# حرض — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%B6/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B1%D8%B6/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%B6.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: حرض

حَرِضَ
1 حَرِضَ حرض , (S, Msb, K,) aor. حَرَضَ , (Msb, K,) inf. n. حَرَضٌ, (Msb,) His stomach became in a corrupt, or disordered, state: (K:) or he (a man) became in a corrupt, or disordered, state, and sick, or diseased, so as to defile himself in his clothes: [see حَرَضٌ, below:] or he became emaciated (lit. dissolved) by grief, or by excessive love: (S:) or he became at the point of death: (Msb:) and he suffered protracted disquietude of mind, and disease; as also حَرُضَ, aor. حَرُضَ : (K:) and حَرَضَ, aor. حَرُضَ and حَرِضَ , inf. n. حُرُوضٌ (K) and حَرْضٌ, (TA,) he became heavily oppressed by disease; or constantly affected thereby so as to be at the point of death: (K:) or this last form of the verb signifies he died, or perished. (TA.) ― -b2- [Hence, app.,] حَرُضَ, and حَرَضَ, aor. حَرُضَ , inf. n. حُرُوضٌ, as in the L; not حَرِضَ, as in the K (assumed tropical:) He was, or became, low, base, mean, or sordid; unable to rise from, or quit, his place; a signification given in the K to حَرِضَ: or low, base, mean, or sordid; possessing no good: (TA:) [but of the correctness of one of the two forms here mentioned on the authority of the L, the author of the TA expresses a bout: app. with respect to the latter of them; for it is said,] حَرُضَ, inf. n. حَرَاضَةٌ and حُرُوضَةٌ and حُرُوضٌ, also signifies he (a man, TA) was, or became, low, base, mean, or sordid, and bad, corrupt, or vicious, and neglected, or forsaken; (K, TA;) as also حَرِضَ. (K: but only the former, حَرُضَ, is given in this sense in the TA.) -A2- حَرَضَ as a trans. v.: see 4, in two places. -A3- حَرِضَ, aor. حَرَضَ , also signifies He picked up from the ground اـِحْرِيض [or safflower]. (O, K.)

حرّضهُ
2 حرّضهُ حرض حرضه حرضة : see 4. -A2- Also, inf. n. تَحْرِيضٌ, He rendered him free from, or rid him of, حَرَض [q. v.]; like as قَذَّيْتُهُ signifies “ I rid him of what is termed قَذًى. ” (TA.) [Thus it bears two contr. significations.] ― -b2- And, [hence, perhaps,] (ISd, A, &c.,) inf. n. as above, (S, ISd, A, &c.,) He excited, incited, urged, or instigated, him, (Zj, S, ISd, K,) and roused him to ardour, (S,) عَلَى القِتَالِ to fight, (Zj, S,) or عَلَى الشَّىْءِ to do the thing, (A, * Msb,) in order that he might be known to be such as is termed حَارِض if he held back from it: (Zj:) so in the Kur [iv. 86 and] viii. 66: (Zj:) or he excited, incited, urged, or instigated, him to apply himself constantly, or perseveringly, to fight: (TA:) [see 3:] and عَلَى الشَّىْءِ ↓ أَحْرَضَهُ, inf. n. اـِحْرَاضٌ, signifies the same as حرّضهُ. (TS.) -A3- حرّض, inf. n. as above, He had a حُرْضَة, i. e., a person entrusted with the office of turning about, or shuffling, the gamingarrows of the players. (TS.) -A4- He employed the portion of his property set apart for traffic in حُرْض [q. v.], (IAar, K,) i. e. أُشْنَان. (TA.) -A5- He dyed a garment, or piece of cloth, with اـِحْرِيض [q. v.]. (IAar, K.)

حارض
3 حارض حارض , (Ibn-'Abbلd,) inf. n. مُحَارَضَةٌ, (Ibn- 'Abbلd, K,) He contended with another in shuffling, or playing with, gaming-arrows. (Ibn- 'Abbلd, K.) [See حُرْضَةٌ.] -A2- حارض عَلَى العَمَلِ, (Lh,) inf. n. as above, (Lh, K,) He applied himself constantly, or perseveringly, to work: (Lh, K:) and على القِتَالِ to fight. (Lh.)

احرضهُ
4 احرضهُ احرضه احرضة أحرضه حرض It (disease, A, TA) pressed heavily upon him; or clave to him constantly: it caused him to be at the point of death; as also ↓ حَرَضَهُ: it corrupted, or disordered, his body, so that he became on the brink of death. (TA: [in which this last signification is said to be tropical: but accord. to the A, it is evidently not so.]) It (food) caused him to be sick, or diseased. (A.) It (love, AO, S) corrupted, or disordered, him. (AO, S, K.) ― -b2- (tropical:) He corrupted, vitiated, marred, or destroyed, it; namely, a thing; as also ↓ حرّضهُ: (A:) and he annulled it; rendered it null, or void. (TA.) You say also, نَفَْسَهُ ↓ حَرَضَ, aor. حَرِضَ , (K,) inf. n. حَرْضٌ, (TA,) (tropical:) He corrupted, or vitiated, or destroyed, himself, or his own soul: (K, * TA:) and احرض نَفْسَهُ (assumed tropical:) he destroyed himself, or his own soul, by telling a lie. (TA.) And سُوْءُ حَمْلِ الفَاقَةِ يُحْرِضُ الحَسَبَ, occurring in a saying of Aktham Ibn-Seyfee, means (assumed tropical:) The ill-bearing of poverty annuls the grounds of pretension to respect. (TA.) -A2- احرضهُ عَلَى الشَّىْءِ: see 2. -A3- احرض (assumed tropical:) He (a man) begat evil offspring. (S, K.)

حَرْضٌ
حَرْضٌ حرض : see حَرَضٌ, last sentence: -A2- and see also what here follows.

حُرْضٌ
حُرْضٌ حرض , (Mgh,) or ↓ حُرُضٌ, (Msb,) or both, (S, K,) the former mentioned by Sb, but in some of the copies of his book written with fet-h (↓ حَرْضٌ), i. q. شَجَرُ الأُشْنَانِ [The trees, or plants, from which potash is obtained; the kind of plants called kali, or glasswort, &c.]; which are of the kind called نَجِيل: (Az, TA:) Aboo-Ziyلd says that what is termed حُرْض is slender in the extremities (دُقَاقُ الأَطْرَافِ), but its tree is large, being sometimes used for shade, and affords firewood, and it is that with which people wash clothes; and he adds, we have not seen any حُرْض purer or whiter than some which grows in ElYemلmeh, in a valley thereof called جَوُّ الخَضَارِمِ: (TA:) i. q. أُشْنَانٌ [q. v.]; (S, A, Mgh, Msb, K;) with which the hands are washed after food. (TA. [But see حَرَّاضٌ.]) So in the Kur [xii. 85], accord. to one reading, (K,) the reading of El- Hasan El-Basree, (Sgh,) ↓ حَتَّى تَكُونَ حُرُضًا, (Bd,) meaning Until thou be like اشنان in dryness; as explained in the K, except that نُحُولًا is there erroneously put for قُحُولًا: (TA:) but EsSuddee disapproved of this reading. (Sgh.) -A2- Also حُرْضٌ, [and app. حُرُضٌ also,] i. q. جِصٌّ [or Gypsum]. (TA.)

حَرَضٌ
حَرَضٌ حرض Corruptness in the body, and in the intellect, (Ibn-'Arafeh, A, K,) and (assumed tropical:) in one's course of conduct, or tenets. (Ibn-'Arafeh, K.) [See 1.] -A2- A man in a corrupt, or disordered, state, and sick, or diseased, (S, K,) so that he defiles himself (يُحْدِثُ [but in some copies of the S this word is omitted]) in his clothes; (S;) as also ↓ حَارِضَةٌ and ↓ حَارِضٌ and ↓ حَرِضٌ; (K;) ↓ which last also signifies a man having his stomach in a corrupt, or disordered, state; and suffering protracted disquietude of mind, and disease: (TA:) also the first, (حَرَضٌ,) weary, or fatigued: (K:) and at the point of death; (Msb, K;) as also ↓ حَاِرضٌ; (K;) which last also signifies one near to dying, or to perishing; and having his body corrupted, or disordered, by disease, so as to be at the point of death, and so ↓ حَرِضٌ; (TA;) and [in like manner] ↓ مُحْرَضٌ signifies dying, or perishing, from disease, being neither living so as to be an object of hope, nor dead so as to be an object of despair: (T, TA:) حَرَضٌ also signifies emaciated (lit. dissolved) by grief, or by excessive love; (AA accord. to the S, or AO accord. to the TA, and K;) as also ↓ مُحْرَضٌ, (S,) or ↓ مُحَرَّضٌ: (K:) and heavily oppressed by disease; or constantly affected thereby so as to be at the point of death: so in the Kur xii. 85: (K:) [in the CK, حَرَضًا is her erroneously put for مَرَضًا:] or it there signifies heavily pressed upon by disease; or affected by constant disease: (AZ:) or extremely aged; or old and weak: (Katلdeh:) and anything withering: (TA:) [the following observation, which is inserted in the S after the first of the significations here given of حَرَضٌ used as an epithet, and in the K after a later signification which is said to be tropical, applies to it, when so used, in all its senses:] it is employed alike as sing. as pl. (Fr, S, K) and masc. (Fr) and fem.; (Fr, K;) being originally an inf. n.: (Fr, Msb:) or, like every inf. n. used as an epithet, it is for ذُو followed by the inf. n., and therefore has no dual nor pl. form: (Zj:) but some of the Arabs use ↓ حَارِضٌ as an epithet applied to a male, and ↓ حَارِضَةٌ as applied to a female; and these have duals and pls.: (Fr:) and sometimes حَرَضٌ has pls.; namely أَحْرَاضٌ; (K;) which is also pl. of حَرِضٌ and of حَارِضٌ; or, accord. to the L, it is allowable as a pl. of حَرِضٌ, in the place of the more common pl. حَرِضُونَ; (TA;) and ↓ حُرْضَانِ; (K;) which is more approved; (TA;) and حَرِضَةٌ. (K: [this last being expressly said in the TA to be thus written, but in the CK it is written حَرَضَة.]) ― -b2- Also, applied to a man, (A,) (tropical:) Possessing no good; (A, K;) like ↓ حَارِضَةٌ, (TA,) which latter is explained by As as signifying a man in whom is no good: (T, TA:) or the former, one whose good is not hoped for, nor his evil feared: (K:) and a bad man: (K:) and low, base, mean, or sordid; unable to rise from, or quit, his place; as also ↓ حَرِيضٌ and ↓ حَرِضٌ and ↓ مُحَرَّضٌ, (K, [this last, in the CK, written مُحَرِّض,]) or ↓ مُحْرَضٌ, (TA,) and ↓ اـِحْرِيضٌ: (K:) or low, base, mean, or sordid; in whom is no good: (TA:) and [in like manner] ↓ حَارِضٌ signifies bad, corrupt, or vitious, and neglected, or forsaken; (K;) and so ↓ مَحْرُوضٌ, (TA,) and ↓ حِرْضَةٌ, of which the pl. is حِرَضٌ; (TA;) ↓ مَحْرُوضٌ also signifying made, or asserted, to be low, base, mean, or sordid; (K, TA;) and so ↓ حَارِضٌ, and ↓ حِرْضَةٌ; and this last signifying also having in him no good: (TA:) and حَرَضٌ likewise signifies one who does not take to himself arms, nor fight: (Lth, K:) its pl. is أَحْرَاضٌ (A, TA) and ↓ حُرْضَانٌ: (TA:) both these pls. signify weak men, who will not fight: (S:) and the former of them is explained as signifying the lowest, basest, or meanest, sort of mankind: and men corrupt in their course of conduct, or tenets: also the latter of them as signifying men who know not the place of their chief: and ↓ حَارِضٌ, of which the fem. is with ة, signifies a stupid man. (TA.) ― -b3- Also, applied to a she-camel, Lean, or emaciated: (K, TA:) and ↓ حُرْضَانٌ, so applied, vile: and perishing, or dying; in which sense it is likewise applied to a male camel. (TA.) ― -b4- Also, applied to language, or speech, (assumed tropical:) Bad; (K;) and so, by poetic license, ↓ حَرْضٌ; or this, accord. to Sgh, is a dial. var.: (L, TA:) and perishing: pl. أَحْرَاضٌ. (TA.)

حَرِضٌ
حَرِضٌ حرض : see حَرَضٌ, in three places, near the beginning: ― -b2- and again in the latter half of the paragraph.

حُرُضٌ
حُرُضٌ حرض : see حُرْضٌ, in two places.

حُرْضَةٌ
حُرْضَةٌ حرض حرضه حرضة The person called أَمِينُ مُقَامِرِينَ; (O, K;) [i. e.] the man who turns round about, or shuffles, the arrows [in the رِبَابَة], or who deals them forth, (الَّذِى يَضْرِبُ بِالقِدَاحِ, S, or يُفِيضُ القِدَاحَ, A,) for the players in the game called المَيْسِر, (S, A,) in order that he may eat of their meat [without having contributed to pay for the slaughtered camel]: (A:) like him who is termed بَرَمٌ, (S, A,) always a low, or mean, person, (S,) an object of dispraise: (A:) called thus because of his lowness, or meanness. (L.) ― -b2- Also One who does not purchase flesh-meat, nor eat it unless he find it in the possession of another person. (A Heyth, Az.)

حِرْضَةٌ
حِرْضَةٌ حرض حرضه حرضة : see حَرَضٌ, latter half, in two places.

حُرْضَانٌ
حُرْضَانٌ حرضان : see حَرَضٌ, (of which it is a syn. and a pl.,) latter half, in three places.

حَرِيضٌ
حَرِيضٌ حريض : see حَرَضٌ, in the latter half of the paragraph.

حَرَّاضٌ
حَرَّاضٌ حراض One who burns حُرْض [kali, or glasswort, &c.] for قِلْى [or potash]; (K; [in the CK, لِلْقَلْى is erroneously put for لِلْقِلْىِ;]) one who makes a fire upon حُرْض for the purpose of procuring from it قِلْى; (S;) i. e. for the dyers; and ↓ اـِحْرِيضٌ also signifies one who makes a fire upon أُشْنَان [or حُرْض]: it is said that [plants of the kind called] حَمْض are burned, in their fresh state, and then water is sprinkled upon their ashes, which in consequence are compacted, and become قِلْى [q. v.]. (TA.) ― -b2- Also One who makes a fire upon masses of hard stone for the purpose of preparing thence نُورَة [or quick lime], or جِصّ [which is gypsum]. (S, K.)

حَرَّاضَةٌ
حَرَّاضَةٌ حراضه حراضة A place in which أُشْنَان [or حُرْض] is burned [for making potash]. (TA.) ― -b2- Also A place for the preparing, by fire, of [quick lime, (see حَرَّاضٌ,) or] gypsum. (TA.)

حَارِضٌ
حَارِضٌ حارض and حَارِضَهٌ: see حَرَضٌ, from near the beginning to near the end.

اـِحْرِيضٌ
اـِحْرِيضٌ احريض : see حَرَضٌ, latter half: -A2- and see also حَرَّاضٌ. -A3- Also Safflower; syn. عُصْفُرٌ; (S, A, K;) a general name thereof: or عُصْفُر that is put into cooked flesh-meat: or the grain thereof. (TA.)

مُحْرَضٌ
مُحْرَضٌ محرض : see حَرَضٌ, in three places.

مِحْرَضَةٌ
مِحْرَضَةٌ محرض محرضه محرضة , with kesr, A vessel for حُرْض; (S, K;) made of wood, or of brass, and the like; (TA;) i. q. أُشْنَانَةٌ: (A:) pl. مَحَارِضٌ. (A, TA.)

مُحَرَّضٌ
مُحَرَّضٌ محرض : see حَرَضٌ; for each in two places.

مَحْرُوضٌ
مَحْرُوضٌ محروض : see حَرَضٌ; for each in two places.

### Türkçe

**حَرِضَ**
1 **حَرِضَ** حرض , (S, Msb, K,) muzâri‘ı **حَرَضَ** , (Msb, K,) mastarı **حَرَضٌ**, (Msb,) Midesi bozuk, yahut düzensiz bir hâle geldi: (K:) yahut o (bir adam) bozuk, yahut düzensiz bir hâle geldi ve hasta, yahut marazlı oldu; öyle ki elbisesinde kendini kirletir: [aşağıda **حَرَضٌ**’a bak:] yahut kederden, yahut aşırı sevgiden zayıfladı (lafzen: eridi): (S:) yahut ölüm noktasına geldi: (Msb:) ve zihnin uzamış huzursuzluğunu ve hastalığı çekti; bunun gibi **حَرُضَ**, muzâri‘ı **حَرُضَ** : (K:) ve **حَرَضَ**, muzâri‘ı **حَرُضَ** ve **حَرِضَ** , mastarı **حُرُوضٌ** (K) ve **حَرْضٌ**, (TA,) hastalık tarafından ağır biçimde ezildi; yahut onunla sürekli etkilenip ölüm noktasına geldi: (K:) yahut fiilin bu son şekli, öldü yahut helâk oldu demektir. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı, görünüşe göre,] **حَرُضَ**, ve **حَرَضَ**, muzâri‘ı **حَرُضَ** , mastarı **حُرُوضٌ**, L’de olduğu üzere; K’de olduğu gibi **حَرِضَ** değil (varsayılan mecaz:) O, alçak, bayağı, değersiz, yahut sefil idi, yahut oldu; yerinden kalkmaya, yahut yerini terk etmeye güç yetiremez; K’de **حَرِضَ**’a verilen bir anlam: yahut alçak, bayağı, değersiz, yahut sefil; hiçbir hayrı olmayan: (TA:) [lâkin burada L’nin otoritesiyle zikredilen iki şekilden birinin doğruluğu hakkında, TA’nın müellifi bir şüphe ifade eder: görünüşe göre bunların ikincisi hakkında; zira denilmiştir ki,] **حَرُضَ**, mastarı **حَرَاضَةٌ** ve **حُرُوضَةٌ** ve **حُرُوضٌ**, ayrıca o (bir adam, TA) alçak, bayağı, değersiz, yahut sefil idi, yahut oldu; ve kötü, bozuk, yahut fâsık; ve ihmal edilmiş, yahut terk edilmiş; (K, TA;) bunun gibi **حَرِضَ**. (K: fakat bu anlamda TA’da yalnız birincisi, **حَرُضَ**, verilmiştir.) -A2- **حَرَضَ** müteaddî fiil olarak: 4’e bak, iki yerde. -A3- **حَرِضَ**, muzâri‘ı **حَرَضَ** , ayrıca şu anlama gelir: Yerden **اـِحْرِيض** [yahut aspir] topladı. (O, K.)

**حرّضهُ**
2 **حرّضهُ** حرض حرضه حرضة : 4’e bak. -A2- Ayrıca, mastarı **تَحْرِيضٌ**, Onu **حَرَض**’dan [bk. o] kurtardı, yahut ondan arındırdı; tıpkı **قَذَّيْتُهُ** “ona **قَذًى** denilen şeyi giderdim” demek olduğu gibi. (TA.) [Böylece iki zıt anlam taşır.] ― -b2- Ve, [bundan dolayı belki,] (ISd, A, vb.,) mastarı yukarıdaki gibi, (S, ISd, A, vb.,) Onu tahrik etti, kışkırttı, teşvik etti, yahut dürttü, (Zj, S, ISd, K,) ve onu gayrete kaldırdı, (S,) **عَلَى القِتَالِ** savaşmaya, (Zj, S,) yahut **عَلَى الشَّىْءِ** şeyi yapmaya, (A, * Msb,) ki ondan geri durursa **حَارِض** denilen kimse olduğu bilinsin diye: (Zj:) Kur’ân’da [iv. 86 ve] viii. 66’da böyledir: (Zj:) yahut onu, savaşmaya sürekli, yahut sebatla yönelmeye tahrik etti, kışkırttı, teşvik etti, yahut dürttü: (TA:) [3’e bak:] ve **عَلَى الشَّىْءِ** ↓ **أَحْرَضَهُ**, mastarı **اـِحْرَاضٌ**, **حرّضهُ** ile aynı anlama gelir. (TS.) -A3- **حرّض**, mastarı yukarıdaki gibi, Bir **حُرْضَة**’si vardı; yani oyuncuların kumar oklarını çevirip karıştırma görevi kendisine emanet edilen bir kişi. (TS.) -A4- Malının ticaret için ayrılmış payını **حُرْض**’da [bk. o] kullandı, (IAar, K,) yani **أُشْنَان**. (TA.) -A5- Bir elbiseyi, yahut kumaş parçasını **اـِحْرِيض** [bk. o] ile boyadı. (IAar, K.)

**حارض**
3 **حارض** حارض , (Ibn-'Abbلd,) mastarı **مُحَارَضَةٌ**, (Ibn- 'Abbلd, K,) Kumar oklarını karıştırmada, yahut onlarla oynamada bir başkasıyla çekişti. (Ibn- 'Abbلd, K.) [**حُرْضَةٌ**’ye bak.] -A2- **حارض عَلَى العَمَلِ**, (Lh,) mastarı yukarıdaki gibi, (Lh, K,) İşe sürekli, yahut sebatla yöneldi: (Lh, K:) ve **على القِتَالِ** savaşmaya. (Lh.)

**احرضهُ**
4 **احرضهُ** احرضه احرضة **أحرضه** حرض Hastalık (A, TA) ona ağır bastı; yahut ona sürekli yapıştı: onu ölüm noktasına getirdi; bunun gibi ↓ **حَرَضَهُ**: bedenini bozdu, yahut düzensizleştirdi; öyle ki ölüm eşiğine geldi. (TA: [burada bu son anlamın mecaz olduğu söylenmiştir: fakat A’ya göre açıkça öyle değildir.]) Yiyecek onu hasta, yahut marazlı yaptı. (A.) Aşk (AO, S) onu bozdu, yahut düzensizleştirdi. (AO, S, K.) ― -b2- (mecaz:) Onu bozdu, fesada verdi, zedeledi, yahut yok etti; yani bir şeyi; bunun gibi ↓ **حرّضهُ**: (A:) ve onu iptal etti; onu bâtıl, yahut hükümsüz kıldı. (TA.) Yine şöyle dersin: **نَفَْسَهُ** ↓ **حَرَضَ**, muzâri‘ı **حَرِضَ** , (K,) mastarı **حَرْضٌ**, (TA,) (mecaz:) Kendini, yahut kendi nefsini bozdu, yahut fesada verdi, yahut yok etti: (K, * TA:) ve **احرض نَفْسَهُ** (varsayılan mecaz:) yalan söyleyerek kendini, yahut kendi nefsini helâk etti. (TA.) Ve Aktham İbn-Seyfee’nin bir sözünde geçen **سُوْءُ حَمْلِ الفَاقَةِ يُحْرِضُ الحَسَبَ**, (varsayılan mecaz:) “Fakirliği kötü taşıma, saygı iddiasının dayanaklarını iptal eder” demektir. (TA.) -A2- **احرضهُ عَلَى الشَّىْءِ**: 2’ye bak. -A3- **احرض** (varsayılan mecaz:) O (bir adam) kötü nesil doğurdu. (S, K.)

**حَرْضٌ**
**حَرْضٌ** حرض : **حَرَضٌ**’a bak, son cümle: -A2- ve ayrıca aşağıda gelen şeye de bak.

**حُرْضٌ**
**حُرْضٌ** حرض , (Mgh,) yahut ↓ **حُرُضٌ**, (Msb,) yahut ikisi de, (S, K,) birincisi Sb tarafından zikredilmiştir; fakat kitabının bazı nüshalarında fetḥ ile (↓ **حَرْضٌ**) yazılmıştır; **شَجَرُ الأُشْنَانِ** ile aynı (yani: potas elde edilen ağaçlar yahut bitkiler; kali denilen bitki türü, yahut glasswort, vb.); bunlar **نَجِيل** denilen türdendir: (Az, TA:) Aboo-Ziyلd der ki: **حُرْض** denilen şey uçlarda incedir (**دُقَاقُ الأَطْرَافِ**); fakat ağacı büyüktür; bazen gölge için kullanılır; yakacak verir; ve insanların elbise yıkadığı şey odur; ve ekler: El-Yemلmeh’de, onun bir vadisinde **جَوُّ الخَضَارِمِ** denilen yerde biten bazısından daha saf yahut daha beyaz hiçbir **حُرْض** görmedik: (TA:) **أُشْنَانٌ** ile aynı (bk. o); (S, A, Mgh, Msb, K;) yemek sonrası ellerin yıkandığı şey. (TA. [Fakat **حَرَّاضٌ**’a bak.]) Kur’ân’da [xii. 85], bir kıraate göre, (K,) El-Hasan El-Basree’nin kıraati, (Sgh,) ↓ **حَتَّى تَكُونَ حُرُضًا**, (Bd,) “kurulukta اشنان gibi oluncaya dek” demektir; K’de açıklandığı üzere; ancak orada yanlışlıkla **نُحُولًا** yerine **قُحُولًا** konmuştur: (TA:) fakat Es-Suddee bu kıraati uygun görmedi. (Sgh.) -A2- Ayrıca **حُرْضٌ**, [ve görünüşe göre **حُرُضٌ** da,] **جِصٌّ** ile aynı [yahut alçı taşı]. (TA.)

**حَرَضٌ**
**حَرَضٌ** حرض Bedende ve akılda bozukluk, (Ibn-'Arafeh, A, K,) ve (varsayılan mecaz:) kişinin gidişatında, yahut itikadlarında. (Ibn-'Arafeh, K.) [1’e bak.] -A2- Bozuk, yahut düzensiz hâlde olan ve hasta, yahut marazlı bir adam, (S, K,) öyle ki elbisesinde kendini kirletir (**يُحْدِثُ** [fakat S’nin bazı nüshalarında bu kelime düşürülmüştür]); (S;) bunun gibi ↓ **حَارِضَةٌ** ve ↓ **حَارِضٌ** ve ↓ **حَرِضٌ**; (K;) ↓ bu sonuncusu ayrıca midesi bozuk, yahut düzensiz hâlde olan; ve zihnin uzamış huzursuzluğunu ve hastalığı çeken bir adam demektir: (TA:) ayrıca birincisi (**حَرَضٌ**), yorgun, yahut bitkin: (K:) ve ölüm noktasında; (Msb, K;) bunun gibi ↓ **حَاِرضٌ**; (K;) ki bu sonuncusu ayrıca ölmeye, yahut helâk olmaya yakın olan; ve bedeni hastalıkla bozulmuş, yahut düzensizleşmiş olup ölüm noktasına gelmiş olan; ve böylece ↓ **حَرِضٌ**: (TA;) ve [aynı şekilde] ↓ **مُحْرَضٌ** hastalıktan ölmekte, yahut helâk olmakta olan demektir; ne ümit edilecek şekilde diri, ne de ümitsizliğe konu olacak şekilde ölü: (T, TA:) **حَرَضٌ** ayrıca kederden, yahut aşırı sevgiden zayıflamış (lafzen: erimiş) demektir; (AA, S’ye göre; yahut AO, TA’ya göre; ve K;) bunun gibi ↓ **مُحْرَضٌ**, (S,) yahut ↓ **مُحَرَّضٌ**: (K:) ve hastalık tarafından ağır biçimde ezilmiş; yahut onunla sürekli etkilenip ölüm noktasına gelmiş: Kur’ân’da xii. 85’te böyledir: (K:) [CK’de **حَرَضًا** burada yanlışlıkla **مَرَضًا** yerine konmuştur:] yahut orada “hastalık tarafından ağır basılmış”; yahut “sürekli hastalıkla etkilenmiş” demektir: (AZ:) yahut “çok yaşlanmış”; yahut “yaşlı ve zayıf”: (Katلdeh:) ve solan her şey: (TA:) [aşağıdaki gözlem, S’de burada **حَرَضٌ**’un sıfat olarak kullanıldığı anlamların ilkinden sonra, K’de ise daha sonraki bir anlamdan sonra (mecaz olduğu söylenen) yerleştirilmiştir; sıfat olarak kullanıldığında bütün anlamlarında ona uygulanır:] tekil gibi çoğul gibi kullanılır. (Fr, S, K) ve eril (Fr) ve dişil; (Fr, K;) aslında bir mastar olduğundan: (Fr, Msb:) yahut sıfat olarak kullanılan her mastar gibi, mastarın ardından gelen **ذُو** takdirindedir; bu yüzden tesniyesi ve çoğulu yoktur: (Zj:) fakat Arapların bazısı ↓ **حَارِضٌ**’u erkeğe uygulanan bir sıfat, ↓ **حَارِضَةٌ**’yi dişiye uygulanan bir sıfat olarak kullanır; bunların tesniyeleri ve çoğulları vardır: (Fr:) ve bazen **حَرَضٌ**’un çoğulları vardır; yani **أَحْرَاضٌ**; (K;) bu, ayrıca **حَرِضٌ**’un ve **حَارِضٌ**’un çoğuludur; yahut L’ye göre, daha yaygın çoğul **حَرِضُونَ** yerine **حَرِضٌ**’un çoğulu olarak caizdir; (TA;) ve ↓ **حُرْضَانِ**; (K;) ki bu daha makbuldür; (TA;) ve **حَرِضَةٌ**. (K: [bu sonuncunun TA’da açıkça böyle yazıldığı söylenmiştir; fakat CK’de **حَرَضَة** yazılmıştır.]) ― -b2- Ayrıca, bir adama uygulanınca, (A,) (mecaz:) hiçbir hayrı olmayan; (A, K;) tıpkı ↓ **حَارِضَةٌ** gibi, (TA,) ki bu sonuncusu As tarafından “kendinde hayır olmayan adam” diye açıklanmıştır: (T, TA:) yahut birincisi, hayrı umulmayan ve şerrinden korkulmayan kimse: (K:) ve kötü adam: (K:) ve alçak, bayağı, değersiz, yahut sefil; yerinden kalkmaya, yahut yerini terk etmeye güç yetiremeyen; bunun gibi ↓ **حَرِيضٌ** ve ↓ **حَرِضٌ** ve ↓ **مُحَرَّضٌ**, (K, [bu sonuncu CK’de **مُحَرِّض** yazılmıştır,]) yahut ↓ **مُحْرَضٌ**, (TA,) ve ↓ **اـِحْرِيضٌ**: (K:) yahut alçak, bayağı, değersiz, yahut sefil; kendinde hayır olmayan: (TA:) ve [aynı şekilde] ↓ **حَارِضٌ** kötü, bozuk, yahut fâsık; ve ihmal edilmiş, yahut terk edilmiş demektir; (K;) ve böylece ↓ **مَحْرُوضٌ**, (TA,) ve ↓ **حِرْضَةٌ**, bunun çoğulu **حِرَضٌ**’dır; (TA;) ↓ **مَحْرُوضٌ** ayrıca alçak, bayağı, değersiz, yahut sefil olduğu yapılmış, yahut ileri sürülmüş demektir; (K, TA;) ve böylece ↓ **حَارِضٌ**, ve ↓ **حِرْضَةٌ**; ve bu sonuncusu ayrıca kendinde hayır olmayan demektir: (TA:) ve **حَرَضٌ** yine silah edinmeyen ve savaşmayan kimse demektir: (Lth, K:) bunun çoğulu **أَحْرَاضٌ** (A, TA) ve ↓ **حُرْضَانٌ**’dır: (TA:) bu iki çoğul da savaşmayacak zayıf adamlar demektir: (S:) ve bunların birincisi, insanların en aşağı, en bayağı, yahut en değersiz türü diye açıklanır: ve gidişatlarında, yahut itikadlarında bozuk adamlar: ayrıca ikincisi, reislerinin yerini bilmeyen adamlar diye açıklanır: ve ↓ **حَارِضٌ**, dişili ة ile olan, aptal adam demektir. (TA.) ― -b3- Ayrıca, dişi deveye uygulanınca, Zayıf, yahut cılız: (K, TA:) ve ↓ **حُرْضَانٌ**, ona uygulanınca, aşağılık: ve helâk olmakta, yahut ölmekte olan; bu anlamda erkek deveye de uygulanır. (TA.) ― -b4- Ayrıca, dile yahut söze uygulanınca, (varsayılan mecaz:) Kötü; (K;) ve böylece şiir zaruretiyle ↓ **حَرْضٌ**; yahut bu, Sgh’ye göre, lehçe varyantıdır: (L, TA:) ve helâk olmakta olan: çoğulu **أَحْرَاضٌ**. (TA.)

**حَرِضٌ**
**حَرِضٌ** حرض : **حَرَضٌ**’a bak, başlangıca yakın üç yerde: ― -b2- ve yine paragrafın ikinci yarısında.

**حُرُضٌ**
**حُرُضٌ** حرض : **حُرْضٌ**’a bak, iki yerde.

**حُرْضَةٌ**
**حُرْضَةٌ** حرض حرضه حرضة **أَمِينُ مُقَامِرِينَ** denilen kişi; (O, K;) [yani] **المَيْسِر** denilen oyunda oynayanlar için, (S, A,) [**رِبَابَة**’deki] okları çevirip karıştıran, yahut dağıtan adam, (**الَّذِى يَضْرِبُ بِالقِدَاحِ**, S, yahut **يُفِيضُ القِدَاحَ**, A,) ki onların etinden yesin [kesilen deve bedeline katkıda bulunmamış olduğu hâlde]: (A:) **بَرَمٌ** denilen kimse gibidir, (S, A,) daima alçak, yahut bayağı bir kişi, (S,) yerilen bir nesne: (A:) alçaklığı, yahut bayağılığı sebebiyle böyle adlandırılmıştır. (L.) ― -b2- Ayrıca Başkasının yanında bulmadıkça et satın almayan ve onu yemeyen kimse. (A Heyth, Az.)

**حِرْضَةٌ**
**حِرْضَةٌ** حرض حرضه حرضة : **حَرَضٌ**’a bak, ikinci yarı, iki yerde.

**حُرْضَانٌ**
**حُرْضَانٌ** حرضان : **حَرَضٌ**’a bak, (onunla eşanlamlı ve onun çoğulu olarak,) ikinci yarı, üç yerde.

**حَرِيضٌ**
**حَرِيضٌ** حريض : **حَرَضٌ**’a bak, paragrafın ikinci yarısında.

**حَرَّاضٌ**
**حَرَّاضٌ** حراض **حُرْض**’u **قِلْى** [yahut potas] için yakan kimse; (K; [CK’de **لِلْقَلْى** yanlışlıkla **لِلْقِلْىِ** yerine konmuştur;]) **حُرْض** üzerinde, ondan **قِلْى** elde etmek maksadıyla ateş yakan kimse; (S;) yani boyacılar için; ve ↓ **اـِحْرِيضٌ** ayrıca **أُشْنَان** [yahut **حُرْض**] üzerinde ateş yakan kimse demektir: denilmiştir ki **حَمْض** denilen [bitki türleri] taze hâllerinde yakılır; sonra küllerine su serpilir; bunun sonucunda küller sıkışır ve **قِلْى** [bk. o] olur. (TA.) ― -b2- Ayrıca sert taş yığınları üzerinde, ondan **نُورَة** [yahut sönmemiş kireç], yahut **جِصّ** [ki o alçı taşıdır] hazırlamak maksadıyla ateş yakan kimse. (S, K.)

**حَرَّاضَةٌ**
**حَرَّاضَةٌ** حراضه حراضة **أُشْنَان** [yahut **حُرْض**]’un yakıldığı yer [potas yapmak için]. (TA.) ― -b2- Ayrıca [sönmemiş kirecin, (**حَرَّاضٌ**’a bak,) yahut] alçı taşının ateşle hazırlanması için yer. (TA.)

**حَارِضٌ**
**حَارِضٌ** حارض and **حَارِضَهٌ**: **حَرَضٌ**’a bak, başlangıca yakından sona yakına kadar.

**اـِحْرِيضٌ**
**اـِحْرِيضٌ** احريض : **حَرَضٌ**’a bak, ikinci yarı: -A2- ve ayrıca **حَرَّاضٌ**’a da bak. -A3- Ayrıca Aspir; eşanlamlısı **عُصْفُرٌ**; (S, A, K;) onun genel adı: yahut pişmiş et yemeğine konan **عُصْفُر**; yahut onun tanesi. (TA.)

**مُحْرَضٌ**
**مُحْرَضٌ** محرض : **حَرَضٌ**’a bak, üç yerde.

**مِحْرَضَةٌ**
**مِحْرَضَةٌ** محرض محرضه محرضة , kesra ile, **حُرْض** için bir kap; (S, K;) ağaçtan, yahut pirinçten ve benzerinden yapılır; (TA;) **أُشْنَانَةٌ** ile aynı: (A:) çoğulu **مَحَارِضٌ**. (A, TA.)

**مُحَرَّضٌ**
**مُحَرَّضٌ** محرض : **حَرَضٌ**’a bak; her biri için iki yerde.

**مَحْرُوضٌ**
**مَحْرُوضٌ** محروض : **حَرَضٌ**’a bak; her biri için iki yerde.
