# حرف — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D9%81/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B1%D9%81/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D9%81.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: حرف

حَرْفُ كل شيء: طَرَفُهُ وشَفيرُهُ وحَدُّهُ ومنه حَرْفُ الجبل، وهو أعلاه المُحَدَّدُ. والحَرْفُ: واحد حُروفِ التهجّي.
 وقوله تعالى: "ومِنَ الناسِ مَنْ يَعْبُدُ اللهَ على حَرْفٍ" قالوا: على وَجهٍ واحد، وهو أن يعبده على السَرَّاء دون الضّراء. والحَرْفُ: الناقةُ الضامرة الصُلْبةُ، شُبِّهتْ بحَرْفِ الجبل. والحَرْفُ: الناقةُ المهزولة. وقد أَحْرَفْتُ ناقتي، إذا هزلتُها. قال أبو زيد: أَحْرَفَ الرجلُ فهو مُحْرِفٌ، إذا نما مالُهُ وصَلُحَ، يقال: جاء فلان بالحِلْقِ والإحْرافِ، إذا جاء بالمال الكثير. ورجلٌ مُحارَفٌ، بفتح الراء، أي محدودٌ محرومٌ، وهو خلاف قولك مُبَارَكٌ. وقد حورِفَ كَسْبُ فلانٍ، إذا شُدِّدَ عليه في معاشه، كأنّه ميلَ برزقه عنه. والحُرْفُ بالضم: حَبُّ الرَشاد، ومنه قيل شيءٌ حِرِّيفٌ بالتشديد، للذي يُلْذَعُ اللسانُ بحَرافَتِهِ. وكذلك بصلٌ حِرِّيفٌ ولا تقل حَرِّيفٌ. والحُرْفُ أيضاً: الاسمُ من قولك رجلٌ مُحارَفٌ، أي منقوصُ الحظّ لا ينمو له مالٌ. وكذلك الحِرْفَةُ بالكسر. وفي حديث عمر رضي الله عنه: لَحِرْفَةُ أحدهم أشدُّ عليَّ من عَيْلَتِهِ. والحِرْفَةُ أيضاً: الصناعةُ. والمُحْتَرِفُ: الصانعُ. وفلانٌ حَريفي، أي مُعامِلي. قال الأصمعي: يقال: هو يَحْرِفُ لعياله، أي يكسب من ها هنا وها هنا، مثل يَقْرِفُ. وحكى أبو عبيدة: حَرَفْتُ الشيءَ عن وجهه حَرْفاً. والمِحْرافُ: الميلُ الذي تُقاسُ به الجِراحاتُ. وتَحْريفُ الكلام عن مواضعه: تغييرُه. وتحْريفُ القلمِ: قَطُّهُ مُحَرّفاً. ويقال: انْحَرَفَ عنه وتحرّفَ واحْرَوْرَفَ، أي مالَ وعَدَلَ. ويقال: مالي عن هذا الأمر مَحْرِفٌ، ومالي عنه مَصْرِفٌ، بمعنىً واحد، أي مُتَمَحّى.

### Türkçe

Her şeyin **حَرْفُ**’u: onun ucu, kenarı ve sınırıdır; bundan **حَرْفُ الجبل** (dağ(ın) **حَرْفُ**’u) (vardır); o, onun sivri olan en üstüdür. Ve **الحَرْفُ**: heceleme harflerinin biridir.

Yüce Allah’ın sözü: “İnsanlardan kimi Allah’a **حَرْفٍ** üzere ibadet eder”; dediler ki: tek bir yüz üzere; o da, bollukta ibadet edip darlıkta etmemesidir. Ve **الحَرْفُ**: zayıf, sert deve; dağın **حَرْفُ**’una benzetilmiştir. Ve **الحَرْفُ**: cılız deve. “Deve(mi)mi zayıflattım” demendir: **أَحْرَفْتُ** devecikimi, onu zayıflattığım zaman. Ebû Zeyd dedi: Adam **أَحْرَفَ** eder; o hâlde o **مُحْرِفٌ**’tir; malı arttığı ve düzeldiği zaman; denir: falan **بالحِلْقِ والإحْرافِ** ile geldi; çok mal ile geldiği zaman. Ve **مُحارَفٌ** adam, **الراء**’nın fethiyle; yani sınırlı, mahrum; bu, “**مُبَارَكٌ**” demenin zıddıdır. Ve falanın kazancı **حورِفَ** olundu; geçiminde ona şiddet edildiği zaman; sanki rızkı ondan çevrilmiş gibidir. Ve **الحُرْفُ** (ضم ile): tere tohumu; bundan dolayı, dili onun keskinliğiyle yanan şey için, şeddeli olarak **حِرِّيفٌ** denildi. Ve yine **بصلٌ حِرِّيفٌ**; **حَرِّيفٌ** deme. Ve **الحُرْفُ** ayrıca: “**رجلٌ مُحارَفٌ**” sözünden isimdir; yani nasibi eksik, malı onun için artmaz. Ve yine **الحِرْفَةُ** (kesr ile). Ömer’in (Allah ondan razı olsun) hadisinde: “Onlardan birinin **لَحِرْفَةُ**’si, bana, onun yoksulluğundan daha şiddetlidir.” Ve **الحِرْفَةُ** ayrıca: sanat/meslek. Ve **المُحْتَرِفُ**: sanatkâr. Ve falan benim **حَريفي**’mdir; yani benim muamele ettiğimdir. Asmaî dedi: denir: o, ailesi için **يَحْرِفُ** eder; yani buradan ve buradan kazanır; **يَقْرِفُ** gibi. Ebû Ubeyde nakletti: şeyi, yüzünden **حَرَفْتُ**; **حَرْفاً**. Ve **المِحْرافُ**: yaraların onunla ölçüldüğü eğik alet. Ve sözün yerlerinden **تَحْريفُ**’i: onu değiştirmektir. Ve kalemin **تحْريفُ**’i: onu eğik kesmektir. Ve denir: ondan **انْحَرَفَ** etti ve **تحرّفَ** etti ve **احْرَوْرَفَ** etti; yani meyletti ve saptı. Ve denir: bu işten benim için bir **مَحْرِفٌ** yoktur; ve ondan bir **مَصْرِفٌ** yoktur; tek bir mânâ ile; yani kaçınan/uzaklaşan.
