# حرد — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%AF/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B1%D8%AF/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حرد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%AF.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: حرد

حَرَدَ يَحْرِدُ بالكسر حَرْداً: قَصَدَ. تقول: حَرَدْتُ حَرْدَكَ، أي قصدتُ قصدك. وقوله تعالى: "وغَدَوْا على حَرْدٍ قادِرين"، أي على قَصْدٍ، وقيل: على منعٍ. من قولهم حارَدَتِ الإبلُ حِراداً، أي قَلَّت ألبانها. والحَرود من النوق: القَليلة الدَّرِّ. وحارَدَتِ السَنَة: قَلَّ مَطَرُها وحَرَدَ يَحْرِدُ حُروداً، أي تَنَحَّي عن قومه، ونزل منفرداً ولم يخالِطْهم. وقال أبو زيد: رجل حَريدٌ من قوم حُرَداء. وقد حَرَدَ يَحْرُدُ حُروداً: إذا تَرَك قَوْمَهُ وتحوّل عنهم. قال: وقالوا كلُّ قليل في كثير حَريدٌ. وأنشد جرير:
نَبْني على سَنَنِ العَدُوّ بُيوتَنالا نَستَجيرُ ولا نَحُلّ حَريدا
وكوْكب حَريدٌ، أي مُعْتَزِلٌ عن الكَواكِبِ. قال الأصمعي: رجل حَريدٌ: أي فَريدٌ وحيدٌ. قال: والمُنْحَرِدُ: المُنْفَرِدُ، في لغة هُذَيل. وأنشد لأبي ذؤيب:
مِنْ وَحْشِ حَوضي يُراعي الصَيْدَ مُنْتَقِلاً		كأنّه كَوكَبٌ في الـجـوّ مُـنْـحَـرِدُ
والحَرَدُ بالتحريك: الغضَب. وتَحْريدُ الشَيءِ: تَعْوِيجُهُ كهيئة الطاق. ومنه قيل: بَيْتٌ مُحَرَّدٌ، أي مُسَنّم. وحبل مُحَرَّدٌ إذا ضُفِر فصارت له حروف لاعوجاجه. والحُرْدِيُّ من القَصَبِ نَبَطِيٌّ معرّب. وغُرفة محرَّدة، أي فيها حَرادِيُّ القَصَب. قال الأصمعي: البيت المُحَرَّدُ، هو المُسَنَّمُ الذي يقال له كوخٌ. قال: والمُحَرَّدُ من كل شيء: المُعَوَّج. والحِرْدُ بالكسر: واحد الحُرود، وهي مَباعِرُ الإبل.

### Türkçe

**حَرَدَ** **يَحْرِدُ** kesre ile **حَرْداً**: kastetti. Şöyle dersin: **حَرَدْتُ حَرْدَكَ**, yani kastını kastettim. Yüce Allah’ın sözü: “**وغَدَوْا على حَرْدٍ قادِرين**”, yani bir kast üzere; ve denildi: bir men‘ üzere. Onların sözlerinden: **حارَدَتِ الإبلُ حِراداً**, yani sütleri azaldı. Develerden **الحَرود**: sağılışı az olan. Ve **حارَدَتِ السَنَة**: yağmuru azaldı. Ve **حَرَدَ يَحْرِدُ حُروداً**, yani kavminden uzaklaştı, tek başına indi ve onlarla karışmadı. Ebû Zeyd dedi: **رجل حَريدٌ**; **قوم حُرَداء**’dan. Ve muhakkak **حَرَدَ يَحْرُدُ حُروداً**: kavmini terk ettiğinde ve onlardan ayrılıp başka yere geçtiğinde. Dedi: Ve “çok içinde her az olan **حَريدٌ**’dir” dediler. Cerîr’den şunu inşâd etti:
نَبْني على سَنَنِ العَدُوّ بُيوتَنالا نَستَجيرُ ولا نَحُلّ حَريدا
Ve **كوْكب حَريدٌ**, yani yıldızlardan ayrılmış. Asma‘î dedi: **رجل حَريدٌ**: yani tek, yalnız. Dedi: Ve **المُنْحَرِدُ**: **المُنْفَرِدُ**; Hüzeyl’in dilinde. Ebû Züeyb’e ait olarak inşâd etti:
مِنْ وَحْشِ حَوضي يُراعي الصَيْدَ مُنْتَقِلاً		كأنّه كَوكَبٌ في الـجـوّ مُـنْـحَـرِدُ
Ve **الحَرَدُ** hareke ile: öfke. Ve **تَحْريدُ الشَيءِ**: onu kemer biçimi gibi eğriltmektir. Ondan dolayı denildi: **بَيْتٌ مُحَرَّدٌ**, yani hörgüçlü (tümsekli). Ve **حبل مُحَرَّدٌ**, örüldüğünde ve eğriliğinden dolayı ona kıvrımlar olduğunda. Ve kamıştan **الحُرْدِيُّ**: Nabatî, Arapçalaştırılmıştır. Ve **غُرفة محرَّدة**, yani onda kamışın **حَرادِيُّ**’si vardır. Asma‘î dedi: **البيت المُحَرَّدُ**, “**كوخٌ**” denilen **المُسَنَّمُ**’dur. Dedi: Ve her şeyden **المُحَرَّدُ**: eğri olan. Ve **الحِرْدُ** kesre ile: **الحُرود**’un bir tanesi; o da develerin dışkı yerleridir.
