنَةُ المِغْزَلِ**: (onun) (**رَأْسِهِ**)ndeki kıvrık kısım); bunu el-Cevherî nakletti.
İbn Sîde dedi ki: **الحُجْنَصلى الله عليه وسلمنُ** eğriliğin yeridir; ve hadiste: (**يوضَعُ الرَّحِمُ يوم القيامةِ لها حُجْنَصلى الله عليه وسلمنٌ كحُجْنَصلى الله عليه وسلمنِالمِغْزَلِ**) yani: başındaki, ipliğin onunla asıldığı, sonra eğrilip iplik yapıldığı eğri kancası.

(ve **الحَجونُ**: tembel)؛ **حَجِنَ بالدَّارِ** “ikamet etti”den.
(ve) ayrıca: (Mekke’nin Ma‘lât’ında bir dağdır), el-Harrâzîn geçidinin tarafına bakan bir çıkıntıdır; onda eğrilik vardır; yanında bir mezarlık vardır.
Es-Süheylî dedi ki: Mekke’den bir fersah ve üçte iki (mesafe) üzeredir; el-A‘şâ dedi ki:
“Sen ne **الحَجُونِ** ehlindensin ne de Safâ; ve Zemzem suyunda içme hakkın yoktur.”
Ve Amr b. Mudâd el-Cürhümî ev üzerine eseflenerek dedi ki:
“Sanki **الحَجونِ** ile Safâ arasında bir ünsiyet olmamış ve Mekke’de bir sohbetçi gece sohbeti etmemiş.”
Ve o, **الحاءِ**’nın fethi iledir.
Şeyhimiz, Allah Teâlâ ona rahmet etsin, dedi ki: müteşeddiklerden bazısı onu **الحاءِ**’nın dammesiyle söyler; onun aslı yoktur.

(ve) **الحَجونُ**: (başka bir şey).
(Muhammed b. Amr dedi ki: **الحَجونُ** bunun dışında başka bir dağdır; bunu Nasr nakletti.
(ve) mecazdan: **الحَجونُ** (her gazve ki başkası gösterilir, sonra o yere muhalefet edip gider), nüshalarda böyle; doğrusu: o yerin dışına; ve ona kasdedilir; **المُحْكَم**’in nassı böyledir.
El-A‘şâ dedi ki:
“İlkbaharda bir gazve mutlaka vardır; **حَجُونٍ**: yüzsüz şükredeni yorar.”
Ve **الأَساس**’ta: **الغَزْوةُ الحَجونُ**: kendisinden başkasıyla üstü örtülen (gazve)dir; bir yöne gazve ettiğini gösterir, sonra başka bir yöne muhalefet eder.
(ya da o uzaktır)؛ **الصِّحاح**’ta olduğu gibi.
Ve denir: uzak olan bir yokuşu **حَجُوناً** yürüdük

(uzun olanı)؛ **الصِّحاح**’ta olduğu gibi.
(ve **زُبَيْرٍ** gibi): **حُجَيْنُ** (b. el-Müsennâ) el-Yemânî: (muhaddis) sika, kadı, reis; İbnü’l-Mâcişûn ve el-Leys’ten rivayet etti; ondan Ahmed ve Abbâs ed-Dûrî rivayet etti; 305 yılında vefat etti.
Dedim ki: doğrusu onda **حُجَيْرٌ**’dir, **الرَّاءِ** ile; musannif, Allah Teâlâ ona rahmet etsin, tashif etmiştir.

(ve **الحَجَنُ**, harekeli; ve **كَتِفٍ** gibi: kene)؛ İbn Berrî onu böyle zikretti ve eş-Şemmâh’ın sözünü bununla tefsir etti:
“Kol altları terledi ve memesiyle akıttı; semiz bir **حَجِنٍ**’in misafir ağırlaması (gibi).”
Lisân sahibi dedi ki: bu beytin aynısını el-Ezherî ve İbn Sîde, **حَجَنَ**’ın **الجيمِ** ile, **الحاءِ**’dan önceki tercümesinde zikretti; ya şeyh İbn Berrî ona bir vech buldu da nakletti yahut onda yanıldı; Allah Teâlâ daha iyi bilir.

(ve) **الحَجَنُ**, (hareke ile: binek hayvanda kronik hastalık/sakatlık).
(ve **لِهْبُ بنُ أَحْجَنَ**: bir kabile) Araplardan (iz sürme ile bilinir), nüshalarda böyle; doğrusu: **بالعِيافَةِ**. O, **لِهْبُ بنُ أَحْجَنَ بنِ كعْبِ بنِ الحَارِثِ بنِ كعْبِ بنِ عبدِ اللَّهِ بنِ مالِكِ بنِ نَصْر بنِ الأَزْدِ**’dir.
İbn Düreyd dedi ki: **لِهْبُ** Arapların en iyi **أَعْيَفَ**’i idi; Mekke’ye geldiğinde Kureyş’in adamları köle çocuklarıyla ona gelir, onlara bakardı.

(ve **الحَوْجَنُ**: kırmızı gül)؛ Kurâ‘dan; **المِيمِ**’de de geçti.
(ve **حَجْنُ بنُ المُرَقِّعِ**) el-Ezdî el-Kâidî; onun bir elçiliği vardır.
İbnü’l-Kelbî dedi ki: o, **الحجر**’dir, **الرَّاءِ** ile.
(ve **مِحْجَنُ بنُ الأَدْرَعِ**) el-Eslamî: İslâmı eski, Basra’ya indi ve onun mescidini planlayıp kurdu; onun hadisleri vardır;

( **ومِحْجَنُ بنُ أَبي مِحْجَنٍ** ) Deylemli, Medineli, Ebû Yüsr; ve denildi: Ebû Bişr; ve denildi: Ebû Besr; cemaat namazı hakkında bir hadisi vardır, ( **صَحابِيُّونَ** ), Allah Teâlâ onlardan hepsinden razı olsun.

( **وسَمّوْا حُجَيْنَةَ ، كجُهَيْنَةَ** ).

( Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
Denilir: Falan **لا يَرْكُضُ المِحْجَن**, yani onda bir fayda yoktur; bunun aslı şudur ki: devenin iki ayağı arasına bir **مِحْجَن** sokulur; eğer deve ahmak/uyuşuk ise o **مِحْجَن**’i tekmelemez; eğer zeki ise **المِحْجَن**’i tekmeler ve gider.
Ve doğan **أَحْجَنُ المِنْقارِ**’dır.
Ve **صَقْرٌ أَحْجَنُ المَخالِبِ**: yani onların eğri olanı.
Ve kuşun **مِحْجَنُ**’i: eğriliğinden dolayı onun gagasıdır.
Ve **حَجَنْت البَعيرَ حَجناً**; o hâlde o **مَحْجونٌ**’dur: **المِحْجَنِ** damgasıyla dağlandığı zaman; o, ucunda bir çizgidir; onun kıvrımı, değnek **مِحْجَنِ**’i gibidir.
Ve **أَنْفٌ أَحْجَنُ**: burun ucu (rothe) ağza doğru dönük olan; Ezherî şunu artırdı: ve iki çıkıntısı çirkinlikçe geriye kalmıştır.
Ve **الحُجْنَةُ**: değnekten bir eğrilik isabet etmiş yer.
Ve **الحُجْنَةُ**: bir şeyden saklayıp kendine tahsis ettiğin şey.
Ve **احْتَجَنَ عليه**: engelledi.
Ve **أَحْجَنَ الثُّمامُ**: onun **حُجْنَتُه** çıktı; yani yaprağı göründü.
Ve **الحَجَنُ**: **الثُّمامِ** ve **الضَّعةِ** çubuklarının yan taraflarında biten bir kamış türüdür.
Ve **الحَجَنُ**: içinde üzüm bulunan kısa çubuklardır; onun teki **حَجَنَةٌ**’dir.
Ve şüphesiz o, malın **مِحْجَنُ**’idir: mal onun elleri üzerinde düzelir; onun gözetimini ve onunla ilgilenmeyi güzel yapar; Nâfi‘ b. Lekît el-Esedî dedi:

قد عَنَّتَ الجَلْعَدُ شَيْخاً أَعْجَفامِحْجَنَ مالٍ أَيْنَما تصَرَّفا

Ve **واحْتِجانُ المالِ**: onu ıslah etmek, toplamak ve ondan dağılmış olanı bir araya getirip katmaktır.
Ve başkasının malını **واحْتِجانُ**: onu koparıp almak ve çalmaktır. Ve **حجينُ بنُ عبدِ اللَّهِ**: tâbiînin tâbilerinden, sika; Allah Teâlâ ondan razı olsun.
Ve **صاحِبُ المِحْجَنِ**: cahiliyede yanında bir **مِحْجَن** bulunan bir adamdır; yolun ana caddesinde oturur, **مِحْجَن**’iyle geçenlerin eşyasından şeyden sonra şeyi alırdı; eğer onunla ilgili fark edilirse hastalık bahanesi uydurur ve derdi ki: o, **مِحْجَن**’iyle takılıp kaldı; onun zikri hadiste gelmiştir.
Ve **ومِحْجَنُ بنُ عصارٍ العَنْبرِيُّ**: bilinen bir şairdir.
Ve **مِحْجَنٌ**: Dehnâ’da Benî Dabba’ya ait bir yerdir; bunu Nasr söyledi.
Ve **الحجنُ ، ككَتِفٍ**: tadı az olan kadın; İbn Berrî’den.
Ve **وحُجْنَةُ بنُ وهبٍ** (ضم ile): Benî Sâme b. Lüey’den bir batın; İbn Mâkûlâ’dan.
Dedim: ve o, Haml b. Vehb’in kardeşidir.
Ve **حَجَنَ** ( **كمَنَع** ), ve **أَحْجَنَ** ve **حجنَ**: fakirlikten yahut cimrilikten dolayı ailesine karşı daralttı; **الجيم**’in **الحاءِ** üzerine takdimi, hepsinde bir lehçedir; ve daha önce geçti.
Ve **أَبو مِحْجَنٍ الثَّقَفيُّ**’nin adı Mâlik b. Habîb’dir; ve denildi: Abdullah b. Habîb; Süheylî onu zikretti; Allah Teâlâ ona rahmet etsin.
Ve **أَبو مِحْجَنٍ**: Tevbe b. Nemr el-Besî, Mısır kadısı; **السِّيْن**’de zikredildi. )

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D9%86/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

حَجَنَهُ
1 حَجَنَهُ حجن حجنه حجننه حجنة , aor. حَجِنَ , (K, TA, [in the CK حَجُنَ ,]) inf. n. حَجْنٌ, (TA,) He bent it, or made it crooked [or hooked]; namely, a stick, or branch, or slender piece of wood; as also ↓ حجّنهُ, (K,) inf. n. تَحْجِينٌ. (TA.) ― -b2- (assumed tropical:) He marked him (i. e. a camel) with the brand of the مَحْجَن, which is a line with a crooked, or hooked, end, like the stick called مِحْجَن; inf. n. as above. (TA.) ― -b3- He drew it, or pulled it, [or hooked it,] (S, K,) towards himself (S) with the مِحْجَن; as also ↓ احتجنهُ. (S, K.) ― -b4- (tropical:) He turned him away (K, TA) عَنِ الشَّىْءِ from the thing. (TA.) -A2- حَجِنَ عَلَيْهِ and بِهِ, aor. حَجَنَ , (K,) inf. n. حَجَنٌ, (TA,) He was, or became, avaricious, tenacious, or niggardly, of it; (K;) like حَجِئَ بِهِ. (TA.) ― -b2- حَجِنَ بِالدَّارِ He remained, stayed, dwelt, or abode, in the house. (K.)

2 حَجَّنَ see 1.

احجن
4 احجن احجن أحجن حجن , said of the ثُمَام [or panic grass], It put forth its خُوص; (A 'Obeyd, S, K; * [in the K its خُوصَة;]) [i. e.] its leaves appeared. (TA.)

تحجّن
5 تحجّن حجن تحجن تحجنن It was, or became, crooked, [or hooked,] or curved: (T, K:) said of a thing that is termed أَحْجَنُ. (T.)

8 اـِحْتَجَنَ see 1. ― -b2- [Hence,] احتجن المَالَ (tropical:) He drew the property, or camels &c., together (S, K, TA) to himself, (S, TA,) and took, or took possession of, it, or them. (S, K, TA.) And احتجنهُ (tropical:) He took possession of it (i. e. a portion of land), exclusively of others. (TA from a trad.) And احتجنهُ لِنَفْسِهِ دُونَ أَصْحَابِهِ (tropical:) He appropriated it (a thing) to himself, exclusively of his companions. (T, TA.) And احتجن مَالَ غَيْرِهِ (assumed tropical:) He took away, and stole, the property of another. (TA.) ― -b3- Also (assumed tropical:) He put the property, or camels &c., into a good, or right, state, and drew together what had become scattered thereof. (TA.) ― -b4- And احتجن عَلَيْهِ (assumed tropical:) He straitened him. (TA.)

حَجَنٌ
حَجَنٌ حجن حجنن Crookedness, [or hookedness,] or curvature; (S, K;) as also ↓ حُجْنَةٌ. (K.) ― -b2- See also حُجْنَةٌ.

حَجِنٌ
حَجِنٌ حجن حجنن : see أَحْجَنُ.

حُجْنَةٌ
حُجْنَةٌ حجن حجنه حجننه حجنة : see حَجَنٌ. ― -b2- Also Crispness [or recurvation] in the extremities of hair. (T, TA. [See أَحْجَنُ.]) ― -b3- A place of crookedness or curvature (ISd, TA) of a staff or stick. (TA.) ― -b4- The hook in the head of a spindle, (S, * K, * TA,) with which the thread is caught preparatively to the twisting thereof. (TA.) ― -b5- The خُوصَة, (K,) or خُوص, (S,) [i. e.] the leaves [or blades], (TA,) of ثُمَام [or panic grass]; (S, K, TA;) as also ↓ حَجَنَةٌ. (K.) And ↓ حَجَنٌ [of which ↓ حَجَنَةٌ is the n. un., if not a mistranscription of حُجَنٌ,] Tender, or soft, shoots, that grow upon the sides of the stalks of the ثُمَام and the ضَعَة [which is said to be a species of ثُمَام]. (TA.) And حُجَنٌ, pl. of حُجْنَةٌ, The fruit-stalks of grapes. (TA.) -A2- Also A thing, or portion of a thing, that one has drawn and appropriated to oneself. (TA.)

حَجَنَةٌ
حَجَنَةٌ حجن حجنه حجننه حجنة : see the next preceding paragraph, in two places.

حَجُونٌ
حَجُونٌ حجا حجون Sluggish, lazy, or indolent: (K:) from حَجِنَ بِالدَّارِ [q. v.]. (TA.) ― -b2- غَزْوَةٌ حَجُونٌ (tropical:) A hostile, or hostile and plundering, expediton, in which the party feigns to be going in one direction, and then turns to another: (A, K, * TA:) or farextending. (S, K.) And سِرْنَا عُقْبَةً حَجُونًا (tropical:) We journeyed a long stage. (S, TA.)

أَحْجَنُ
أَحْجَنُ ذ Crooked, [hooked,] or curved: fem. حَجْنَآءُ: pl. حُجْنٌ. (Ham p. 403.) You say, الصَّقْرُ أَحْجَنُ المِنْقَارِ The hawk is crooked [or hooked] in the bill. (TA.) And صَقْرٌ أَحْجَنُ المَخَالِبِ A hawk having crooked [or hooked] talons. (S, TA.) And أَنْفٌ أَحْجَنُ [A hooked nose,] a nose having the tip approaching the mouth, and, Az adds, having its نَاشِرَتَانِ [or two alو] receding in an ugly manner. (TA.) And أُذُنٌ حَجْنَآءُ An ear having one [app. the upper] of its two extremities turning towards the forehead, downwards: or having its edges turning towards the other ear, in the direction of the forehead: (M, K:) in either case, curving. (M, TA.) And شَعَرٌ أَحْجَنُ (tropical:) Hair that is crisp, or curly, in its extremities: or, accord. to AZ, wavy hair: (T:) or hair that is recurvate at its extremities (مُعَقَّفٌ), and intermingling: (M:) or hair forming a succession of rimples (مُتَسَلْسِلٌ), pendulous, wavy, and crisp, or curling, in the extremities; as also ↓ حَجِنٌ. (K.)

تَحْجِينٌ
تَحْجِينٌ حج حجا تحجين (assumed tropical:) A crooked, [or hooked,] or curved, brand, or mark made with a hot iron [upon a camel]: (K:) [originally inf. n. of 2; but in this sense,] a subst., properly speaking, like تَنْبِيتٌ and تَمْتِينٌ. (TA. [See also مِحْجَنٌ.])

مِحْجَنٌ
مِحْجَنٌ محجن A crooked, [or hooked,] or curved, staff or stick; as also ↓ مِحْجَنَةٌ: (K:) or a stick, (IAth, Mgh, Ham p. 403,) or staff, (IAth, Ham,) or piece of wood, (Msb,) with a crooked, or hooked, head, (IAth, Mgh,) or crooked at the end, (Msb;) like the صَوْلَجَان: (S, Mgh, Msb, Ham:) one draws towards him with it the extremities [of the branches] of trees, and the like: (Ham ubi suprà:) or a stick with a crooked, or curved, end, being naturally so on the tree on which it has grown; distinguished from a صولجان, the end of which is crooked, or curved, artificially: (T:) or, accord. to AZ, any stick with a curved head: (Msb:) or it signifies also anything bent, or crooked: (K:) pl. مَحَاجِنُ. (Msb, TA.) The appellation صَاحِبُ المِحْجَنِ [The owner of the crooked stick or staff] was given to a certain man who, in the Time of Ignorance, used to sit in the highway, and take with his محجن one thing after another, of the goods of the passers-by; and if any one were cognizant of his doing, he excused himself, saying that the thing had caught to his محجن. (TA.) You say, فُلَانٌ لَا يَرْكُضُ المِحْجَنَ [lit. Such a one will not kick the crooked stick or staff], meaning (assumed tropical:) such a one is of no use, or stands one in no stead: the saying originating from the fact that a محجن is put between the hind legs of the camel, and if he be inert, or wanting in vigour, he will not kick it; but if he be sharp in spirit, he will kick it and go on. (TA.) And you say, اـِنَّهُ لَمِحْجَنُ مَالٍ, meaning (assumed tropical:) Verily he is one who puts the cattle into a good state, and pastures and manages them well. (TA.) Also (assumed tropical:) A brand, or mark made with a hot iron, upon a camel, in the form of a line with a crooked, or hooked, end, like the stick so called. (TA. [See also تَحْجِينٌ.]) ― -b2- And The [hooked] bill of a bird; because of its crookedness. (TA.)

مِحْجَنَةٌ
مِحْجَنَةٌ محجن محجنه محجنة : see the next preceding paragraph.

مَحْجُونٌ
مَحْجُونٌ محجون A camel marked with the brand termed مِحْجَن (TA.)

##### Türkçe

**حَجَنَهُ**
1 **حَجَنَهُ** حجن حجنه حجننه حجنة, muzâri‘i **حَجِنَ**, (K, TA, [CK’de **حَجُنَ**]), mastar **حَجْنٌ**, (TA,) Onu büktü, yahut onu eğri [yahut çengelli] yaptı; yani bir değnek, yahut dal, yahut ince bir ağaç parçasını; bunun gibi ↓ **حجّنهُ**, (K,) mastar **تَحْجِينٌ**. (TA.) ― -b2- (mecaz olduğu varsayılan:) Onu (yani bir deveyi) **مَحْجَن** damgasıyla dağladı; o, ucu eğri, yahut çengelli bir çizgidir; **مِحْجَن** denilen değnek gibidir; mastar yukarıdaki gibidir. (TA.) ― -b3- Onu çekti, yahut onu kendine doğru çekti, [yahut onu çengelledi,] (S, K,) **مِحْجَن** ile; bunun gibi ↓ **احتجنهُ**. (S, K.) ― -b4- (mecaz:) Onu (K, TA) **عَنِ الشَّىْءِ** şeyden çevirdi. (TA.) -A2- **حَجِنَ عَلَيْهِ** ve **بِهِ**, muzâri‘i **حَجَنَ**, (K,) mastar **حَجَنٌ**, (TA,) Ona karşı cimri, sıkı tutan, yahut pinti oldu; (K;) **حَجِئَ بِهِ** gibi. (TA.) ― -b2- **حَجِنَ بِالدَّارِ** Evde kaldı, durdu, ikamet etti, yahut barındı. (K.)

2 **حَجَّنَ**: 1’e bak.

**احجن**
4 **احجن** احجن أحجن حجن, **ثُمَام** [yahut panic grass] hakkında söylenir: **خُوص**unu çıkardı; (A ‘Obeyd, S, K; * [K’de **خُوصَة**u;]) [yani] yaprakları göründü. (TA.)

**تحجّن**
5 **تحجّن** حجن تحجن تحجنن: Eğri, [yahut çengelli,] yahut kavisli oldu: (T, K:) **أَحْجَنُ** diye adlandırılan bir şey hakkında söylenir. (T.)

8 **اـِحْتَجَنَ**: 1’e bak. ― -b2- [Bundan,] **احتجن المَالَ** (mecaz:) Malı, yahut develeri vb. (S, K, TA) kendine doğru topladı, (S, TA,) ve onu, yahut onları aldı, yahut ona, yahut onlara sahip oldu. (S, K, TA.) Ve **احتجنهُ** (mecaz:) Ona (yani bir arazi parçasına) başkaları dışında sahip oldu. (TA, bir rivayetten.) Ve **احتجنهُ لِنَفْسِهِ دُونَ أَصْحَابِهِ** (mecaz:) Onu (bir şeyi) arkadaşları dışında kendine tahsis etti. (T, TA.) Ve **احتجن مَالَ غَيْرِهِ** (mecaz olduğu varsayılan:) Başkasının malını alıp götürdü ve çaldı. (TA.) ― -b3- Yine (mecaz olduğu varsayılan:) Malı, yahut develeri vb. iyi, yahut düzgün, bir hâle koydu ve ondan dağılmış olanı topladı. (TA.) ― -b4- Ve **احتجن عَلَيْهِ** (mecaz olduğu varsayılan:) Ona darlık verdi. (TA.)

**حَجَنٌ**
**حَجَنٌ** حجن حجنن: Eğrilik, [yahut çengellilik,] yahut kavis; (S, K;) bunun gibi ↓ **حُجْنَةٌ**. (K.) ― -b2- **حُجْنَةٌ**’ye de bak.

**حَجِنٌ**
**حَجِنٌ** حجن حجنن: **أَحْجَنُ**’a bak.

**حُجْنَةٌ**
**حُجْنَةٌ** حجن حجنه حجننه حجنة: **حَجَنٌ**’e bak. ― -b2- Ayrıca saç uçlarında kıvırcıklık [yahut geriye kıvrılma]. (T, TA. [**أَحْجَنُ**’a bak.]) ― -b3- Bir değnek yahut sopanın (ISd, TA) eğrilik yahut kavis yeri. (TA.) ― -b4- İğin başındaki çengel; (S, * K, * TA,) onunla iplik, bükülmesine hazırlık olarak yakalanır. (TA.) ― -b5- **ثُمَام** [yahut panic grass]ın **خُوصَة**si, (K,) yahut **خُوص**u, (S,) [yani] yaprakları [yahut yaprak bıçakları], (TA,) (S, K, TA;) bunun gibi ↓ **حَجَنَةٌ**. (K.) Ve ↓ **حَجَنٌ** [ki bunun ↓ **حَجَنَةٌ**si tekil isimdir; eğer **حُجَنٌ**’ün yanlış yazımı değilse,] **ثُمَام**ın ve **ضَعَة**nin [ki **ثُمَام**ın bir türü olduğu söylenir] saplarının yanlarında biten körpe, yahut yumuşak, sürgünler. (TA.) Ve **حُجَنٌ**, **حُجْنَةٌ**’nin çoğulu: Üzüm salkımlarının meyve sapları. (TA.) -A2- Ayrıca kişinin kendine çekip kendine tahsis ettiği bir şey, yahut bir şeyin bir parçası. (TA.)

**حَجَنَةٌ**
**حَجَنَةٌ** حجن حجنه حجننه حجنة: Bir önceki paragrafın iki yerinde geçene bak.

**حَجُونٌ**
**حَجُونٌ** حجا حجون: Ağır, tembel, yahut uyuşuk: (K:) **حَجِنَ بِالدَّارِ**’den [bkz.]. (TA.) ― -b2- **غَزْوَةٌ حَجُونٌ** (mecaz:) Düşmanca, yahut düşmanca ve yağmacı, bir sefer; onda topluluk bir yöne gidiyormuş gibi yapar, sonra başka bir yöne döner: (A, K, * TA:) yahut çok uzaklara uzanan. (S, K.) Ve **سِرْنَا عُقْبَةً حَجُونًا** (mecaz:) Uzun bir menzil yürüdük. (S, TA.)

**أَحْجَنُ**
**أَحْجَنُ** ذ: Eğri, [çengelli,] yahut kavisli: dişili **حَجْنَآءُ**: çoğulu **حُجْنٌ**. (Ham s. 403.) Dersin ki: **الصَّقْرُ أَحْجَنُ المِنْقَارِ** Şahin gagada eğridir [yahut çengellidir]. (TA.) Ve **صَقْرٌ أَحْجَنُ المَخَالِبِ** Çengelli [yahut eğri] pençeli bir şahin. (S, TA.) Ve **أَنْفٌ أَحْجَنُ** [Çengelli burun,] ucu ağza yaklaşan bir burun; ve Az ekler: **نَاشِرَتَانِ**i [yahut iki al…] çirkin bir tarzda geri çekilmiş olan. (TA.) Ve **أُذُنٌ حَجْنَآءُ** İki ucundan birinin [görünüşe göre üst olanın] alna doğru aşağı dönmesi olan bir kulak: yahut kenarları, alnın yönünde, öteki kulağa doğru dönen bir kulak: (M, K:) her iki durumda da kavisli. (M, TA.) Ve **شَعَرٌ أَحْجَنُ** (mecaz:) Uçlarında kıvırcık, yahut bukleli, saç: yahut AZ’ye göre dalgalı saç: (T:) yahut uçlarında geriye kıvrık (**مُعَقَّفٌ**) ve birbirine karışan saç: (M:) yahut dalgacıklar silsilesi oluşturan (**مُتَسَلْسِلٌ**), sarkık, dalgalı ve uçlarda kıvırcık, yahut bukleli, saç; bunun gibi ↓ **حَجِنٌ**. (K.)

**تَحْجِينٌ**
**تَحْجِينٌ** حج حجا تحجين (mecaz olduğu varsayılan:) Sıcak demirle [deve üzerine] yapılan, eğri, [yahut çengelli,] yahut kavisli, bir dağlama, yahut işaret: (K:) [aslında 2’nin mastarıdır; fakat bu mânada] bir isimdir; doğru söyleyişle **تَنْبِيتٌ** ve **تَمْتِينٌ** gibi. (TA. [**مِحْجَنٌ**’e de bak.])

**مِحْجَنٌ**
**مِحْجَنٌ** محجن: Eğri, [yahut çengelli,] yahut kavisli, bir asa yahut değnek; bunun gibi ↓ **مِحْجَنَةٌ**: (K:) yahut bir değnek, (IAth, Mgh, Ham s. 403,) yahut asa, (IAth, Ham,) yahut ağaç parçası, (Msb,) başı eğri, yahut çengelli olan, (IAth, Mgh,) yahut ucu eğri olan, (Msb;) **صَوْلَجَان** gibi: (S, Mgh, Msb, Ham:) onunla ağaçların uçlarını [dalların uçlarını] ve benzerlerini kendine doğru çeker: (Ham, yukarıda geçen yerde:) yahut ucu eğri, yahut kavisli, bir değnek; üzerinde büyüdüğü ağaçta tabiatı gereği öyle olan; ucu yapay olarak eğri, yahut kavisli, olan **صولجان**dan ayrılır: (T:) yahut AZ’ye göre başı kavisli olan her değnek: (Msb:) yahut ayrıca eğilmiş, yahut eğri, olan her şeyi de ifade eder: (K:) çoğulu **مَحَاجِنُ**. (Msb, TA.) **صَاحِبُ المِحْجَنِ** [Eğri değnek yahut asanın sahibi] lakabı, Câhiliye devrinde yolda oturup, gelip geçenlerin mallarından bir şeyi diğerinin ardından **محجن**iyle alan bir adama verilirdi; ve eğer bir kimse onun yaptığını bilirse, o, özür dilerdi; “şey **محجن**ime takıldı” diyerek. (TA.) Dersin ki: **فُلَانٌ لَا يَرْكُضُ المِحْجَنَ** [lafzen: falan eğri değneği yahut asayı tekmelemez], mânası (mecaz olduğu varsayılan:) falan faydasızdır, yahut kimseye yaramazdır: sözün aslı şudur ki, **محجن** devenin arka bacakları arasına konur; eğer o uyuşuk, yahut kuvvetten yoksun, ise onu tekmelemez; fakat eğer ruhça çevik ise onu tekmeler ve yürür gider. (TA.) Ve dersin ki: **اـِنَّهُ لَمِحْجَنُ مَالٍ**, mânası (mecaz olduğu varsayılan:) Şüphesiz o, davarları iyi bir hâle koyan, onları iyi otlatan ve iyi idare eden kimsedir. (TA.) Ayrıca (mecaz olduğu varsayılan:) Deve üzerinde, sıcak demirle yapılan, ucu eğri, yahut çengelli, bir çizgi şeklinde, o adla anılan değnek gibi olan, bir dağlama, yahut işaret. (TA. [**تَحْجِينٌ**’e de bak.]) ― -b2- Ve bir kuşun [çengelli] gagası; eğriliğinden dolayı. (TA.)

**مِحْجَنَةٌ**
**مِحْجَنَةٌ** محجن محجنه محجنة: Bir önceki paragrafa bak.

**مَحْجُونٌ**
**مَحْجُونٌ** محجون: **مِحْجَن** denilen damgayla dağlanmış bir deve. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D9%86/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

حَجَنَ
حَجَنَ I ( n. ac. حَجْن 1 ),
a.  Bent, made crooked.

b.  Hooked.

حَجِنَ
حَجِنَ A ( n. ac. حَجَن 4 )
a.  [ 'Ala or Bi ], Was tenacious of, sparing with stuck to.

أَحْجَنُ
أَحْجَنُ 14 , ( pl. حُجْن 3 ),
a.  Hooked, crooked, curved.

مِحْجَن
مِحْجَن 20 ,  مِحْجَنَة 20t , ( pl. مَحَاْجِنُ 44 ),
a.  Hooked stick, crook.

##### Türkçe

حَجَنَ
**حَجَنَ** I (mastarı **حَجْن** 1),
a. Büktü, eğri yaptı.

b. Kancalı yaptı.

حَجِنَ
**حَجِنَ** A (mastarı **حَجَن** 4)
a. [ ‘Ala veya Bi ], yapışıp tutunmada inatçı oldu; cimri oldu; yapışıp kaldı.

أَحْجَنُ
**أَحْجَنُ** 14, (çoğulu **حُجْن** 3),
a. Kancalı, eğri, kıvrık.

مِحْجَن
**مِحْجَن** 20, **مِحْجَنَة** 20t, (çoğulu **مَحَاْجِنُ** 44),
a. Kancalı değnek, çengel.
