# حرت — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%AA/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B1%D8%AA/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حرت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%AA.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: حرت

الحَرْتُ: الدَّلْكُ الشديد.
حَرَتَ الشيءَ يَحْرُته حَرْتاً: دَلَكه دَلْكاً شديداً. وحَرَتَ الشيءَ يَحْرُته حَرْتاً: قَطَعه قَطْعاً مُسْتَديراً، كالفَلْكة ونحوها. قال الأَزهري: لا أَعرف ما قال الليث في الحَرْثِ، أَنه قَطْعُ الشيء مستديراً، قال: وأَظنه تصحيفاً، والصواب خَرَتَ الشيءَ يَخْرُته، بالخاء، لأَن الخُرْتة هي الثَّقْبُ المستدير.
ورُوي عن أَبي عمرو أَنه قال: الحُرْتة؛ بالحاء، أَخْذُ لَذْعةِ الخَرْدَل، إِذا أَخَذَ بالأَنف؛ قال: والخُرْتةُ، بالخاء، ثَقْبُ الشَّعِيرةِ، وهي المِسَلَّة.
ابن الأَعرابي: حَرِتَ الرجلُ إِذا ساء خُلُقه.
والمَحْروتُ: أِصلُ الأَنْجُذانِ، وهو نباتٌ؛ قال امرؤُ القيس: قايَظْنَنا يأْكُلْن فِينا
قِدًّا، ومَحْرُوتَ الخِمال
واحدته: مَحْروتة؛ وقلّما يكون مفعول اسماً، إِنما بابه أَن يكون صفة، كالمَضْروب والمَشْؤُوم، أَو مصدراً كالمَعْقُول والمَيْسُور. ابن شميل: المَحْرُوتُ شجرةٌ بيضاء، تُجْعَلُ في المِلْح، لا تُخالِطُ شيئاً إِلاَّ غَلَب رِيحُها عليه، وتَنْبُتُ في البادية، وهي ذكية الريح جدّاً، والواحدة مَحْرُوتة.
الجوهري: رجل حُرَتَةٌ: كثير الأَكل، مثال هُمَزة.

### Türkçe

**الحَرْتُ**: şiddetli ovma.

**حَرَتَ الشيءَ يَحْرُته حَرْتاً**: onu şiddetli bir ovmayla ovdu. Ve **حَرَتَ الشيءَ يَحْرُته حَرْتاً**: onu yuvarlak bir kesmeyle kesti; **الفَلْكة** ve benzerleri gibi.

El-Ezherî dedi: Leys’in **الحَرْثِ** hakkında söylediğini bilmiyorum; onun, şeyin yuvarlak olarak kesilmesi olduğunu (söylediğini). Dedi ki: Onun bir tashîf olduğunu zannediyorum; doğrusu **خَرَتَ الشيءَ يَخْرُته**’dir, **الخاء** ile; çünkü **الخُرْتة** yuvarlak deliktir.

Ebû Amr’dan rivayet olundu ki o şöyle dedi: **الحُرْتة**; **الحاء** ile, hardalın yakıcı acısını almak; buruna geldiği zaman. Dedi ki: **الخُرْتة** ise, **الخاء** ile, arpa tanesinin delinmesidir; o da **المِسَلَّة**’dir.

İbnü’l-A‘râbî: Adam **حَرِتَ** olur; ahlâkı kötü olduğu zaman.

Ve **المَحْروتُ**: **الأَنْجُذانِ**’ın aslıdır; o bir bitkidir. İmruü’l-Kays dedi:
قايَظْنَنا يأْكُلْن فِينا
قِدًّا، ومَحْرُوتَ الخِمال

Onun bir tanesi: **مَحْروتة**; ve nadiren **مفعول** bir isim olur; ancak onun babı, **المَضْروب** ve **المَشْؤُوم** gibi bir sıfat olmasıdır; yahut **المَعْقُول** ve **المَيْسُور** gibi bir mastar olmasıdır. İbn Şümeyl: **المَحْرُوتُ** beyaz bir ağaçtır; tuza konulur; hiçbir şeye karışmaz ki kokusu ona galip gelmesin; ve bozkırda biter; ve kokusu pek keskindir; bir tanesi **مَحْرُوتة**’dir.

Cevherî: **رجل حُرَتَةٌ**: çok yiyen; **هُمَزة** vezni üzere.
