# حرس — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%B3/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B1%D8%B3/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حرس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%B3.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: حرس

- قال الله تعالى: ﴿فوجدناها ملئت حرسا شديدا﴾ [الجن/8]، والحرس والحراس جمع حارس، وهو حافظ المكان، والحرز والحرس يتقاربان معنى تقاربهما لفظا، لكن الحرز يستعمل في الناض والأمتعة أكثر، والحرس يستعمل في الأمكنة أكثر، وقول الشاعر:
*فبقيت حرسا قبل مجرى داحس**لو كان للنفس اللجوج خلود*
(البيت للبيد، وهو في ديوانه ص 46؛ واللسان (عمر) )
قيل: معناه: دهرا (قال ابن فارس: الحرس: الدهر، يقال منه: أحرس بالمكان: إذا أقام به حرسا. راجع: المجمل 1/225)، فإن كان الحرس دلالته على الدهر من هذا البيت فقط فلا يدل؛ فإن هذا يحتمل أن يكون مصدرا موضوعا موضع الحال، أي: بقيت حارسا، ويدل على معنى الدهر والمدة لا من لفظ الحرس، بل من مقتضى الكلام.
وأحرس معناه: صار ذا حرس، كسائر هذا البناء المقتضي لهذا المعنى (وذلك أن صيغة (أفعل) من معانيها الصيرورة كما تقدم. ص 82 حاشية 1)، وحريسة الجبل: ما يحرس في الجبل بالليل. قال أبو عبيد: الحريسة هي المحروسة (انظر: غريب الحديث 3/99)، وقال: الحريسة: المسروقة، يقال: حرس يحرس حرسا، وقدر أن ذلك لفظ قد تصور من لفظ الحريسة؛ لأنه جاء عن العرب في معنى السرقة.

### Türkçe

- Allah Teâlâ dedi ki: ﴿Onu, şiddetli bir **حَرَسًا** ile doldurulmuş bulduk﴾ [Cin/8]; **الحرس** ve **الحراس** **حارس**’ın cem‘idir; o da mekânın koruyucusudur. **الحرز** ile **الحرس** lafızca yakınlıkları gibi mânaca da birbirine yaklaşır; lâkin **الحرز** daha çok nakit ve eşya hakkında kullanılır; **الحرس** ise daha çok mekânlar hakkında kullanılır. Şairin sözü:
*Böylece **حَرَسًا** olarak kaldım, Dâhis’in akış yerinden önce;
Eğer inatçı nefis için ebedîlik olsaydı*
(Beyit Lebîd’indir; divanında s. 46’dadır; ve Lisân (Ömer).)

Denildi ki: mânası: dehr (İbn Fâris dedi ki: **الحرس**: dehrdir; ondan “**أحرس** بالمكان” denir: orada **حرس** olarak ikamet ettiğinde. Bkz.: el-Mücmel 1/225). Şayet **الحرس**’ın dehre delâleti yalnızca bu beyitten ise, delâlet etmez; çünkü bu, hâlin yerine konulmuş bir masdar olmaya muhtemeldir; yani: “**حارسًا** olarak kaldım”; dehr ve müddet mânasına delâlet eder, **الحرس** lafzından değil, bilakis sözün gereğinden.

Ve **أحرس**’in mânası: **حرس** sahibi oldu; bu mânayı gerektiren bu bâbın diğerleri gibi (çünkü (أفعل) sigasının mânalarından biri, daha önce geçtiği üzere, “süreç/oluş”tur. s. 82 haşiye 1). Ve **حريسة**’tü’l-cebel: geceleri dağda korunan şeydir. Ebû Ubeyd dedi ki: **الحريسة**: **المحروسة**’dır (bkz.: Garîbü’l-hadîs 3/99). Ve dedi ki: **الحريسة**: çalınmış olandır; “**حرس** يحرس **حرسا**” denir; ve bunun, **الحريسة** lafzından tasavvur edilmiş bir lafız olduğu takdir edildi; çünkü Araplardan hırsızlık mânasında gelmiştir.
