# حرش — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%B4/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B1%D8%B4/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حرش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%B4.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: حرش

الحَرْش والتَحْرِيش: إِغراؤُك الإِنسانَ والأَسد ليقع بقِرْنِه. وحَرَّش بينهم: أَفْسد وأَغْرى بعضَهم ببَعض. قال الجوهري: التحريش الإِغراء بين القوم وكذلك بين الكلاب. وفي الحديث: أَنه نهى عن التحْريش بين البهائم، هو الإِغراء وتهييج بعضها على بعض كما يُفْعل بين الجمال والكِباش والدُّيُوك وغيرها. ومنه الحديث: إِن الشيطان قد يَئِس أَنْ يُعْبَد في جزيرة العَرَب ولكن في التحريش بينهم أَي في حَمْلهم على الفِتَنِ والحُروب. وأَما الذي ورد في حديث عليّ، رضوان اللَّه عليه، في الحج: فذهبْتُ إِلى رسول اللَّه، صلى اللَّه عليه وسلم، مُحَرِّشاً على فاطمةَ، فإِن التحريش ههنا ذكرُ ما يُوجِب عتابَه لها.
وحَرَشَ الضبَّ يَحْرِشُه حَرْشاً واحْتَرَشَه وتَحَرَّشَه وتحرَّش به: أَتى قَفا جُحْرِه فَقَعْقَعَ بِعصاه عليه وأَتْلَج طَرَفها في جُحْره، فإِذا سمع الصوتَ حَسِبَه دابّة تريد أَن تدخل عليه، فجاء يَزْحَل على رِجْليه وعجُزِه مُقاتلاً ويضرب بذنَبه، فناهَزَه الرجُلُ أَي بادره فأَخَذ بذنَبه فضَبَّ عليه أَي شد القَبْض فلم يقدر أَن يَفِيصَهُ أَي يُفْلِتَ منه؛ وقيل: حَرْشُ الضب صَيْدُه وهو أَن يُحَكَّ الجُحْر الذي هو فيه يُتَحرَّشُ به، فإِذا أَحسَّه الضبّ حَسِبَه ثُعْباناً، فأَخْرَج إِليه ذنبَه فيُصاد حينئذ. قال الفارسي: قال أَبو زيد: يقال لُهوَ أَخْبَثُ من ضبٍّ حَرَشْته، وذلك أَن الضبَّ ربما اسْتَرْوَحَ فَخَدَع فلم يُقْدر عليه، وهذا عند الاحتراش، الأَزهري: قال أَبو عبيد ومن أَمثالهم في مخاطبة العالم بالشيء من يريد تعليمه: أَتُعْلِمُني بضبٍّ أَنا حَرَشْتُه؟ ونَحْوٌ منه قولهم: كمُعَلِّمةٍ أُمَّها البِضَاع. قال ابن سيده: ومن أَمثالهم: هذا أَجَلُّ من الحَرْش؛ وأَصل ذلك أَنّ العرب كانت تقول: قال الضبّ لابنه يا بُنَيّ احذَر الحَرْش، فسمع يوماً وقْعَ مِحْفارٍ على فَمِ الجُحر، فقال: بابَهْ
(* قوله «بابه» هكذا بالأَصل، وفي القاموس: يا أَبت إلخ.) أَهذا الحَرْشُ؟ فقال: يا بُنَيّ هذا أَجلّ من الحَرْش؛ وأَنشد الفارسي قول كُثَيّر:
ومُحْتَرِش صَبَّ العَدَاوَة مِنْهمُ،
بِحُلْو الخَلى، حَرْشَ الضِّباب الخَوادِع
يقال: إِنه لَحُلْو الخَلى أَي حُلْو الكلام؛ ووَضَع الحَرْشِ موضعَ الاحتراش لأَنَّه إِذا احْتَرَشَه فقد حَرَشَه؛ وقيل: الحَرْش أَنْ تُهَيِّج الضبَّ في جُحْره، فإِذا خرج قريباً منك هَدَمْتَ عليه بَقِيَّة الجحر، تقول منه: أَحْرَشْت الضبّ. قال الجوهري: حَرَشَ الضبَّ يَحْرِشه حَرْشاً صادَه، فهو حارش للضِّباب، وهو أَن يُحَرّك يده على جحره ليظُنَّه حَيَّة فيُخْرِج ذَنَبَه ليضْرِبَها فيأْخُذه. ومنه الحديث: أَن رجلاً أَتاه بِضباب احْتَرَشها؛ قال ابن الأَثير: والاحتراش في الأَصل الجَمْع والكسْب والخِداع. وفي حديث أَبي حَثْمة في صفة التّمْر: وتُحْتَرَشُ به الضِّبابُ أَي تُصطاد. يقال: إِن الضبَّ يُعْجَب بالتمر فيُحِبّه. وفي حديث المسور: ما رأَيت رجُلاً ينفِر من الحَرْش مثلَه، يعني معاوية، يريد بالحَرْش الخديعةَ. وحارَشَ الضبُّ الأَفعى إِذا أَرادت أَن تَدْخل عليه فَقاتَلَها. والحَرْش: الأَثَر، وخص بعضهم به الأَثَر في الظَّهْر، وجمعه حِرَاش؛ ومنه رِبْعِيّ بنُ حِراش ولا تقل خِراش، وقيل: الحِرَاش أَثَر الضرْب في البَعِير يبْرأُ فلا يَنْبُت له شَعر ولا وَبر. وحَرَش البعِيرَ بالعصا: حَكَّ في غارِبِه ليَمْشِيَ؛ قال الأَزهري: سمعت غير واحد من الأَعراب يقول للبعير الذي أَجْلَب دبَرُه في ظَهره: هذا بعير أَحْرَش وبه حَرَش؛ قال الشاعر:
فَطَار بِكَفِّي ذو حِرَاش مُشَمِّرٌ،
أَحَذُّ ذلاذِيل العَسِيب قصِير
أَراد بذي حراش جَمَلاً به آثار الدَّبر. ويقال: حَرَشْت جَرَبَ البعير أَحْرِشه حَرْشاً وخَرَشته خَرْشاً إِذا حكَكْتَه حتى تقشَّر الجلد الأَعلى فيَدْمى ثم يُطْلى حينئذ بالهِناء، وقال أَبو عمرو: الخَرْشاء من الجُرْب التي لم تُطْل؛ قال الأَزهري: سميت حَرْشاءَ لخشونة جلدها؛ قال الشاعر:
وحَتى كأَنِّي يَتَّقي بيْ مُعبَّد،
بِه نُقْبة حرشاءَ لم تَلْق طاليا
ونُقْبة حرشاء: وهي الباثِرة التي لم تُطْل.
والحارِش: بُثُور تخرج في أَلسِنَة الناس والإِبلِ، صفة غالبة. وحَرَشَه، بالحاء والخاس جميعاً، حَرْشاً أَي خدشه؛ قال العجاج: كأَنَّ أَصواتَ كِلابٍ تهْتَرشْ،
هاجَتْ بوَلْوَالٍ ولَجَّت في حَرَشْ
فحرَّكه ضرورة. والحَرْشُ: ضَرْب من البَضْع وهي مُسْتَلْقِية. وحَرَشَ المرأَة حَرْشاً: جامعها مستلقية على قفَاها. واحْتَرَشَ القَومُ: حَشَدُوا واحْتَرَشَ الشيءَ: جَمَعه وكَسَبَه؛ أَنشد ثعلب: لوْ كُنْتَ ذا لُبٍّ تَعِيشُ به،
لَفَعَلْتَ فِْعلَ المَرْء ذي اللُّبّ
لَجَعَلْتَ صالِحَ ما احْتَرَشْتَ، وما
جَمَّعْتَ من نَهْبٍ، إِلى نَهْب
والأَحْرَشُ من الدنانِير: ما فيه خَشُونة لِجدَّتِه؛ قال: دَنانِيرُ حُرْشٌ كلُّها ضَرْبُ واحِد
وفي الحديث: أَنَّ رجُلاً أَخَذ من رجُل آخَرَ دَنانيرَ حُرْشاً؛ جمع أَحْرش وهو كلّ شيءٍ خشن، أَراد أَنها كانت جَديدة فَعَليْها خُشونة النَّقْش. ودَراهِمُ حُرْشٌ: جِيادٌ خَشْنٌ حَديثة العَهد بالسِّكَّة. والضبُّ أَحْرَشُ، وضبٌّ أَحْرش: خَشِنُ الجِلْدِ كأَنَّه مُحَزَّز. وقيل: كلُّ شيء خشِنٍ أَحْرشُ وحَرِشٌ؛ الأَخيرة عن أَبي حنيفة، وأُراها على النسب لأَنّي لم أَسمع له فِعْلاً. وأَفْعى حَرْشاءُ: خشِنة الجِلْدة، وهي الحَريِش والحِرْبيش؛ الأَزهري أَنشد هذا البيت:
تَضْحَكُ مِني أَنْ رَأَتْني أَحْتَرِشْ،
ولَوْ حَرَشْتِ لكَشَفْتُ عن حِرِش
قال: أَراد عن حِرِكْ، يَقْلبون كاف المخاطبة للتأْنيث شِيناً. وحيَّة حَرْشاء بيّنة الحَرَشِ إِذا كانت خشنة الجلد؛ قال الشاعر: بِحَرْشاء مِطْحانٍ كأَنَّ فَحِيحَها،
إِذا فَزِعَتْ، ماءٌ أُرِيقَ على جَمْر
والحَرِيشُ: نوع من الحيات أَرْقَط.
والحَرْشاء: ضرب من السُّطَّاح أَخضرُ ينبت مُتِسَطِّحاً على وجه الأَرض وفيه خُشْنَة؛ قال أَبو النجم:
والخَضِر السُّطّاح من حَرْشائِه
وقيل: الحَرْشاء من نبات السهل وهي تنبت في الديار لازِقة بالأَرض وليست بشيء، ولو لَحِسَ الإِنسان منها ورقةً لزِقت بلسانه، وليس لها صَيُّور؛ وقيل: الحَرْشاء نَبْتة مُتَسَطِّحة لا أَفنان لها يَلْزَمُ ورقُها الأَرضَ ولا يمتدُّ حِبالاً غير أَنه يرتفع لها من وسَطِها قصبة طويلة في رأْسها حَبَّتها.
قال الأَزهري: من نبات السهل الحَرْشاءُ والصَّفْراء والغَبْراء، وهي أَعشاب معروفة تَسْتَطِيبُها الراعية. والحَرْشاء: خَرْدَل البَرِّ. والحَرْشاء: ضرب من النبات؛ قال أَبو النجم:
وانْحَتَّ من حَرْشاء فَلْجٍ خَرْدَلُهْ،
وأَقْبَلَ النَّمْلُ قِطاراَ تَنْقُلُهْ
والحَرِيش: دابة لها مخالب كمخالب الأَسد وقَرْنٌ واحد في وسَطِ هامَتِها، زاد الجوهري: يسميها الناس الكَرْكَدّن؛ وأَنشد: بها الحَرِيشُ وضِغْزٌ مائِل ضَبِرٌ،
يَلْوي إِلى رَشَحٍ منها وتَقْلِيص
(* قوله «يلوي إلى رشح» هكذا أَنشده هنا وأَنشده في مادة ضغز يأْوي إِلى رشف.)
قال الأَزهري: لا أَدري ما هذا البيت ولا أَعرف قائله؛ وقال غيره: وذو قَرْنِ يقال له حَرِيش
وروى الأَزهري عن أَشياخه قال: الهِرْميس الكَرْكَدّن شيء أَعظمُ من الفيل له قَرْن، يكون في البحر أَو على شاطئه، قال الأَزهري: وكأَن الحَرِيش والهِرْميس شيء واحد، وقيل: الحَرِيش دُوَيْبَّة أَكبرُ من الدُّودة على قدر الإِصبع لها قوائم كثيرة وهي التي تسمى دَخّالَةَ الأُذُن. وحَرِيش: قَبِيلة من بني عامر، وقد سمَّت حَرِيشاً ومُحَرِّشاً وحِراشاً.

### Türkçe

**الحَرْش** ve **التَحْرِيش**: insanı ve aslanı, boynuzuyla düşmesi için kışkırtmandır.

Ve “onların arasını **حَرَّش** etti”: bozdu ve bazısını bazısına kışkırttı. Cevherî dedi: **التحريش** kavim arasında kışkırtmadır; aynı şekilde köpekler arasında da. Ve hadiste: onun, hayvanlar arasında **التحْريش**’i yasakladığı (varid olmuştur); o, develer, koçlar, horozlar ve başkaları arasında yapıldığı gibi, bazısını bazısına karşı kışkırtma ve tahriktir. Ve ondan (şu) hadis: “Şeytan, Arap yarımadasında kendisine ibadet edilmesinden ümidini kesmiştir; fakat onların arasında **التحريش**’te (ümit kesmemiştir)”; yani onları fitnelere ve savaşlara sevk etmede. Ama Ali’nin, Allah’ın rızası onun üzerine olsun, hacda (rivayet olunan) hadisinde gelen (şey) ise: “Fâtıma’ya karşı **مُحَرِّشاً** olarak Allah’ın Resûlüne, Allah ona salât ve selâm etsin, gittim”; çünkü buradaki **التحريش**, ona (Fâtıma’ya) sitemini gerektiren şeyi anmaktır.

Ve **حَرَشَ الضبَّ** onu **يَحْرِشُه** **حَرْشاً**; ve **احْتَرَشَه** ve **تَحَرَّشَه** ve onunla **تحرَّش**: deliğinin arka tarafına geldi; sopasıyla onun üzerine takırdattı ve ucunu deliğine soktu; sesi işitince, onu üzerine girmek isteyen bir canlı sandı; böylece iki ayağı ve sağrısı üzerinde sürünerek, savaşır halde geldi ve kuyruğuyla vuruyordu; adam ona yaklaştı, yani ona atıldı; kuyruğundan tuttu, sonra onun üzerine **ضَبَّ** etti, yani kavrayışı sıktı; onu **يَفِيصَهُ** etmeye, yani ondan kurtulmaya güç yetiremedi. Ve denildi: **حَرْشُ الضب** onun avlanmasıdır; o da, içinde bulunduğu deliğin kazınmasıdır; onunla **يُتَحرَّشُ** olunur; **الضبّ** onu hissedince onu bir yılan sandı; ona doğru kuyruğunu çıkardı; o vakit avlanır. Fârisî dedi: Ebû Zeyd dedi: “O, **ضبٍّ حَرَشْته**’den daha habistir” denir; bu, **الضبَّ**’ın bazen koku alıp aldanması, böylece ele geçirilememesi sebebiyledir; bu, **الاحتراش** sırasında (olur). Ezherî: Ebû Ubeyd dedi: Onların, bir şeyi bilene, onu öğretmek isteyenin hitabında olan darb-ı mesellerinden: “Benim **حَرَشْتُه** olduğum bir **ضبّ** ile bana mı öğretiyorsun?” Ve buna benzer sözleri: “Annesine **البِضَاع** öğreten öğretici kadın gibi.” İbn Sîde dedi: Onların darb-ı mesellerinden: “Bu, **الحَرْش**’ten daha celîldir.” Bunun aslı: Araplar şöyle derdi: **الضبّ** oğluna “Yavrucuğum, **الحَرْش**’ten sakın” dedi; bir gün, deliğin ağzı üzerine bir kazmanın vuruşunu işitti; dedi ki: “بابَهْ”
(* «بابه» sözü asılda böyle; Kāmûs’ta: “يا أَبت” ilh.)
“Bu **الحَرْش** mü?” Dedi ki: “Yavrucuğum, bu **الحَرْش**’ten daha celîldir.” Fârisî, Kuseyyir’in sözünü inşad etti:
ومُحْتَرِش صَبَّ العَدَاوَة مِنْهمُ،
بِحُلْو الخَلى، حَرْشَ الضِّباب الخَوادِع
Denir ki: “O, **لَحُلْو الخَلى**’dır”; yani sözün tatlısıdır. Ve **الحَرْش**’i **الاحتراش** yerine koydu; çünkü onu **احْتَرَشَه** edince onu **حَرَشَه** etmiş olur. Ve denildi: **الحَرْش**, **الضبَّ**’ı deliğinde tahrik etmendir; sana yakınca çıkınca, deliğin geri kalanını onun üzerine yıkarsın; bundan: “**أَحْرَشْت الضبّ**” dersin. Cevherî dedi: **حَرَشَ الضبَّ** onu **يَحْرِشه** **حَرْشاً**: onu avladı; o, **حارش**’tır (yani avlayan) **للضِّباب**; o da, elini deliği üzerinde hareket ettirmendir ki onu bir yılan sansın; böylece ona vurmak için kuyruğunu çıkarır; sen de onu yakalarsın. Ve ondan hadis: bir adam ona, **احْتَرَشها** ettiği **ضباب** getirdi. İbnü’l-Esîr dedi: **الاحتراش** asılda toplama, kazanma ve aldatmadır. Ebû Hathme’nin, hurmanın vasfında olan hadisinde: “Ve onunla **تُحْتَرَشُ** **الضِّبابُ**”; yani avlanır. Denir ki: **الضبَّ** hurmadan hoşlanır, onu sever. Misver’in hadisinde: “**الحَرْش**’ten onun gibi nefret eden bir adam görmedim”; Muâviye’yi kastediyor; **الحَرْش** ile aldatmayı murad ediyor. Ve **حارَشَ الضبُّ الأَفعى**: eğer onun üzerine girmek isterse onunla savaştı (demektir). Ve **الحَرْش**: izdir; bazısı onu sırttaki ize tahsis etti; çoğulu **حِرَاش**’tır. Ondan: Rib‘î b. **حِراش**; **خِراش** deme. Ve denildi: **الحِرَاش**, devede darbenin izidir; iyileşir de ona kıl ve yün bitmez. Ve **حَرَش** deveyi sopayla: yürüsün diye hörgücünde kaşıdı. Ezherî dedi: Bedevilerden birden fazlasını, sırtında yarası kabuk bağlayıp (iz bırakmış) deve için şöyle derken işittim: “Bu, **أَحْرَش** bir devedir ve onda **حَرَش** vardır.” Şair dedi:
فَطَار بِكَفِّي ذو حِرَاش مُشَمِّرٌ،
أَحَذُّ ذلاذِيل العَسِيب قصِير
**ذو حِرَاش** ile, üzerinde yara izleri olan bir deveyi murad etti. Ve denir: Devenin uyuzunu **حَرَشْت** ederim, onu **أَحْرِشه** **حَرْشاً**; ve onu **خَرَشته** **خَرْشاً**: onu kaşıdın da üst deri soyuldu, kanadı; sonra o vakit kınayla sıvanır. Ebû Amr dedi: **الخَرْشاء**, sıvanmamış uyuzdandır. Ezherî dedi: Derisinin pürüzlülüğünden dolayı **حَرْشاء** diye adlandırıldı. Şair dedi:
وحَتى كأَنِّي يَتَّقي بيْ مُعبَّد،
بِه نُقْبة حرشاءَ لم تَلْق طاليا
Ve **نُقْبة حرشاء**: o, sıvanmamış kabarcıktır.

Ve **الحارِش**: insanların ve develerin dillerinde çıkan kabarcıklardır; galip bir sıfattır.

Ve onu **حَرَشَه**, **بالحاء والخاس جميعاً**, **حَرْشاً**: yani onu çizdi. ‘Accâc dedi:
كأَنَّ أَصواتَ كِلابٍ تهْتَرشْ،
هاجَتْ بوَلْوَالٍ ولَجَّت في حَرَشْ
Zaruret sebebiyle onu harekeledi. Ve **الحَرْشُ**: **البَضْع**’dan bir türdür; o (kadın) sırtüstü yatmış haldedir. Ve kadını **حَرَشَ** **حَرْشاً**: onu, ensesi üzerine sırtüstü yatarken cima etti. Ve **احْتَرَشَ القَومُ**: toplandılar. Ve **احْتَرَشَ الشيءَ**: onu topladı ve kazandı. Sa‘leb inşad etti:
لوْ كُنْتَ ذا لُبٍّ تَعِيشُ به،
لَفَعَلْتَ فِْعلَ المَرْء ذي اللُّبّ
لَجَعَلْتَ صالِحَ ما احْتَرَشْتَ، وما
جَمَّعْتَ من نَهْبٍ، إِلى نَهْب

Ve dinarlardan **الأَحْرَشُ**: yeniliğinden dolayı onda pürüzlülük olan (dır). Dedi ki:
دَنانِيرُ حُرْشٌ كلُّها ضَرْبُ واحِد
Ve hadiste: bir adamın, başka bir adamdan **دَنانيرَ حُرْشاً** aldığı (varid olmuştur); **أَحْرش**’ın çoğuludur; o da her pürüzlü şeydir. Muradı: yeni idiler de üzerlerinde nakşın pürüzlülüğü vardı. Ve **دَراهِمُ حُرْشٌ**: iyi, pürüzlü, sikkeye yeni basılmış (dır). Ve **الضبُّ أَحْرَشُ**; ve **ضبٌّ أَحْرش**: derisi pürüzlüdür; sanki çizgili oyukludur. Ve denildi: her pürüzlü şey **أَحْرشُ** ve **حَرِشٌ**’tir; sonuncusu Ebû Hanîfe’dendir; onu nisbet üzere görüyorum; çünkü onun için bir fiil işitmedim. Ve **أَفْعى حَرْشاءُ**: derisi pürüzlü (dür); o, **الحَريِش** ve **الحِرْبيش**’tir. Ezherî bu beyti inşad etti:
تَضْحَكُ مِني أَنْ رَأَتْني أَحْتَرِشْ،
ولَوْ حَرَشْتِ لكَشَفْتُ عن حِرِش
Dedi: **حِرِش** ile **حِرِكْ**’i murad etti; muhatap **كاف**’ını, müenneslik için **شين**’e çevirirler. Ve **حيَّة حَرْشاء**: derisi pürüzlü ise, **بيّنة الحَرَشِ** (pürüzlülüğü açık) (denir). Şair dedi:
بِحَرْشاء مِطْحانٍ كأَنَّ فَحِيحَها،
إِذا فَزِعَتْ، ماءٌ أُرِيقَ على جَمْر
Ve **الحَرِيشُ**: benekli bir yılan türüdür.

Ve **الحَرْشاء**: **السُّطَّاح**’tan bir türdür; yeşildir; yer yüzü üzerinde yayvan olarak biter ve onda pürüzlülük vardır. Ebû’n-Necm dedi:
والخَضِر السُّطّاح من حَرْشائِه
Ve denildi: **الحَرْشاء**, ova bitkisindendir; diyar(lar)da yere yapışık biter; bir şey değildir; insan ondan bir yaprak yalasa dili ona yapışır; onun **صَيُّور**’u yoktur. Ve denildi: **الحَرْشاء**, dalları olmayan yayvan bir bitkidir; yaprağı yere yapışır; ipler uzatmaz; ancak ortasından, başında tanesi olan uzun bir kamış yükselir.

Ezherî dedi: Ova bitkilerinden **الحَرْشاءُ** ve **الصَّفْراء** ve **الغَبْراء** (vardır); bunlar, çoban kadının hoş bulduğu bilinen otlardır. Ve **الحَرْشاء**: kır hardalıdır.

Ve **الحَرْشاء**: bitkiden bir türdür. Ebû’n-Necm dedi:
وانْحَتَّ من حَرْشاء فَلْجٍ خَرْدَلُهْ،
وأَقْبَلَ النَّمْلُ قِطاراَ تَنْقُلُهْ

Ve **الحَرِيش**: aslanın pençeleri gibi pençeleri olan, başının ortasında tek boynuzu bulunan bir hayvandır. Cevherî ekledi: insanlar ona **الكَرْكَدّن** derler. Ve (şu) inşad edildi:
بها الحَرِيشُ وضِغْزٌ مائِل ضَبِرٌ،
يَلْوي إِلى رَشَحٍ منها وتَقْلِيص
(* «يلوي إلى رشح» sözü: burada böyle inşad etti; **ضغز** maddesinde ise: “يأْوي إِلى رَشف”.)
Ezherî dedi: Bu beytin ne olduğunu bilmiyorum ve söyleyenini tanımıyorum. Ve başkası dedi:
وذو قَرْنِ يقال له حَرِيش

Ezherî, şeyhlerinden rivayet etti; dedi: **الهِرْميس** **الكَرْكَدّن**’dir; filden daha büyük bir şeydir; onun bir boynuzu vardır; denizde yahut sahilinde bulunur. Ezherî dedi: Sanki **الحَرِيش** ile **الهِرْميس** bir tek şeydir. Ve denildi: **الحَرِيش**, kurtçuktan büyük, parmak kadar bir küçük hayvancıktır; çok ayakları vardır; o, **دَخّالَةَ الأُذُن** diye adlandırılandır.

Ve **حَرِيش**: Benî Âmir’den bir kabiledir; **حَرِيشاً** ve **مُحَرِّشاً** ve **حِراشاً** diye adlandırmışlardır.
