# حذذ — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B0%D8%B0/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B0%D8%B0/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حذذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B0%D8%B0.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: حذذ

باب الحاء مع الذال
حذ مستعمل، فقط
حذ:
الحَذُّ: القَطْعُ المُسْتَأْصلُ. والحَذَذُ: مصدر الأَحَذّ من غير فِعل. والأحَذُّ يُسَمَّى به الشيْءُ الذي لا يتعَلّقُ به شَيْءٌ. والقلبُ يُسَمَّى أحَذّ. والدُّنْيا وَلَّتْ حَذّاءَ مُدْبرة: لا يتعلّق بها شيء. والأَخَذّ من عَروض الكامل: ما حُذِفَ من آخِره وَتِدٌ تامُّ وهو مُتَفاعِلُنْ حُذفَ منه عِلُنْ فصار مُتَفا فجُعل فَعِلُن مثل قوله:
وحُرِمتَ منّا صاحباً ومُؤازِراً		وأَخاً على السَّرّاء والضُـرِّ
وقصيدةٌ حَذّاءُ: أي سائرةٌ لا عيبَ فيها. ويقالُ للحمار القصير الذَّنَب: أَحَذّ. ويقال للقَطاة: حَذّاء لقِصَر ذَنَبها مع خِفّتها، قال الشاعر:
حَذّاءُ مُقبـلةً سَـكّـاءُ مُـدبـرةً		للماء في النَّحْر منها نَوْطةٌ عَجَبُ

### Türkçe

باب **الحاء** مع **الذال**
**حذ** kullanımdadır, yalnız.

**حذ**:
**الحَذُّ**: kökünden kesip çıkarma. **الحَذَذُ**: fiilsiz olarak **الأَحَذّ**’ın mastarı. **الأحَذُّ**: kendisine hiçbir şeyin tutunmadığı şey diye adlandırılır. Kalp de **أحَذّ** diye adlandırılır. “Dünya **حَذّاءَ** olarak, sırt çevirip gitti”: ona hiçbir şey tutunmaz. **الأَخَذّ** (kâmil aruzundan): sonundan tam bir **وَتِدٌ**’in hazfedildiği; o da **مُتَفاعِلُنْ**’dur, ondan **عِلُنْ** hazfedilince **مُتَفا** olur; böylece **فَعِلُن** kılınır; şu sözü gibi:

وحُرِمتَ منّا صاحباً ومُؤازِراً		وأَخاً على السَّرّاء والضُـرِّ

Ve **قصيدةٌ حَذّاءُ**: yani yürüyüp giden, onda ayıp olmayan. Kısa kuyruklu eşeğe **أَحَذّ** denir. **القَطاة**’ya da, kuyruğunun kısalığıyla beraber hafifliğinden dolayı **حَذّاء** denir. Şair dedi ki:

حَذّاءُ مُقبـلةً سَـكّـاءُ مُـدبـرةً		للماء في النَّحْر منها نَوْطةٌ عَجَبُ
