# حرد — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%AF/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B1%D8%AF/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حرد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%AF.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: حرد

حَرَدَ
1 حَرَدَ حرد , (S, A, Msb, K,) aor. حَرِدَ , (S, K,) inf. n. حَرْدٌ, (S, Msb,) He tended, repaired, betook himself, or directed himself or his course or aim, to or towards; made for or towards; aimed at; sought, pursued, desired, or intended; (him, or it; IAar, K;) syn. قَصَدَ. (IAar, S, A, Msb, K.) Agreeably with this explanation, some render the words of the Kur [lxviii. 25], وَغَدَوْا عَلَى حَرْدٍ قَادِرِينَ. (S.) You say to a man, ↓ قَدْ حَرَدْتُ حَرْدَكَ I have tended, repaired, &c., to, or towards, thee; like قَصَدْتُ قَصْدَكَ (Fr, S, * L) and أَقْبَلْتُ قِبَلَكَ. (Fr, L.) A rلjiz says, (S,) namely, Hassلn, (so in a copy of the S,)
أَقْبَلَ سَيْلٌ جَآءَ مِنْ أَمْرِ اللّٰهَ
يَحْرِدُ حَرْدَ الجَنَّةِ المُغِلَّهْ
[A torrent advanced, that came by the command of God, tending to the fruitful garden]. (S.) -A2- Also, aor. حَرِدَ , (K,) inf. n. حَرْدٌ, (S, L,) He prevented, hindered, impeded, withheld, restrained, debarred, inhibited, forbade, prohibited, or interdicted; (IAar, S, K;) and so ↓ حرّد, (L, K,) inf. n. تَحْرِيدٌ. (TA.) Agreeably with this explanation, also, some render the words of the Kur cited above: from حَارَدَتْ said of she-camels, meaning “ they became scanty in their supplies of milk. ” (S.) -A3- Also, aor. حَرِدَ , (S, L, K,) or حَرُدَ , (AZ, S, L,) inf. n. حُرُودٌ; (S, K;) [and app. ↓ تحرّد and ↓ انحرد; (see حَرِيدٌ;)] He (a man) separated himself from others; (K;) he left, or abandoned, or forsook, his people, and removed from them; (AZ, S;) he retired from his people, and alighted, or took up his abode, in a place by himself. (S.) -A4- حَرِدَ, (Sb, S, Msb, K,) aor. حَرَدَ , (Msb, K,) and حَرَدَ, aor. حَرِدَ , (L, K,) inf. n. حَرْدٌ, (Sb, As, T, IDrd, S, Msb, &c.,) so says Aboo-Nasr Ahmad Ibn-Hلtim, companion of As, (S,) and حَرَدٌ, (T, S, Msb,) this latter form of the inf. n. sometimes used, accord. to ISk, (S,) and this is the form heard by AZ and AO and As from the Arabs of chaste speech, (TA,) but both forms are chaste, (IAar, TA,) though the former is the more common, (IAar, Msb,) He was, or became, angry: (S, Msb, K, &c.:) he was, or became, exasperated (تحرّش) by one who angered him, and desired to kill him. (T, L.) And حَرَدَ عَلَيْهِ (A, L) and حَرِدَ (L) He was angry with him. (A, L.) -A5- حَرِدَ, (S, Msb, K,) aor. حَرَدَ , (S, K,) inf. n. حَرَدٌ, (S, Mgh, Msb,) He (a camel) had the disease termed حَرَدٌ [q. v.]: (K:) he had the tendons, or sinews, of one of his fore legs relaxed by the cord whereby the fore shank is sometimes bound up to the arm, or had them in that state naturally, (S, Mgh, Msb, *) so that he shook his fore legs, (S,) or so that he beat the ground [with the fore leg], (Mgh, Msb,) in walking, or going: (S, Mgh, Msb:) or he (a camel) had the tendon, or sinew, of his arm broken, so that his fore leg became lax, and he never ceased to shake it: the tendon, or sinew, breaks only in the outer side of the arm, and it [the arm] seems, when the camel walks or is in motion, as though it stretched, by reason of his raising it so high from the ground, and by reason of its laxness: (ISh, TA:) or he (a beast) raised his legs very high, in walking, or going, and put them down in their place, by reason of his being very short in his step. (L.) ― -b2- Also, aor. and inf. n. as above, He (a man) was oppressed by the weight of his coat of mail, so that he was unable to stretch himself out in walking. (K.) ― -b3- And, with the same aor. and inf. n., It (a bowstring) had one or more of the several portions of which (by their being twisted together) it was composed longer than others. (K.)

حرّد
2 حرّد حرد : see 1. -A2- Also, (T, L, K,) inf. n. تَحْرِيدٌ, (K,) He twisted a rope so tightly that the strands formed knots, and overlay one another: (T, L:) and he rolled a rope in twisting it (أَدْرَجَ فَتْلَهُ) so that it became round. (AHn, L, K.) [See also the pass. part. n., below.] ― -b2- And, (K,) inf. n. as above, (S, K,) He crooked, curved, or bent, a thing, (S, K,) in the form of an arch. (S.) ― -b3- See also حُرْدِىٌ. [It seems to be implied in the L, that one says حرّد حَائِطَ القَصَبِ, meaning He bound a حُرْدِىّ (q. v.) upon the fence of reeds, or canes, of a fold for sheep &c.] -A3- Also, (K,) inf. n. as above, (T, K,) He (a man) betook himself, or repaired, for covert, or lodging, to a [house, or hut, such as is called] كُوخ, (T, K,) with a gibbous roof. (K.)

حَارَدَتْ
3 حَارَدَتْ حاردت , (S, A, K,) inf. n. حِرَادٌ, (S,) She (a camel) was, or became, scanty in her supply of milk: (S, A, K:) or ceased to yield milk, or to have milk in her udder. (K.) ― -b2- [Hence,] (tropical:) She (a woman) ceased to have milk in her breasts. (L.) ― -b3- And (tropical:) It (a بَاطِيَة or other vessel) ceased to have wine, or beverage, in it. (L.) ― -b4- And (tropical:) It (a year, سَنَةٌ,) was one of little rain. (S, A, K.) ― -b5- And حارد (tropical:) He (a man) was about to give, and then refrained. (A.) ― -b6- And حَارَدَتْ حَالِى (tropical:) My state, or condition, became changed, so as not to be known, or so as to be displeasing. (A.)

احردهُ
4 احردهُ احرده احردة He separated, or set apart, (K,) and removed, (TA,) him, or it. (K, TA.)

5 تَحَرَّدَ see 1.

7 اـِنْحَرَدَ see 1. ― -b2- [Also,] It (a star) darted down. (K.)

حَرْدٌ
حَرْدٌ حرد i. q. قَصْدٌ: whence the phrase, قَدْ حَرَدْتُ حَرْدَكَ: see 1. -A2- Anger; [as also ↓ حَرَدٌ: see 1:] so in the prov., تَمَسَّكْ بِحَرْدِكَ حَتَّى تُدْرِكَ حَقَّكَ Retain, or persist in, thine anger until thou obtain thy right. (TA.) Rancour, or enmity which one retains in the heart, watching for an opportunity to indulge it. (El-Kلlee, MF.) -A3- See also حَرِيدٌ.

حِرْدٌ
حِرْدٌ حرد The مَبْعَر [i. e. the intestine, or gut, containing the بَعْر, or dung,] of a camel, (As, S, K,) male or female; (K;) as also ↓ حِرْدَةٌ: (As, K:) pl. حُرُودٌ. (As, S.) ― -b2- An intestine, or a gut: (T:) pl. as above: (IAar:) [or] أَحْرَادٌ signifies the intestines, or guts, of camels; and is probably a pl. of حِرْدٌ, like حُرُودٌ, as the مَبَاعِر and the أَمْعَآء are nearly alike. (L.) Accord. to Lth [and the K], حِرْدٌ signifies A piece of a camel's hump: but this is a mistake: it means (as explained above) an intestine, or a gut. (T.)

حَرَدٌ
حَرَدٌ حرد : see حَرْدٌ. -A2- Also A certain disease in the legs of camels, (K, TA,) occasioning them, in walking, or going, to shake their legs, and to beat the ground with them much: (TA:) or a certain disease in their fore legs; (K, TA;) not in the hind legs; caused by the cord whereby the fore shank is sometimes bound up to the arm: (TA:) or an aridity in the tendons, or sinews, of one of the fore legs, occasioned by that cord, (K, TA,) when the animal is young and recently weaned, (TA,) in consequence of which he beats the ground with his fore legs, (K, TA,) or [strikes] his breast [therewith], in walking, or going: (TA:) the disease thus called is casual; [or generally so; (see حُرَيْدَآءُ;)] not natural. (T.) [See حَرِدَ.]

حَرِدٌ
حَرِدٌ حرد : see حَرِيدٌ: -A2- and حَارِدٌ: -A3- and أَحْرَدُ, in two places. -A4- Also A rope uneven in its strands. (AHn, TA.) A bow-string having one or more of the several portions of which (by their being twisted together) it is composed longer than others. (K.) [See also مُحَرَّدٌ.] -A5- A man in want, or needy. (Yoo, on the authority of an Arab of the desert.)

حِرْدَةٌ
حِرْدَةٌ حرد حرده حردة : see حِرْدٌ.

حُرْدِىٌّ
حُرْدِىٌّ حرد حردى حردي حرديي A bundle of reeds, or canes, which is laid upon the rafters, or pieces of wood; (called رَوَافِدُ, IAar, L,) of a roof: (IAar, Mgh, Msb:) [the reeds, or canes, which are thus used in the construction of a roof are tied together in small bundles, each of which I have generally found to consist of about five or six: over them is added a coat of plaster:] pl. حَرَادِىُّ: a Nabathوan word: (S, Mgh, Msb, K:) arabicized: (S:) you should not say هُرْدِىٌّ. (ISk, S, Mgh.) ― -b2- Also, (L, K,) and ↓ حُرْدِيَّةٌ, (Mgh, L, K,) The girdle (حِيَاصَة, Mgh, L, K, TA, in the CK حِياضَة) of a fold for sheep, &c. (حَظِيرَة), which is bound upon the fence (حَائِط) of reeds, or canes, (Mgh, L, K,) crosswise: (Mgh, L:) accord. to IDrd, Nabathوan. (L.) You say, ↓ حَرَّدَهُ, inf. n. تَحْرِيدٌ. (L.) ― -b3- Also ↓ حُرْدِيَّةٌ, (Lth, Msb,) in the 'Eyn هُرْدِيَّةٌ, (Mgh,) but this latter is disallowed by ISk, (Msb,) Reeds, or canes, which are connected, in a bent form, with the arched branches (طَاقَات) of a grape-vine, (Lth, Mgh, Msb,) and upon which the shoots of the vine are let fall. (Mgh.) ― -b4- Also حُرْدِىٌّ, with damm, [irregularly formed from حِرْدٌ, unless it be a mistake for حِرْدِىٌّ,] A man having wide, or capacious, intestines [like those of the camel]. (L, TA.)

حُرْدِيَّةٌ
حُرْدِيَّةٌ حرد حرديه حردية : see what next precedes, in two places.

حَرْدَانُ
حَرْدَانُ حرد حردان : see حَرِيدُ: -A2- and حَارِدُ.

حَرُودٌ
حَرُودٌ حرود (S, A, K) and ↓ مُحَارِدٌ (A, K) and ↓ مُحَارَدَةٌ (K, TA, but omitted in some copies of the K) A she-camel yielding little milk: (S, A, K:) or ceasing to yield milk, or to have milk in her udder. (K.)

حُرُودٌ
حُرُودٌ حرود and ↓ حَرَائِدُ, (K, TA,) or ↓ حَرَادِيدُ, (so in a MS. copy of the K and in the CK,) The prominent edges of a rope: (K: [in a MS. copy of the K and in the CK, for حَبْل is erroneously put جَبَل:]) or the former, knots, and parts overlying one another, in a rope, in consequence of the strands' being twisted very tightly. (Az, on the authority of Arabs of his time.) ― -b2- Also the former, pl. of حِرْدٌ [q. v.]. (As, S.)

حَرِيدٌ
حَرِيدٌ حريد A man who separates himself from others; as also ↓ حَرِدٌ and ↓ حَرْدٌ and ↓ حَارِدٌ and ↓ مُتَحَرِّدٌ (K) and ↓ حَرْدَانُ: (L:) fem. حَرِيدَةُ, not حَرْدَى: (L:) or a man who has left, or abandoned, or forsaken, his people, and removed from them: (AZ, S:) or a sole, or single, man: (As, S:) and ↓ مُنْحَرِدٌ signifies solitary, in the dial. of Hudheyl: (As, S:) pl. (of the first, S) حُرْدَآءُ (S, K) and (of the second, TA) حِرَادٌ. (K.) You say, حَلَّ حَرِيدًا He alighted and abode aside, or apart, from the people. (A.) And حَىٌّ حَرِيدٌ A tribe that separates itself from others, (K, TA,) not mixing with them when departing and alighting, (TA,) either on account of its might or on account of its smallness of number (K, TA) and its meanness of condition. (TA.) And كَوْكَبٌ حَرِيدٌ (S, A) and ↓ مُنْحَرِدٌ (S) A solitary star. (S.) Aboo-Dhu-eyb says,
↓ كَأَنَّهُ كَوْكَبٌ فِى الجَوِّ مُنْحَرِدُ
[As though it were a solitary star in the region between the heaven and the earth]: but AA reads [منجرد,] with ج, explaining it in the same sense; and saying that the poet means سُهَيْلٌ [or Canopus]. (S.) [See also 7.] And they say, كُلُّ قَلِيلِ فِى كَثِيرٍ حَرِيدٌ [Everything little among much, or small in number among great in number, is solitary]. (AZ, S.)

حُرَيْدَآءُ
حُرَيْدَآءُ حريدآء A tendon, or sinew, that is in the place of the cord whereby the fore shank is sometimes bound up to the arm, occasioning a beast to be what is termed أَحْرَد, (K,) i. e., to shake one of his fore legs in walking, or going: sometimes this is natural. (TA.) [See حَرَدٌ.]

حَرَائِدُ
حَرَائِدُ ذ : see حُرُودٌ.

حَرَادِيدُ
حَرَادِيدُ حراديد : see حُرُودٌ.

حَارِدٌ
حَارِدٌ حارد : see حَرِيدٌ. -A2- Also, (S, A, K,) and ↓ حَرِدٌ (A, K) and ↓ حَرْدَانُ, Angry: (S, A, K:) exasperated (مُتَحَرِّشٌ) by him who has angered him, and desirous of killing him: (T, L:) or the first, compact in make, strong, feared, or dreaded; whom, by reason of [his] disdainfulness (عزة [i. e. عِزَّة]) one thinks to be angry. (Ham p. 300.) أَسَدٌ حَارِدٌ An angry lion: pl. حَوَارِدُ. (S, A.)

أَحْرَدُ
أَحْرَدُ ذ A camel (or a beast, L) having the disease, or fault, termed حَرَدٌ; (S, Mgh, L, Msb, K;) as also ↓ حَرِدٌ: (K:) fem. of the former حَرْدَآءُ. (S.) ― -b2- A man oppressed by the weight of his coat of mail, and unable to stretch himself out in walking; (T, TA;) [and] so ↓ حَرِدٌ. (K.) ― -b3- (tropical:) Niggardly; mean; sordid. (K, TA.) And أَحْرَدُ اليَدَيْنِ (assumed tropical:) Close-fisted, or niggardly. (T.)

مُحَرَّدٌ
مُحَرَّدٌ محرد A rope plaited so that it has prominent edges, by reason of its distortion. (S, L. [See also 2; and see حَرِدٌ.]) And A bow-string strongly twisted, having one or more of its strands, or the several portions of which (by their being twisted together) it is composed, appearing over, or above, others; as also مُعَجَّرٌ. (L.) ― -b2- Crooked, curved, or bent, (S, K,) [in the form of an arch: see 2:] applied to anything. (S.) ― -b3- A room in which are [bundles such as are called] حَرَادِىّ of reeds, or canes, (S, L,) laid across [over the rafters of the roof]; (L;) as also مُحَرَّدَةٌ applied as an epithet to a room of the kind called غُرْفَة: (S, L:) and the former word, (K,) used as a subst., (TA,) signifies as above. (K, TA.) ― -b4- Also, (K,) or بَيْتٌ مُحَرَّدٌ, (As, S, A,) A house [or hut] with a gibbous roof, such as is termed كوخ. (As, S, A, * K. *)

مُحَارِدٌ
مُحَارِدٌ محارد and مُحَارِدَةٌ: see حَرُودٌ.

مُتَحَرِّدٌ
مُتَحَرِّدٌ متحرد : see حَرِيدٌ.

مُنْحَرِدٌ
مُنْحَرِدٌ منحرد : see حَرِيدٌ, in three places.

### Türkçe

**حَرَدَ**
1 **حَرَدَ** حرد , (S, A, Msb, K,) muzâri‘i **حَرِدَ** , (S, K,) mastarı **حَرْدٌ**, (S, Msb,) O, yöneldi, gitti, varıp sığındı, yahut kendisini veya gidişini yahut hedefini -e veya -e doğru çevirdi; -e doğru gitti; -i hedefledi; (onu veya onu; IAar, K;) eş anlamlısı **قَصَدَ**. (IAar, S, A, Msb, K.) Bu açıklamaya uygun olarak, bazıları Kur’ân [lxviii. 25]’teki **وَغَدَوْا عَلَى حَرْدٍ قَادِرِينَ** sözlerini böyle açıklar. (S.) Bir adama şöyle dersin: ↓ **قَدْ حَرَدْتُ حَرْدَكَ** “Sana doğru yöneldim, gittim, vb.”; **قَصَدْتُ قَصْدَكَ** (Fr, S, * L) ve **أَقْبَلْتُ قِبَلَكَ** gibi. (Fr, L.) Bir **رَجَز** şairi der ki, (S,) yani Hassân, (S’nin bir nüshasında böyle,)
أَقْبَلَ سَيْلٌ جَآءَ مِنْ أَمْرِ اللّٰهَ
يَحْرِدُ حَرْدَ الجَنَّةِ المُغِلَّهْ
[Bir sel ilerledi; Allah’ın emrinden geldi; meyveli bahçeye doğru yöneliyor]. (S.) -A2- Yine, muzâri‘i **حَرِدَ** , (K,) mastarı **حَرْدٌ**, (S, L,) O engelledi, alıkoydu, mani oldu, set çekti, men etti, dizginledi, mahrum bıraktı, yasakladı, haram kıldı, yahut interdikte etti; (IAar, S, K;) ve böylesi ↓ **حرّد**, (L, K,) mastarı **تَحْرِيدٌ**. (TA.) Bu açıklamaya uygun olarak, yukarıda zikredilen Kur’ân sözlerini bazıları yine böyle açıklar: **حَارَدَتْ**’ten; dişi develer hakkında söylenir; anlamı “sütleri azaldı.” (S.) -A3- Yine, muzâri‘i **حَرِدَ** , (S, L, K,) yahut **حَرُدَ** , (AZ, S, L,) mastarı **حُرُودٌ**; (S, K;) [ve görünüşe göre ↓ **تحرّد** ve ↓ **انحرد**; (**حَرِيدٌ**’e bak);] O (bir adam) başkalarından ayrıldı; (K;) kavmini terk etti, bıraktı, onlardan uzaklaştı; (AZ, S;) kavminden çekildi ve tek başına bir yerde konakladı yahut ikamet etti. (S.) -A4- **حَرِدَ**, (Sb, S, Msb, K,) muzâri‘i **حَرَدَ** , (Msb, K,) ve **حَرَدَ**, muzâri‘i **حَرِدَ** , (L, K,) mastarı **حَرْدٌ**, (Sb, As, T, IDrd, S, Msb, &c.,) As’ın arkadaşı Ebû-Nasr Ahmed İbn-Hâtim böyle der, (S,) ve **حَرَدٌ**, (T, S, Msb,) bu son mastar şekli bazen kullanılır, ISk’ye göre, (S,) ve bu, AZ ile AO ile As’ın fasih Araplardan işittiği şekildir, (TA,) fakat iki şekil de fasihtir, (IAar, TA,) her ne kadar birincisi daha yaygın ise de, (IAar, Msb,) O öfkelendi: (S, Msb, K, &c.:) kendisini öfkelendiren biri tarafından ( **تحرّش** ) kızdırıldı ve onu öldürmeyi istedi. (T, L.) Ve **حَرَدَ عَلَيْهِ** (A, L) ve **حَرِدَ** (L) “Ona öfkelendi.” (A, L.) -A5- **حَرِدَ**, (S, Msb, K,) muzâri‘i **حَرَدَ** , (S, K,) mastarı **حَرَدٌ**, (S, Mgh, Msb,) O (bir deve) **حَرَدٌ** denilen hastalığa yakalandı [ona bak]: (K:) ön incik bazen kola bağlandığı ip sebebiyle ön ayaklarından birinin kirişleri/ sinirleri gevşedi, yahut tabiatça o haldeydi, (S, Mgh, Msb, *) böylece ön ayaklarını sallardı, (S,) yahut yürürken [ön ayağıyla] yere vururdu: (Mgh, Msb,) yürürken yahut giderken: (S, Mgh, Msb:) yahut o (bir deve) kolunun kirişi/siniri koptu; böylece ön ayağı gevşedi ve onu sallamayı hiç bırakmadı: kiriş/sinir yalnız kolun dış tarafında kopar; deve yürüdüğünde yahut hareket ettiğinde, onu yerden çok yükseltmesi ve gevşekliği sebebiyle, [kol] sanki uzuyormuş gibi görünür: (ISh, TA:) yahut o (bir hayvan) yürürken yahut giderken bacaklarını çok yükseltir ve adımı çok kısa olduğundan onları yerlerine koyar. (L.) ― -b2- Yine, yukarıdaki muzâri‘ ve mastarla, O (bir adam) zırhının ağırlığıyla ezildi; öyle ki yürürken kendini uzatmaya güç yetiremedi. (K.) ― -b3- Ve aynı muzâri‘ ve mastarla, O (bir yay kirişi) bükülerek birleştirilmiş kısımlarından bir veya birkaçının diğerlerinden daha uzun olması hâline sahip oldu. (K.)

**حرّد**
2 **حرّد** حرد : 1’e bak. -A2- Yine, (T, L, K,) mastarı **تَحْرِيدٌ**, (K,) O, bir ipi öyle sıkı büktü ki lifler düğümler oluşturdu ve birbirinin üstüne bindi: (T, L:) ve o, bir ipi bükerken ( **أَدْرَجَ فَتْلَهُ** ) yuvarladı; böylece yuvarlak oldu. (AHn, L, K.) [Aşağıda ism-i mef‘ûle de bak.] ― -b2- Ve, (K,) mastarı yukarıdaki gibi, (S, K,) O, bir şeyi kemer biçiminde eğdi, büktü. (S, K.) ― -b3- **حُرْدِىٌ**’ye de bak. [L’de, kişinin **حرّد حَائِطَ القَصَبِ** dediği ima edilir; anlamı: koyun vb. ağılı için kamış çit üzerine bir **حُرْدِىّ** (ona bak) bağladı.] -A3- Yine, (K,) mastarı yukarıdaki gibi, (T, K,) O (bir adam) siper yahut barınak için, kambur damlı, **كُوخ** denilen [ev/ kulübe]ye sığındı yahut gitti. (K.)

**حَارَدَتْ**
3 **حَارَدَتْ** حاردت , (S, A, K,) mastarı **حِرَادٌ**, (S,) O (dişi deve) sütü az oldu yahut azaldı: (S, A, K:) yahut süt vermeyi kesti, yahut memesindeki süt kesildi. (K.) ― -b2- [Buradan,] (mecaz:) O (bir kadın) göğüslerinde sütü kesildi. (L.) ― -b3- Ve (mecaz:) O (bir **بَاطِيَة** yahut başka bir kap) içinde şarap yahut içecek kalmaz oldu. (L.) ― -b4- Ve (mecaz:) O (bir yıl, **سَنَةٌ,**) az yağmurlu oldu. (S, A, K.) ― -b5- Ve **حارد** (mecaz:) O (bir adam) vermeye niyetlendi, sonra vazgeçti. (A.) ― -b6- Ve **حَارَدَتْ حَالِى** (mecaz:) Benim hâlim/durumum değişti; öyle ki bilinmez oldu yahut hoş olmayan oldu. (A.)

**احردهُ**
4 **احردهُ** احرده احردة O, onu ayırdı yahut ayrı kıldı, (K,) ve uzaklaştırdı. (TA,) (K, TA.)

5 **تَحَرَّدَ** 1’e bak.

7 **اـِنْحَرَدَ** 1’e bak. ― -b2- [Yine,] O (bir yıldız) aşağıya doğru fırladı. (K.)

**حَرْدٌ**
**حَرْدٌ** حرد **قَصْدٌ** ile aynı: buradan şu ibare, **قَدْ حَرَدْتُ حَرْدَكَ**: 1’e bak. -A2- Öfke; [ve ayrıca ↓ **حَرَدٌ**: 1’e bak:] darb-ı meselde böyledir: **تَمَسَّكْ بِحَرْدِكَ حَتَّى تُدْرِكَ حَقَّكَ** “Hakkını elde edinceye kadar öfkeni tut/öfkende sebat et.” (TA.) Kalpte tutulan, fırsat kollanan kin yahut düşmanlık. (El-Kalî‘î, MF.) -A3- **حَرِيدٌ**’e de bak.

**حِرْدٌ**
**حِرْدٌ** حرد Devenin **مَبْعَر**’ı [yani **بَعْر** (tezek) bulunan bağırsak], (As, S, K,) erkek veya dişi; (K;) ve ayrıca ↓ **حِرْدَةٌ**: (As, K:) çoğulu **حُرُودٌ**. (As, S.) ― -b2- Bir bağırsak: (T:) çoğulu yukarıdaki gibi: (IAar:) [yahut] **أَحْرَادٌ** develerin bağırsakları demektir; muhtemelen **حِرْدٌ**’ün çoğuludur; **حُرُودٌ** gibi; zira **مَبَاعِر** ile **أَمْعَآء** birbirine yakındır. (L.) Lth’ye göre [ve K’ya göre], **حِرْدٌ** devenin hörgücünden bir parça demektir; fakat bu bir hatadır: (yukarıda açıklandığı üzere) bağırsak demektir. (T.)

**حَرَدٌ**
**حَرَدٌ** حرد : **حَرْدٌ**’e bak. -A2- Yine Develerin bacaklarında bir hastalık; (K, TA,) yürürken yahut giderken bacaklarını sallamalarına ve onlarla yere çok vurmalarına sebep olur: (TA:) yahut ön bacaklarında bir hastalık; (K, TA;) arka bacaklarda değil; ön incik bazen kola bağlandığı ipten kaynaklanır: (TA:) yahut o ip sebebiyle ön bacaklardan birinin kirişlerinde/sinirlerinde bir kuruluk; (K, TA,) hayvan küçükken ve yeni sütten kesilmişken, (TA,) bunun sonucunda ön ayaklarıyla yere vurur, (K, TA,) yahut [onlarla] göğsüne [vurur], yürürken yahut giderken: (TA:) böyle adlandırılan hastalık arızîdir; [yahut genellikle böyledir; (**حُرَيْدَآءُ**’a bak);] tabii değildir. (T.) [**حَرِدَ**’e bak.]

**حَرِدٌ**
**حَرِدٌ** حرد : **حَرِيدٌ**’e bak: -A2- ve **حَارِدٌ**’e: -A3- ve **أَحْرَدُ**’a, iki yerde. -A4- Yine Lifleri eşit olmayan bir ip. (AHn, TA.) Bükülerek birleştirilmiş kısımlarından bir veya birkaçının diğerlerinden daha uzun olduğu bir yay kirişi. (K.) [**مُحَرَّدٌ**’e de bak.] -A5- Muhtaç, yoksul bir adam. (Yoo, bir bedevî Arap’tan naklen.)

**حِرْدَةٌ**
**حِرْدَةٌ** حرد حرده حردة : **حِرْدٌ**’e bak.

**حُرْدِىٌّ**
**حُرْدِىٌّ** حرد حردى حردي حرديي Bir damın kirişleri yahut tahta parçaları ( **رَوَافِدُ**, IAar, L) üzerine konulan kamış demeti: (IAar, Mgh, Msb:) [dam yapımında kullanılan bu kamışlar küçük demetler hâlinde bağlanır; her birinin genellikle yaklaşık beş ya da altıdan oluştuğunu buldum: üzerlerine bir sıva tabakası eklenir:] çoğulu **حَرَادِىُّ**; Nabatîce bir kelime: (S, Mgh, Msb, K:) Arapçalaştırılmıştır: (S:) **هُرْدِىٌّ** dememelisin. (ISk, S, Mgh.) ― -b2- Yine, (L, K,) ve ↓ **حُرْدِيَّةٌ**, (Mgh, L, K,) Koyun vb. ağılı ( **حَظِيرَة** ) için, kamış çitin ( **حَائِط** ) üzerine enlemesine bağlanan kuşak ( **حِيَاصَة**, Mgh, L, K, TA; CK’de **حِياضَة**): (Mgh, L, K,) IDrd’ye göre Nabatîcedir. (L.) Şöyle dersin: ↓ **حَرَّدَهُ**, mastarı **تَحْرِيدٌ**. (L.) ― -b3- Yine ↓ **حُرْدِيَّةٌ**, (Lth, Msb,) ‘Eyn’de **هُرْدِيَّةٌ**, (Mgh,) fakat bu sonuncusu ISk tarafından reddedilir, (Msb,) Üzüm asmasının kemerli dalları ( **طَاقَات** ) ile eğik biçimde birleştirilen ve asmanın sürgünlerinin üzerine salındığı kamışlar. (Mgh.) ― -b4- Yine **حُرْدِىٌّ**, damme ile, [**حِرْدٌ**’den düzensiz türetilmiştir; meğer **حِرْدِىٌّ** yerine bir hata olmasın,] Deveninki gibi geniş bağırsaklı bir adam. (L, TA.)

**حُرْدِيَّةٌ**
**حُرْدِيَّةٌ** حرد حرديه حردية : bir öncekinin iki yerinde geçen şeye bak.

**حَرْدَانُ**
**حَرْدَانُ** حرد حردان : **حَرِيدُ**’e bak: -A2- ve **حَارِدُ**’a.

**حَرُودٌ**
**حَرُودٌ** حرود (S, A, K) ve ↓ **مُحَارِدٌ** (A, K) ve ↓ **مُحَارَدَةٌ** (K, TA, fakat K’nın bazı nüshalarında yoktur) Sütü az olan dişi deve: (S, A, K:) yahut süt vermeyi kesen, yahut memesindeki süt kesilen. (K.)

**حُرُودٌ**
**حُرُودٌ** حرود ve ↓ **حَرَائِدُ**, (K, TA,) yahut ↓ **حَرَادِيدُ**, (K’nın bir yazma nüshasında ve CK’de böyle,) Bir ipin belirgin çıkıntılı kenarları: (K: [K’nın bir yazma nüshasında ve CK’de, **حَبْل** yerine yanlışlıkla **جَبَل** konmuştur:]) yahut birincisi, liflerin çok sıkı bükülmesi sebebiyle ipte düğümler ve birbirinin üstüne binen kısımlar. (Az, kendi zamanının Araplarından naklen.) ― -b2- Yine birincisi, **حِرْدٌ**’ün çoğuludur [ona bak]. (As, S.)

**حَرِيدٌ**
**حَرِيدٌ** حريد Başkalarından ayrılan adam; ve ayrıca ↓ **حَرِدٌ** ve ↓ **حَرْدٌ** ve ↓ **حَارِدٌ** ve ↓ **مُتَحَرِّدٌ** (K) ve ↓ **حَرْدَانُ**: (L:) müennesi **حَرِيدَةُ**’dir, **حَرْدَى** değil: (L:) yahut kavmini terk etmiş, bırakmış, onlardan uzaklaşmış adam: (AZ, S:) yahut tek, yalnız adam: (As, S:) ve ↓ **مُنْحَرِدٌ** Huzeyl lehçesinde “yalnız” demektir: (As, S:) çoğulu (birincinin, S) **حُرْدَآءُ** (S, K) ve (ikincinin, TA) **حِرَادٌ**. (K.) Şöyle dersin: **حَلَّ حَرِيدًا** “Halktan ayrı/kenarda konakladı ve kaldı.” (A.) Ve **حَىٌّ حَرِيدٌ** Başkalarından ayrılan bir kabile; (K, TA,) göçüp konaklarken onlarla karışmayan, (TA,) ya gücü sebebiyle ya da sayısının azlığı (K, TA) ve hâlinin düşüklüğü sebebiyle. (TA.) Ve **كَوْكَبٌ حَرِيدٌ** (S, A) ve ↓ **مُنْحَرِدٌ** (S) Yalnız bir yıldız. (S.) Ebû Züeyb der ki,
↓ كَأَنَّهُ كَوْكَبٌ فِى الجَوِّ مُنْحَرِدُ
[Sanki gök ile yer arasındaki bölgede yalnız bir yıldız gibi]: fakat AA, **ج** ile [**منجرد**] okur; aynı anlamla açıklar; ve şairin **سُهَيْلٌ** [yahut Canopus]u kastettiğini söyler. (S.) [7’ye de bak.] Ve derler ki: **كُلُّ قَلِيلِ فِى كَثِيرٍ حَرِيدٌ** [Çok içinde az olan her şey, yahut sayıca çok içinde sayıca az olan, yalnızdır]. (AZ, S.)

**حُرَيْدَآءُ**
**حُرَيْدَآءُ** حريدآء Ön incik bazen kola bağlandığı ipin yerinde bulunan bir kiriş/sinir; bir hayvanı **أَحْرَد** denilen hâle getirir, (K,) yani yürürken yahut giderken ön ayaklarından birini sallatır: bazen bu tabii olur. (TA.) [**حَرَدٌ**’e bak.]

**حَرَائِدُ**
**حَرَائِدُ** ذ : **حُرُودٌ**’a bak.

**حَرَادِيدُ**
**حَرَادِيدُ** حراديد : **حُرُودٌ**’a bak.

**حَارِدٌ**
**حَارِدٌ** حارد : **حَرِيدٌ**’e bak. -A2- Yine, (S, A, K,) ve ↓ **حَرِدٌ** (A, K) ve ↓ **حَرْدَانُ**, Öfkeli: (S, A, K:) kendisini öfkelendiren tarafından ( **مُتَحَرِّشٌ** ) kızdırılmış ve onu öldürmeyi isteyen: (T, L:) yahut birincisi, yapılı, güçlü, korkulan yahut çekinilen; ( **عزة** [yani **عِزَّة**]) sebebiyle onun öfkeli olduğu sanılan. (Ham p. 300.) **أَسَدٌ حَارِدٌ** Öfkeli bir aslan: çoğulu **حَوَارِدُ**. (S, A.)

**أَحْرَدُ**
**أَحْرَدُ** ذ **حَرَدٌ** denilen hastalığı yahut kusuru olan deve (yahut bir hayvan, L); (S, Mgh, L, Msb, K;) ve ayrıca ↓ **حَرِدٌ**: (K:) birincinin müennesi **حَرْدَآءُ**. (S.) ― -b2- Zırhının ağırlığıyla ezilen ve yürürken kendini uzatmaya güç yetiremeyen adam; (T, TA;) [ve] böylesi ↓ **حَرِدٌ**. (K.) ― -b3- (mecaz:) Cimri; alçak; bayağı. (K, TA.) Ve **أَحْرَدُ اليَدَيْنِ** (varsayılan mecaz:) Eli sıkı, yahut cimri. (T.)

**مُحَرَّدٌ**
**مُحَرَّدٌ** محرد Eğriliği sebebiyle belirgin kenarları olacak şekilde örülmüş ip. (S, L. [2’ye de bak; ve **حَرِدٌ**’e bak.]) Ve çok sıkı bükülmüş yay kirişi; liflerinden yahut bükülerek birleştirilmiş kısımlarından bir veya birkaçının diğerlerinin üstünde/üstte görünmesi hâline sahip; ve ayrıca **مُعَجَّرٌ**. (L.) ― -b2- Eğri, kavisli, bükük, (S, K,) [kemer biçiminde: 2’ye bak:] her şeye uygulanır. (S.) ― -b3- İçinde kamışlardan yahut sazlardan [**حَرَادِىّ** denilen] demetler bulunan oda; (S, L,) [dam kirişleri üzerine] enlemesine konulmuş; (L;) ve ayrıca **مُحَرَّدَةٌ**, **غُرْفَة** denilen türden bir odaya sıfat olarak: (S, L:) ve birinci kelime, (K,) isim olarak kullanılır, (TA,) yukarıdaki anlamdadır. (K, TA.) ― -b4- Yine, (K,) yahut **بَيْتٌ مُحَرَّدٌ**, (As, S, A,) **كوخ** denilen türden kambur damlı ev [yahut kulübe]. (As, S, A, * K. *)

**مُحَارِدٌ**
**مُحَارِدٌ** محارد ve **مُحَارِدَةٌ**: **حَرُودٌ**’a bak.

**مُتَحَرِّدٌ**
**مُتَحَرِّدٌ** متحرد : **حَرِيدٌ**’e bak.

**مُنْحَرِدٌ**
**مُنْحَرِدٌ** منحرد : **حَرِيدٌ**’e bak, üç yerde.
