# حرر — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%B1/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B1%D8%B1/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%B1.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: حرر

ح ر ر
حر يومنا يحر وحررت يا يوم ويوم حار‏:‏ شديد الحر وطعام حار‏:‏ شديد الحرارة‏.‏
وزجل حران‏:‏ شديد العطش وبه حرة‏.‏
ورماه الله بالحرة تحت القرة‏.‏
وكبد حرى‏.‏
وهبت الحرور وهبت السمائم والحرائر‏.‏
وحر المملوك يحر بالفتح وحرره مولاه وعليه تحرير رقبة وهو حر بين الحرار والحرية‏.‏
قال‏:‏ فما رد تزويج عليه شهادة وما رد من بعد الحـرار عتيـق واستحـررت فلانـة فحـررت لـي وحـرت‏:‏ طلبـت منهـا حريـرة فعملتهـا لـي‏.‏
وفي الحديث ‏"‏ ذري وأنا أحر لك ‏"‏ بالضم‏.‏
ومررت بحرة بني فلان وبحرارهم‏.‏
ومن المجاز‏:‏ في فلان كرم وحرية وحرورية‏.‏
وتقول‏:‏ ليس من الحرورية أن تكون من الحرورية وهـم قـوم مـن الخـوارج نسبـوا إلـى حـرورا بالقصـر والمـد‏.‏
وأرض حـرة‏:‏ لا سبخـة فيها وطين حر‏:‏ لا رم فيه ورملة حرة‏:‏ طيبة النبات‏.‏
ونزل في حر الدار أي في وسطها‏.‏
قال بشر‏:‏ وتسعـة آلـاف بحر بلاده نسـف النـدى مليونة وتضمر وليس هذا منك بحر أي بحسن‏.‏
قال طرفة‏:‏ لا يكن حبك داء قاتلاً ليس هذا منك ماويّ بحر ووجه حر وكلام حر وضرب حر وجهه‏.‏
وقال ذو الرمة‏:‏ والقرط في حرة الذفري معلقـة أي في أذن حرة ذفراها‏.‏
وقال كعب بن زهير‏:‏ أي حافظ سمعه يعي كل مسموع وحرّتاه أذناه‏.‏
وتقول‏:‏ حفظ الله كريمتيك وحرّتيك‏.‏
وحرر الكتاب‏:‏ حسنه وخلصه بإقامة حروفه وإصلاح سقطه‏.‏
وهو من أحرار البقول وحرية البقول وهي ما يؤكل غير مطبوخ‏.‏
قال الأخطل‏:‏ يصف ثوراً‏:‏ حتى شتا وهو مغبوط بغائطه يرعى ذكوراً أطاعت بعد أحرار وهو من حرية قومه أي من أشرافهم وما في حرية العرب والعجم مثله‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ فصار حياً وطبق بعد خـوف على حرية العـرب الهـزالا وسحابة حرة‏:‏ كريمة المطر‏.‏
وباتت فلانة بليلة حرة‏:‏ لم تمكن زوجها من قضتها وباتت بليلة شيباء إذا اقتضت‏.‏
قال النابغة‏:‏ شمس موانع كل ليلة حرة يخلفـن ظن الفاحش المغيار واستحر القتل في بني فلان‏.‏
قال‏:‏ واستحر القتل في عبد الأشـل

### Türkçe

ح ر ر
**حر**: günümüz **يحر** ve “ey gün” diye **حررت**; ve **يوم حار**: şiddetli sıcak. Ve **طعام حار**: şiddetli hararetli.

Ve **زجل حران**: şiddetli susuzluk; ve onda **حرة** vardır.

Ve Allah onu **الحرة** ile **القرة** altında vurdu.

Ve **كبد حرى**.

Ve **الحرور** esti; ve **السمائم** ve **الحرائر** esti.

Ve **حر المملوك يحر** (fetha ile); ve efendisi onu **حرره**; ve onun üzerinde **تحرير رقبة** vardır; ve o, **الحرار** ile **الحرية** arasında **حر**dır.

Dedi ki: “Üzerine şahitlik, evlendirmeyi reddetmedi; ve **الحرار**dan sonra reddetmedi: **عتيق**; ve **استحررت** falancayı; böylece bana **فحرت** ve **حرت**: ondan **حريرة** talep ettim de onu bana yaptı.”

Ve hadiste: “**ذري وأنا أحر لك**” (damme ile).

Ve falanın oğullarının **حرة**sine ve onların **حرار**ına uğradım.

Ve mecazdan: falanda **كرم** ve **حرية** ve **حرورية** vardır.

Ve dersin ki: **الحرورية**den değildir ki **الحرورية**den olasın; ve onlar, **الخوارج**den bir kavimdir; **حرورا**ya (kısaltma ve uzatma ile) nisbet edildiler.

Ve **أرض حرة**: onda **سبخة** yoktur. Ve **طين حر**: onda **رم** yoktur. Ve **رملة حرة**: bitkisi hoştur.

Ve evin **حر**ında, yani ortasında indi.

Bişr dedi ki:
“Ve dokuz bin, ülkesinin denizi; çiği silip süpüren; milyonluk; ve zayıflar; ve bu senden bir **بحر** değildir, yani güzellikçe.”

Tarafe dedi ki:
“Sevgin öldürücü bir dert olmasın; bu senden değildir; barınakça bir **بحر**. Ve **وجه حر** ve **كلام حر** ve onun yüzüne **ضرب حر**.”

Zü’r-Rumme dedi ki:
“Ve küpe, **حرة الذفري**de asılı; yani **حرة** olan, **ذفراها** olan birinin kulağında.”

Ka‘b b. Züheyr dedi ki:
“Yani işittiğini koruyan; her işitileni kavrayan; ve onun iki kulağı **حرّتاه**.”

Ve dersin ki: Allah iki kerimeni ve iki **حرّتيك**’ini korusun.

Ve **حرر الكتاب**: onu güzelleştirdi ve harflerini doğrultup düşüğünü düzelterek onu arıttı.

Ve o, sebzelerin **أحرار**ındandır; ve sebzelerin **حرية**si: pişirilmemiş olarak yenilen şeydir.

Ahtal dedi ki; bir boğayı vasfeder:
“Ta ki kışladı; dışkısıyla gıpta edilen; **ذكوراً** otlar; **أحرار**dan sonra itaat etti.”

Ve o, kavminin **حرية**sindendir; yani onların eşraflarındandır. Ve Arapların ve Acemlerin **حرية**sinde onun gibisi yoktur.

Zü’r-Rumme dedi ki:
“Böylece diri oldu ve korkudan sonra, Arapların **حرية**si üzerine zayıflığı kapladı.”

Ve **سحابة حرة**: yağmuru kerim olan.

Ve falanca, **ليلة حرة** ile geceledi: kocasına onu yerine getirmede imkân vermedi. Ve **ليلة شيباء** ile geceledi; eğer yerine getirdi ise.

Nâbiga dedi ki:
“Güneş; her **ليلة حرة**de engelleyiciler; aşırı kıskanç fâhişin zannını boşa çıkarırlar.”

Ve falanın oğullarında öldürme **استحر** etti.

Dedi ki:
“Ve öldürme, **عبد الأشل**’de **استحر** etti.”
