# حذو (ح-ذ-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B0%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B0%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ح - ذ - و
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B0%D9%88/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والذال و واي معهما
ح ذ و، ح و ذ، ح ذ ي، و ذ ح مستعملات.
حذو:
حَذَوْتُ له نَعْلاً، إذا قَطَعْتها على مثال. واحتذأته واحتذيت على مثاله، أي: اقتديت به. وحاذَيْتُه: صِرْت بحِذائه.
حوذ:
حاذ يَحُوذ حَوْذاً، أي حاط يَحُوط حَوْطا. والحاذ: شجرٌ عظام، الواحدة: حاذة.
واسْتَحْوَذَ عليه الشيطان، واستحاذ- لغة، أي: غلب عليه.
ورجلٌ أَحْوَذِيٌّ، وأَحْوَزِيٌّ، أي: نسيج وَحْدِهِ. وأَحْوَذَ ثوبه إليه: أي: ضمّه.
قال لبيد:
إذا آجتمعَتْ وأَحْوَذَ جانبيها		وأَوْرَدَها على عُوجٍ طِوالِ
حذي:
الحُذَيَّا: هديّة البشارة. وأَحْذَيْتُه: أعطيته.
وحَذيَ هذا الشيءُ اللسانَ يَحْذِيه إذا كان من لبنٍ قارصٍ، أو نبيذٍ يَقرص اللسان.
وذح:
الوَذَحُ: ما يتعلّق بأَصوافِ الغَنَم من البَعْر.

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **الذال** ve **واي** (bunlarla birlikte)

**ح ذ و**، **ح و ذ**، **ح ذ ي**، **و ذ ح** kullanımdadır.

**حذو**:
**حَذَوْتُ** ona bir nal (ayakkabı) yaptım; onu bir örnek üzere kestiğim zaman. Ve onu **احتذأته** ve onun örneği üzere **احتذيت**; yani: ona uydum. Ve onu **حاذَيْتُه**: onun hizasına geldim.

**حوذ**:
**حاذ** **يَحُوذ** **حَوْذاً**; yani **حاط** **يَحُوط** **حَوْطا** (kuşattı/korudu). Ve **الحاذ**: büyük (iri) ağaçtır; teki: **حاذة**.
Ve şeytan ona **اسْتَحْوَذَ**; ve **استحاذ** — bir lehçe; yani: ona galip geldi.
Ve bir adam **أَحْوَذِيٌّ**, ve **أَحْوَزِيٌّ**; yani: kendi başına dokunmuş (tek başına). Ve elbisesini kendine **أَحْوَذَ**: yani: onu topladı.

Lebîd dedi:
إذا آجتمعَتْ وأَحْوَذَ جانبيها		وأَوْرَدَها على عُوجٍ طِوالِ

**حذي**:
**الحُذَيَّا**: müjde hediyesi. Ve onu **أَحْذَيْتُه**: ona verdim.
Ve bu şey dili **حَذيَ** **يَحْذِيه**; ekşi sütten olduğu zaman, yahut dili sızlatan (ısıran) nebîzden olduğu zaman.

**وذح**:
**الوَذَحُ**: koyun yünlerine bağlı kalan dışkıdan olan şey.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B0%D9%88/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ح ذ و
جلست حذاءه وبحذائه وحاذيته وحذوته‏:‏ صرت بحذائه‏.‏
وداري حذاء داره وحذوها وحذتها‏.‏
وحذا لي النعال نعلاً‏:‏ قطعها على مثال وحذوت النعل بالنعل‏:‏ قطعتها مماثلة لها‏.‏
واشتريت من الحذاء حذاء حسناً‏.‏
وأحذاني فلان وحذاني‏:‏ حملني على حذاء‏.‏
وحذا لي حذوة وحذية من لجم أي حزة‏.‏
وبنو فلان يتحاذون الماء‏:‏ يتصافنونه ويقتسمونه على السوية‏.‏
ومن المجاز‏:‏ أحذيته حذياً وحذية وحذية أي أعطيته عطية وهل أخذت حذياك أي جائزتك‏.‏
وفي مثل ‏"‏ بين الحذيا والخلسة ‏"‏‏.‏
وأحذيته طعنة إذا طعنته‏.‏
قال ابن مقبل‏:‏ فقد كنت أحذي الناب بالسيف ضربة فأبقي ثلاثاً والوظيف المكعبرا أي المقطوع‏.‏
وقال أيضاً‏:‏ كأن خصيف الجمر في عرصاتها مزاحـف قينـات تحاذيـن إثمدا الخصيف رماد فيه سواد وبياض‏.‏
وهذا لبن قارص يحذي اللسان‏:‏ يفعل به شبه القطع من الإحراق‏.‏

##### Türkçe

ح ذ و
**جلست حذاءه** ve **بحذائه** ve **حاذيته** ve **حذوته**: **بحذائه** oldum.
Ve evim, onun evinin **حذاء**’ıdır; ve **حذوها** ve **حذتها**.
Ve bana nalınları bir nalın olarak **حذا**: onları bir örnek üzere kesti; ve **حذوت النعل بالنعل**: ona benzer olarak kestim.
Ve **الحذاء**’dan güzel bir **حذاء** satın aldım.
Ve falan kimse beni **أحذاني** ve **حذاني**: beni bir **حذاء** üzerine taşıdı.
Ve bana gemlerden, yani bir kesik olan, bir **حذوة** ve **حذية** **حذا**.
Ve falan kimsenin oğulları suyu **يتحاذون**: onu saf saf yaparlar ve onu eşitlik üzere paylaşırlar.
Ve mecazdan: ona **حذياً** ve **حذية** ve **حذية** ile **أحذيته**; yani ona bir عطية verdim; ve **حذياك**’ını, yani mükâfatını aldın mı?
Ve “**بين الحذيا والخلسة**” meselinde.
Ve onu bir **طعنة** ile **أحذيته**: onu mızrakladığım zaman.
İbn Mukbil dedi:
Artık ben, kılıçla bir darbe olarak, azı dişini **أحذي** ederdim;
Böylece üçü ve küp biçimli incik kemiğini bırakırdım; yani kesilmiş olanı.
Ve yine dedi:
Sanki onun avlularında kor közünün **خصيف**’i,
Sürünerek giden şarkıcı cariyeler gibi, sürmeyi **تحاذين** eder.
**الخصيف**: içinde siyahlık ve beyazlık bulunan küldür.
Ve bu, dili **يحذي** eden ekşi süttür: yakmadan, kesmeye benzer bir şey yapar.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B0%D9%88/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ح ذ و * * حَذا * النعل بالنعل أي قدّر كل واحدة منهما على صاحبتها و * حَذَاهُ * قعد بحذائه وبابهما عدا و * الحِذاءُ * النعل و * احْتَذى * انتعل و * الحِذاءُ * أيضا ما وطئ عليه البعير من خفه والفرس من حافره وفي الحديث ﴿معها حذاؤها وسقاؤها﴾ وحِذاء الشيء إزاؤه يقال جلس بحذائه و * حاذَاهُ * أي صار بحذائه و * احْتَذَى * مثاله اقتدى به

##### Türkçe

* ح ذ و * * **حَذا** * **النعل** ب**النعل** yani ikisinden her birini arkadaşının üzerine takdir etti (ölçtü) ve * **حَذَاهُ** * onun **حِذاء**’ında oturdu; ve ikisinin babı **عدا**’dır. Ve * **الحِذاءُ** * **النعل**’dır. Ve * **احْتَذى** * **انتعل** etti. Ve * **الحِذاءُ** * ayrıca devenin **خف**’inden üzerine bastığı şey ve atın **حافر**’inden (üzerine bastığı şey)dir. Ve hadiste: ﴿onunla birlikte **حذاؤها** ve **سقاؤها** vardır﴾ Ve şeyin **حِذاء**’ı onun **إزاء**’ıdır; “**حِذاء**’ında oturdu” denir. Ve * **حاذَاهُ** * yani onun **حِذاء**’ı oldu. Ve * **احْتَذَى** * misali: ona uydu, onu örnek aldı.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B0%D9%88/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( و ( *!حَذَا النَّعْلَ *!حَذْواً *!وحِذاءً ) ، ككِتابٍ : ( قَدَّرَها وقَطَعَها ) ، زادَ الأزْهريُّ : على مِثالٍ .
( و ) حَذَا ( النَّعْلَ بالنَّعْلِ والقُذَّةَ بالقُذَّةِ ) : أَي ( قَدَّرَهُما عليهما ) .
وفي الصِّحاحِ : قَدَّرَ كلَّ واحِدَةٍ على صاحِبَتِها ، ومنه المَثَلُ : *!حَذْوَ القُذَّةِ بالقُذَّةِ .
ويقالُ : هو جَيِّدُ *!الحِذَاءِ أَي جَيِّدُ القَدِّ .
( و ) حَذَا ( الرَّجُلَ نَعْلاً : أَلْبَسَهُ إيَّاها ؛ *!كأحذاهُ ) .
وقالَ الأزهريُّ : حَذَا له نَعْلاً *!وحَذاهُ نَعْلاً حَمَلَهُ على نَعْل .
وقالَ الأصْمعيُّ : *!حَذانِي نَعْلاً ، ولا يقالُ *!أَحْذانِي ، وأَنْشَدَ للهُذَلي :
حَذانِي بعدَما خَذِمَتْ نِعالي
رُبَيَّةُ إنَّهُ نِعْمَ الخَلِيلُبمَوْرِكَتَيْنِ مِنْ صَلَوَيْ مِشَبَ
مِن الثِّيرانِ عَقْدُهُما جَمِيلُ وقالَ الجَوْهريُّ : *!أَحْذَيْتُه نَعْلاً

أَعْطَيْتُه نَعْلاً ، تقولُ منه : *!اسْتَحْذَيْته *!فأَحْذانِي .
( و ) حَذَا ( حَذْوَ زَيْدٍ : فَعَلَ فِعْلَه ) ؛ ومنه الحدِيثُ : ( لَتَرْكَبُنَّ سَنَنَ بمَنْ كانَ قَبْلَكُم حَذْوَ النَّعْلِ بالأُخْرَى ) ، أَي تَعْملونَ مثْلَ أَعْمالِهم .
( و ) قالَ ابنُ الفَرَج : حَذَا ( التُّرابَ في وُجُوهِهِم ) و ( حَثَاهُ ) بمعْنىً واحِدٍ ؛ ومنه حدِيثُ حُنَيْن : ( فأَخَذَ منها قَبْضَةً من تُرابٍ *!فَحَذَا بها في وُجُوهِ المْشْركِين ) .
قالَ ابنُ الأثيرِ : أَي حَثَا على الإِبْدالِ ، وهُما لُغَتانِ .
( و ) من المجازِ : حَذَا ( الشَّرابُ لِسانَه ) *!يَحْذُوه حَذْواً : ( قَرَصَهُ ) ؛ عن أَبي حَنيفَةَ ، وهي لُغَةٌ في حَذَاه يَحْذِيه ، قالَ : والمَعْروفُ بالياءِ .
( و ) حَذَا ( زَيْداً ) حَذْواً : ( أَعْطَاهُ .
( *!والحِذْوَةُ ، بالكسْرِ : العَطِيَّةُ ) ؛ وأنشَدَ ابنُ بَرِّي لأبي ذُؤَيْبٍ :
وقائلةٍ ما كانَ *!حِذْوَةَ بَقْلِها
غَداتَئِذٍ من شَاءِ قَرْدٍ وكاهِلِ ( و ) أَيْضاً : ( القِطْعَةُ من اللَّحم ) الصَّغيرَةُ ؛ وقد حَذَا منه حِذْوَةً إذا قَطَعَها .
( *!وحَاذَاهُ ) *!مُحاذاةً : ( آزاهُ ) وقابَلَه .
( *!والحِذَاءُ : الإِزاءُ ) زِنَةً ومعْنىً . يقالُ : جَلَسَ *!بحِذائِهِ *!وحَاذاهُ صارَ بإزائِهِ ؛ كما في الصِّحاحِ .
( ويقالُ : هو *!حِذاءَكَ *!وحِذْوَتَكَ *!وحِذَتَكَ ، بكسرِهِنَّ ، *!ومُحاذاكَ .
( و ) يقالُ أَيْضاً : ( دارِي *!حِذْوَةَ دارِهِ ) ، بالكسْرِ والضمِّ ، كما في الصِّحاح ؛ ( *!وحِذَتُها ) ، كعِدَةٍ ، ( *!وحَذْوُها ، بالفتْحِ مَرْفُوعاً ومَنْصوباً ) : أَي ( إزاؤُها ) ؛ قالَ الَّشاعِرُ :

ما تَدْلُكُ الشمسُ إلاَّ حَذْوَ مَنْكِبِهِ
في حَوْمةٍ دُونَها الهاماتُ والقَصَرُوفي حدِيثِ ابنِ عباسٍ : ذاتُ عِرْقٍ حَذْوَ قَرَنٍ ، أَي مَسافَتُهما مِن الحرمِ سَواءٌ .
( *!واحْتَذَى مِثالَهُ ) ؛ وفي التهْذِيبِ : على مِثَالِهِ ، أَي ( اقْتَدى به ) في أمْرِهِ ؛ وهو مجازٌ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
حَذَا الجِلْدَ يَحْذُوه : قَوَّرَهُ .
والحِذاءُ ، ككِتابٍ : النَّعْلُ والعامَّةُ تقولُ : *!الحِذْوَةُ .
وأَيْضاً : ما يَطَأُ عليه البَعِيرُ من خُفِّه والفَرَسُ من حافِرِه يُشبَّه بذلِكَ .
ومنه حديثُ ضالةِ الإِبِلِ : ( مَعَها *!حِذَاؤها وسِقاؤها ) عَنَى *!بالحِذَاءِ أَخْفافَها ، أَرادَ أَنَّها تَقْوَى على المَشْيِ وقَطْع الأرضِ وعلى وُرودِ المِياهِ .
*!والحَذَّاءُ ، ككَّتَّان : صانِعُ النِّعالِ ؛ ومنه المَثَلُ : مَنْ يَكُ *!حَذَّاءً تَجُدْ نَعْلاهُ .
*!والحُذْوَةُ *!والحِذَاوَةُ ، بالضَّمِّ والكسْرِ : ما يَسْقُط مِن الجُلُودِ حينَ تُبْشَرُ وتُقْطَعُ ممَّا يُرْمَى به ؛ ومنه حدِيثُ جهازِ فاطِمَة ، رضِيَ اللَّهُ تعالى عنها : ( أَحَدُ فرائِشِها مَحْشُوَّةٌ *!بحُذوَةِ *!الحَذَّائِين .
واحْتَذَى *!يَحْتَذِي : انْتَعَلَ ، ومنه قوْلُهم : خَيْرُ مَنِ *!احْتَذَى النِّعالَ ؛ وأَنْشَدَ الجَوهرِيُّ :
يا لَيْتَ لي نَعْلَينِ مِنْ جِلْدِ الضَّبُعْوشُرُكاً منَ اسْتِهَا لا يَنْقَطِعْكُلَّ الحِذَاءِ يَحْتَذِي الحافِي الوَقِعْوقالَ شمِرٌ : يقالُ أَتَيْتُ أَرْضاً قد

حُذِيَ *!بَقْلُها على أَفْوَاهِ غَنَمِها ، هو أَنْ يكونَ حَذْوَ أَفْواهها لا يُجاوزها وإذا كانَ كَذلِكَ فقد شَبِعَتْ منه ما شاءَتْ .
*!والحَذْوُ : من أَجْزاءِ القافِيَةِ حركةُ الحَرْفِ الذي قبْلَ الرِّدْفِ ؛ نَقَلَهُ ابنُ سِيدَه .
وجاءَ الرَّجُلانِ *!حِذَتَيْنِ : أَي جَمِيعاً ، كلٌّ منهما بجَنْبِ صاحِبهِ .
*!والحُذْيا : العطيَّةُ ؛ واوِيَّةُ بدَليلِ *!الحِذْوَةِ .
*!وأَحْذاهُ : أَعْطَاهُ ؛ ومنه الحدِيثُ : ( مَثَلُ الجَلِيسِ الصالِحِ مَثَلُ الدَّاريِّ إن لم *!يُحْذِكَ من عِطْرِه عَلِقَكَ مِن ريحِه ) أَي إنْ لم يُعْطِك .
وفي حدِيثِ ابنِ عباس : ( فيُداوِينَ الجَرْحَى *!ويُحْذَيْنَ من الغَنِيمةِ ) ، أَي يُعْطَيْنَ .
*!واسْتَحْذاهُ : اسْتَعْطاهُ الحِذاءَ ، أَي النَّعْل .
ورجُلٌ *!حاذٍ : عليه *!حِذاءٌ .
والحِذَاءُ الزَّوْجَةُ لأنَّها مَوْطُوءَةٌ كالنَّعْلِ ؛ نَقَلَهُ أَبو عَمْرو والمطرز .
ويقالُ : *!تَحَذّ *!بحِذاءِ هذه الشَّجَرَةِ أَي صْرِ *!بحِذائِها .

##### Türkçe

: ( ve ( **حَذَا النَّعْلَ** **حَذْواً** **وحِذاءً** ) ، **ككِتابٍ** : ( onu takdir etti ve onu kesti ) ، el-Ezherî artırdı: bir örnek üzere.
( ve ) **حَذَا** ( **النَّعْلَ بالنَّعْلِ والقُذَّةَ بالقُذَّةِ** ) : yani ( ikisini, onların üzerine takdir etti ) .
Ve **الصِّحاح**’ta: her birini, arkadaşının üzerine takdir etti; ve ondan mesel: **حَذْوَ القُذَّةِ بالقُذَّةِ**.
Ve denilir: o, **الحِذَاءِ**’ı iyidir; yani ölçüsü iyidir.
( ve ) **حَذَا** ( **الرَّجُلَ نَعْلاً** : onu ona giydirdi; **كأحذاهُ** ) .
Ve el-Ezherî dedi: ona bir nal **حَذَا**; ve ona bir nal **حَذاهُ**: onu bir nal üzerine taşıdı.
Ve el-Asma‘î dedi: **حَذانِي نَعْلاً**; ve **أَحْذانِي** denilmez; ve Hüzeli’ye ait olarak inşad etti:
حَذانِي بعدَما خَذِمَتْ نِعالي
رُبَيَّةُ إنَّهُ نِعْمَ الخَلِيلُبمَوْرِكَتَيْنِ مِنْ صَلَوَيْ مِشَبَ
مِن الثِّيرانِ عَقْدُهُما جَمِيلُ وقالَ الجَوْهريُّ : **أَحْذَيْتُه نَعْلاً**

Ona bir nal verdim; ondan şöyle dersin: **اسْتَحْذَيْته** de, o da bana **فأَحْذانِي**.
( ve ) **حَذَا** ( **حَذْوَ زَيْدٍ** : onun fiilini yaptı ) ; ve ondan hadis: ( Sizden öncekilerin yolunu, bir nalı ötekine **حَذْوَ النَّعْلِ بالأُخْرَى** mutlaka bineceksiniz ) ، yani onların amelleri gibi amel edersiniz.
( ve ) İbnü’l-Ferec dedi: **حَذَا** ( **التُّرابَ في وُجُوهِهِم** ) ve ( **حَثَاهُ** ) bir tek mânâdadır; ve ondan Huneyn hadisi: ( Ondan bir avuç toprak aldı da onunla müşriklerin yüzlerine **فَحَذَا** ) .
İbnü’l-Esîr dedi: yani, ibdâl üzere **حَثَا**; ve ikisi iki lugattır.
( ve ) mecazdan: **حَذَا** ( **الشَّرابُ لِسانَه** ) **يَحْذُوه حَذْواً** : ( onu çimdikledi ) ; Ebû Hanîfe’den; ve bu, **حَذَاه يَحْذِيه**’de bir lugattır; dedi ki: ve bilinen, **الياء** iledir.
( ve ) **حَذَا** ( **زَيْداً** ) **حَذْواً** : ( ona verdi.
( **والحِذْوَةُ** ، kesre ile: عطية ) ؛ ve İbn Berrî, Ebû Züeyb için inşad etti:
وقائلةٍ ما كانَ **حِذْوَةَ** بَقْلِها
غَداتَئِذٍ من شَاءِ قَرْدٍ وكاهِلِ ( ve ) ayrıca: ( etten küçük parça ) ; ve ondan bir **حِذْوَةً** kestiğinde, ondan **حَذَا** etmiştir.
( **وحَاذَاهُ** ) **مُحاذاةً** : ( ona paralel oldu ) ve onu karşısına aldı.
( **والحِذَاءُ** : **الإِزاءُ** ) vezin ve mânâca. Denilir: onun **بحِذائِهِ** oturdu; ve onu **حَاذاهُ**: onun karşısında oldu; **الصِّحاح**’ta olduğu gibi.
( ve denilir: o, **حِذاءَكَ** ve **حِذْوَتَكَ** ve **حِذَتَكَ**’dır; bunların kesresiyle; ve **مُحاذاكَ**.
( ve ) ayrıca denilir: ( benim evim, onun evinin **حِذْوَةَ**sidir ) ، kesre ve damme ile، **الصِّحاح**’ta olduğu gibi; ( **وحِذَتُها** ) ، **كعِدَةٍ** ، ( **وحَذْوُها** ، fetha ile, merfû‘ ve mansûb olarak ) : yani ( onun karşısı ) ؛ şair dedi ki:

ما تَدْلُكُ الشمسُ إلاَّ حَذْوَ مَنْكِبِهِ
في حَوْمةٍ دُونَها الهاماتُ والقَصَرُوفي İbn Abbas hadisi: Zâtü ‘Irk, Karen’in **حَذْوَ**sudur; yani ikisinin Harem’den mesafesi eşittir.
( **واحْتَذَى مِثالَهُ** ) ; ve **التهْذِيب**’de: onun misali üzere; yani ( ona uydu ) işinde; ve bu mecazdır.
Ve kendisine istidrâk olunan şeylerden:
**حَذَا** deriyi **يَحْذُوه**: onu oydu.
Ve **الحِذاءُ** ، **ككِتابٍ**: nal; ve avam **الحِذْوَةُ** der.
Ve ayrıca: deve için huffundan, at için tırnağından üzerine bastığı şey; bununla benzetilir.
Ve ondan, kayıp develer hadisi: ( onunla birlikte **حِذَاؤها** ve su kabı vardır ) ؛ **بالحِذَاءِ** ile onun hufflarını kastetti; onun yürümeye ve yeri kat etmeye ve sulara varmaya güç yetirdiğini istedi.
**والحَذَّاءُ** ، **ككَّتَّان**: nal yapan; ve ondan mesel: kim **حَذَّاءً** olursa, nalları iyi olur.
**والحُذْوَةُ** ve **الحِذَاوَةُ** ، damme ve kesre ile: deriler yüzülüp kesildiği vakit düşen, onunla atılan şey; ve ondan Fâtıma’nın cihazı hadisi, Allah Teâlâ ondan razı olsun: ( döşeklerinden biri, **بحُذوَةِ** **الحَذَّائِين** ile doldurulmuştur.
Ve **احْتَذَى** **يَحْتَذِي**: nal giydi; ve ondan onların sözü: **احْتَذَى النِّعالَ**’ın hayırlısı; ve Cevherî inşad etti:
يا لَيْتَ لي نَعْلَينِ مِنْ جِلْدِ الضَّبُعْوشُرُكاً منَ اسْتِهَا لا يَنْقَطِعْكُلَّ الحِذَاءِ يَحْتَذِي الحافِي الوَقِعْوقالَ Şemir: denilir: ben, otu, koyunlarının ağızları üzerine **حُذِيَ** olmuş bir yere geldim; o, onların ağızlarının **حَذْوَ**su olmasıdır, onu geçmez; ve böyle olunca, ondan dilediği kadar doymuştur.
**والحَذْوُ**: kafiye parçalarından, **الرِّدْف**’ten önceki harfin harekesidir; onu İbn Sîde nakletti.
İki adam **حِذَتَيْنِ** geldi: yani birlikte; her biri, arkadaşının yanında.
**والحُذْيا**: عطية; **واوِيَّةُ**dur, **الحِذْوَةِ** deliliyle.
**وأَحْذاهُ**: ona verdi; ve ondan hadis: ( صالح oturuş arkadaşının misali, attar misali gibidir; eğer sana onun kokusundan **يُحْذِكَ** etmezse, sana onun rüzgârından bulaşır ) yani eğer sana vermezse.
Ve İbn Abbas hadisi içinde: ( yaralıları tedavi ederler ve ganimetten **يُحْذَيْنَ** ) ، yani verirler.
**واسْتَحْذاهُ**: ondan **الحِذاءَ**ı, yani nalı istedi.
Ve bir adam **حاذٍ**: üzerinde **حِذاءٌ** vardır.
Ve **الحِذَاءُ** zevcedir; çünkü o, nal gibi ayak altına alınmıştır; onu Ebû ‘Amr ve el-Mutarriz nakletti.
Ve denilir: **تَحَذّ** **بحِذاءِ** bu ağacın; yani onun **بحِذائِها**sına dön.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B0%D9%88/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

حَذَا النَّعْلَ
1 حَذَا النَّعْلَ ذ , [aor. يَحْذُو,] inf. n. حَذْوٌ and حِذَآءٌ, He measured the sandal, or sole, or made it according to a measure; (K;) and cut it (T, K) according to a pattern: (T, TA:) or he made the sandal, or sole, لِى for me. (Mgh.) And حَذَا النَّعْلَ بِالمِثَالِ He cut the sandal, or sole, by the pattern. (Mgh.) And حَذَا النَّعْلَ بِالنَّعْلِ, (S, Msb, K,) inf. n. حَذْوٌ, (S,) He measured the sandal, or sole, by the sandal, or sole; or made it according to the measure thereof; (S, Msb, K;) and cut it according to the pattern and measure thereof: (Msb:) and in like manner, حَذَا القُذَّةَ بِالقُذَّةِ He measured the feather for an arrow by the feather for an arrow; or made it according to the measure thereof. (K.) Hence the prov., (TA,) حَذْوَ القُذَّةِ [meaning (assumed tropical:) With like for like]. (S, TA.) And the saying, جَزَيْتُهُ حَدْوَالنَّعْلِ بِالنَّعْلِ, meaning (assumed tropical:) I requited him [with like for like]. (Har p. 43. [See also Freytag's Arab. Prov. i. 345.]) One says also, هُوَ جَيَّدُ الحِذَآءِ He is good in respect of proportion, or conformation. (TA.) And [in like manner] a beast is said to be حَسَنُ الحِذَآءِ Goodly, or beautiful, in respect of proportion, or conformation. (TA in art. حذى.) ― -b2- [And hence,] حَذَاحَذْوَ زَيْدٍ (assumed tropical:) [He did as Zeyd did;] he did the deed of Zeyd. (K.) And مِثَالَهُ ↓ احتذى, (S, K,) or عَلَى مِثَالِهِ, (T, TA,) (tropical:) He followed, or imitated, his example (T, S, K, TA) in his affair, or case: (TA:) or احتذى بِهِ he followed, or imitated, his example in his affairs: (Msb:) syn. اقتدى. (T, S, Msb, K.) ― -b3- See also 3, in three places. ― -b4- حَذَاهُ نَعْلًا He put on him (namely a man [i. e. on his foot]) a sandal; as also ↓ احذاهُ: (K:) the former is authorized by As, but the latter is disallowed by him: Az explains the former by حمله على نعل [as though meaning he gave him a sandal upon which to walk; like as حَمَلَهُ for حَمَلَهُ عَلَى دَابَّةٍ means “ he gave him a beast upon which to ride ”]: and accord. to J, (TA,) نَعْلًا ↓ أَحْذَيْتُهُ signifies I gave him a sandal. (S, TA.) ― -b5- حَذَا زَيْدًا, (K,) inf. n. حَذْوٌ, (TA,) He gave to Zeyd. (K, TA. [See also 4 in art. حذى.]) ― -b6- حَذَامِنْهُ حِذْوَةً He cut off from it a piece of flesh-meat. (TA.) ― -b7- حَذَا الجِلْدَ, aor. يَحْذُو, i. q. قَوَّرَهُ [He cut a piece out of the skin, generally meaning in a round form]. (TA.) ― -b8- حَذَا لسَانَهُ, (K,) aor. as above, inf. n. حَذُوٌ, (TA,) (tropical:) It (wine, or beverage,) bit his tongue; (AHn, K, TA;) a dial. var. of حَذَى, aor. يَحْذى, which is the word well known. (AHn, TA.) -A2- حَذَا التُّرَابَ فِى وُجُوهِهِمْ i. q. حَثَاهُ [i. e. He poured with his hand, threw, or cast, the dust in their faces]. (IAth, K.)

حَاذَاهُ
3 حَاذَاهُ ذ , (S, Mgh, Msb, K,) inf. n. مُحَاذَاةٌ (Msb, TA) and حَذَآءٌ, (Msb,) He, (Mgh, Msb,) and it, (Mgh,) was, or became, over against, or opposite to, him, or it; (S, Mgh, TA;) faced, or fronted, him, or it; (TA;) syn. آزَاهُ, (Msb, * K,) and قَابَلَهُ; (TA;) as also ↓ حَذَاهُ, aor. يَحْذُو, (Mgh, Msb,) inf. n. حَذْوٌ: (Msb:) [and] the latter, (S,) or each, (Har p. 43,) signifies he sat over against, or opposite to, him, or it. (S, and Har ibid.) رَأْسَهَامِنَ الشَّعَرِ وَلَا يَسْتَرْسِلُ ↓ مَا يَحْذُو means ما يُحَاذِيهِ [i. e. What is against, or opposite to, her head, of the hair, and does not hang down below it]. (Mgh. [See another ex. in an explanation of آخِرَةٌ.]) One also says, أَتَيْتُ أَرْضًا بَقْلُهَا عَلَى أَفْوَاهِ غَنَمِهَا ↓ قَدْ حَذَا I came to a land the herbs of which were opposite to the mouths of its sheep, or goats, not rising beyond them. (Sh, TA.) And بِحِذَآءِ هٰذِهِ الشَّجَرَةِ ↓ تَحَذَّ Be thou over against, or opposite to, this tree. (TA.) ― -b2- حَاذَتْهَا, said of a girl, She matched her, namely, another girl; she was, or became, her match, fellow, or equal; syn. تَارَبَتْهَا. (A and TA in art. ترب.) ― -b3- [Hence مُحَاذَاةٌ signifying A conformity, a mutual resemblance, or a correspondence, with regard to sound, of two words occurring near together; like اِزْدِوَاجٌ &c.: see art. زوج.]

4 أَحْذَوَ see 1, in two places. ― -b2- احذاهُ also signifies He gave him a thing. (TA.) [See حِذْوَة: and see 4 in art. حذى.]

5 تَحَذَّوَ see 3.

تَحَاذَا
6 تَحَاذَا ذ They were, or became, over against, or opposite to, each other; they faced, or fronted, each other. ― -b2- And They matched each other; each of them was, or became, the match, fellow, or equal, of the other.] ― -b3- التَّحَاذِى in selling and buying: see التَّرَاوُضُ. [This, perhaps, may belong to art. حذى.]

احتذى
8 احتذى ذ He wore, or put on, a sandal, or sandals. (S, TA.) Hence the saying, خَيْرُ مَنِ احْتَذَى النِّعَالَ [The best of those who have worn sandals]. (TA.) A rلjiz says,
كُلَّ الحِذَآءِ يَحْتَذِى الحَافِى الوَقِعْ
[The barefooted whose sole is hurt by the rugged ground and stones will put on any sandal: a prov.]. (S. [See Freytag's Arab. Prov. ii. 317.]) ― -b2- See also 1.

استحذاهُ
10 استحذاهُ ذ He asked him to give him a sandal [or a pair of sandals]. (S, * TA.)

حِذَةٌ
حِذَةٌ ذ : see حِذَآءٌ, in three places. ― -b2- You say also, جَآءَ الرَّجُلَانِ حِذَتَيْنِ The two men came together, side by side. (TA.) [See also حِذْيَةٌ, in art. حذى.]

حَذْوٌ
حَذْوٌ ذ [originally an inf. n. of 1, q. v.]: see حِذَآءٌ, in three places.

حُذْوَةَ
حُذْوَةَ ذ : see حِذَآء: -A2- and see also حُذَاوَةٌ.

حِذْوَةٌ
حِذْوَةٌ ذ A gift; (K, and Ham p. 596;) as also ↓ حُذَيَّا; (TA;) or حُذْيَا: (Mgh, and Ham ubi suprà:) or a portion that is given of spoil. (S.) [See also حُذْيَا, in art. حذى.] ― -b2- And A piece, (K,) or small piece, (TA,) of flesh-meat: (K, TA:) or a piece of flesh cut lengthwise; or so حِذْيَةٌ, accord. to some. (Mgh.) [See also حِذْيَةٌ, in art. حذى.] -A2- See also حِذَآءٌ, in three places.

حِذَآءٌ
حِذَآءٌ ذ A sandal, or sole; syn. نَعْلٌ; (S, Msb, TA;) vulgarly called حذوة: (TA [there written without any syll. signs]:) pl. أَحْذِيَةٌ. (Msb.) ― -b2- (assumed tropical:) The sole of a camel's foot and of the hoof of a horse (S, Msb, TA) or similar beast; (Msb;) as being likened to a نَعْل. (TA.) Hence the saying in a trad., (S, * Msb, * TA,) respecting a stray she-camel, (Msb, TA,) مَعَهَا حِذَاؤُهَا وَسِقَاؤُهَا (S, Msb, TA) (assumed tropical:) With her are her foot, with which she may defend herself from the smaller beasts of prey, and [her stomach, which, by her replenishing it, affords her means of long] endurance of the want of water: (Msb:) [or] it means that she has ability to traverse the land and to go to water. (TA.) ― -b3- (assumed tropical:) A wife; because she is مَوْطُوْءَة, like the نَعْل. (TA.) -A2- Also, [originally an inf. n.,] i. q. اـِزَآءٌ [The front, as meaning the part, place, or location, that is over against, opposite, facing, fronting, or in front]. (S, K.) One says, جَلَسَ بِحِذَائِهِ [He sat in the place over against, opposite to, facing, or fronting, him; or simply he sat over against, &c.]. (S.) And هُوَ حِذَآءَكَ and ↓ حِذْوَتَكَ and ↓ حِذَتَكَ [in the CK, erroneously, حِذْوَتُكَ and حِذْيُكَ,] and ↓ مُحَاذَاكَ [He, or it, is over against, opposite to, facing, or fronting, thee]; (K;) and ↓ هو حُذَيَّاكَ; i. e. بِاـِزَائِكَ. (K in art. حذى.) And دَارِى حِذَآءَ (S) and ↓ حِذْوَةَ داره (S, K) and داره ↓ حُذْوَةَ (S) and داره ↓ حِذَةَ (S, K) and داره ↓ حَذْوَ and داره ↓ حِذْوَةُ and داره ↓ حِذَةُ and داره ↓ حَذْوُ (K) i. e. اـِزَآءَهَا [My house is over against, &c., his house]; (K;) and [so] بِحِذَآءِ داره. (Msb.) And ↓ رَفَعَ يَدَيْهِ حَذْوَ أُذُنَيْهِ and حِذَآءَ اذنيه [He raised his hands over against, or opposite to, not higher than, his ears]: (Mgh, * Msb:) both are correct expressions. (Mgh.) [Hence, عَلَى حِذَآءٍ وَاحِدٍ Corresponding to, or matching, one another; uniformly disposed.] -A3- See also art. حذى.

حُذَاوَةٌ
حُذَاوَةٌ ذ and حِذَاوَةٌ and ↓ حُذْوَةٌ What falls, and is thrown away, of skins, when they are pared and cut: whence the saying in a trad. respecting the bridal furniture of Fلtimeh, that one of her two beds was stuffed with حذوة of the makers of sandals. (TA.)

حُذَيَّا
حُذَيَّا ذ [perhaps belonging to this art., like as حُدَيَّا and حُجَيَّا belong to arts. حدو and حجو]: see حِذْوَةٌ, and art. حذى: -A2- and see also حِذَآءٌ.

حَذَّآءٌ
حَذَّآءٌ ذ A maker of sandals: whence the prov.,
مَنْ يَكُ حَذَّآءً تَجُدْ نَعْلَاهُ
[He who is a maker of sandals, his pair of sandals is good]. (TA. [Freytag (Arab. Prov. ii. 665) gives it thus: مَنْ يَكُنْ أَبُوهُ حَذَّآءً تَجُدْ نَعْلَاهُ He whose father is a maker of sandals, his pair of sandals is good.])

حَاذٍ
حَاذٍ ذ A man wearing a sandal [or a pair of sandals]. (TA.)

هُوَ مُحَاذَاكَ
هُوَ مُحَاذَاكَ ذ : see حِذَآءٌ.

##### Türkçe

**حَذَا النَّعْلَ**
1 **حَذَا النَّعْلَ** ذ , [muzâri‘i **يَحْذُو**,] mastar ismi **حَذْوٌ** ve **حِذَآءٌ**, O, sandalı yahut tabanı ölçtü; yahut onu bir ölçüye göre yaptı; (K;) ve onu (T, K) bir kalıba göre kesti: (T, TA:) yahut sandalı yahut tabanı **لِى** benim için yaptı. (Mgh.) Ve **حَذَا النَّعْلَ بِالمِثَالِ** O, sandalı yahut tabanı kalıba göre kesti. (Mgh.) Ve **حَذَا النَّعْلَ بِالنَّعْلِ**, (S, Msb, K,) mastar ismi **حَذْوٌ**, (S,) O, sandalı yahut tabanı sandalla yahut tabanla ölçtü; yahut onu onun ölçüsüne göre yaptı; (S, Msb, K;) ve onu onun kalıbına ve ölçüsüne göre kesti: (Msb:) ve aynı şekilde, **حَذَا القُذَّةَ بِالقُذَّةِ** O, ok tüyünü ok tüyüyle ölçtü; yahut onu onun ölçüsüne göre yaptı. (K.) Buradan darbımesel, (TA,) **حَذْوَ القُذَّةِ** [mânâsı (mecaz kabul edilen:) Misli misline]. (S, TA.) Ve söz, **جَزَيْتُهُ حَدْوَالنَّعْلِ بِالنَّعْلِ**, mânâsı (mecaz kabul edilen:) Ona [misli misline] karşılık verdim. (Har s. 43. [Ayrıca Freytag'ın Arab. Prov. i. 345’ine bak.]) Yine denir: **هُوَ جَيَّدُ الحِذَآءِ** O, oran yahut şekillenme bakımından iyidir. (TA.) Ve [aynı şekilde] bir hayvan için **حَسَنُ الحِذَآءِ** denir: oran yahut şekillenme bakımından güzel, yahut hoş. (TA, md. **حذى**’da.) ― -b2- [Ve buradan,] **حَذَاحَذْوَ زَيْدٍ** (mecaz kabul edilen:) [Zeyd’in yaptığı gibi yaptı;] Zeyd’in fiilini yaptı. (K.) Ve **احتذى** ↓ **مِثَالَهُ**, (S, K,) yahut **عَلَى مِثَالِهِ**, (T, TA,) (mecaz:) O, onun örneğine (T, S, K, TA) işinde yahut hâlinde uydu, yahut onu taklit etti: (TA:) yahut **احتذى بِهِ** o, onun örneğine işlerinde uydu, yahut onu taklit etti: (Msb:) eş anlamlısı **اقتدى**. (T, S, Msb, K.) ― -b3- Ayrıca 3’e bak, üç yerde. ― -b4- **حَذَاهُ نَعْلًا** O, ona (yani bir adama [yani ayağına]) bir sandal giydirdi; bunun gibi ↓ **احذاهُ**: (K:) birincisi As tarafından câiz görülmüştür; fakat ikincisi onun tarafından reddedilmiştir: Az birincisini **حمله على نعل** ile açıklar [sanki mânâsı “ona üzerinde yürüyeceği bir sandal verdi” gibi; tıpkı **حَمَلَهُ**’nin **حَمَلَهُ عَلَى دَابَّةٍ** yerine “ona bineceği bir binek verdi” mânâsına gelmesi gibi]: ve J’ye göre, (TA,) **أَحْذَيْتُهُ** ↓ **نَعْلًا** “Ona bir sandal verdim” demektir. (S, TA.) ― -b5- **حَذَا زَيْدًا**, (K,) mastar ismi **حَذْوٌ**, (TA,) O, Zeyd’e verdi. (K, TA. [Ayrıca md. **حذى**’da 4’e bak.]) ― -b6- **حَذَامِنْهُ حِذْوَةً** O, ondan bir parça et kesti. (TA.) ― -b7- **حَذَا الجِلْدَ**, muzâri‘i **يَحْذُو**, **قَوَّرَهُ** ile aynı mânâdadır [deriden bir parça çıkardı; genellikle yuvarlak biçimde]. (TA.) ― -b8- **حَذَا لسَانَهُ**, (K,) muzâri‘i yukarıdaki gibi, mastar ismi **حَذُوٌ**, (TA,) (mecaz:) O (şarap yahut içecek) onun dilini ısırdı; (AHn, K, TA;) **حَذَى**, muzâri‘i **يَحْذى**’nın lehçe varyantıdır; ki o, bilinen kelimedir. (AHn, TA.) -A2- **حَذَا التُّرَابَ فِى وُجُوهِهِمْ** **حَثَاهُ** ile aynı mânâdadır [yani eliyle döktü, attı yahut toprağı yüzlerine savurdu]. (IAth, K.)

**حَاذَاهُ**
3 **حَاذَاهُ** ذ , (S, Mgh, Msb, K,) mastar ismi **مُحَاذَاةٌ** (Msb, TA) ve **حَذَآءٌ**, (Msb,) O, (Mgh, Msb,) ve o (şey), (Mgh,) onun yahut onun (şeyin) karşısında yahut mukabilinde oldu, yahut oldu hâle geldi; (S, Mgh, TA;) ona yahut ona (şeye) yüz yüze geldi, yahut cephe aldı; (TA;) eş anlamlısı **آزَاهُ**, (Msb, * K,) ve **قَابَلَهُ**; (TA;) bunun gibi ↓ **حَذَاهُ**, muzâri‘i **يَحْذُو**, (Mgh, Msb,) mastar ismi **حَذْوٌ**: (Msb:) [ve] ikincisi, (S,) yahut her biri, (Har s. 43,) “onun yahut onun (şeyin) karşısına yahut mukabiline oturdu” mânâsına gelir. (S, ve Har aynı yer.) **مَا يَحْذُو** ↓ “**ما يُحَاذِيهِ**” demektir [yani onun başının karşısında olan, saçtan, ve onun altına sarkmayan]. (Mgh. [**آخِرَةٌ**’nın açıklamasında başka bir örneğe bak.]) Yine denir: **أَتَيْتُ أَرْضًا بَقْلُهَا عَلَى أَفْوَاهِ غَنَمِهَا** ↓ **قَدْ حَذَا** “Ağzına kadar yükselmeyip, otları koyunlarının yahut keçilerinin ağızları hizasında olan bir yere geldim.” (Sh, TA.) Ve **بِحِذَآءِ هٰذِهِ الشَّجَرَةِ** ↓ **تَحَذَّ** “Şu ağacın karşısında yahut mukabilinde ol.” (TA.) ― -b2- **حَاذَتْهَا**, bir kız hakkında söylenir: O, onu, yani başka bir kızı, denkledi; onun dengi, eşi yahut muadili oldu. eş anlamlısı **تَارَبَتْهَا**. (A ve TA, md. **ترب**’de.) ― -b3- [Buradan **مُحَاذَاةٌ**, iki kelimenin, birbirine yakın olarak vâki olan, ses bakımından bir uygunluğu, karşılıklı benzerliği yahut tekabülü mânâsına gelir; **اِزْدِوَاجٌ** vb. gibi: md. **زوج**’a bak.]

4 **أَحْذَوَ**: 1’e bak, iki yerde. ― -b2- **احذاهُ** ayrıca “O, ona bir şey verdi” mânâsına gelir. (TA.) [**حِذْوَة**’ye bak; ve md. **حذى**’da 4’e bak.]

5 **تَحَذَّوَ**: 3’e bak.

**تَحَاذَا**
6 **تَحَاذَا** ذ Onlar birbirlerinin karşısında yahut mukabilinde oldular, yahut oldular hâle geldiler; birbirlerine yüz yüze geldiler, yahut cephe aldılar. ― -b2- Ve birbirlerine denk oldular; her biri diğerinin dengi, eşi yahut muadili oldu.] ― -b3- Alım satımda **التَّحَاذِى**: **التَّرَاوُضُ**’a bak. [Bu, belki md. **حذى**’ya ait olabilir.]

**احتذى**
8 **احتذى** ذ O, sandal yahut sandallar giydi. (S, TA.) Buradan söz: **خَيْرُ مَنِ احْتَذَى النِّعَالَ** [Sandal giymiş olanların en hayırlısı]. (TA.) Bir recez şairi der ki,
كُلَّ الحِذَآءِ يَحْتَذِى الحَافِى الوَقِعْ
[Tabanı engebeli yer ve taşlardan incinen yalınayak, her sandalı giyer: bir darbımesel]. (S. [Freytag'ın Arab. Prov. ii. 317’sine bak.]) ― -b2- Ayrıca 1’e bak.

**استحذاهُ**
10 **استحذاهُ** ذ O, ondan kendisine bir sandal [yahut bir çift sandal] vermesini istedi. (S, * TA.)

**حِذَةٌ**
**حِذَةٌ** ذ : **حِذَآءٌ**’a bak, üç yerde. ― -b2- Yine dersin: **جَآءَ الرَّجُلَانِ حِذَتَيْنِ** İki adam birlikte, yan yana geldi. (TA.) [Ayrıca md. **حذى**’da **حِذْيَةٌ**’ye bak.]

**حَذْوٌ**
**حَذْوٌ** ذ [aslında 1’in mastar ismidir, ona bak]: **حِذَآءٌ**’a bak, üç yerde.

**حُذْوَةَ**
**حُذْوَةَ** ذ : **حِذَآء**’a bak: -A2- ve ayrıca **حُذَاوَةٌ**’a da bak.

**حِذْوَةٌ**
**حِذْوَةٌ** ذ Bir hediye; (K, ve Ham s. 596;) bunun gibi ↓ **حُذَيَّا**; (TA;) yahut **حُذْيَا**: (Mgh, ve Ham yukarıda anılan yerde:) yahut ganimetten verilen bir pay. (S.) [Ayrıca md. **حذى**’da **حُذْيَا**’ya bak.] ― -b2- Ve bir parça, (K,) yahut küçük bir parça, (TA,) et: (K, TA:) yahut boyuna kesilmiş bir et parçası; yahut bazılarına göre **حِذْيَةٌ** de böyledir. (Mgh.) [Ayrıca md. **حذى**’da **حِذْيَةٌ**’ye bak.] -A2- Ayrıca **حِذَآءٌ**’a bak, üç yerde.

**حِذَآءٌ**
**حِذَآءٌ** ذ Bir sandal yahut taban; eş anlamlısı **نَعْلٌ**; (S, Msb, TA;) halk arasında **حذوة** diye adlandırılır: (TA [orada harekesiz yazılmıştır]:) çoğulu **أَحْذِيَةٌ**. (Msb.) ― -b2- (mecaz kabul edilen:) devenin ayağının tabanı ve atın tırnağı (S, Msb, TA) yahut benzeri hayvanınki; (Msb;) **نَعْل**’e benzetildiği için. (TA.) Buradan bir hadisteki söz, (S, * Msb, * TA,) başıboş bir dişi deve hakkında, (Msb, TA,) **مَعَهَا حِذَاؤُهَا وَسِقَاؤُهَا** (S, Msb, TA) (mecaz kabul edilen:) Onunla beraber, küçük yırtıcı hayvanlardan kendisini savunabileceği ayağı ve [midesi ki, onu doldurmasıyla, susuzluğa uzun süre dayanma imkânı sağlar] vardır: (Msb:) [yahut] mânâsı: onun, yeryüzünü katetmeye ve suya gitmeye gücü vardır. (TA.) ― -b3- (mecaz kabul edilen:) Bir eş; çünkü o, **مَوْطُوْءَة**’dir, **نَعْل** gibi. (TA.) -A2- Ayrıca, [aslında bir mastar ismi olarak,] **اـِزَآءٌ** ile aynı mânâdadır [karşı, yani karşısında olan kısım, yer yahut mevki; mukabil, yüz yüze, ön]. (S, K.) Denir: **جَلَسَ بِحِذَائِهِ** [Onun karşısındaki, mukabilindeki, yüz yüze geldiği yerde oturdu; yahut kısaca onun karşısına oturdu]. (S.) Ve **هُوَ حِذَآءَكَ** ve ↓ **حِذْوَتَكَ** ve ↓ **حِذَتَكَ** [CK’de yanlışlıkla **حِذْوَتُكَ** ve **حِذْيُكَ**] ve ↓ **مُحَاذَاكَ** [O yahut o (şey) senin karşındadır, mukabilindedir, yüz yüzedir]; (K;) ve ↓ **هو حُذَيَّاكَ**; yani **بِاـِزَائِكَ**. (K, md. **حذى**’da.) Ve **دَارِى حِذَآءَ** (S) ve ↓ **حِذْوَةَ داره** (S, K) ve ↓ **حُذْوَةَ** **داره** (S) ve ↓ **حِذَةَ** **داره** (S, K) ve ↓ **حَذْوَ** **داره** ve ↓ **حِذْوَةُ** **داره** ve ↓ **حِذَةُ** **داره** ve ↓ **حَذْوُ** **داره** (K) yani **اـِزَآءَهَا** [Evim onun evinin karşısındadır, vb.]; (K;) ve [böylece] **بِحِذَآءِ داره**. (Msb.) Ve ↓ **رَفَعَ يَدَيْهِ حَذْوَ أُذُنَيْهِ** ve **حِذَآءَ اذنيه** [Ellerini kulaklarının hizasına, karşısına kaldırdı; onlardan daha yukarı değil]: (Mgh, * Msb:) ikisi de doğru ifadelerdir. (Mgh.) [Buradan, **عَلَى حِذَآءٍ وَاحِدٍ**: birbirine uygun, yahut birbirine denk; yeknesak biçimde dizilmiş.] -A3- Ayrıca md. **حذى**’ya bak.

**حُذَاوَةٌ**
**حُذَاوَةٌ** ذ ve **حِذَاوَةٌ** ve ↓ **حُذْوَةٌ** Deriler tıraşlanıp kesildiğinde düşen ve atılan şey: buradan, Fâtıma’nın çeyizi hakkında bir hadisteki söz; onun iki döşeğinden biri, sandal yapanların **حذوة**’si ile doldurulmuştu. (TA.)

**حُذَيَّا**
**حُذَيَّا** ذ [belki bu maddeye aittir; tıpkı **حُدَيَّا** ve **حُجَيَّا**’nın **حدو** ve **حجو** maddelerine ait olması gibi]: **حِذْوَةٌ**’ye ve md. **حذى**’ya bak: -A2- ve ayrıca **حِذَآءٌ**’a da bak.

**حَذَّآءٌ**
**حَذَّآءٌ** ذ Sandal yapan: buradan darbımesel,
مَنْ يَكُ حَذَّآءً تَجُدْ نَعْلَاهُ
[Kim sandal yapıcı olursa, onun sandal çifti iyidir]. (TA. [Freytag (Arab. Prov. ii. 665) bunu şöyle verir: **مَنْ يَكُنْ أَبُوهُ حَذَّآءً تَجُدْ نَعْلَاهُ** “Babası sandal yapıcı olan kimsenin sandal çifti iyidir.”])

**حَاذٍ**
**حَاذٍ** ذ Sandal giyen bir adam [yahut bir çift sandal giyen]. (TA.)

**هُوَ مُحَاذَاكَ**
**هُوَ مُحَاذَاكَ** ذ : **حِذَآءٌ**’a bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B0%D9%88/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

حَذَا
حَذَا U ( n. ac. حَذْو [ 1 ] ,  حِذَآء [ 23A ] ),
a.  [ acc. &  Bi ], Measured, cut out by.

b.  Imitated.

c.  Put on ( shoes ).

حَاْذَوَ
حَاْذَوَ III ,
a.  Was over against, opposite to.

b.  Matched; imitated.

أَحْذَوَ
أَحْذَوَ IV ,
a.  Put shoes on, shod.

تَحَاْذَوَ
تَحَاْذَوَ VI ,
a.  Faced one another.

b.  Matched one another.

اِحْتَذَوَ
اِحْتَذَوَ VIII ,
a.  Wore, put on shoes, was shod.

b.  Imitated.

حِذْوَة
حِذْوَة [ 2t ],
a.  Opposite, over against; vis-a-vis.

حِذَآء
حِذَآء [ 23A ] , ( pl. أَحْذِيَة [ 15t ] ),
a.  Shoe, sandal.

b.  see 2t .

حِذَة
حِذَة
a.  see 2t .

##### Türkçe

**حَذَا**
**حَذَا** U (isim mastar: **حَذْو** [1], **حِذَآء** [23A]),
a. [acc. & Bi], ile ölçtü, ona göre kesti.

b. Taklit etti.

c. (Ayakkabı) giydi.

**حَاْذَوَ**
**حَاْذَوَ** III,
a. Karşısında oldu, ona karşı oldu.

b. Eşleştirdi; taklit etti.

**أَحْذَوَ**
**أَحْذَوَ** IV,
a. Ayakkabı giydirdi, ayakkabıladı.

**تَحَاْذَوَ**
**تَحَاْذَوَ** VI,
a. Birbirlerinin karşısına geçti(ler).

b. Birbirleriyle eşleşti(ler).

**اِحْتَذَوَ**
**اِحْتَذَوَ** VIII,
a. Ayakkabı giydi, ayakkabı giyindi, ayakkabılı oldu.

b. Taklit etti.

**حِذْوَة**
**حِذْوَة** [2t],
a. Karşı, karşısında; yüz yüze.

**حِذَآء**
**حِذَآء** [23A], (çoğulu: **أَحْذِيَة** [15t]),
a. Ayakkabı, sandal.

b. 2t’ye bak.

**حِذَة**
**حِذَة**
a. 2t’ye bak.
