# حدرج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AF%D8%B1%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%AF%D8%B1%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حدرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AF%D8%B1%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: حدرج

حدرج: فتل وأحكم  فهو محدرج: مفتول.  والمحدرج  والحدرج، والحدروج، كله  : الأملس  . ووتر محدرج المس: شد فتله.  والسوط  المحدرج: المفتول المغار، قال الفرزدق:
  أخاف زيادا أن يكون عطـاؤه                      أداهم سودا أو محدرجة سمرا يعني بالأدهم القيود، وبالمحدرجة: السياط، وقول القحيف العقيلي:
  صبحناها السياط محدرجات                      فعزتها الضليعة والضليع يجوز أن تكون الملس، ويجوز أن تكون المفتولة، وبالمفتولة فسرها ابن الأعرابي.  والحدرجان، بالكسر  في أوله وثالثه:  القصير  ، مثل به سيبويه، وفسره السيرافي. حدرجان  : اسم  ، عن السيرافي خاصة. وحدرجان: صحابى.  وما بالدار من حدرج: أحد  .

  ومما يستدرك عليه: حدرج الشىء: دجرجه، وفي التهذيب: أنشد الأصمعي لهميان بن قحافة السعدي:
  أزامجا وزجلا هزامجا
  تخرج من أفواهها هزالجا
  تدعو بذاك الدججان الدرجا
  جلتها وعجمها الحضالجا
  عجومها وحشوها الحدارجا الحدارج والحضالج: الصغار، كذا في اللسان.

### Türkçe

حدرج: büktü ve sağlamlaştırdı; o hâlde o **محدرج**’dir: bükülmüş. Ve **المحدرج** ve **الحدرج** ve **الحدروج**; hepsi: pürüzsüz olan. Ve pürüzsüz **محدرج** bir kiriş: bükümünü sıktı. Ve **السوط المحدرج**: bükülmüş olan, (yani) bükülmüş, sert; el-Ferazdak dedi ki:
  Ziyâd’dan korkarım ki onun bağışı                      ya kapkara koyu (şeyler) yahut esmer **محدرجة**ler olsun
**الأدهم** ile (kastedilen) bağlardır, **بالمحدرجة** ile: kamçılardır. Ve el-Kuhayf el-Ukaylî’nin sözü:
  Onu sabahladık **محدرجات** kamçılarla                      böylece onu aziz kıldı **الضليعة** ve **الضليع**
Pürüzsüz olmaları caizdir, bükülmüş olmaları da caizdir; ve bükülmüş (mânâsıyla) onu İbnü’l-A‘râbî tefsir etti. Ve **الحدرجان**; evvelinde ve üçüncüsünde kesre ile: kısa olan; Sîbeveyh onunla örnek verdi, Sîrâfî onu tefsir etti. **حدرجان**: bir isimdir; özellikle Sîrâfî’den (naklen). Ve **حدرجان**: bir sahâbîdir. Ve evde **حدرج**’den (kimse) yoktur: bir kimse.

  Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **حدرج الشىء**: onu yuvarladı; ve **التهذيب**’de: el-Asma‘î, Humeyyân b. Kuhâfe es-Sa‘dî’den onlar için inşâd etti:
  **أزامجا** ve **وزجلا** **هزامجا**
  Onların ağızlarından **هزالجا** çıkar
  Bununla **الدججان** **الدرجا**yı çağırır
  Onun irisini ve kabasını **الحضالجا** (çağırır)
  Onun kabasını ve içini **الحدارجا**
**الحدارج** ve **الحضالج**: küçüklerdir; **اللسان**’da böyle (geçer).
