# حرجم (ح-ر-ج-م) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%AC%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B1%D8%AC%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ح - ر - ج - م
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%AC%D9%85/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

احْرَنْجَمَ القوم: ازدحموا. قال الفراء المُحْرَنْجمُ: العددُ الكثير. وحَرْجَمْتُ الإبل فاحْرَنْجَمَتْ، إذا رددتضها فارتدَّ بعضُها على بعض واجتمعتْ.

##### Türkçe

**احْرَنْجَمَ القوم**: Sıkışıp kalabalıklaştılar. el-Ferrâ dedi ki: **المُحْرَنْجمُ**: çok sayı. Ve **حَرْجَمْتُ الإبل** de (şöyledir); **فاحْرَنْجَمَتْ**: onları geri çevirdiğinde, bir kısmı bir kısmının üzerine geri döner ve toplandığında.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%AC%D9%85/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

حَرْجَمَ الإبل فاحْرَنْجَمَتْ إذا رَدَدْتَها فارتد بعضها على بعض واجْتَمعت؛ قال رؤبة:
عايَنَ حَيّاً كالحِراجِ نَعَمُهْ،
يكونُ أَقْصى شَلِّهِ مُحْرَنْجِمُهْ
وفي حديث خزيمة: وذكر السَّنة فقال تَرَكَتْ كذا وكذا والذِّيخ مُحْرَنْجِماً أَي منقبضاً مجتمعاً كالحاً من شدة الجَدْب أَي عَمَّ المَحْلُ حتى نال السِّباعَ
والبهائم، والذِّيخُ: ذكر الضِّباع، والنون في أحْرَنْجَمَ زائدة. الأَصمعي: المُحْرَنْجِمُ المجتمع. الليث: حَرْجَمْتُ: الإبل إذا رددتَ بعضها على بعض؛ وأَنشد البيت:
يكون أَقْصى شَلِّهِ مُحْرَنْجِمُهْ
قال الباهلي: معناه أَن القوم إذا فاجأَتهم الغارةُ لم يطردوا نَعَمَهُمْ وكان أَقْصى طردِهِمْ لها أَن يُنِيخوها في مباركها ثم يقاتِلوا عنها، ومَبْرَكُها هو مُحْرَنْجَمُها الذي تَحْرَنْجِمُ فيه وتجتمع ويدنو بعضُها من بعض. الجوهري: أحْرَنْجَمَ القومُ ازدحموا. والمُحْرَنْجِمُ: العدد الكثير؛ وأَنشد:
الدار أَقْوَتْ بعد مُحْرَنْجِمِ،
من مُعْرِبٍ فيها ومن مُعْجِمِ
واحْرَنْجَمَ الرجلُ: أَراد الأَمر ثم كَذَّبَ عنه. واحْرَنْجَمَ القومُ: اجتمع بعضهم إلى بعض. واحْرَنْجَمَت الإبل: اجتمعت وبركت، اعْرَنزَم واقْرَنْبَعَ واحْرَنْجَمَ إذا اجتمع.
وقوله في الحديث: إن في بلدنا حَرَاجِمَةً أَي لصوصاً؛ قال ابن الأَثير: هكذا جاء في بعض كتب المتأَخرين، قال: وهو تصحيف وإنما هو بجيمين، كذا جاء في كتب الغريب واللغة إلاّ أَن يكون قد أَثبتها فرواها.

##### Türkçe

**حَرْجَمَ** develeri; onları geri çevirdiğinde, bir kısmı bir kısmının üzerine dönüp (yığılıp) toplandıkları zaman **فاحْرَنْجَمَتْ** (oldu). Rü’be dedi ki:
عايَنَ حَيّاً كالحِراجِ نَعَمُهْ،
يكونُ أَقْصى شَلِّهِ مُحْرَنْجِمُهْ

Huzeyme hadîsinde: ve yılı andı da şöyle dedi: “Şunu şunu bıraktı; ve **الذِّيخ** **مُحْرَنْجِماً** (idi)”; yani şiddetli kıtlıktan dolayı büzülmüş, toplanmış, somurtkan (idi); yani kıtlık öyle yayıldı ki yırtıcı hayvanlara ve dört ayaklı hayvanlara ulaştı. Ve **الذِّيخُ**: sırtlanların erkeğidir. **أحْرَنْجَمَ**’daki **النون** zâiddir.

el-Asma‘î: **المُحْرَنْجِمُ** toplanmış (olan)dır. el-Leys: **حَرْجَمْتُ**: develeri, bir kısmını bir kısmının üzerine geri çevirdiğin zaman; ve beyti şâhid getirdi:
يكون أَقْصى شَلِّهِ مُحْرَنْجِمُهْ

el-Bâhilî dedi ki: mânâsı şudur: kavim baskınla ansızın karşılaştıklarında, develerini sürüp kaçırmazlardı; onları sürmelerinin en uç noktası, onları çöktükleri yerlerinde çöktürmeleri, sonra da onların uğruna savaşmalarıydı. Ve **مَبْرَكُها** onun **مُحْرَنْجَمُها**’sıdır; içinde **تَحْرَنْجِمُ** (olduğu) ve toplandığı, bir kısmının bir kısmına yaklaştığı (yerdir). el-Cevherî: **أحْرَنْجَمَ** kavim, sıkışıp kalabalıklaştılar. Ve **المُحْرَنْجِمُ**: çok sayı; ve şâhid getirdi:
الدار أَقْوَتْ بعد مُحْرَنْجِمِ،
من مُعْرِبٍ فيها ومن مُعْجِمِ

Ve **احْرَنْجَمَ** adam: işi istedi, sonra ondan vazgeçti. Ve **احْرَنْجَمَ** kavim: bir kısmı bir kısmına toplandı. Ve **احْرَنْجَمَت** develer: toplandı ve çöktü; **اعْرَنزَم** ve **اقْرَنْبَعَ** ve **احْرَنْجَمَ** toplandığı zaman (denir).

Hadîste geçen sözü: “Bizim beldemizde **حَرَاجِمَةً** vardır”; yani hırsızlar (vardır). İbnü’l-Esîr dedi ki: bazı müteahhirlerin kitaplarında böyle gelmiştir; dedi ki: bu bir tashîftir; aslında iki **ج** iledir; garîb ve lugat kitaplarında böyle gelmiştir; ancak onu (öyle) tesbit etmiş de rivayet etmiş olması müstesnâ.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%AC%D9%85/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

* | | ( حَرْجَمَ الإِبِلَ ) حَرْجَمَةً : ( رَدَّ بَعْضَها | على بَعْضٍ ) فاحْرَنْجَمَت : ارْتَدّ بعضُها | على بَعْضٍ . | | | ( واحْرَنْجَمَ ) الرجلُ : ( أرادَ الأَمْرَ ثُمَّ ) | كَذَّبَ ، أي : ( رَجَعَ عَنْهُ ) . | | ( و ) احْرَنْجَمَ ( القَوْمُ ) : اجْتَمَع | بعضُهم إلى بَعْضٍ . | | ( أو ) احْرَنْجَمَت ( الإِبِلُ : اجْتَمَعَ | بَعْضُها على بَعْضٍ ) وارْتَدَّتْ وبَرَكَت . | | وفي حديث خُزَيْمَةَ : ( ( فقال تَرَكْت كَذَا | وَكَذَا والذِّيخَ مُحْرَنْجِمًا ) ) أي : | مُنْقَبِضًا مُجْتَمِعًا كالِحًا من شدّةِ | الجَدْبِ ، أي : عَمَّ المَحْلُ حتّى | نالَ السِّباعَ والبَهائِمَ . والذِّيخُ : ذَكَرُ | الضِّباعِ . | | ( و ) قال الجوهريّ : احْرَنْجَم | القوم : ( ازْدَحَمُوا ) . | | ( والمُحْرَنْجِمُ : العَدَدُ الكَثِيرُ ) ، نقله | الجوهريّ عن الفَرّاء وأنشد : | % ( الدارُ أَقْوَتْ بَعْدَ مُحْرَنْجِمِ % | مِنْ مُعْرِبٍ فيها ومِنْ مُعْجِمِ ) % |

| يروى بكسر الجيم وبفتحها . | [ ] ومما يستدرك عليه : | المحرنجم : مبرك الإبل ، وأنشد | الجوهري لرؤبة : % ( عاين حيا كالحراج نعمه % يكون أقصى شله محرنجمه ) % | قال الباهلي معناه أن القوم إذا | فاجأتهم الغارة لم يطردوا نعمهم ، | وكان أقصى طردهم لها أن ينيخوها | في مباركها ، ثم يقاتلوا عنها ، | ومبركها هو محرنجمها . | والحراجمة : اللصوص ، قال ابن | الأثير : هكذا جاء في بعض كتب | المتأخرين ، وهو تصحيف ، وإنما | هو بجيمين ، كذا في كتب الغريب | واللغة ، إلا أن يكون قد أثبتها فرواها . |

##### Türkçe

* | | ( **حَرْجَمَ الإِبِلَ** ) **حَرْجَمَةً** : ( bir kısmını | bir kısmı üzerine geri çevirdi ) de **فاحْرَنْجَمَت** : bir kısmı | bir kısmı üzerine geri döndü . | | | ( **واحْرَنْجَمَ** ) adam : ( işi istedi, sonra ) | yalanladı; yani: ( ondan geri döndü ) . | | ( ve ) **احْرَنْجَمَ** ( kavim ) : toplandı | bazısı bazısına . | | ( veya ) **احْرَنْجَمَت** ( develer : toplandı | bazısı bazısı üzerine ) ve geri döndü ve çöktü . | | Huzeyme hadîsinde: ( ( dedi: bıraktım şöyle | şöyle ve **والذِّيخَ مُحْرَنْجِمًا** ) ) yani: | şiddetli | kıtlıktan dolayı büzülmüş, toplanmış, asık suratlı; yani: kıtlık yayıldı, ta ki | yırtıcılara ve hayvanlara ulaştı . Ve **الذِّيخُ** : | sırtlanların erkeği . | | ( ve ) Cevherî dedi: **احْرَنْجَم** | kavim: ( sıkışıp kalabalıklaştılar ) . | | ( ve **المُحْرَنْجِمُ** : çok sayı ) , onu | Cevherî Ferrâ’dan nakletti ve inşâd etti: | % ( ev ıssızlaştı, **مُحْرَنْجِمِ**’den sonra % | içinde fasih konuşandan ve fasih olmayan konuşandan ) % |

| cîm’in kesresiyle ve fethasıyla rivayet olunur . | [ ] Ve ona istidrâk olunanlardandır: | **المحرنجم** : develerin çöktüğü yer; ve Cevherî Ru’be’ye ait olarak inşâd etti: % ( bir mahalleyi gördü, nimetleri haraç gibi % onun sürüsünün en ucu **محرنجمه** olur ) % | Bâhilî dedi: mânâsı, kavim baskınla | ansızın karşılaştıklarında nimetlerini sürüp götürmezler; | onları sürmelerinin en ucu, onları | çöktürmeleri olur | çöktükleri yerlerinde; sonra onların uğruna savaşırlar; | ve çöktükleri yer, onun **محرنجم**’idir . | Ve **الحراجمة** : hırsızlar; İbn | el-Esîr dedi: işte böyle bazı | müteahhirlerin kitaplarında geldi; o ise tashîftir; ancak | o iki cîm iledir; garîb | ve lugat kitaplarında böyledir; meğer ki onu sabit kılmış da rivayet etmiştir . |

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%AC%D9%85/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

حَرْجَمَ
حَرْجَمَ
a.  Jostled together.

اِحْرَنْجَمَ
اِحْرَنْجَمَ
a.  see supra.

b.  Wavered; hesitated.

##### Türkçe

**حَرْجَمَ**
**حَرْجَمَ**
a. Birbirine sıkışıp itişti.

**اِحْرَنْجَمَ**
**اِحْرَنْجَمَ**
a. Yukarıya bak.

b. Dalgalandı; tereddüt etti.
