# حدر — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AF%D8%B1/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%AF%D8%B1/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حدر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AF%D8%B1.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: حدر

حَدَرَ
1 حَدَرَ حدر , aor. حَدُرَ (M, Msb, K, &c.) and حَدِرَ , (M, K,) inf. n. حُدُورٌ (T, S, M, Msb, K) and حَدْرٌ, (T, M, K,) He made to descend, or to go down or downwards or down a declivity; sent, let, or put, down, or from a higher to a lower place or position; (T, S, M, A, Msb, K;) as also ↓ احدر: (Msb:) [or this latter is not chaste; for, accord. to J,] one says, حَدَرَ السَّفِينَةَ he lowered the ship; or sent it to a lower place, (S,) or from a higher to a lower part of a river; (A;) but one should not say, احدرها. (S.) You say also, حَدَرَ الحَجَرَ مِنَ الجَبَلِ He rolled down the stone from the mountain. (A.) ― -b2- حَدَرَتْهُمُ السَّنَةُ (tropical:) Dearth, scarcity, or drought, made them to descend [from the desert]; brought them to a descent; (T, S;) brought them, (TA,) or brought them down, or made them to descend, (A,) to the towns, or villages. (A, TA.) ― -b3- حَدَرَ اللِّثَامَ عَنْ حَنَكِهِ He turned down the لثام [or muffler] from the part beneath his chin. (TA.) ― -b4- حَدَرَ الدَّمْعَ, aor. حَدُرَ and حَدِرَ , inf. n. حُدُورٌ and حَدْرٌ, He shed, or let fall, tears; as also ↓ حدّرهُ. (TA.) And العَيْنُ تَحْدُرُ الدَّمْعَ, (A, K, *) and تَحْدِرُهُ, inf. n. حَدَرٌ, (K,) (tropical:) The eye sheds, or lets fall, tears; (A;) or flows with tears. (K.) And الدَّمْعُ يَحْدُرُ الكُحْلَ (tropical:) [The tears make the collyrium to flow down]. (A.) ― -b5- حَدَرَ الدَّوَآءُ بَطْنَهُ, (A,) aor. حَدُرَ , (TA,) inf. n. حَدْرٌ, (K,) (tropical:) The medicine made his belly to discharge itself. (A, K.) [And الطَّمْثَ ↓ حدّر (assumed tropical:) It (a medicine) caused the menstrual flux to descend: see مُحَدِّرٌ.] -A2- حَدَرَ, (T, S, Mgh, K,) aor. حَدُرَ and حَدِرَ , (K,) inf. n. حَدْرٌ; (S, Mgh, K;) and ↓ احدر, (T, S, A, K,) inf. n. اـِحْدَارٌ; (K;) (tropical:) He made the skin to swell, (T, S, A, Mgh, K,) and to become thick, (A,) by beating. (T, S, A, Mgh.) -A3- حَدَرَ الثَّوْبَ, (A, K,) aor. حَدُرَ and حَدِرَ , inf. n. حَدْرٌ; (K;) and ↓ احدرهُ, (S, K,) inf. n. اـِحْدَارٌ; (K;) (tropical:) He twisted the unwoven warp, (K,) or the extremities of the unwoven warp, (S, A,) of the garment, or piece of cloth; (S, A, K;) like as is done with the ends of [garments of the kind called] أَكْسِيَة [pl. of كِسَآء]: (S:) because its length is thus diminished. (A.) -A4- See 7. ― -b2- [Hence,] حَدَرَ فِى القِرَآءَةِ, (S, Mgh, Msb, K, *) and فِى الأَذَانِ, (S, Mgh, Msb,) and فِى الاـِقَامَةِ, (Msb,) aor. حَدُرَ (S, Mgh, Msb, K) and حَدِرَ , (K,) inf. n. حَدْرٌ; (S, Mgh, Msb, K;) and ↓ حدّر, inf. n. تَحْدِيرٌ; (K;) and حَدَرَ القِرَآءَةَ, (A, Msb,) and الأَذَانَ, and الاـِقَامَةَ; (Msb;) (tropical:) He hastened, or was quick, in the reading, or recitation, (S, A, Mgh, Msb, K, *) and in the call to prayer, (S, Mgh, Msb,) and in the [form of words called the] اقامة; (Msb;) and he hastened the reading, or recitation, &c. (Msb.) -A5- حَدَرَ and حَدُرَ, inf. n. [of the latter, accord. to analogy,] حُدُورَةٌ, It (a bow-string) was thick and strong. (TA. [See also حَادِرٌ.]) ― -b2- And [hence, app.,] (tropical:) It (a boy) was, or became, such as is termed حَادِرٌ [q. v.]: (TA:) [or] حَدُرَ, aor. حَدُرَ ; (Lth, As, S, A, K;) and حَدَرَ, aor. حَدُرَ ; (ISd, K;) inf. n. [of the former] حَدَارَةٌ (A, K) and حَدْرٌ; (S, K;) (tropical:) he was, or became, compact in make, (As, S, K,) and thick: (TA:) or short and fleshy: (A:) and he was, or became, fat, with thickness, (K, TA,) and shortness. (TA. [See حَادِرٌ.]) ― -b3- And حَدَرَ, (T, S, A, K,) aor. حَدُرَ (T, S, K) and حَدِرَ , (K,) inf. n. حُدُورٌ (T, S, A) and حَدْرٌ; (K;) and ↓ احدر, inf. n. اـِحْدَارٌ; and ↓ حدّر, inf. n. تَحْدِيرٌ; (K, TA;) or tho first form only; (T;) (tropical:) It (the skin) became swollen, (T, S, TA,) as also ↓ انحدر, (S, K,) by reason of beating: (T, S, TA:) or became swollen and thick, by reason thereof. (A, K.) ― -b4- حَدُرَتِ العَيْنُ, inf. n. حَدَارَةٌ, (assumed tropical:) The eye was, or became, large and wide: (Msb:) was, or became, beautiful. (TA.)

2 حَدَّرَ see 1, in four places.

4 أَحْدَرَ see 1, in four places. -A2- Also احدر الثَّوْبَ (assumed tropical:) He sewed the garment, or piece of cloth, the second time, after the [slight sewing termed] مَلّ, or شَلّ. (S.)

تحدّر الدَّمْعُ
5 تحدّر الدَّمْعُ تحدر الدمع (S, K *) and ↓ تحادر (A) The tears descended gently, or little by little. (S, A, K. *) And عَلَى لِحْيَتِهِ ↓ رَأَيْتُ المَطَرَ يَتَحَادَرُ I saw the rain descending and dropping upon his beard. (TA.)

6 تَحَاْدَرَ see 5, in two places.

انحدر
7 انحدر أنحدر انحدر ٱنحدر He, or it, descended; went down, downwards, down a declivity, or from a higher to a lower place or position: (S, A, Msb, K:) and [in like manner] ↓ حَدَرَ, inf. n. حَدْرٌ, (TA,) or حُدُورٌ, (A,) he went down, or descended, a declivity. (A, TA.) [Hence,] اِنْحَدَرْتُ اـِلَى البَصْرَةِ I went down to El-Basrah. (S.) ― -b2- Also He journeyed, or went, towards El-'Irلk, and Syria, and 'Omلn: opposed to أَصْعَدَ, which signifies “ he journeyed, or went, towards Nejd, and El- Hijلz, and El-Yemen: ” (ISk, on the authority of 'Omلrah, TA in art. صعد:) or the former, he journeyed, or went, towards El-'Irلk: and the latter, “ he journeyed, or went, towards the Kibleh: ” (Aboo-Sakhr, T, TA ubi suprà:) and ↓ مُنْحَدَرٌ is used as an inf. n. of the former; like as مُصعَدٌ is of the latter: (T, TA ubi suprà:) also, the former verb, he returned from any town or country: and the latter, “ he commenced a journey or the like, in any direction. ” (Ibn-'Arafeh, TA ubi suprà.) ― -b3- Also, said of a place, It sloped down. (Msb.) -A2- See also 1, last sentence but one.

حَدَرٌ
حَدَرٌ حدر : see حَدُورٌ, in two places.

حَدْرَةٌ
حَدْرَةٌ حدر حدره حدرة A single thread, of the threads of a [garment of the kind called] كِسَآء. (TA.) [See حَدَرَ الثَّوْبَ.] -A2- عَيْنٌ حَدْرَةٌ (As, T, S, Msb, K) and ↓ حُدُرَّى (K) (assumed tropical:) An eye compact and hard: (As, T, S:) or thick and hard: (K:) or wide and large and projecting: (T:) or large and wide: (Msb:) or large: (K:) or wide: (TA:) or sharp-sighted. (K.)

حُدْرَةٌ
حُدْرَةٌ حدر حدره حدرة A herd of camels, (S, K,) like, or about, a صِرْمَة, (S,) which is [as some say] from ten to forty: when they amount to sixty, they are termed a صِدْعَة: (TA:) a flock of sheep or goats. (Lh, TA.) ― -b2- See also حُدُورَةٌ.

حَدْرَآءُ
حَدْرَآءُ حدرآء : see حَدُورٌ. -A2- عَيْنٌ حَدْرَآءُ (assumed tropical:) A beautiful eye. (TA.)

حُدُرَّى
حُدُرَّى حدرى حدري : see حَدْرَةٌ.

حَدُورٌ
حَدُورٌ حدور (S, A, Msb, K) and ↓ حَدَرٌ (S, K) and ↓ حَدْرَآءُ, (T, K,) of the same measure as صَفْرَآءُ, (T,) [in the CK, erroneously, حُدَرَآء,] and ↓ أُحْدُورٌ and ↓ حَادُورٌ (K) and ↓ مُنْحَدَرٌ (S, K) [which is of frequent occurrence] and ↓ مُنْحُدُرٌ and ↓ مُنْحَدِرٌ, or ↓ مَنْحَدِرٌ, or ↓ مُنْحَدُرٌ, (as in different copies of the K, the last of these being the third form given in the CK,) A declivity, or declivous place; a place sloping down; a slope; a place of descent, or by which one descends: (S, A, Msb, K:) a حدور is at the foot of a mountain, and in any place. (TA.) You say, هَبَطْنَا فِى حَدُورِ صَعْبَةٍ [We descended a difficult declivity]. (A.) And ↓ كَأَنَّمَا يَنْحَطُّ فِى حَدَرٍ [As though he were descending a declivity]: (S:) occurring in a trad. (TA.)

حَدُورَةٌ
حَدُورَةٌ حدور حدوره حدورة : see what next follows.

حُدُورَةٌ
حُدُورَةٌ حدور حدوره حدورة and ↓ حَدُورَةٌ and ↓ حَادُورَةٌ (tropical:) A flow, or flowing, of tears from the eye. (Lh, ISd, K, TA.) -A2- Also the first, (S,) so accord. to the M, &c., (TA,) or ↓ حُدْرَةٌ, (K,) Multitude, and congregation. (S, M, K.) You say حَىٌّ ذُو حُدُورَةٍ A tribe numerous and congregated. (S, M.)

حَادِرُ
حَادِرُ حادر A rope strongly twisted: a bow-string strong and full. (TA. [See also 1.]) ― -b2- A thick spear. (TA.) And كُعُوبٌ حَوَادِرُ Thick and round knots, or joints, of a spear. (TA.) ― -b3- A cake of bread (رَغِيف) complete: or having thick edges. (TA.) ― -b4- (tropical:) A man compact in make: (S:) a boy short and fleshy: (A:) a youth thick and compact: (TA:) or full of fat and flesh, with softness, or thinness, of skin: (Lth, Az:) a boy full in body, and of great force: (Th:) or a boy full of youthful vigour; as also حَادِرَةٌ: [but this is an intensive epithet:] (Lth, Az:) or a fat boy: (K:) or a boy fat, thick, and compact in make: (ISd:) or goodly, or beautiful: (ISd, K:) pl. حَدَرَةٌ. (TA.) Also the fem., حَادِرَةٌ, (assumed tropical:) A thick, or bulky, she-camel. (T in art. رنب.) And the same, (assumed tropical:) Bulky in the shoulder-joints. (IB.) And حَوَادِرُ [the pl. fem.] (assumed tropical:) Compact and bulky camels or the like. (TA.) ― -b5- (assumed tropical:) Anything full of moisture, and of beautiful make. (TA.) And حَادِرَةُ العَيْنَيْنِ (assumed tropical:) A she-camel having full eyes: (S:) or having eyes full of fat, equal, and beautiful. (TA.) ― -b6- A tribe congregated. (TA.) ― -b7- A lofty mountain. (TA.) ― -b8- See also الحَيْدَرَةُ.

حُنْدُرٌ
حُنْدُرٌ حندر and ↓ حُنْدُورَةٌ (S, K) and ↓ حُنْدُورٌ (K) and ↓ حِنْدُورَةٌ (Th, K) and ↓ حِنْدَوْرَةٌ, and ↓ حِنْدِيرٌ and ↓ حِنْدِيرَةٌ and ↓ حِنْدَوْرٌ and ↓ حِنْدَارَةٌ, (K,) of which ↓ حِنْدِيرَةٌ is the most approved form, (TA,) The black of the eye. (S, K.) One says, هُوَ عَلَى حُنْدُرِ عَيْنِهِ and عَيْنِهِ ↓ حُنْدُورَةِ (S, K) and ↓ حُنْدُورِ عَيْنِهِ and عَيْنِهِ ↓ حِنْدَوْرَةِ (TA) (assumed tropical:) He is deemed burdensome, or troublesome, by him, so that he cannot look at him by reason of hatred. (S, K.) And عَيْنِى ↓ جَعَلْتُهُ عَلَى حِنْدِيرَةِ and عَيْنِى ↓ حُنْدُورَةِ (assumed tropical:) I made him, or it, a conspicuous object, or a thing in full view, of my eye. (S, K.) Several lexicographers mention these forms in art. حندر, regarding the ن as a radical letter, as it should not be held to be augmentative, when occupying the second place in a word, unless on strong evidence. (TA.)

حَيْدَرٌ
حَيْدَرٌ حيدر and الحَيْدَرُ: see what next follows.

الحَيْدَرَةُ
الحَيْدَرَةُ الحيدره الحيدرة (assumed tropical:) The lion; (S, K;) as also ↓ الحَيْدَرُ, (K,) and ↓ حَيْدَرٌ, without ال, (TA,) and ↓ الحَادِرُ: (Kudot;:) or the lion that is, among other lions, like the king among men; (IAar;) because of the thickness of his neck, and the strength of his fore legs. (Th, TA.) ― -b2- Also حَيْدَرَةٌ (tropical:) Destruction, or perdition; (AZ, K;) and so ↓ حَادُورٌ: (K:) or a severe calamity; as though it were a lion in its severity. (A.)

حَادُورٌ
حَادُورٌ حادور : see حَدُورٌ. -A2- Also An ear-ring; syn. قُرْطٌ: (S, K:) pl. حَوَادِيرُ. (TA.) -A3- (tropical:) A laxative medicine; (A, K, * TA;) contr. of عَاقُولٌ. (A.) -A4- See also الحَيْدَرَةُ.

حَادُورَةُ
حَادُورَةُ حادوره حادورة : see حُدُورَةُ.

حُنْدُورٌ
حُنْدُورٌ حندور and حِنْدَوْرٌ: see حُنْدُرٌ, in three places.

حِنْدِيرٌ
حِنْدِيرٌ حندير : see حُنْدُرٌ.

حِنْدَارَةٌ
حِنْدَارَةٌ حنداره حندارة : see حُنْدُرٌ.

حُنْدُورَةٌ
حُنْدُورَةٌ حندوره حندورة and حِنْدُورَةٌ and حِنْدَوْرَةٌ: see حُنْدُرٌ, in six places.

حِنْدِيرَةٌ
حِنْدِيرَةٌ حنديره حنديرة : see حُنْدُرٌ, in three places.

أَحْدَرُ
أَحْدَرُ ذ (assumed tropical:) More, most, or very, fat and thick. (TA.)

أُحْدُورٌ
أُحْدُورٌ ذ : see حَدُورٌ.

مُحَدِّرٌ لِلطَّمْثِ
مُحَدِّرٌ لِلطَّمْثِ محدر للطمث (assumed tropical:) [Emmenagogue]. (K in arts. نجذ and جزر &c.)

مُنْحَدَرٌ
مُنْحَدَرٌ منحدر and مُنْحُدُرٌ and مُنْحَدِرٌ, or مَنْحَدِرٌ, or مُنْحَدُرٌ: see حَدُورٌ: -A2- and for the first, see also 7.

### Türkçe

**حَدَرَ**
1 **حَدَرَ** حدر , muzâri‘ı **حَدُرَ** (M, Msb, K, &c.) ve **حَدِرَ** , (M, K,) mastarı **حُدُورٌ** (T, S, M, Msb, K) ve **حَدْرٌ**, (T, M, K,) O, indirdi; aşağıya, aşağı doğru, bir yokuş aşağı indirdi; gönderdi, saldı yahut koydu; daha yüksek bir yerden yahut konumdan daha aşağı bir yere yahut konuma (T, S, M, A, Msb, K;) ve ayrıca ↓ **احدر**: (Msb:) [yahut bu ikincisi fasih değildir; çünkü J’ye göre] şöyle denir: **حَدَرَ السَّفِينَةَ** “gemiyi indirdi”; yahut onu daha aşağı bir yere (S,) yahut bir nehrin daha yüksek bir kısmından daha aşağı bir kısmına (A;) fakat **احدرها** denmemelidir. (S.) Yine şöyle dersin: **حَدَرَ الحَجَرَ مِنَ الجَبَلِ** “taşı dağdan aşağı yuvarladı.” (A.) ― -b2- **حَدَرَتْهُمُ السَّنَةُ** (mecaz:) Kıtlık, darlık yahut kuraklık onları [çölden] inmeye sevk etti; onları bir inişe getirdi; (T, S;) onları getirdi, (TA,) yahut onları aşağı indirdi, yahut inmeye sevk etti, (A,) şehirlere yahut köylere. (A, TA.) ― -b3- **حَدَرَ اللِّثَامَ عَنْ حَنَكِهِ** **لثام**ı [yahut yüz örtüsünü] çenesinin altındaki kısımdan aşağı çevirdi. (TA.) ― -b4- **حَدَرَ الدَّمْعَ**, muzâri‘ı **حَدُرَ** ve **حَدِرَ** , mastarı **حُدُورٌ** ve **حَدْرٌ**, gözyaşı döktü yahut gözyaşını akıttı; ayrıca ↓ **حدّرهُ**. (TA.) Ve **العَيْنُ تَحْدُرُ الدَّمْعَ**, (A, K, *) ve **تَحْدِرُهُ**, mastarı **حَدَرٌ**, (K,) (mecaz:) göz gözyaşı döker yahut gözyaşını akıtır; (A;) yahut gözyaşıyla akar. (K.) Ve **الدَّمْعُ يَحْدُرُ الكُحْلَ** (mecaz:) [gözyaşı sürmeyi aşağı akıtır]. (A.) ― -b5- **حَدَرَ الدَّوَآءُ بَطْنَهُ**, (A,) muzâri‘ı **حَدُرَ** , (TA,) mastarı **حَدْرٌ**, (K,) (mecaz:) ilaç onun karnını boşalttı. (A, K.) [Ve **الطَّمْثَ** ↓ **حدّر** (varsayılan mecaz:) O (bir ilaç) hayız akıntısını indirdi: bk. **مُحَدِّرٌ**.] -A2- **حَدَرَ**, (T, S, Mgh, K,) muzâri‘ı **حَدُرَ** ve **حَدِرَ** , (K,) mastarı **حَدْرٌ**; (S, Mgh, K;) ve ↓ **احدر**, (T, S, A, K,) mastarı **اـِحْدَارٌ**; (K;) (mecaz:) dövmekle deriyi şişirdi, (T, S, A, Mgh, K,) ve kalınlaştırdı. (A,) (T, S, A, Mgh.) -A3- **حَدَرَ الثَّوْبَ**, (A, K,) muzâri‘ı **حَدُرَ** ve **حَدِرَ** , mastarı **حَدْرٌ**; (K;) ve ↓ **احدرهُ**, (S, K,) mastarı **اـِحْدَارٌ**; (K;) (mecaz:) elbisenin yahut kumaş parçasının dokunmamış çözgüsünü, (K,) yahut dokunmamış çözgünün uçlarını, (S, A,) büktü; (S, A, K;) **أَكْسِيَة** [**كِسَآء**ın çoğulu] türünden elbiselerin uçlarına yapıldığı gibi: (S:) çünkü böylece onun boyu kısalır. (A.) -A4- 7’ye bak. ― -b2- [Bundan dolayı,] **حَدَرَ فِى القِرَآءَةِ**, (S, Mgh, Msb, K, *) ve **فِى الأَذَانِ**, (S, Mgh, Msb,) ve **فِى الاـِقَامَةِ**, (Msb,) muzâri‘ı **حَدُرَ** (S, Mgh, Msb, K) ve **حَدِرَ** , (K,) mastarı **حَدْرٌ**; (S, Mgh, Msb, K;) ve ↓ **حدّر**, mastarı **تَحْدِيرٌ**; (K;) ve **حَدَرَ القِرَآءَةَ**, (A, Msb,) ve **الأَذَانَ**, ve **الاـِقَامَةَ**; (Msb;) (mecaz:) okumada yahut kıraatte (S, A, Mgh, Msb, K, *) ve ezanda (S, Mgh, Msb,) ve [lafız şekli denilen] **اقامة**da (Msb;) acele etti yahut hızlı oldu; ve okumayı yahut kıraati vb. acele yaptı. (Msb.) -A5- **حَدَرَ** ve **حَدُرَ**, mastarı [ikincisinin, kıyasa göre,] **حُدُورَةٌ**, O (yay kirişi) kalın ve güçlü oldu. (TA. [Ayrıca **حَادِرٌ**’e de bak.]) ― -b2- Ve [görünüşe göre bundan dolayı,] (mecaz:) O (bir oğlan) **حَادِرٌ** diye adlandırılan türden oldu yahut öyle oldu: (TA:) [yahut] **حَدُرَ**, muzâri‘ı **حَدُرَ** ; (Lth, As, S, A, K;) ve **حَدَرَ**, muzâri‘ı **حَدُرَ** ; (ISd, K;) mastarı [birincinin] **حَدَارَةٌ** (A, K) ve **حَدْرٌ**; (S, K;) (mecaz:) yapılışta sıkı/derli toplu oldu, (As, S, K,) ve kalın: (TA:) yahut kısa ve etli: (A:) ve kalınlıkla (K, TA,) ve kısalıkla (TA) şişman oldu yahut şişmanlaştı. (TA. [Bk. **حَادِرٌ**.]) ― -b3- Ve **حَدَرَ**, (T, S, A, K,) muzâri‘ı **حَدُرَ** (T, S, K) ve **حَدِرَ** , (K,) mastarı **حُدُورٌ** (T, S, A) ve **حَدْرٌ**; (K;) ve ↓ **احدر**, mastarı **اـِحْدَارٌ**; ve ↓ **حدّر**, mastarı **تَحْدِيرٌ**; (K, TA;) yahut yalnız birinci kalıp; (T;) (mecaz:) O (deri) dövme sebebiyle şişti; (T, S, TA,) ayrıca ↓ **انحدر**, (S, K,) dövme sebebiyle: (T, S, TA:) yahut bunun sebebiyle şişti ve kalınlaştı. (A, K.) ― -b4- **حَدُرَتِ العَيْنُ**, mastarı **حَدَارَةٌ**, (varsayılan mecaz:) göz büyük ve geniş oldu yahut oldu: (Msb:) güzel oldu yahut oldu. (TA.)

2 **حَدَّرَ** 1’e bak, dört yerde.

4 **أَحْدَرَ** 1’e bak, dört yerde. -A2- Ayrıca **احدر الثَّوْبَ** (varsayılan mecaz:) **مَلّ** yahut **شَلّ** denilen [hafif dikiş]ten sonra elbiseyi yahut kumaş parçasını ikinci defa dikti. (S.)

**تحدّر الدَّمْعُ**
5 **تحدّر الدَّمْعُ** تحدر الدمع (S, K *) ve ↓ **تحادر** (A) Gözyaşları yumuşakça yahut azar azar indi. (S, A, K. *) Ve **عَلَى لِحْيَتِهِ** ↓ **رَأَيْتُ المَطَرَ يَتَحَادَرُ** “Yağmurun sakalı üzerine inip damladığını gördüm.” (TA.)

6 **تَحَاْدَرَ** 5’e bak, iki yerde.

**انحدر**
7 **انحدر** أنحدر انحدر ٱنحدر O, yahut o şey, indi; aşağı gitti, aşağı doğru, bir yokuş aşağı, yahut daha yüksek bir yerden yahut konumdan daha aşağı bir yere yahut konuma: (S, A, Msb, K:) ve [aynı şekilde] ↓ **حَدَرَ**, mastarı **حَدْرٌ**, (TA,) yahut **حُدُورٌ**, (A,) o bir yokuş aşağı gitti yahut indi. (A, TA.) [Bundan dolayı,] **اِنْحَدَرْتُ اـِلَى البَصْرَةِ** “Basra’ya indim.” (S.) ― -b2- Ayrıca Irak’a, Şam’a ve Umân’a doğru yolculuk etti yahut gitti: “Necd’e, Hicaz’a ve Yemen’e doğru yolculuk etti yahut gitti” anlamındaki **أَصْعَدَ**’ın karşıtıdır: (ISk, ‘Omârah’tan naklen, TA, md. صعد:) yahut birincisi, Irak’a doğru yolculuk etti yahut gitti; ikincisi ise “kıbleye doğru yolculuk etti”: (Aboo-Sakhr, T, TA aynı yerde:) ve ↓ **مُنْحَدَرٌ** birincinin mastarı olarak kullanılır; tıpkı **مُصعَدٌ**’ın ikincinin mastarı olması gibi: (T, TA aynı yerde:) ayrıca birinci fiil, herhangi bir şehirden yahut ülkeden geri döndü; ikincisi ise “herhangi bir yöne doğru bir yolculuğa yahut benzerine başladı.” (Ibn-‘Arafeh, TA aynı yerde.) ― -b3- Ayrıca bir yer hakkında söylenir: aşağıya meyletti. (Msb.) -A2- Ayrıca 1’e bak, sondan bir önceki cümle.

**حَدَرٌ**
**حَدَرٌ** حدر : **حَدُورٌ**’a bak, iki yerde.

**حَدْرَةٌ**
**حَدْرَةٌ** حدر حدره حدرة **كِسَآء** [denilen elbise]nin ipliklerinden bir tek iplik. (TA.) [Bk. **حَدَرَ الثَّوْبَ**.] -A2- **عَيْنٌ حَدْرَةٌ** (As, T, S, Msb, K) ve ↓ **حُدُرَّى** (K) (varsayılan mecaz:) sıkı ve sert bir göz: (As, T, S:) yahut kalın ve sert: (K:) yahut geniş ve büyük ve dışa çıkık: (T:) yahut büyük ve geniş: (Msb:) yahut büyük: (K:) yahut geniş: (TA:) yahut keskin görüşlü. (K.)

**حُدْرَةٌ**
**حُدْرَةٌ** حدر حدره حدرة Bir deve sürüsü, (S, K,) bir **صِرْمَة** gibi yahut ona yakın, (S,) ki o [bazılarının dediğine göre] ondan kırka kadardır: altmışa ulaştıklarında **صِدْعَة** diye adlandırılırlar: (TA:) koyun yahut keçi sürüsü. (Lh, TA.) ― -b2- Ayrıca **حُدُورَةٌ**’a da bak.

**حَدْرَآءُ**
**حَدْرَآءُ** حدرآء : **حَدُورٌ**’a bak. -A2- **عَيْنٌ حَدْرَآءُ** (varsayılan mecaz:) güzel bir göz. (TA.)

**حُدُرَّى**
**حُدُرَّى** حدرى حدري : **حَدْرَةٌ**’ye bak.

**حَدُورٌ**
**حَدُورٌ** حدور (S, A, Msb, K) ve ↓ **حَدَرٌ** (S, K) ve ↓ **حَدْرَآءُ**, (T, K,) **صَفْرَآءُ** vezninde, (T,) [CK’de yanlışlıkla **حُدَرَآء**] ve ↓ **أُحْدُورٌ** ve ↓ **حَادُورٌ** (K) ve ↓ **مُنْحَدَرٌ** (S, K) [ki çokça vâkidir] ve ↓ **مُنْحُدُرٌ** ve ↓ **مُنْحَدِرٌ**, yahut ↓ **مَنْحَدِرٌ**, yahut ↓ **مُنْحَدُرٌ**, (K’nın farklı nüshalarında; bunların sonuncusu CK’de verilen üçüncü şekildir,) Bir iniş, yahut meyilli yer; aşağıya eğimli bir yer; bir yokuş; iniş yeri, yahut onunla inilen yer: (S, A, Msb, K:) bir **حدور** dağın eteğindedir ve her yerde olur. (TA.) Şöyle dersin: **هَبَطْنَا فِى حَدُورِ صَعْبَةٍ** “[Zor bir inişte indik].” (A.) Ve ↓ **كَأَنَّمَا يَنْحَطُّ فِى حَدَرٍ** “[Sanki bir inişte iniyor gibi]”: (S:) bir hadiste vâkidir. (TA.)

**حَدُورَةٌ**
**حَدُورَةٌ** حدور حدوره حدورة : şimdi gelen şeye bak.

**حُدُورَةٌ**
**حُدُورَةٌ** حدور حدوره حدورة ve ↓ **حَدُورَةٌ** ve ↓ **حَادُورَةٌ** (mecaz:) gözden gözyaşının akması yahut akış. (Lh, ISd, K, TA.) -A2- Ayrıca birincisi, (S,) M vb.’ye göre, (TA,) yahut ↓ **حُدْرَةٌ**, (K,) Çokluk ve toplanma. (S, M, K.) Şöyle dersin: **حَىٌّ ذُو حُدُورَةٍ** “çok ve toplanmış bir kabile.” (S, M.)

**حَادِرُ**
**حَادِرُ** حادر Sıkı bükülmüş bir ip: güçlü ve dolgun bir yay kirişi. (TA. [Ayrıca 1’e de bak.]) ― -b2- Kalın bir mızrak. (TA.) Ve **كُعُوبٌ حَوَادِرُ** mızrağın kalın ve yuvarlak boğumları yahut ek yerleri. (TA.) ― -b3- Tam bir ekmek çöreği (**رَغِيف**): yahut kalın kenarlı olan. (TA.) ― -b4- (mecaz:) yapılışta sıkı/derli toplu bir adam: (S:) kısa ve etli bir oğlan: (A:) kalın ve sıkı/derli toplu bir delikanlı: (TA:) yahut yumuşaklıkla yahut incelikle deriyle birlikte yağ ve etçe dolu: (Lth, Az:) bedence dolgun ve çok kuvvetli bir oğlan: (Th:) yahut gençlik gücüyle dolu bir oğlan; ayrıca **حَادِرَةٌ**: [fakat bu, pekiştirmeli bir sıfattır:] (Lth, Az:) yahut şişman bir oğlan: (K:) yahut şişman, kalın ve yapılışta sıkı/derli toplu bir oğlan: (ISd:) yahut gösterişli yahut güzel: (ISd, K:) çoğulu **حَدَرَةٌ**. (TA.) Ayrıca müennesi **حَادِرَةٌ**, (varsayılan mecaz:) kalın yahut iri bir dişi deve. (T, md. رنب.) Ve aynı (varsayılan mecaz:) omuz eklemlerinde iri. (IB.) Ve **حَوَادِرُ** [müennes çoğulu] (varsayılan mecaz:) sıkı/derli toplu ve iri develer yahut benzerleri. (TA.) ― -b5- (varsayılan mecaz:) rutubetçe dolu ve yapılışı güzel olan her şey. (TA.) Ve **حَادِرَةُ العَيْنَيْنِ** (varsayılan mecaz:) gözleri dolgun bir dişi deve: (S:) yahut gözleri yağla dolu, düzgün ve güzel olan. (TA.) ― -b6- Toplanmış bir kabile. (TA.) ― -b7- Yüksek bir dağ. (TA.) ― -b8- Ayrıca **الحَيْدَرَةُ**’ye bak.

**حُنْدُرٌ**
**حُنْدُرٌ** حندر ve ↓ **حُنْدُورَةٌ** (S, K) ve ↓ **حُنْدُورٌ** (K) ve ↓ **حِنْدُورَةٌ** (Th, K) ve ↓ **حِنْدَوْرَةٌ**, ve ↓ **حِنْدِيرٌ** ve ↓ **حِنْدِيرَةٌ** ve ↓ **حِنْدَوْرٌ** ve ↓ **حِنْدَارَةٌ**, (K,) bunlardan ↓ **حِنْدِيرَةٌ** en makbul şekildir, (TA,) gözün siyahlığı. (S, K.) Şöyle denir: **هُوَ عَلَى حُنْدُرِ عَيْنِهِ** ve **عَيْنِهِ** ↓ **حُنْدُورَةِ** (S, K) ve ↓ **حُنْدُورِ عَيْنِهِ** ve **عَيْنِهِ** ↓ **حِنْدَوْرَةِ** (TA) (varsayılan mecaz:) ona ağır yahut sıkıntı verici görülür; öyle ki nefret sebebiyle ona bakamaz. (S, K.) Ve **عَيْنِى** ↓ **جَعَلْتُهُ عَلَى حِنْدِيرَةِ** ve **عَيْنِى** ↓ **حُنْدُورَةِ** (varsayılan mecaz:) onu yahut onu, gözümün tam görüşünde, gözümün belirgin bir nesnesi yaptım. (S, K.) Birkaç lugatçi bu şekilleri md. **حندر**’de zikreder; **النون**’u aslî harf sayarak; çünkü bir kelimede ikinci yerde bulunduğunda, güçlü delil olmadıkça, ziyade harf sayılmamalıdır. (TA.)

**حَيْدَرٌ**
**حَيْدَرٌ** حيدر ve **الحَيْدَرُ**: şimdi gelen şeye bak.

**الحَيْدَرَةُ**
**الحَيْدَرَةُ** الحيدره الحيدرة (varsayılan mecaz:) aslan; (S, K;) ayrıca ↓ **الحَيْدَرُ**, (K,) ve ↓ **حَيْدَرٌ**, ال’siz, (TA,) ve ↓ **الحَادِرُ**: (Kudot;:) yahut aslanlar arasında, insanlar arasında kral gibi olan aslan; (IAar;) boynunun kalınlığı ve ön ayaklarının kuvveti sebebiyle. (Th, TA.) ― -b2- Ayrıca **حَيْدَرَةٌ** (mecaz:) helâk yahut yok oluş; (AZ, K;) ve böylece ↓ **حَادُورٌ**: (K:) yahut şiddetli bir musibet; sanki şiddetinde bir aslanmış gibi. (A.)

**حَادُورٌ**
**حَادُورٌ** حادور : **حَدُورٌ**’a bak. -A2- Ayrıca bir küpe; eş anlamlısı **قُرْطٌ**: (S, K:) çoğulu **حَوَادِيرُ**. (TA.) -A3- (mecaz:) müshil bir ilaç; (A, K, * TA;) **عَاقُولٌ**’un zıddı. (A.) -A4- Ayrıca **الحَيْدَرَةُ**’ye bak.

**حَادُورَةُ**
**حَادُورَةُ** حادوره حادورة : **حُدُورَةُ**’ye bak.

**حُنْدُورٌ**
**حُنْدُورٌ** حندور ve **حِنْدَوْرٌ**: **حُنْدُرٌ**’e bak, üç yerde.

**حِنْدِيرٌ**
**حِنْدِيرٌ** حندير : **حُنْدُرٌ**’e bak.

**حِنْدَارَةٌ**
**حِنْدَارَةٌ** حنداره حندارة : **حُنْدُرٌ**’e bak.

**حُنْدُورَةٌ**
**حُنْدُورَةٌ** حندوره حندورة ve **حِنْدُورَةٌ** ve **حِنْدَوْرَةٌ**: **حُنْدُرٌ**’e bak, altı yerde.

**حِنْدِيرَةٌ**
**حِنْدِيرَةٌ** حنديره حنديرة : **حُنْدُرٌ**’e bak, üç yerde.

**أَحْدَرُ**
**أَحْدَرُ** ذ (varsayılan mecaz:) daha çok, en çok, yahut pek, şişman ve kalın. (TA.)

**أُحْدُورٌ**
**أُحْدُورٌ** ذ : **حَدُورٌ**’a bak.

**مُحَدِّرٌ لِلطَّمْثِ**
**مُحَدِّرٌ لِلطَّمْثِ** محدر للطمث (varsayılan mecaz:) [hayız söktürücü]. (K, md.ler: نجذ ve جزر &c.)

**مُنْحَدَرٌ**
**مُنْحَدَرٌ** منحدر ve **مُنْحُدُرٌ** ve **مُنْحَدِرٌ**, yahut **مَنْحَدِرٌ**, yahut **مُنْحَدُرٌ**: **حَدُورٌ**’a bak: -A2- ve birincisi için ayrıca 7’ye bak.
