# حدب — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AF%D8%A8/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%AF%D8%A8/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حدب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AF%D8%A8.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: حدب

باب الحاء والدال والباء معهما
ح د ب، د ب ح، ب د ح مستعملات
حدب:
الحَدَبة: موضع الحَدَب من ظهْر الأَحْدَب، والاسم: الحَدَبة، وقد حَدِبَ حَدَباً واحدَوْدَبَ ظهرُه. وحَدِبَ فُلانٌ على فُلان حَدَباً أي عَطَفَ عليه وحَنا، وإنّه كالوالد.
والحَدَب: حَدُور في صبَبَ، ومن ذلك حَدَبُ الريح وحَدَب الرَّمْل، وجمعه حِداب، ومنه قوله تعالى: "وهم من كُلِّ حَدَب ينسِلون".
ويقال للدابَّة إذا بَدَتْ حراقيفُه وعَظُمَ ظهرُه حَدْباءُ وحِدْبير وحِدْبار.
والحِدابُ: ما ارتَفَعَ من الأرض، الواحدة حَدَبَة وحِدَبَة وحَدِبة، قال ذو الرمة:
ويومٍ يَظَلُّ الفَرْخُ في بيتِ غـيره		له كوكبٌ فوق الحِدابِ الظَّواهِرِ
دبح:
التَّدْبيح: تَنكيسُ الرأْس في المَشْيِ، قال:
كمِثْلِ ظِباءٍ دَبَّحَتْ في مَغارَةٍ		وأَلْجَأَها فيها قِطارٌ وراضِبُ
أي قاطر، ويُروَى: ناطِف.
بدح:
البَدْحُ: ضربُك شَيْئاً بشَيْء فيه رَخاوة كما تأخُذُ بِطِّيخةً فتَبْدحَ بها إنساناً.
وتقول: ورأيتُهم يَتبادَحُون بالكُرين والرُّمّان ونحوها عَبَثاً يعني رَمْياً.
وبَدَحَتِ المرأةُ وتَبَدَّحَتْ، وهو جنس من مَشْيِها.

### Türkçe

باب **الحاء** ve**الدال** ve**الباء** onlarla birlikte
ح د ب، د ب ح، ب د ح kullanımlardır

**حدب**:
**الحَدَبة**: **الأَحْدَب**’ın sırtındaki **الحَدَب**’ın yeri; isim: **الحَدَبة**’dir. Ve **حَدِبَ** **حَدَباً**; ve sırtı **احْدَوْدَبَ**. Ve “falanca falancaya **حَدَباً** **حَدِبَ**” yani ona meyletti ve eğildi; ve o, baba gibidir.
**الحَدَب**: **صبَبَ**’da bir iniştir; bundan da **حدَبُ الريح** ve **حدَب الرَّمْل** (vardır). Çoğulu **حِداب**’dır. Ve ondan Yüce Allah’ın sözü: “Ve onlar her **حَدَب**’dan akıp giderler.”
Ve binek hayvana, eğer onun **حراقيفُه** göründü ve sırtı büyüdü ise, **حَدْباءُ** ve **حِدْبير** ve **حِدْبار** denir.
**الحِدابُ**: yerden yükselen şey; tekili **حَدَبَة** ve **حِدَبَة** ve **حَدِبة**’dir. ذو الرمة dedi ki:
Ve bir gün ki yavru, başkasının evinde gölgelenir;		ona, görünen **الحِداب**’ın üstünde bir yıldız vardır

**دبح**:
**التَّدْبيح**: yürüyüşte başı aşağı eğmektir. Dedi ki:
Bir mağarada **دَبَّحَتْ** olan ceylanlar gibi;		ve orada onları bir **قِطارٌ** ve bir **راضِبُ** sığınmaya zorladı
Yani **قاطر**; ve şöyle rivayet edilir: **ناطِف**.

**بدح**:
**البَدْحُ**: içinde yumuşaklık bulunan bir şeyle bir şeye vurmandır; tıpkı bir karpuz alıp onunla bir insana **تَبْدحَ** etmen gibi.
Ve dersin: “Onları **الكُرين** ve nar ve benzerleriyle boş yere **يَتبادَحُون** gördüm”; yani atma.
Ve kadın **بَدَحَتِ** ve **تَبَدَّحَتْ**; ve o, onun yürüyüşünden bir cinstir.
